Գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպումը

History

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի առաջին կեսին Արևելյան Շիրակի պատմական և ժողովրդագրական զարգացման ուսումնասիրությանը՝ տարածաշրջանի բնակչության կազմի, բնակավայրերի համակարգի, ժողովրդագրական շարժերի և սոցիալ-տնտեսական պայմանների փոխկապակցված վերլուծությամբ։ Հետազոտության կենտրոնում տվյալ ժամանակաշրջանում տեղի ունեցած քաղաքական և վարչատարածքային փոփոխությունների ազդեցությունն է բնակչության թվաքանակի, տեղաբաշխման և բնակավայրերի զարգացման վրա։ Քննվում են գյուղական և քաղաքային բնակչության հարաբերակցությունը, բնակավայրերի տարածական բաշխումը, ընտանիքների և տնտեսությունների վերաբերյալ պատմական տվյալները, ինչպես նաև բնակչության բնական շարժի ու տեղաշարժերի հնարավոր դրսևորումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պատերազմների, սահմանային փոփոխությունների, գաղթերի և վերաբնակեցումների ժողովրդագրական հետևանքներին՝ դրանք դիտարկելով տարածաշրջանի ավելի լայն պատմական գործընթացների համատեքստում։ Ուսումնասիրության աղբյուրագիտական հիմքը կարող են կազմել վարչական հաշվառումները, մարդահամարային և հարկային բնույթի նյութերը, եկեղեցական փաստաթղթերը, տեղագրական նկարագրությունները, ճանապարհորդական տեղեկությունները և ժամանակաշրջանին վերաբերող այլ վավերագրեր։ Տարբեր ծագում ունեցող աղբյուրների համադրումը հնարավորություն է տալիս քննադատաբար գնահատել թվային տվյալները և վերականգնել բնակչության կազմի ու բնակեցման պատկերը հնարավորինս ամբողջական ձևով։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բնակավայրերի պատմական աշխարհագրության ուսումնասիրությունը՝ դրանց անվանումների, վարչական պատկանելության, բնակչության և տնտեսական նշանակության փոփոխությունների դիտարկմամբ։ Ժողովրդագրական գործընթացները կապվում են նաև գյուղատնտեսության, արհեստների, առևտրի, հողօգտագործման և հաղորդակցության ուղիների զարգացման հետ, քանի որ տնտեսական պայմանները կարող էին ազդել բնակչության տեղաբաշխման և բնակավայրերի կենսունակության վրա։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու նաև տարածաշրջանի էթնաժողովրդագրական պատկերը՝ խուսափելով առանձին վիճակագրական տվյալները պատմական համատեքստից դուրս մեկնաբանելուց։ Ժամանակագրական մոտեցումը նպաստում է XIX դարի սկզբի և հաջորդ տասնամյակների ժողովրդագրական իրավիճակների համեմատությանը և փոփոխությունների հիմնական միտումների բացահայտմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է պատմագիտության, պատմական ժողովրդագրության, աղբյուրագիտության և պատմական աշխարհագրության մեթոդները՝ Արևելյան Շիրակի բնակչության ու բնակավայրերի զարգացման բազմակողմ պատկերը վերականգնելու նպատակով։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է բարձրագույն կրթության համակարգում ուսանողների միջմշակութային հաղորդակցության կարողությունների ձևավորման մանկավարժական պայմանների ուսումնասիրմանը։ Վերլուծվում են բազմամշակութային կրթական միջավայրի առանձնահատկությունները, միջմշակութային հաղորդակցության տեսական հիմքերը և այն գործոնները, որոնք նպաստում են տարբեր մշակութային արժեքների, ավանդույթների և հաղորդակցման առանձնահատկությունների արդյունավետ ընկալմանն ու փոխըմբռնմանը։ Քննարկվում են ուսուցման ժամանակակից մեթոդներն ու մանկավարժական տեխնոլոգիաները, որոնք նպաստում են հաղորդակցական, սոցիալական և մասնագիտական կարողությունների զարգացմանը, ինչպես նաև ուսանողների հանդուրժողականության, համագործակցության և մշակութային բազմազանության նկատմամբ հարգանքի ձևավորմանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են կրթական գործընթացի կազմակերպման արդյունավետ մոտեցումներ, գործնական մոդելներ և մեթոդական առաջարկություններ, որոնք կարող են կիրառվել բուհական ուսուցման ընթացքում՝ նպաստելով ապագա մասնագետների միջմշակութային հաղորդակցական պատրաստվածության, միջազգային համագործակցության կարողությունների և մասնագիտական գործունեության արդյունավետության բարձրացմանը։

Literature

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Ումբերտո Էկոյի ստեղծագործության մեջ Միջնադարի գեղարվեստական և փիլիսոփայական ընկալման ուսումնասիրությանը՝ հատկապես երկու վեպերի համադրական վերլուծության միջոցով։ Հեղինակը Միջնադարը դիտարկում է ոչ միայն որպես պատմական ժամանակաշրջան կամ վեպերի գործողությունների ֆոն, այլ որպես մշակութային, մտավոր և նշանային համակարգ, որը Էկոն վերակառուցում է ժամանակակից ընթերցողի համար։ Էկոյի մոտ Միջնադարը ներկայացվում է բազմաշերտ և հակասական աշխարհ, որտեղ կրոնը, փիլիսոփայությունը, գիտությունը, քաղաքականությունը, իշխանությունը, հերետիկոսությունը, գրականությունը և առասպելը մշտապես փոխազդում են միմյանց հետ։ Նրա պատմական վեպերի ուսումնասիրության մեջ հատկապես կարևոր է այն հանգամանքը, որ գրողը չի փորձում պարզապես վերարտադրել անցյալը. նա ստեղծում է անցյալի մի մոդել, որի միջոցով հնարավոր է հարցեր բարձրացնել նաև պատմության, ճշմարտության, գիտելիքի և ժամանակակից մշակույթի մասին։ Գիտական ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ Էկոյի միջնադարյան վեպերում պատմական ժամանակը կառուցվում է հետմոդեռնիստական սկզբունքներով՝ անցյալի և ներկայի փոխներթափանցմամբ, միջտեքստայնությամբ, պատմողի դիրքի ընդգծմամբ և պատմության նկատմամբ իրատեսական ու միաժամանակ հեգնական վերաբերմունքով։ Առաջին վեպում Միջնադարի պատկերը ձևավորվում է հիմնականում ինտելեկտուալ և կրոնական միջավայրի միջոցով։ Գործողությունները տեղի են ունենում տասնչորսերորդ դարի բենեդիկտյան վանքում, իսկ հետաքննության դետեկտիվ կառուցվածքը զուգակցվում է միջնադարյան աստվածաբանության, փիլիսոփայության, տրամաբանության և գրքային մշակույթի լայն ներկայացման հետ։ Վանքը այստեղ դառնում է ամբողջ միջնադարյան հասարակության յուրօրինակ մոդել, որտեղ իշխանության, հավատքի և գիտելիքի շուրջ պայքարը բացահայտում է դարաշրջանի ներքին հակասությունները։ Հատկապես կարևոր է գրքի և գրադարանի թեման. գիտելիքը ներկայացվում է ոչ միայն որպես մարդու ազատագրման միջոց, այլև որպես իշխանության գործիք, որը կարող է վերահսկվել, սահմանափակվել կամ նույնիսկ ոչնչացվել։ Էկոյի միջնադարյան աշխարհում ճշմարտությունը երբեք ամբողջությամբ և անմիջականորեն հասանելի չէ․ այն ընթերցվում է նշանների, ձեռագրերի, մեկնությունների և տարբեր տեսանկյունների միջոցով։ Այդ պատճառով էլ սեմիոտիկան՝ նշանների և դրանց մեկնաբանության տեսությունը, դառնում է Էկոյի միջնադարյան աշխարհի ընկալման կարևոր բանալին։ Հետազոտություններում առաջին վեպը հաճախ դիտարկվում է որպես Էկոյի սեմիոտիկական և մշակութաբանական գաղափարների գեղարվեստական իրականացում։ Երկրորդ վեպում Միջնադարի պատկերը զգալիորեն փոխվում է։ Եթե առաջին դեպքում գերակշռում է փակ, գրքային, վանական և ինտելեկտուալ միջավայրը, ապա այստեղ ընթերցողը հայտնվում է շարժուն, բազմազան և արկածային աշխարհում, որտեղ իրական պատմական դեմքերն ու իրադարձությունները միախառնվում են առասպելների, կեղծ փաստաթղթերի, հրաշապատումների և երևակայական աշխարհագրության հետ։ Գործողությունների պատմական հիմքը կապված է Ֆրիդրիխ Բարբարոսայի ժամանակաշրջանի, խաչակրաց արշավանքների և հատկապես 1204 թվականի Կոստանդնուպոլսի գրավման հետ, սակայն պատմական նյութը վերածվում է ավելի լայն խաղի՝ փաստի և հորինվածքի սահմանների շուրջ։ Այստեղ առանցքային նշանակություն է ստանում գլխավոր հերոսի՝ Բաուդոլինոյի կերպարը։ Նա օժտված է պատմություններ ստեղծելու, փաստերը վերափոխելու և համոզիչ սուտ հորինելու բացառիկ կարողությամբ, ինչի հետևանքով ընթերցողը մշտապես ստիպված է հարցնել՝ ներկայացված պատմության որ մասն է իրական, իսկ որը՝ հորինված։ Այդ անորոշությունը կարևոր է ամբողջ աշխատության համար, քանի որ ցույց է տալիս Էկոյի վերաբերմունքը պատմության նկատմամբ․ պատմությունը միայն անցյալում տեղի ունեցած փաստերի ամբողջություն չէ, այլ նաև պատմողների, փաստաթղթերի, հիշողությունների և մեկնաբանությունների միջոցով ստեղծվող պատկեր։ Ժամանակակից հետազոտությունները հենց այս առանձնահատկությունն են կապում «անվստահելի պատմողի» և այսպես կոչված «պատմագրական ժամանակի» գաղափարի հետ։ Երկու վեպերի համադրությունը թույլ է տալիս տեսնել Էկոյի Միջնադարի հայեցակարգի գլխավոր առանձնահատկությունը․ նրա համար Միջնադարը ստատիկ և միատարր անցյալ չէ։ Այն բազմակարծիք, փոփոխվող, շարժուն և մշակութային տարբեր շերտերի փոխազդեցությամբ ձևավորվող ժամանակաշրջան է։ Մի գիտական աշխատություն Էկոյի «սեփական» Միջնադարը բնութագրում է որպես անցումային, բազմազանության և բազմակարծության դարաշրջան՝ ընդգծելով նաև դրա շարժունությունն ու ապագային ուղղվածությունը։ Այդ պատճառով Էկոն միաժամանակ հրաժարվում է ինչպես Միջնադարի իդեալականացումից, այնպես էլ այն միայն խավարի, սնահավատության և հետամնացության դարաշրջան ներկայացնելուց։ Նրա գեղարվեստական աշխարհում գիտական միտքը կարող է հարևան լինել միստիկային, բարձր աստվածաբանությունը՝ ժողովրդական հավատալիքներին, իսկ պատմական փաստը՝ գիտակցված կեղծիքին։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս Միջնադարը ներկայացնել որպես մշակութային լաբիրինթոս, որտեղ յուրաքանչյուր պատմություն կարող է ունենալ բազմաթիվ մեկնաբանություններ։ Հետազոտության կարևոր թեմաներից է նաև միջտեքստայնությունը․ Էկոյի վեպերը կառուցված են բազմաթիվ պատմական, փիլիսոփայական, կրոնական և գրական աղբյուրների հետ երկխոսության միջոցով։ Այդ պատճառով նրա Միջնադարը միաժամանակ և՛ պատմական իրականության վերակառուցում է, և՛ արդեն գոյություն ունեցող տեքստերի վերամշակում։ Երկրորդ վեպում այս սկզբունքը հատկապես ակնհայտ է, քանի որ գլխավոր հերոսի պատմությունները, միջնադարյան առասպելները և պատմական իրադարձությունները մշտապես փոխակերպվում են միմյանց ազդեցությամբ։ Արդյունքում աշխատանքը Միջնադարը ներկայացնում է որպես Էկոյի ստեղծագործության հիմնարար գեղարվեստական տարածք, որտեղ հեղինակը կարողանում է միավորել պատմական վեպը, դետեկտիվը, փիլիսոփայական վեպը, արկածային պատմությունը, առասպելը և սեմիոտիկական խաղը։ Երկու վեպերի համադրությամբ բացահայտվում է, որ Էկոյի նպատակը պարզապես ընթերցողին անցյալ տեղափոխելը չէ. նա ստիպում է վերանայել այն, թե ինչպես ենք մենք ընդհանրապես պատկերացնում անցյալը և ինչպես է ձևավորվում պատմական ճշմարտության մասին մեր պատկերացումը։ Այս տեսանկյունից Միջնադարը Էկոյի մոտ դառնում է ոչ միայն նկարագրվող պատմական դարաշրջան, այլև միջոց՝ ուսումնասիրելու մարդկային գիտելիքի սահմանները, ճշմարտության հարաբերականությունը, հիշողությունը, լեզուն, նշանները և պատմություն ստեղծելու մեխանիզմները։

History

Այս աշխատությունը ներկայացնում է Մովսես Խորենացու պատմագրական ժառանգության իտալական տարբերակը՝ մշակված և պատկերազարդված Մխիթարյան միաբանության հայ վանականների կողմից, ինչպես նաև ոճական առումով վերամշակված հայտնի իտալացի գրող և լեզվաբան Նիկկոլո Տոմմազեոյի կողմից։ Հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի հայոց պատմության և մշակույթի տարածման տեսանկյունից, քանի որ այն հանդիսանում է հայկական պատմագիտական ավանդույթի ներկայացման օրինակ օտարալեզու ընթերցողին։ Աշխատության մեջ արտացոլվում են հայ ժողովրդի ծագման, անցյալի կարևոր իրադարձությունների, արքաների, ազգային ավանդությունների և պատմական հիշողության վերաբերյալ տեղեկություններ՝ ներկայացված եվրոպական գրական միջավայրին համապատասխանեցված ձևով։ Գրքի ստեղծման պատմությունը նաև վկայում է Մխիթարյանների գիտական և մշակութային գործունեության մասին՝ ուղղված հայագիտական գիտելիքների պահպանմանը, ուսումնասիրմանը և տարածմանը։ Այն արժեքավոր աղբյուր է հայագիտության, միջնադարյան պատմագրության, թարգմանական գրականության և հայ-եվրոպական մշակութային կապերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ընթերցողների համար։

Medicine

Այս աշխատանքը նվիրված է Լոռու մարզի բնակչության շրջանում հիմնական քրոնիկական ոչ վարակիչ հիվանդությունների զարգացմանը նպաստող ռիսկի գործոնների ուսումնասիրությանը և դրանց տարածվածության առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում այնպիսի հիվանդությունների հետ կապված գործոններին, ինչպիսիք են սրտանոթային հիվանդությունները, շաքարային դիաբետը, քաղցկեղային հիվանդությունները և շնչառական համակարգի քրոնիկական հիվանդությունները։ Քննարկվում են վարքագծային, սոցիալական, կենսաբանական և շրջակա միջավայրի հետ կապված ռիսկի գործոնները, այդ թվում՝ ծխախոտի օգտագործումը, ոչ ռացիոնալ սննդակարգը, ֆիզիկական ակտիվության պակասը, ավելաքաշը և ճարպակալումը, զարկերակային բարձր ճնշումը, ալկոհոլի օգտագործումը և այլ գործոններ, որոնք կարող են երկարաժամկետ ազդեցություն ունենալ բնակչության առողջության վրա։ Աշխատանքը կարևորում է ռիսկի գործոնների վաղ հայտնաբերման և գնահատման նշանակությունը, քանի որ դրանց զգալի մասը հնարավոր է կանխարգելել կամ նվազեցնել կենսակերպի փոփոխության, առողջապահական կրթության, պարբերական բժշկական զննությունների և համապատասխան կանխարգելիչ ծրագրերի միջոցով։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում Լոռու մարզի սոցիալ-տնտեսական, ժողովրդագրական և աշխարհագրական առանձնահատկությունների ազդեցությունը բնակչության առողջական վարքագծի և ոչ վարակիչ հիվանդությունների ռիսկի վրա։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել տարբեր տարիքային և սոցիալական խմբերի շրջանում առավել տարածված ռիսկային գործոնների բացահայտմանը, դրանց համակցված ազդեցության գնահատմանը և առավել խոցելի խմբերի առանձնացմանը։ Ստացված տվյալները կարող են կիրառվել մարզային առողջապահական քաղաքականության և կանխարգելիչ միջոցառումների պլանավորման, առողջ ապրելակերպի խթանման, վաղ ախտորոշման արդյունավետության բարձրացման և բնակչության առողջության պահպանմանն ուղղված նպատակային ծրագրերի մշակման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը կարևորում է քրոնիկական ոչ վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման համակարգային մոտեցումը՝ շեշտադրելով ոչ միայն բժշկական միջամտությունները, այլև վարքագծային և սոցիալական պայմանների բարելավումը որպես բնակչության առողջության և կյանքի որակի բարձրացման կարևոր նախապայման։

History

Այս հրապարակումը գրախոսական բնույթի ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Յա. Ա. Մանանդյանի պատմագիտական աշխատության բովանդակության, գիտական արժեքի և մեթոդաբանական առանձնահատկությունների քննադատական վերլուծությանը։ Հեղինակը ներկայացնում է գրքում արտահայտված հիմնական գաղափարները, գնահատում պատմական փաստերի մեկնաբանությունը, օգտագործված սկզբնաղբյուրները և հետազոտական մոտեցումները՝ անդրադառնալով աշխատության ուժեղ կողմերին և հնարավոր վիճահարույց հարցերին։ Գրախոսության մեջ քննարկվում է նաև աշխատության նշանակությունը հայ ժողովրդի պատմության ուսումնասիրման, պատմագրության զարգացման և գիտական մտքի ձևավորման համատեքստում՝ դիտարկելով այն ժամանակաշրջանի պատմագիտական չափանիշների լույսի ներքո։ Նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել ոչ միայն վերլուծվող աշխատության բովանդակության, այլև դրա ընդունման և գնահատման մասին մասնագիտական շրջանակներում։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, հայագետների, պատմագրության հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և հայ ժողովրդի պատմության գիտական ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողների համար։