Հայաստանի Հանրապետության ազգային փոքրամասնությունների միգրացիան. էթնոսոցիոլոգիական հետազոտություն

Chemistry

Աշխատությունը նվիրված է պոլիմերային ծածկույթով սորբենտների հատկությունների ուսումնասիրությանը և դրանց կիրառման հնարավորությունների գնահատմանը որոշ դեղանյութերի անալիտիկ հետազոտության համար իրականացվող նմուշապատրաստման գործընթացներում։ Հետազոտության կենտրոնում սորբենտի մակերևույթի և ուսումնասիրվող նյութերի մոլեկուլների միջև փոխազդեցություններն են, որոնք պայմանավորում են թիրախային բաղադրիչների ընտրողական կլանումը, առանձնացումը և հետագա անալիտիկ որոշման համար համապատասխան նմուշի ստացումը։ Քննվում է պոլիմերային շերտի կառուցվածքի և ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ազդեցությունը սորբցիոն վարքի վրա՝ ուշադրություն դարձնելով նյութի մակերևութային բնութագրերին, ընտրողականությանը և տարբեր միացությունների նկատմամբ փոխազդեցության առանձնահատկություններին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նմուշապատրաստման փուլը, քանի որ բարդ կենսաբանական, դեղագործական կամ այլ մատրիցներում թիրախային նյութերի որոշմանը կարող են խանգարել բազմաթիվ ուղեկից բաղադրիչներ։ Սորբցիոն մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել թիրախային միացությունների առանձնացման և խտացման արդյունավետությունը՝ միաժամանակ գնահատելով անցանկալի մատրիցային ազդեցությունների նվազեցման հնարավորությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր կառուցվածք ունեցող սորբենտների անալիտիկ հատկությունները և դրանց համապատասխանությունը տարբեր բնույթի դեղանյութերի հետ աշխատանքին։ Կարևորվում են սորբցիայի ընտրողականությունը, նյութի կայունությունը, վերարտադրելիությունը և հետագա գործիքային վերլուծության հետ համատեղելիությունը։ Ստացված նմուշները կարող են ուսումնասիրվել համապատասխան անալիտիկ մեթոդներով՝ սորբենտի կիրառման արդյունավետությունը գնահատելու և չափման արդյունքների ճշգրտության վրա դրա ազդեցությունը պարզելու նպատակով։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում սորբենտի կառուցվածք–հատկություն փոխկապակցվածությանը, քանի որ պոլիմերային ծածկույթի բնույթը կարող է էապես փոփոխել նյութի ընտրողականությունն ու սորբցիոն կարողությունը։ Նման հետազոտությունները կարևոր են դեղագործական վերլուծության համար ավելի արդյունավետ և հուսալի նմուշապատրաստման նյութերի մշակման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է անալիտիկ քիմիայի, պոլիմերային նյութագիտության և սորբցիոն գործընթացների ուսումնասիրության մոտեցումները՝ դեղանյութերի որակական ու քանակական հետազոտության նախապատրաստական փուլի կատարելագործման գիտական հիմքերի զարգացման նպատակով։

Economics

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է ՀՀ-ում եկամտահարկի մոդելների կիրառման առանձնահատկությունների վերլուծությանը՝ ընդգծելով հարկային քաղաքականության կառուցվածքը, դրա զարգացման տրամաբանությունը և կիրառական արդյունավետությունը տնտեսական տարբեր սուբյեկտների համար։ Դիտարկվում են եկամտահարկի հիմնական մոդելները՝ համամասնական (flat tax), պրոգրեսիվ և խառը մոտեցումներ, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը հարկային բեռի բաշխման, սոցիալական արդարության և պետական բյուջեի եկամուտների ձևավորման վրա։ Աշխատանքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ՀՀ հարկային համակարգի վերջին բարեփոխումներին, որոնց արդյունքում ներդրվել է համամասնական եկամտահարկի մոդել՝ նպատակ ունենալով պարզեցնել վարչարարությունը, բարձրացնել հարկային կարգապահությունը և նվազեցնել ստվերային տնտեսության ծավալները։ Վերլուծվում են նաև այդ մոդելի առավելություններն ու սահմանափակումները՝ ներառյալ սոցիալական անհավասարության հնարավոր խորացումը և բարձր եկամուտ ունեցող խմբերի հարկային բեռի հարաբերական փոփոխությունները։ Քննարկվում են նաև միջազգային փորձի օրինակներ, որտեղ պրոգրեսիվ հարկման համակարգերը կիրառվում են սոցիալական հավասարակշռության ապահովման նպատակով, և համադրվում են ՀՀ իրականության հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային վարչարարության թվայնացմանը, եկամուտների հայտարարագրման համակարգերին և վերահսկողության մեխանիզմներին, որոնք ապահովում են հարկային քաղաքականության արդյունավետ իրականացումը։ Ընդգծվում է, որ եկամտահարկի մոդելի ընտրությունը ոչ միայն տնտեսական, այլ նաև սոցիալական և քաղաքական որոշում է, որը պետք է հավասարակշռի բյուջետային կայունությունը, տնտեսական աճը և սոցիալական արդարությունը։

History

Այս տեղեկատու բնույթի հրատարակությունը ներկայացնում է Լեռնային Ղարաբաղի վերաբերյալ ընդհանուր բնութագրական և վերլուծական տեղեկատվություն՝ անդրադառնալով տարածաշրջանի աշխարհագրական դիրքին, պատմական զարգացմանը, բնակչությանը, քաղաքական իրավիճակին և սոցիալ-տնտեսական առանձնահատկություններին։ Նյութը կարող է ընթերցողին ծանոթացնել տարածաշրջանի պատմական ձևավորմանը, տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած քաղաքական փոփոխություններին և այն գործընթացներին, որոնք հանգեցրել են երկարատև հակամարտության ձևավորմանը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում բնակչության կազմին, բնակավայրերին, վարչական կառուցվածքին և տարածաշրջանի սոցիալ-տնտեսական պայմաններին։ Հրատարակությունը կարող է ներկայացնել նաև հակամարտության հիմնական փուլերը, ներգրավված կողմերի դիրքորոշումները, ռազմական և քաղաքական զարգացումները, ինչպես նաև միջազգային կառույցների ու տարբեր պետությունների արձագանքը։ Կարևորվում են տարածաշրջանի պատմամշակութային ժառանգության, կրոնական և մշակութային հուշարձանների, ինչպես նաև տեղական բնակչության կյանքի հետ կապված հարցերը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել տարածաշրջանի վերաբերյալ ընդհանուր պատկերացում կազմելու, պատմական և քաղաքական գործընթացները համատեքստում դիտարկելու և հակամարտության բազմաշերտ բնույթը հասկանալու համար։ Տեղեկատվության համադրումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն տարածաշրջանի պատմական անցյալը, այլև դրա քաղաքական նշանակությունը և տարածաշրջանային հարաբերությունների վրա ունեցած ազդեցությունը։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը Լեռնային Ղարաբաղը ներկայացնում է որպես պատմական, աշխարհագրական և քաղաքական առանձնահատկություններով տարածաշրջան՝ ընդգրկելով դրա վերաբերյալ հիմնական տեղեկությունները և ձևավորելով ամբողջական պատկեր տարածաշրջանի զարգացման, բնակչության և հակամարտության հետ կապված գործընթացների մասին։

Medicine

Անասնաբուժական գիտությունների, անասնահամաճարակաբանության և գյուղատնտեսական կենդանիների վարակիչ հիվանդությունների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում խոշոր եղջերավոր կենդանիների տուբերկուլյոզի տարածման համաճարակաբանական օրինաչափությունների, առաջացման գործոնների և կանխարգելման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տուբերկուլյոզի հարուցիչի կենսաբանական առանձնահատկությունները, վարակի փոխանցման հիմնական ուղիները և հիվանդության տարածման վրա ազդող անասնապահական, բնապահպանական ու կազմակերպական պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանրապետության տարբեր մարզերում խոշոր եղջերավոր կենդանիների տուբերկուլյոզի տարածվածության հնարավոր տարբերություններին, հիվանդության հայտնաբերման հաճախականությանը և անասնագլխաքանակի վարակվածության գնահատմանը։ Վերլուծվում են կենդանիների պահվածքի, կերակրման, անասնապահական տնտեսությունների սանիտարահիգիենիկ պայմանների և կենդանիների տեղաշարժի ազդեցությունները վարակի տարածման գործընթացների վրա։ Քննարկվում են տուբերկուլյոզի ախտորոշման, անասնաբուժական հսկողության, վարակված կենդանիների հայտնաբերման և հիվանդության կանխարգելման կազմակերպական ու մեթոդաբանական խնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել տուբերկուլինային ախտորոշման, լաբորատոր հետազոտությունների և համաճարակաբանական տվյալների վիճակագրական մշակման կիրառման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում վարակի բնական օջախների, կենդանիների տարբեր տարիքային խմբերի ընկալունակության և անասնապահական տնտեսությունների միջև վարակի տարածման հնարավոր գործոններին։ Կարևորվում է խոշոր եղջերավոր կենդանիների տուբերկուլյոզի՝ որպես կենդանիներից մարդուն փոխանցվող հիվանդության, հանրային առողջապահական նշանակությունը և անասնաբուժական ու բժշկական ծառայությունների համագործակցությունը։ Աշխատանքը կարող է նպաստել Հայաստանի Հանրապետությունում տուբերկուլյոզի անասնահամաճարակաբանական իրավիճակի գնահատմանը, վերահսկողության միջոցառումների կատարելագործմանը և անասնապահական տնտեսությունների կենսաբանական անվտանգության բարձրացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել անասնաբուժության, անասնահամաճարակաբանության, վարակաբանության, անասնապահության և հանրային առողջապահության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Political Science

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքական ապագայաբանության շրջանակում կանխատեսման տեսական, մեթոդաբանական և ճանաչողական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ քաղաքական գործընթացների հնարավոր զարգացման ուղղությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Հետազոտության առանցքում քաղաքական ապագայի վերաբերյալ գիտականորեն հիմնավորված դատողությունների ձևավորման հնարավորություններն ու սահմանափակումներն են, ինչպես նաև քաղաքական երևույթների բարձր փոփոխականության, բազմագործոն բնույթի և անորոշության ազդեցությունը կանխատեսումների վրա։ Քաղաքական կանխատեսումը դիտարկվում է ոչ թե որպես ապագայի միանշանակ որոշում, այլ որպես առկա միտումների, պատճառահետևանքային կապերի, հնարավոր փոփոխությունների և այլընտրանքային սցենարների համակարգված ուսումնասիրություն։ Ժամանակակից ռազմավարական ապագայաբանության մոտեցումները ևս սովորաբար շեշտադրում են ոչ թե մեկ անխուսափելի ապագայի կանխագուշակումը, այլ մի քանի հնարավոր ապագաների ուսումնասիրությունը և դրանց նկատմամբ պատրաստվածության զարգացումը։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում կանխատեսման օբյեկտի և ժամանակային հորիզոնի սահմանմանը, քաղաքական գործընթացների վերաբերյալ տեղեկատվության ընտրությանը, փոփոխականների առանձնացմանը և ստացված արդյունքների հավաստիության գնահատմանը։ Քննվում են կանխատեսման տարբեր մեթոդաբանական մոտեցումներ՝ միտումների վերլուծությունը, փորձագիտական գնահատումները, սցենարային մեթոդները, համեմատական վերլուծությունը, մոդելավորումը և հավանականային գնահատումները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում քաղաքական կանխատեսումների ստուգելիության խնդիրը, քանի որ գիտական կանխատեսումը պահանջում է հնարավորինս հստակ սահմանված արդյունքներ, ժամանակային շրջանակներ և պայմաններ, որոնց դեպքում հնարավոր կլինի հետագայում գնահատել դրա համապատասխանությունը իրական զարգացումներին։ Ուսումնասիրվում է նաև քաղաքական ապագայի վրա մարդկային ընտրությունների, ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների, միջազգային միջավայրի, տնտեսական գործընթացների, տեխնոլոգիական զարգացման և անսպասելի իրադարձությունների ազդեցությունը։ Այս հանգամանքները սահմանափակում են երկարաժամկետ կանխատեսումների որոշակիությունը և մեծացնում այլընտրանքային սցենարների կիրառման նշանակությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կանխատեսողի սուբյեկտիվ գնահատականների, տեղեկատվական սահմանափակումների և ճանաչողական կողմնակալությունների հնարավոր ազդեցությանը։ Հետազոտության շրջանակում քաղաքական կանխատեսումը կապվում է նաև որոշումների ընդունման և ռազմավարական պլանավորման հետ, քանի որ ապագայի հնարավոր տարբերակների ուսումնասիրությունը կարող է օգտագործվել ռիսկերի, հնարավորությունների և քաղաքական ընտրությունների հետևանքների վերլուծության համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է քաղաքականագիտության, ապագայաբանության, քաղաքական վերլուծության և կանխատեսման մեթոդաբանության մոտեցումները՝ քաղաքական ապագան ներկայացնելով որպես անորոշ և բազմատարբերակ գործընթաց, որի գիտական ուսումնասիրությունը պահանջում է հավանականային, սցենարային և քննադատական մտածողության համատեղ կիրառում։

Political Science

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում քաղաքացիական հասարակության ձևավորման, զարգացման և ազգային անվտանգության ապահովման գործընթացներում դրա ունեցած դերի ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են քաղաքացիական հասարակության տեսական և հայեցակարգային հիմքերը, պետական կառույցների ու հասարակական կազմակերպությունների փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև ժողովրդավարական ինստիտուտների զարգացման ազդեցությունը երկրի անվտանգության համակարգի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հասարակական մասնակցության, քաղաքացիական վերահսկողության, հանրային վստահության և պետական կառավարման թափանցիկության նշանակությանը ազգային անվտանգության ամրապնդման գործում։ Քննարկվում են քաղաքացիական հասարակության կառույցների ներգրավվածության հնարավորությունները ներքին և արտաքին անվտանգության մարտահրավերների հաղթահարման, հասարակական կայունության պահպանման, մարդու իրավունքների պաշտպանության և ազգային շահերի իրացման գործընթացներում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև պետական և ոչ պետական դերակատարների համագործակցության մեխանիզմներին, հասարակական համերաշխության ամրապնդմանը, տեղեկատվական անվտանգության խնդիրներին և ճգնաժամային իրավիճակներում քաղաքացիական նախաձեռնությունների նշանակությանը։ Ուսումնասիրվում են Հայաստանի ազգային անվտանգության համակարգի զարգացման ինստիտուցիոնալ առանձնահատկությունները, քաղաքացիական հասարակության ներուժի օգտագործման հնարավորությունները և պետական քաղաքականության մշակման գործընթացներում հանրային մասնակցության ընդլայնման հեռանկարները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, սոցիոլոգների, իրավագետների, պետական կառավարման մասնագետների, անվտանգության ոլորտի հետազոտողների և հասարակական կազմակերպությունների ներկայացուցիչների համար։