Ещё в разделе Медицина

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    История

    Հայոց ձիթհանության մշակույթը (19-րդ դար – 20-րդ դարի առաջին կես)․ պատմաազգագրական ուսումնասիրություն

    Աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդի ավանդական տնտեսական մշակույթի կարևոր ճյուղերից մեկին՝ ձիթհանությանը, դրա պատմական զարգացմանը, արտադրական կազմակերպմանը, տեխնիկական առանձնահատկություններին և հասարակական նշանակությանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում ձիթհանությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես բուսական յուղ ստանալու արհեստագործական գործունեություն, այլև որպես գյուղատնտեսության, սննդի արտադրության, տեղական տնտեսության և առօրյա կենցաղի հետ սերտորեն կապված մշակութային երևույթ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու Հայաստանում ձիթհանության տարածման ու զարգացման պատմական պայմանների, դրա աշխարհագրական առանձնահատկությունների և տարբեր բնակավայրերում ձևավորված արտադրական ավանդույթների մասին։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ձիթհանության հումքային հիմքին՝ յուղատու բույսերի մշակմանը, դրանց հավաքմանն ու նախնական մշակմանը, ինչպես նաև սերմերից և պտուղներից յուղ ստանալու ավանդական եղանակներին։ Ներկայացվում են արտադրական գործընթացի հիմնական փուլերը՝ հումքի պատրաստումից և մանրացումից մինչև մամլումը, յուղի անջատումը, մաքրումն ու պահպանումը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն ձիթհաններում օգտագործվող գործիքների, սարքավորումների և տեխնիկական հարմարանքների նկարագրությունները, որոնք արտացոլում են ժողովրդական տեխնիկական գիտելիքների, աշխատանքի կազմակերպման և արհեստագործական հմտությունների զարգացումը։ Ձիթհանության արտադրական միջավայրի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու արհեստանոցների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, աշխատանքի բաժանումը, վարպետների մասնագիտական հմտությունները և արտադրության հետ կապված տնտեսական հարաբերությունները։ Աշխատության մեջ կարևոր են նաև ձիթհանության կապերը գյուղատնտեսական կյանքի ու համայնքային տնտեսության հետ, քանի որ յուղի արտադրությունը ոչ միայն ապահովել է բնակչության սննդային կարիքները, այլև ունեցել է փոխանակման, առևտրի և տեղական ապրանքաշրջանառության նշանակություն։ Բուսական յուղը կիրառվել է սննդի պատրաստման, կենցաղային տարբեր նպատակների և որոշ ավանդական արտադրական գործընթացների մեջ՝ դառնալով առօրյա կյանքի կարևոր բաղադրիչ։ Ուսումնասիրության պատմաազգագրական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու նաև ձիթհանության հետ կապված աշխատանքային սովորույթները, մասնագիտական ավանդույթները, արտադրական գիտելիքների փոխանցումը և վարպետների ու պատվիրատուների փոխհարաբերությունները։ Արհեստի զարգացման ընթացքի ուսումնասիրությունը բացահայտում է ավանդական տեխնոլոգիաների փոփոխությունները, արտադրական եղանակների կատարելագործումը և նոր սարքավորումների ներմուծման ազդեցությունը տեղական տնտեսության վրա։ Միաժամանակ ներկայացվում է ավանդական ձիթհանության դերը հայ ժողովրդի նյութական մշակույթի պահպանման և տնտեսական կյանքի պատմական ձևերի ճանաչման գործում։ Աշխատությունը կարևոր է նաև ժողովրդական տեխնիկայի ու արտադրական մշակույթի ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ ձիթհանության օրինակով բացահայտվում են մարդու և բնական միջավայրի փոխհարաբերությունները, տեղական հումքի օգտագործման եղանակները, աշխատանքային փորձի կուտակման ու փոխանցման ձևերը և կենցաղային պահանջմունքների ազդեցությունը արտադրական գործունեության վրա։ Այն արժեքավոր նյութ է տրամադրում հայ ազգագրության, տնտեսական պատմության, գյուղատնտեսության պատմության, ժողովրդական արհեստների և նյութական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրվում են հայ ժողովրդի ավանդական տնտեսությամբ, սննդի արտադրության պատմությամբ, գյուղական կյանքի կազմակերպմամբ և պատմականորեն ձևավորված արհեստագործական տեխնոլոգիաներով։

    Обновлено. 2026-11-10
    Հայոց ձիթհանության մշակույթը (19-րդ դար – 20-րդ դարի առաջին կես)․ պատմաազգագրական ուսումնասիրություն
    Онлайн

    Медицина

    Генетические и приобретенные тромбофилии при беременности высокого риска у женщин армянской популяции

    Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է հղիության բարձր ռիսկի պայմաններում հայ բնակչության կանանց շրջանում ժառանգական և ձեռքբերովի թրոմբոֆիլիաների ուսումնասիրությանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են արյան մակարդելիության համակարգի խանգարումները, դրանց առաջացման հնարավոր գենետիկական և ձեռքբերովի գործոնները, ինչպես նաև հղիության ընթացքում թրոմբոզային բարդությունների զարգացման հավանականությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժառանգական նախատրամադրվածության ուսումնասիրությանը, գենետիկական առանձնահատկությունների բացահայտմանը և դրանց հնարավոր կապին հղիության անբարենպաստ ելքերի հետ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են նաև ձեռքբերովի թրոմբոֆիլիկ վիճակները, դրանց ախտորոշման հնարավորությունները և հղիության ընթացքի վրա դրանց ազդեցության առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում բարձր ռիսկի հղիությունների ժամանակ թրոմբոֆիլիաների հայտնաբերման, գնահատման և կլինիկական նշանակության խնդիրները, ինչպես նաև մայրական և պտղային բարդությունների կանխարգելման մոտեցումները։ Կարևորվում է լաբորատոր, կլինիկական և գենետիկական տվյալների համադրումը՝ ռիսկի գործոնների ավելի ամբողջական գնահատման նպատակով։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել հղիության ընթացքում թրոմբոֆիլիկ վիճակների վաղ հայտնաբերման և ռիսկի անհատական գնահատման մեթոդների կատարելագործմանը, ինչպես նաև բժշկական հսկողության և կանխարգելիչ ռազմավարությունների զարգացմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել մանկաբարձ-գինեկոլոգներին, հեմատոլոգներին, բժշկական գենետիկներին, պերինատոլոգներին, լաբորատոր բժշկության մասնագետներին, գիտաշխատողներին և բարձր ռիսկի հղիության խնդիրներով զբաղվող բժշկական հանրությանը։

    Обновлено. 2026-09-09
    Генетические и приобретенные тромбофилии при беременности высокого риска у женщин армянской популяции
    Онлайн

    Религия

    Սաղմոսներ և հոգևոր երգեր պարունակող երգարան

    Այս երգարանը միավորում է սաղմոսներ և հոգևոր երգեր՝ ներկայացնելով քրիստոնեական աղոթական մշակույթի և եկեղեցական երգեցողության կարևոր բաղադրիչները։ Ժողովածուի հիմնական բովանդակությունը կապված է Աստծուն ուղղված փառաբանության, աղոթքի, գոհաբանության, ապաշխարության և հոգևոր խորհրդածության հետ։ Սաղմոսները քրիստոնեական ավանդության հնագույն և նշանակալի գրական ժառանգություններից են, որոնք արտահայտում են մարդու հավատը, հույսը, զղջումը, երախտագիտությունն ու աստվածային օգնության հայցը։ Դրանք ներառում են ինչպես Աստծո մեծության ու արարչագործության փառաբանությունը, այնպես էլ մարդկային կյանքի դժվարությունների, փորձությունների և հոգևոր որոնումների արտացոլումը։ Սաղմոսերգությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում եկեղեցական ծեսերում և անհատական աղոթական կյանքում՝ հավատացյալին հնարավորություն տալով աղոթքի միջոցով արտահայտելու իր ներաշխարհը և ամրապնդելու հոգևոր կապը Աստծո հետ։ Ժողովածուում ընդգրկված հոգևոր երգերը լրացնում են սաղմոսների աղոթական բովանդակությունը՝ քրիստոնեական հավատքի գաղափարներն արտահայտելով երգեցողության և բանաստեղծական խոսքի միջոցով։ Այդ երգերի թեմաները կարող են առնչվել Քրիստոսի փրկագործությանը, աստվածային ողորմությանը, սրբերի հիշատակությանը, հավատարմությանը, սիրուն և հավիտենական կյանքի հույսին։ Հոգևոր երգեցողությունը հայ եկեղեցական մշակույթում ունի բազմադարյա պատմություն և սերտորեն կապված է պատարագի, ժամերգությունների, տոնական արարողությունների ու համայնքային աղոթքի հետ։ Երգերի միջոցով փոխանցվել են կրոնական ուսմունքի հիմնական դրույթները, բարոյական արժեքները և հոգևոր ավանդության մեջ ձևավորված պատկերացումները՝ դրանք հասանելի դարձնելով տարբեր սերունդների հավատացյալներին։ Սաղմոսների և հոգևոր երգերի մեկտեղումը ժողովածուում նպաստում է դրանց համատեղ օգտագործմանը՝ ինչպես անձնական աղոթքի և հոգևոր ընթերցանության, այնպես էլ եկեղեցական երգեցողության ու կրոնական կրթության ընթացքում։ Այսպիսի երգարանները կարևոր նշանակություն են ունեցել հոգևոր ժառանգության պահպանման, եկեղեցական երգերի տարածման և քրիստոնեական արժեքների փոխանցման գործում։ Դրանք նաև մշակութային արժեք են ներկայացնում, քանի որ արտացոլում են հայ համայնքների կրոնական կյանքի առանձնահատկությունները, աղոթական սովորույթները և հոգևոր երաժշտության նկատմամբ ձևավորված ավանդույթները։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ եկեղեցական գրականության, սաղմոսերգության, հոգևոր երաժշտության, կրոնական կրթության և 19-րդ դարի հայ տպագիր մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հոգևորականներին, երգիչներին, եկեղեցական երգչախմբերին և հայ քրիստոնեական ավանդույթով հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ որպես աղոթական ու երգեցողական ժառանգության ճանաչման նյութ։

    Обновлено. 2026-10-25
    Սաղմոսներ և հոգևոր երգեր պարունակող երգարան
    Онлайн

    История

    Սմբատ Սպարապետի տարեգրությունը

    Սմբատ Սպարապետի տարեգրությունը միջնադարյան հայ պատմագրության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է, որն արժեքավոր տեղեկություններ է հաղորդում Հայաստանի, Կիլիկյան հայկական թագավորության և հարակից տարածաշրջանների քաղաքական, ռազմական, հասարակական ու մշակութային կյանքի մասին։ Ստեղծագործությունն ընդգրկում է պատմական իրադարձությունների հաջորդական շարադրանք՝ ներկայացնելով հայ ժողովրդի անցած ուղին, պետականության պահպանման ու ամրապնդման գործընթացները, իշխանական տների և արքայական գահի շուրջ ծավալված քաղաքական զարգացումները, պատերազմներն ու ռազմական բախումները, դիվանագիտական հարաբերությունները, ինչպես նաև հարևան պետությունների և ժողովուրդների հետ ունեցած փոխազդեցությունները։ Հեղինակը՝ Սմբատ Սպարապետը, լինելով Կիլիկյան Հայաստանի պետական և ռազմական կյանքի անմիջական մասնակիցներից մեկը, պատմական իրադարձություններին անդրադառնում է ոչ միայն պատմագրի, այլև պետական գործչի դիտանկյունից, ինչն առանձնահատուկ նշանակություն է հաղորդում նրա հաղորդած տեղեկություններին։ Նրա շարադրանքում արտացոլվում են միջնադարյան հայկական պետականության բարդ պայմանները, արտաքին քաղաքական մարտահրավերները, իշխանության համար պայքարը, ռազմական դաշինքներն ու հակամարտությունները, քրիստոնեական աշխարհի և իսլամական պետությունների միջև հարաբերությունները, ինչպես նաև տարածաշրջանում տեղի ունեցող լայնածավալ քաղաքական փոփոխությունները։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկություններից է պատմական փաստերի ժամանակագրական դասավորությունը, որի շնորհիվ հնարավոր է հետևել իրադարձությունների զարգացմանը, դրանց փոխկապակցվածությանը և պատմական հետևանքներին։ Տարեգրության մեջ զգալի տեղ են զբաղեցնում Կիլիկյան Հայաստանի արքայական իշխանության, հայ իշխանական տների, ռազմական կազմակերպման, արտաքին հարաբերությունների և պետական կառավարման հետ կապված հարցերը։ Հեղինակի պատմական հայացքներում արտահայտվում են հայրենասիրական դիրքորոշումը, պետականության պահպանման կարևորության գիտակցումը, ազգային ինքնության և քրիստոնեական հավատքի նշանակությունը, ինչպես նաև պատմական հիշողության նկատմամբ պատասխանատվությունը։ Ստեղծագործության գրական առանձնահատկությունները դրսևորվում են միջնադարյան պատմագրությանը բնորոշ փաստագրական շարադրանքի, ժամանակագրական կառուցվածքի, պատմական դեպքերի նկարագրության և հեղինակային գնահատականների համադրությամբ։ Այն կարևոր է ոչ միայն իր հաղորդած պատմական տեղեկություններով, այլև որպես միջնադարյան հայ մտավորականության աշխարհընկալման, քաղաքական մտածողության և պատմական գիտակցության արտահայտություն։ Տարեգրությունը նշանակալի սկզբնաղբյուր է Կիլիկյան Հայաստանի պատմության, հայոց պետականության, միջնադարյան միջազգային հարաբերությունների, ռազմական պատմության և տարածաշրջանի քաղաքական գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու հայ ժողովրդի պատմական փորձի, պետականաշինության դժվարությունների, քաղաքական դաշնակցությունների, արտաքին վտանգների և ազգային ինքնության պահպանման ուղիների մասին։ Գործը առանձնահատուկ արժեք ունի պատմաբանների, հայագետների, արևելագետների, միջնադարյան պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների, ինչպես նաև հայոց պատմական ժառանգությունն ուսումնասիրող ընթերցողների համար՝ միաժամանակ նպաստելով միջնադարյան Հայաստանի պատմության, մշակույթի և քաղաքական կյանքի վերաբերյալ գիտելիքների խորացմանն ու պատմական հիշողության պահպանմանը։

    Обновлено. 2026-11-18
    Սմբատ Սպարապետի տարեգրությունը
    Онлайн

    История

    Սյունիք․ մշակույթը և բնությունը․ գիտաժողովի ամփոփագրեր

    Ժողովածուն ներկայացնում է Սյունիքի տարածաշրջանի մշակութային և բնական առանձնահատկություններին նվիրված գիտական քննարկումների ամփոփագրերը։ Այն ընդգրկում է երկու փոխկապակցված ուղղություն՝ մարդու և հասարակության ստեղծած մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությունը և տարածաշրջանի բնական միջավայրի ճանաչումը։ Սյունիքը Հայաստանի պատմամշակութային կարևոր շրջաններից է, որի ինքնատիպությունը ձևավորվել է պատմական իրադարձությունների, բնակչության կենսակերպի, ավանդույթների, հոգևոր ու նյութական մշակույթի և բնաշխարհի փոխազդեցությամբ։ Ժողովածուի թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու տարածաշրջանը տարբեր գիտակարգերի տեսանկյունից՝ ուշադրություն դարձնելով պատմական հիշողությանը, տեղական սովորույթներին, մշակութային արժեքներին, բնակավայրերին, բնական պայմաններին և բնության պահպանության խնդիրներին։ Գիտաժողովի ամփոփագրերը ներկայացնում են մասնագիտական հետազոտությունների հիմնական ուղղություններն ու արդյունքները՝ միաժամանակ ցույց տալով Սյունիքի ուսումնասիրության բազմակողմանի բնույթը։ Նյութերը կարող են օգտակար լինել պատմաբանների, ազգագրագետների, մշակութաբանների, բնագետների, բնապահպանության ոլորտի մասնագետների, ինչպես նաև տարածաշրջանի պատմությամբ, մշակույթով և բնությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Ժողովածուն կարևոր է նաև միջգիտակարգային մոտեցման տեսանկյունից, քանի որ մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությունը կապում է բնական միջավայրի և մարդկային գործունեության փոխհարաբերությունների հետ։

    Обновлено. 2026-11-03
    Սյունիք․ մշակույթը և բնությունը․ գիտաժողովի ամփոփագրեր
    Онлайн

    Биология

    Իմունային կարգավիճակի խախտումների մոլեկուլային մեխանիզմները հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարման պաթոգենեզում

    Այս աշխատությունը նվիրված է հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարման (PTSD) զարգացման մեջ իմունային համակարգի կարգավորման խանգարումների մոլեկուլային մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են սթրեսային գործոնների ազդեցությամբ առաջացող նեյրոիմուն փոխազդեցությունները, ցիտոկինային պրոֆիլի փոփոխությունները, բորբոքային պատասխանների ակտիվացումը և հիպոթալամուս-հիպոֆիզ-վերերիկամային առանցքի դիսֆունկցիան։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նեյրոինֆլամացիայի, օքսիդատիվ սթրեսի, իմունային բջիջների ակտիվացման և կենտրոնական նյարդային համակարգի պլաստիկության միջև կապերին, որոնք նպաստում են PTSD-ի պաթոգենեզին։ Աշխատությունը համադրում է փորձարարական և կլինիկական տվյալները՝ ներկայացնելով իմունային դիսբալանսի դերը հուզական, ճանաչողական և վարքային խանգարումների ձևավորման մեջ։ Ներկայացված վերլուծությունները և եզրակացությունները կարող են օգտակար լինել իմունոլոգների, նյարդաբանների, հոգեբույժների, կենսաբժշկական հետազոտողների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների, ուսանողների, ինչպես նաև նյարդա-իմունոլոգիայի և հոգեկան առողջության ոլորտներով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

    Обновлено. 2026-08-19
    Իմունային կարգավիճակի խախտումների մոլեկուլային մեխանիզմները հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարման պաթոգենեզում