ՀՀ տնտեսության կառուցվածքի ձևավորումն ու կարգավորումը (հայեցակարգային տեսանկյունները)

Mathematics

Сборник задач по уравнениям математической физики աշխատությունը բարձրագույն մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի կիրառական բաժնի ուսումնական խնդիրների ժողովածու է, որը նախատեսված է մասնակի դիֆերենցիալ հավասարումների և մաթեմատիկական ֆիզիկայի հիմնական մեթոդների խորացված յուրացման համար, այն ընդգրկում է ջերմահաղորդականության, ալիքների տարածման, էլեկտրամագնիսական դաշտերի և պոտենցիալային խնդիրների մոդելավորման վարժություններ, ինչպես նաև սահմանային և սկզբնական խնդիրների լուծման տարբեր մոտեցումներ, գիրքը համակարգված կերպով ներկայացնում է լուծման անալիտիկ և թվային մեթոդներ՝ Ֆուրիեի շարքեր, Գրինի ֆունկցիաներ և փոփոխականների տարանջատման տեխնիկա, միաժամանակ ընդգրկելով բարդության աճող մակարդակ ունեցող խնդիրներ, որոնք օգնում են ուսանողներին զարգացնել մաթեմատիկական ֆիզիկայի տեսական ըմբռնումը և կիրառական հաշվարկային հմտությունները, հատկապես ինժեներական և գիտական հետազոտությունների ոլորտներում։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է «տուն» հասկացության լեզվամշակութային և իմաստաբանական ուսումնասիրությանը գերմաներենում՝ հայերենի հետ զուգադրության հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում այն բառային, դարձվածաբանական, փոխաբերական և մշակութային միջոցներն են, որոնց միջոցով երկու լեզուներում արտահայտվում է տան, բնակավայրի, ընտանիքի, հայրենի վայրի, հարազատ միջավայրի և պատկանելիության գաղափարը։ Ուսումնասիրությունը «տուն» հասկացությունը դիտարկում է ոչ միայն որպես ֆիզիկական բնակության վայր, այլև որպես մարդու անձնական և սոցիալական ինքնության, ընտանեկան կապերի, անվտանգության, հոգեբանական հարմարավետության և հայրենիքի զգացողության հետ կապված մշակութային երևույթ։ Գերմաներեն և հայերեն լեզվական նյութի համադրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու երկու լեզվամշակույթներում այս հասկացության ընդհանուր և առանձնահատուկ իմաստային բաղադրիչները։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել համապատասխան բառերի հիմնական և ածանցյալ իմաստները, դրանց հոմանիշները, դարձվածքները, կայուն կապակցությունները, ասացվածքները և գեղարվեստական խոսքում հանդիպող փոխաբերական գործածությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել այն տարբերություններին, որոնք պայմանավորված են գերմանական և հայկական մշակույթների պատմական, սոցիալական, ընտանեկան և ազգային առանձնահատկություններով։ Կարևոր է նաև «տուն» հասկացության կապը «ընտանիք», «հայրենիք», «հարազատություն», «անվտանգություն», «արմատներ» և «պատկանելիություն» հասկացությունների հետ, քանի որ դրանց միջև իմաստային փոխհարաբերությունները հաճախ արտացոլվում են լեզվական կայուն արտահայտություններում։ Զուգադրական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե որ իմաստային բաղադրիչներն են համընդհանուր, իսկ որոնք ունեն տվյալ լեզվամշակույթին բնորոշ արտահայտություն։ Ուսումնասիրությունը կարող է արժեքավոր լինել նաև թարգմանության տեսանկյունից, քանի որ նույն հասկացությունը տարբեր լեզուներում կարող է ունենալ ոչ ամբողջությամբ համընկնող հուզական, մշակութային և ասոցիատիվ նշանակություններ։ Այսպիսի տարբերությունների բացահայտումը նպաստում է միջմշակութային հաղորդակցության ընթացքում հնարավոր իմաստային անհամապատասխանությունների ավելի ճիշտ ընկալմանը և համարժեք թարգմանական լուծումների ընտրությանը։ Աշխատության արդյունքները կարող են օգտակար լինել գերմանագիտության, հայերենագիտության, համեմատական լեզվաբանության, լեզվամշակութաբանության, իմաստաբանության և թարգմանագիտության ոլորտներում։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես է մարդու և իր բնակության, ընտանիքի ու հայրենի միջավայրի հարաբերությունն արտացոլվում լեզվի մեջ՝ գերմաներեն և հայերեն լեզվական նյութի զուգադրության միջոցով բացահայտելով տվյալ հասկացության իմաստային կառուցվածքը, մշակութային բովանդակությունը և լեզվական արտահայտության առանձնահատկությունները։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է Իրանի հյուսիսարևմտյան շրջաններում տարածված կրիաների կարգաբանական կազմի, կենսաբանական առանձնահատկությունների և էկոլոգիայի համալիր ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է տարածաշրջանի կրիաների տեսակային բազմազանությունը, դրանց կարգաբանական պատկանելությունը, մորֆոլոգիական հատկանիշները և առանձին տեսակների տարբերակման համար կարևոր բնութագրերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեսակների տարածման աշխարհագրական սահմաններին, տարբեր բնական միջավայրերում դրանց հանդիպման հաճախականությանը և պոպուլյացիաների տարածական կառուցվածքին։ Քննության են առնվում կրիաների կենսամիջավայրերի առանձնահատկությունները՝ ներառելով ջրային և ցամաքային էկոհամակարգերը, կլիմայական պայմանները, բուսականությունը, ջրային ռեսուրսների առկայությունը, տեղանքի բարձրությունը և այլ բնապահպանական գործոններ, որոնք կարող են ազդել կենդանիների տարածման ու կենսագործունեության վրա։ Ուսումնասիրվում են նաև սննդային վարքը, սեզոնային ակտիվությունը, բազմացման առանձնահատկությունները, ձմեռման պայմանները և միջավայրի փոփոխություններին հարմարվելու մեխանիզմները։ Կարգաբանական ուսումնասիրությունների ընթացքում կարևոր նշանակություն ունեն արտաքին կառուցվածքի և չափաբանական հատկանիշների համեմատությունները, որոնց միջոցով հնարավոր է պարզաբանել տարբեր պոպուլյացիաների և մերձավոր տեսակների միջև գոյություն ունեցող տարբերությունները։ Էկոլոգիական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու բնական պայմանների և մարդկային գործունեության ազդեցությունը կրիաների պոպուլյացիաների վիճակի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում կենսամիջավայրերի փոփոխության, ջրային տարածքների վիճակի, գյուղատնտեսական գործունեության, ճանապարհային ենթակառուցվածքների և այլ մարդածին գործոնների հնարավոր ազդեցություններին։ Տարածաշրջանային ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հարակից տարածքների կենդանական աշխարհի հետ համեմատություններ կատարելու և տեսակների տարածման կենսաշխարհագրական օրինաչափությունները հասկանալու համար։ Ստացված տվյալները կարող են օգտագործվել հազվադեպ կամ խոցելի պոպուլյացիաների վիճակի գնահատման, կենսաբազմազանության պահպանության և համապատասխան բնապահպանական միջոցառումների գիտական հիմնավորման նպատակով։ Աշխատությունն ունի կարևոր նշանակություն հերպետոլոգիայի, կենդանիների կարգաբանության, կենսաշխարհագրության և պահպանության կենսաբանության համար՝ նպաստելով տարածաշրջանի կրիաների բազմազանության ու բնական էկոհամակարգերում նրանց դերի վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը։

Pedagogy

Մանկավարժական և լեզվամեթոդական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է միջնակարգ դպրոցում հայոց լեզվի շարահյուսական համակարգի կարևոր բաղադրիչներից մեկի ուսուցման տեսական և գործնական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում համապատասխան շարահյուսական միավորների քերականական առանձնահատկությունները, նախադասության կառուցվածքում դրանց դերը և սովորողների կողմից նյութի յուրացման ընթացքում առաջացող հիմնական դժվարությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեսական գիտելիքների մատչելի ներկայացմանը, քերականական երևույթների ճանաչման և տարբերակման հմտությունների ձևավորմանը, ինչպես նաև կետադրական կանոնների գիտակցված կիրառմանը։ Վերլուծվում են դասավանդման տարբեր մեթոդների, վարժությունների, օրինակների և ինքնուրույն աշխատանքների կիրառման հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև սովորողների լեզվական մտածողության, գրավոր ու բանավոր խոսքի զարգացման և շարահյուսական վերլուծության կարողությունների կատարելագործման խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հիմնավորելու ուսուցման արդյունավետ մեթոդական մոտեցումները և նպաստելու քերականական նյութի առավել համակարգված յուրացմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի ուսուցիչներին, մանկավարժներին, լեզվաբաններին, մեթոդիստներին և բանասիրական կրթություն ստացող ուսանողներին։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է կենսաբանական համակարգերում ջրի հնարավոր դերի ուսումնասիրությանը ոչ իոնացնող բնույթի ֆիզիկական գործոնների ազդեցության պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում այն պատկերացումն է, որ ջուրը, լինելով բջիջների և հյուսվածքների հիմնական բաղադրիչներից մեկը, կարող է մասնակցել արտաքին ֆիզիկական ազդեցությունների էներգիայի ընկալման, փոխանցման և կենսաբանական համակարգի հետ փոխազդեցության գործընթացներին։ Քննվում են ջրի մոլեկուլային կառուցվածքի, ջրածնային կապերի, հիդրատացիոն շերտերի և լուծված նյութերի հետ փոխազդեցությունների առանձնահատկությունները՝ կենսաբանական միջավայրի ֆիզիկաքիմիական կազմակերպման տեսանկյունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ոչ իոնացնող ֆիզիկական ազդեցությունների և ջրային միջավայրի փոխազդեցության վերաբերյալ տեսական ու փորձարարական մոտեցումներին՝ տարբերակելով հաստատված ֆիզիկական երևույթները դեռևս քննարկվող կենսաբանական մեկնաբանություններից։ Դիտարկվում է, թե ջրային միջավայրի ֆիզիկական հատկությունների հնարավոր փոփոխությունները ինչպիսի կապ կարող են ունենալ կենսամոլեկուլների կառուցվածքային վիճակի, թաղանթային գործընթացների, իոնային հավասարակշռության և բջջային նյութափոխանակության հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կենսաբանական ազդեցությունների գնահատման մեթոդաբանական խնդիրը, քանի որ նման հետազոտություններում անհրաժեշտ է տարբերակել անմիջական ֆիզիկական ազդեցությունները, ջերմային փոփոխությունները և դրանցից անկախ հնարավոր ոչ ջերմային երևույթները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել մաքուր ջրի, ջրային լուծույթների և ավելի բարդ կենսաբանական համակարգերի վերաբերյալ տվյալները՝ պարզելու համար, թե միջավայրի կազմն ինչպես է պայմանավորում արձագանքի բնույթը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ազդեցության ինտենսիվության, տևողության, հաճախականային բնութագրերի և կենսաբանական համակարգի սկզբնական վիճակի նշանակությանը։ Նման ուսումնասիրությունները գտնվում են կենսաֆիզիկայի, ֆիզիկական քիմիայի և բջջային կենսաբանության հատման տիրույթում և կարևոր են արտաքին ֆիզիկական գործոնների կենսաբանական ազդեցության մեխանիզմների գիտական մեկնաբանման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ջուրը դիտարկում է ոչ միայն որպես կենսաքիմիական գործընթացների միջավայր, այլև որպես բարդ կենսաֆիզիկական համակարգի բաղադրիչ, որի հատկությունների ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել ոչ իոնացնող ազդեցությունների և կենդանի համակարգերի փոխազդեցության օրինաչափությունների ավելի ամբողջական ըմբռնմանը։

Finance

Աշխատանքը նվիրված է կազմակերպության մրցունակության ֆինանսական ցուցանիշների գնահատման և վերլուծության տեսական ու գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության արդյունաբերության ոլորտի նյութերի հիման վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն ֆինանսական գործոններն ու ցուցանիշները, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել կազմակերպության դիրքը մրցակցային միջավայրում, ֆինանսական կայունությունը, տնտեսական արդյունավետությունը և զարգացման ներուժը։ Աշխատանքում մրցունակությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես շուկայում ապրանքների կամ ծառայությունների հաջող վաճառքի կարողություն, այլև որպես կազմակերպության ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման, շահութաբերության պահպանման, վճարունակության և երկարաժամկետ կայունության ամբողջություն։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում ֆինանսական հաշվետվությունների վերլուծությանը, քանի որ դրանցում արտացոլված տվյալները հնարավորություն են տալիս գնահատելու կազմակերպության ակտիվների և պարտավորությունների կառուցվածքը, սեփական կապիտալի բավարարությունը, իրացվելիությունը, ֆինանսական անկախությունը և գործունեության արդյունքները։ Առանձին ուսումնասիրվում են շահութաբերության ցուցանիշները, շրջանառու միջոցների օգտագործման արդյունավետությունը, պարտքային բեռը, վճարունակությունը և ակտիվների ու սեփական կապիտալի օգտագործման արդյունավետությունը։ Այս ցուցանիշների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել կազմակերպության ուժեղ և թույլ կողմերը, գնահատել ֆինանսական ռիսկերի մակարդակը և հասկանալ, թե որքանով է կազմակերպությունը պատրաստ մրցակցային միջավայրի փոփոխություններին։ Աշխատանքի գործնական մասը հիմնված է ՀՀ արդյունաբերության վերաբերյալ նյութերի և տվյալների ուսումնասիրության վրա, ինչը հնարավորություն է տալիս տեսական մոտեցումները կապել իրական տնտեսական գործունեության հետ։ Կարող են ուսումնասիրվել արդյունաբերական կազմակերպությունների ֆինանսական արդյունքների դինամիկան, ծախսերի և եկամուտների հարաբերակցությունը, արտադրության և իրացման ծավալների փոփոխությունները, շահույթի ձևավորումը և ֆինանսական ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ժամանակային և համեմատական վերլուծությանը, որի միջոցով հնարավոր է բացահայտել ֆինանսական ցուցանիշների փոփոխության միտումները և գնահատել կազմակերպության դիրքի զարգացումը։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է նաև արտաքին տնտեսական միջավայրի ազդեցությունը կազմակերպության մրցունակության վրա, քանի որ արդյունաբերական ձեռնարկությունների ֆինանսական վիճակի վրա կարող են ազդել շուկայի պահանջարկի փոփոխությունները, հումքի և էներգակիրների գները, փոխարժեքային տատանումները, հարկային միջավայրը, վարկավորման պայմանները և մրցակցության ինտենսիվությունը։ Այս գործոնների համադրումը թույլ է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել կազմակերպության ֆինանսական հնարավորությունների և ռիսկերի վերաբերյալ։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է ֆինանսական ցուցանիշների հիման վրա կազմակերպության մրցունակության գնահատման մեթոդաբանության մշակումը կամ կատարելագործումը։ Նման գնահատումը կարող է ներառել առանձին ցուցանիշների հաշվարկ, դրանց համեմատություն ոլորտային միջինների կամ այլ կազմակերպությունների արդյունքների հետ, ինչպես նաև ինտեգրացված գնահատականների ձևավորում։ Հատուկ նշանակություն ունի ֆինանսական վերլուծության արդյունքների օգտագործումը կառավարչական որոշումների կայացման գործընթացում, քանի որ ճիշտ գնահատված ցուցանիշները կարող են հիմք հանդիսանալ ծախսերի օպտիմալացման, ներդրումային ծրագրերի ընտրության, ֆինանսավորման աղբյուրների որոշման և կազմակերպության զարգացման ռազմավարության մշակման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ կազմակերպության մրցունակության գնահատումը պահանջում է ֆինանսական ցուցանիշների ոչ թե առանձին, այլ փոխկապակցված ուսումնասիրություն։ Շահութաբերության բարձր մակարդակը կարող է կորցնել իր նշանակությունը, եթե այն ուղեկցվում է ցածր իրացվելիությամբ կամ չափազանց բարձր պարտքային բեռով, իսկ ակտիվների արդյունավետ օգտագործումը պետք է գնահատվի նաև ֆինանսական կայունության և երկարաժամկետ զարգացման հնարավորությունների համատեքստում։ Այդ պատճառով հետազոտությունը համադրում է ֆինանսական վերլուծության տարբեր ուղղությունները՝ նպատակ ունենալով ձևավորել կազմակերպության մրցունակության ավելի ամբողջական գնահատման մոտեցում։ Թեման գործնական նշանակություն ունի ՀՀ արդյունաբերական կազմակերպությունների համար, քանի որ ֆինանսական վիճակի համակարգված գնահատումը հնարավորություն է տալիս ժամանակին բացահայտել խնդիրները, արդյունավետորեն կառավարել ռեսուրսները, նվազեցնել ֆինանսական ռիսկերը և բարձրացնել շուկայում կազմակերպության երկարաժամկետ մրցունակությունը։