ՀՀ սոցիալական վիճակի ազդեցությունը տնտեսության վրա

Medicine

Աշխատանքը նվիրված է տարբեր ծագման շնչառական անբավարարության բուժման ընթացքում թոքերի արհեստական օժանդակ օդափոխության մեթոդների կիրառման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունն է շնչառական ֆունկցիայի ծանր խանգարումների պայմաններում մեխանիկական օդափոխության հնարավորությունների, կիրառման ցուցումների, տարբեր մեթոդների արդյունավետության և հիվանդների վիճակի վրա դրանց ազդեցության գնահատումը։ Շնչառական անբավարարությունը կարող է զարգանալ բազմաթիվ պատճառներով և ուղեկցվել օրգանիզմի՝ բավարար քանակությամբ թթվածին ապահովելու կամ ածխաթթու գազը հեռացնելու կարողության խանգարմամբ, ուստի դրա բուժումը պահանջում է հիվանդի վիճակի արագ և ճշգրիտ գնահատում ու համապատասխան շնչառական աջակցության ընտրություն։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում արհեստական օժանդակ օդափոխության տարբեր եղանակներին և դրանց կիրառման առանձնահատկություններին՝ հաշվի առնելով շնչառական անբավարարության առաջացման պատճառը, ծանրության աստիճանը և հիվանդի ընդհանուր վիճակը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բուժման արդյունքների գնահատումը, ներառյալ շնչառական ֆունկցիայի, գազափոխանակության և ընդհանուր հեմոդինամիկ վիճակի փոփոխությունների դիտարկումը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համեմատել տարբեր ծագման շնչառական անբավարարության ժամանակ կիրառվող շնչառական աջակցության մոտեցումները և բացահայտել այն պայմանները, որոնց դեպքում տվյալ մեթոդների օգտագործումը կարող է առավել նպատակահարմար լինել։ Միաժամանակ աշխատանքում կարևորվում է հիվանդի շարունակական հսկողությունը, քանի որ մեխանիկական օդափոխության արդյունավետությունն ու անվտանգությունը կախված են ճիշտ ընտրված ռեժիմից, բուժման ժամանակին սկսելուց և հիվանդի վիճակի դինամիկ փոփոխություններին համապատասխան թերապիայի ճշգրտումից։ Հետազոտությունը կարող է արժեքավոր լինել նաև ինտենսիվ թերապիայի և շտապ բժշկական օգնության տեսանկյունից, քանի որ ծանր շնչառական անբավարարության դեպքում շնչառական աջակցությունը հաճախ հանդիսանում է կենսական կարևորություն ունեցող բուժական միջոց։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել անեսթեզիոլոգ-ռեանիմատոլոգների, թոքաբանների, ինտենսիվ թերապիայի մասնագետների, շտապ բժշկական օգնության բժիշկների և բժշկական կրթության ոլորտում աշխատող հետազոտողների համար՝ որպես շնչառական անբավարարության տարբեր ձևերի դեպքում արհեստական օդափոխության կիրառման մեթոդներին և բուժական հնարավորություններին նվիրված մասնագիտական ուսումնասիրություն։

Geography

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ջրամատակարարման նպատակով իրականացվող հնաջրաերկրաբանական ուսումնասիրություններին՝ Արագածի լեռնազանգվածի օրինակով, որտեղ ուսումնասիրվում է մակերևութային և ստորերկրյա ջրերի փոխադարձ կապը և դրա նշանակությունը ջրային ռեսուրսների գնահատման ու արդյունավետ օգտագործման համար։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել տարածքի ջրային համակարգերի ձևավորման, սնուցման, շարժման և փոխանակման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև գնահատել ստորերկրյա ջրերի հնարավոր դերը բնակչության և տարբեր տնտեսության ճյուղերի ջրամատակարարման ապահովման գործում։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել տեղանքի երկրաբանական և հիդրոերկրաբանական կառուցվածքը, ապարների ջրաթափանցելիությունը, ջրատար հորիզոնների տարածական դիրքը, ստորերկրյա ջրերի սնուցման աղբյուրները և դրանց կապը գետերի, լճերի, աղբյուրների ու այլ մակերևութային ջրային օբյեկտների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մակերևութային և ստորերկրյա ջրերի փոխադարձ ազդեցության մեխանիզմներին, քանի որ այդ կապերի ճիշտ գնահատումը կարևոր է ջրային պաշարների քանակական և որակական բնութագրերի որոշման, ինչպես նաև ջրառի հնարավոր ազդեցությունների կանխատեսման համար։ Հետազոտության ընթացքում կարող են օգտագործվել երկրաբանական, հիդրոլոգիական, հիդրոքիմիական և հիդրոերկրաբանական դիտարկումների ու վերլուծությունների արդյունքները՝ տարածաշրջանի ջրային համակարգի ամբողջական պատկերն ստանալու նպատակով։ Արագածի լեռնազանգվածի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել տվյալ տարածքի ջրային ներուժը, առանձնացնել հեռանկարային ջրատար հորիզոնները և հիմնավորել ջրամատակարարման համար դրանց օգտագործման հնարավորությունները։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ ջրային ռեսուրսների որոնման և գնահատման, ջրամատակարարման համակարգերի նախագծման, ստորերկրյա ջրերի պահպանության և ռացիոնալ օգտագործման, ինչպես նաև տարածաշրջանի ջրային հաշվեկշռի և էկոլոգիական կայունության ապահովման համար։

Technology

Այս աշխատությունը նվիրված է լեռնային գետերի վրա կառուցվող դիմհարային (հիդրոտեխնիկական) կառույցների հիդրավլիկական հաշվարկի ժամանակակից մեթոդների մշակմանը և դրանց շահագործման արդյունավետության բարձրացման ինժեներական լուծումներին՝ հաշվի առնելով բարդ ռելիեֆային պայմանները, հոսքի մեծ արագությունները և նստվածքների ինտենսիվ տեղափոխումը։ Նյութում քննարկվում են հոսքի ոչ ստացիոնար և տուրբուլենտ բնույթի մոդելավորման մոտեցումները, որոնք կիրառվում են ջրհոսքերի վարքի կանխատեսման և կառույցների կայունության գնահատման համար՝ ներառյալ թվային հիդրոդինամիկ մոդելավորումը և վերջավոր տարրերի մեթոդները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լեռնային գետերին բնորոշ վտանգավոր երևույթներին՝ հեղեղներին, սելավներին և կոշտ նստվածքային հոսքերին, որոնք էական ազդեցություն են ունենում դիմհարային կառույցների հուսալիության և երկարակեցության վրա։ Քննարկվում են նաև հիդրավլիկական հաշվարկների արդիականացման ուղիները՝ բազմաչափ մոդելների կիրառումը, դաշտային տվյալների ինտեգրումը և կալիբրացիայի մեթոդները, որոնք թույլ են տալիս բարձրացնել կանխատեսումների ճշգրտությունը։ Միաժամանակ ներկայացվում են շահագործման արդյունավետության ապահովման միջոցառումներ՝ ներառյալ նստվածքների կառավարման համակարգերը, կառուցվածքների պարբերական մոնիթորինգը և տեխնիկական սպասարկման օպտիմալ ռազմավարությունները։ Աշխատությունը համադրում է տեսական հիդրոդինամիկան և կիրառական ինժեներական փորձը՝ նպատակ ունենալով ապահովել լեռնային ջրային կառույցների անվտանգ, կայուն և երկարաժամկետ շահագործում։

Law

Աշխատանքը նվիրված է իրավունքի գերակայության սկզբունքի ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով ժամանակակից իրավական համակարգի հիմնարար սկզբունքներից և իրավական պետության կայացման առանցքային նախապայմաններից մեկը։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ պետական իշխանության իրականացումը, պետական մարմինների գործունեությունը և հասարակական հարաբերությունների կարգավորումը պետք է ենթարկվեն իրավական նորմերին, իսկ օրենքի պահանջները պետք է հավասարապես պարտադիր լինեն ինչպես քաղաքացիների, այնպես էլ իշխանություն իրականացնող սուբյեկտների համար։ Իրավունքի գերակայությունը ենթադրում է ոչ միայն օրենքների առկայություն, այլև դրանց որակական համապատասխանություն իրավականության, արդարության, մարդու իրավունքների պաշտպանության և կանխատեսելիության պահանջներին։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել սկզբունքի տեսական և պատմական ձևավորման հիմնական փուլերը, դրա բովանդակության վերաբերյալ տարբեր իրավագիտական մոտեցումները և ժամանակակից իրավական համակարգերում դրա դրսևորման ձևերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավունքի գերակայության և իրավական պետության փոխկապակցվածությանը։ Իրավական պետության պայմաններում իշխանությունը չի կարող գործել իր հայեցողությամբ․ դրա լիազորությունները պետք է սահմանված և սահմանափակված լինեն իրավական նորմերով, իսկ քաղաքացին պետք է ունենա իր իրավունքների պաշտպանության արդյունավետ մեխանիզմներ։ Սկզբունքի կարևոր բաղադրիչներից է օրենքի առջև բոլորի հավասարությունը։ Սա նշանակում է, որ իրավական կարգավորումները պետք է կիրառվեն առանց կամայական խտրականության, իսկ պետական մարմինները պետք է իրենց որոշումները հիմնավորեն իրավական չափանիշներով։ Միաժամանակ իրավունքի գերակայությունը կապված է մարդու հիմնարար իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության հետ, քանի որ միայն օրենքի ձևական պահպանումը բավարար չէ, եթե իրավական համակարգը չի ապահովում անձի արժանապատվության, ազատության, սեփականության և այլ իրավունքների արդյունավետ պաշտպանություն։ Հետազոտության առանձին ուղղություն կարող է լինել դատական իշխանության անկախության և իրավունքի գերակայության հարաբերակցությունը։ Անկախ և անաչառ դատարանը կարևոր երաշխիք է պետական իշխանության հնարավոր չարաշահումների կանխարգելման և անձի խախտված իրավունքների վերականգնման համար։ Դատական պաշտպանության արդյունավետությունը, դատարան դիմելու հասանելիությունը, դատական ակտերի հիմնավորվածությունը և դրանց կատարման ապահովումը իրավունքի գերակայության գործնական դրսևորումների կարևոր չափանիշներ են։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև իշխանությունների տարանջատման սկզբունքին։ Օրենսդիր, գործադիր և դատական իշխանությունների միջև իրավասությունների հստակ բաշխումը և փոխադարձ զսպումների ու հակակշիռների մեխանիզմները նախատեսված են իշխանության կենտրոնացման և կամայական օգտագործման ռիսկերը նվազեցնելու համար։ Այս համակարգում սահմանադրությունը հանդես է գալիս որպես պետական իշխանության կազմակերպման և դրա սահմանափակման հիմնական իրավական հիմք։ Կարևոր խնդիր է նաև իրավական որոշակիության և կանխատեսելիության ապահովումը։ Քաղաքացին պետք է կարողանա ողջամտորեն հասկանալ իր իրավունքներն ու պարտականությունները, կանխատեսել իրավական կարգավորման հետևանքները և վստահ լինել, որ պետական մարմինների որոշումները չեն հիմնվի կամայական կամ անկանխատեսելի չափանիշների վրա։ Այս համատեքստում էական նշանակություն ունեն օրենքների հստակությունը, հրապարակայնությունը, կայունությունը և իրավական նորմերի հետևողական կիրառումը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել նաև իրավունքի գերակայության և պետական իշխանության արդյունավետության հարաբերությունները։ Իրավական սահմանափակումները չպետք է ընկալվեն միայն որպես պետական կառավարման խոչընդոտ․ դրանք նաև ստեղծում են իշխանության գործունեության լեգիտիմության, հանրային վստահության և կայունության հիմքեր։ Միաժամանակ արտակարգ իրավիճակներում կամ հանրային անվտանգության ապահովման անհրաժեշտության պայմաններում պետական իշխանության կողմից իրավունքների սահմանափակումը պետք է իրականացվի օրենքով նախատեսված կարգով, համաչափության և անհրաժեշտության պահանջների պահպանմամբ։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել իրավունքի գերակայության սկզբունքի գործնական իրացման խնդիրների բացահայտումը։ Նույնիսկ զարգացած իրավական համակարգերում կարող են առաջանալ այնպիսի խնդիրներ, ինչպիսիք են օրենքների ընտրովի կիրառումը, կոռուպցիան, պետական մարմինների նկատմամբ արդյունավետ վերահսկողության պակասը, դատական համակարգի նկատմամբ անվստահությունը, իրավական անհավասարությունը կամ քաղաքացիների իրավական իրազեկվածության ցածր մակարդակը։ Այդ խնդիրների հաղթահարման համար անհրաժեշտ են ոչ միայն օրենսդրական բարեփոխումներ, այլև անկախ ինստիտուտների ամրապնդում, իրավական մշակույթի զարգացում և իրավակիրառ պրակտիկայի կատարելագործում։ Աշխատանքի տեսական նշանակությունը պայմանավորված է իրավունքի գերակայության՝ որպես բազմաշերտ իրավական և քաղաքական սկզբունքի բովանդակության համակարգված ուսումնասիրությամբ։ Գործնական նշանակությունն արտահայտվում է այն մեխանիզմների բացահայտմամբ, որոնք կարող են նպաստել իրավական պետության ամրապնդմանը, մարդու իրավունքների առավել արդյունավետ պաշտպանությանը և պետական իշխանության նկատմամբ իրավական վերահսկողության կատարելագործմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը իրավունքի գերակայությունը դիտարկում է որպես ժամանակակից իրավական համակարգի հիմնարար հենասյուն, որի արդյունավետ իրացումը պահանջում է օրենքի գերակայության, մարդու իրավունքների պաշտպանության, իշխանությունների տարանջատման, դատական անկախության, իրավական որոշակիության և պետական իշխանության հաշվետվողականության փոխկապակցված ապահովում։

Mathematics

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է տվյալների Բեզիեի կորերի միջոցով մոտարկման ալգորիթմների մշակմանը և դրանց տեսական ու գործնական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մշակել այնպիսի հաշվարկային մեթոդներ, որոնք հնարավորություն են տալիս մեծ քանակությամբ կամ բարդ կառուցվածք ունեցող տվյալների բազմությունները ներկայացնել հարթ և կառավարելի կորերի միջոցով՝ պահպանելով սկզբնական տվյալների հիմնական երկրաչափական առանձնահատկությունները։ Բեզիեի կորերը լայնորեն կիրառվում են համակարգչային գրաֆիկայում, երկրաչափական մոդելավորման, ավտոմատացված նախագծման, պատկերների մշակման և տարբեր տեսակի թվային տվյալների ներկայացման ոլորտներում, քանի որ դրանց միջոցով հնարավոր է ճկուն կերպով կառավարել կորի ձևը՝ օգտագործելով վերահսկիչ կետերի համակարգ։ Աշխատանքի շրջանակում ուսումնասիրվում են տվյալների և Բեզիեի կորերի միջև համապատասխանության հաստատման, վերահսկիչ կետերի ընտրության և կորի պարամետրերի որոշման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մոտարկման այնպիսի ալգորիթմների մշակմանը, որոնց միջոցով հնարավոր է նվազեցնել սկզբնական տվյալների և ստացված կորի միջև շեղումը՝ միաժամանակ պահպանելով հաշվարկային արդյունավետությունը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են դիտարկվել տարբեր աստիճանի Բեզիեի կորեր, հատվածական կորերի կառուցում, տվյալների նախնական մշակման մեթոդներ, պարամետրացման եղանակներ և մոտարկման սխալի գնահատման չափանիշներ։ Կարևոր խնդիր է նաև այն դեպքերի ուսումնասիրությունը, երբ տվյալների քանակը մեծ է կամ դրանց տարածական դասավորությունը բարդ է, և մեկ կորով դրանց բավարար ճշգրտությամբ ներկայացումը դժվարանում է։ Այդպիսի իրավիճակներում կարող են կիրառվել կորի հատվածավորման, վերահսկիչ կետերի օպտիմալ տեղադրման և տեղային մոտարկման մեթոդներ։ Աշխատանքը կարող է ներառել տարբեր ալգորիթմների համեմատական վերլուծություն՝ ըստ մոտարկման ճշգրտության, հաշվարկային բարդության, հիշողության օգտագործման և մշակման արագության։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տվյալների աղմուկի և անկանոն բաշխման պայմաններում կորի կայունության ապահովմանը, քանի որ իրական տվյալները հաճախ պարունակում են չափման սխալներ կամ անկանխատեսելի տատանումներ։ Մշակվող մեթոդների արդյունավետությունը կարող է ստուգվել փորձարարական տվյալների և տարբեր երկրաչափական ձևերի վրա՝ գնահատելով ստացված կորերի համապատասխանությունը սկզբնական տվյալներին։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել համակարգչային նախագծման և գրաֆիկայի ծրագրերում, թվային պատկերների և ուրվագծերի մշակման, քարտեզագրական տվյալների ներկայացման, երկրաչափական օբյեկտների մոդելավորման և այլ հաշվարկային խնդիրների լուծման ժամանակ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի զարգացնել տվյալների երկրաչափական մոտարկման արդյունավետ գործիքներ և ապահովել Բեզիեի կորերի կիրառմամբ տվյալների ավելի ճշգրիտ, կոմպակտ և հաշվարկային առումով արդյունավետ ներկայացում։

Law

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարությունում վերաքննության ինստիտուտի իրավական բնույթի, գործառույթների և կիրառման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են վերաքննության՝ որպես դատական ակտերի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման դատավարական մեխանիզմի տեսական հիմքերը, դրա տեղը քրեական արդարադատության համակարգում և նշանակությունը անձի իրավունքների ու օրինական շահերի պաշտպանության գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վերաքննիչ վարույթի սկզբունքներին, դատական ակտերի բողոքարկման իրավունքի իրականացման պայմաններին, վերաքննիչ բողոքների ներկայացման և քննության դատավարական կարգին։ Քննարկվում են վերաքննիչ դատարանի լիազորությունները, գործի փաստական հանգամանքների և իրավական հարցերի ստուգման սահմանները, ապացույցների հետազոտման առանձնահատկությունները և դատական սխալների բացահայտման ու վերացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում առաջին ատյանի և վերաքննիչ դատարանների փոխհարաբերություններին, դատական ակտերի վերանայման հիմքերին, ինչպես նաև վերաքննության և վճռաբեկության ինստիտուտների տարբերություններին։ Կարևորվում են արդար դատաքննության իրավունքի ապահովումը, պաշտպանության և մեղադրանքի կողմերի դատավարական իրավահավասարությունը, դատական պաշտպանության արդյունավետությունը և քրեական դատավարության միջազգային չափանիշների կիրառումը։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել վերաքննիչ վարույթի իրավական կարգավորման կատարելագործմանը, դատական պրակտիկայում առաջացող հիմնախնդիրների բացահայտմանը և քրեական արդարադատության արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, դատախազների, քրեական դատավարության հետազոտողների, դասախոսների և իրավաբանական մասնագիտությունների ուսանողների համար։