Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionEconomics
Կազմակերպության տեղեկատվական կառավարչական համակարգի մոդելավորման հիմնահարցերը
Աշխատությունը նվիրված է կազմակերպության տեղեկատվական կառավարչական համակարգի մոդելավորման հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը և դրանց լուծման հնարավոր մոտեցումներին։ Հեղինակը վերլուծում է տեղեկատվական համակարգերի կառուցման տեսական հիմքերը, կառավարման գործընթացների ավտոմատացման անհրաժեշտությունը, տվյալների հոսքի և տեղեկատվության կառավարման մեխանիզմները, ինչպես նաև գործառնական, տեխնիկական և մարդկային ռեսուրսների համադրման խնդիրները։ Աշխատությունում քննարկվում են մոդելավորման հիմնական մեթոդները՝ գործընթացների, տեղեկատվական հոսքերի, ռիսկերի և արդյունավետության գնահատման տեսանկյունից, ներկայացվում են մոդելավորման փուլերն ու գործիքները, ընդգծվում են ծրագրային ապահովման, տվյալների բազաների և ինտեգրված տեխնոլոգիաների դերակատարությունը կազմակերպության կառավարման որակի բարելավման գործում։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև համակարգի նախագծման, իրականացման և արդյունավետության գնահատման դժվարություններին, առաջարկում է լուծումներ՝ հիմնված ժամանակակից տեխնոլոգիաների և կառավարման լավագույն փորձի վրա։ Գիրքը օգտակար է կազմակերպությունների համակարգային ադմինիստրատորների, ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաների մասնագետների, տնտեսագետների, կառավարման մասնագետների, ուսանողների և հետազոտողների համար, ովքեր հետաքրքրված են տեղեկատվական համակարգերի մոդելավորմամբ, կառավարման պրոցեսների օպտիմալացմամբ և ժամանակակից ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաների կիրառմամբ։
Updated: 2026-09-15Economics
ՀՀ տնտեսությունը ուսանողի աչքերով
Գիրքը ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության ընդհանուր պատկերը ուսանողական դիտանկյունից՝ պարզ և հասկանալի լեզվով բացահայտելով երկրի տնտեսական կառուցվածքը, զարգացման հիմնական միտումները և առկա հիմնախնդիրները։ Աշխատության մեջ քննարկվում են տնտեսության հիմնական ճյուղերը՝ արդյունաբերություն, գյուղատնտեսություն, ծառայություններ և ֆինանսական համակարգ, ինչպես նաև դրանց փոխկապակցվածությունը և դերը ազգային տնտեսության զարգացման մեջ։ Հեղինակը անդրադառնում է մակրոտնտեսական ցուցանիշներին, տնտեսական աճի աղբյուրներին, գործազրկության և աղքատության խնդիրներին, գնաճի ազդեցությանը և պետական տնտեսական քաղաքականության հիմնական ուղղություններին։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսանողի տեսանկյունից տնտեսության ընկալմանը՝ շեշտադրելով տեսական գիտելիքների կապը իրական տնտեսական գործընթացների հետ, ինչպես նաև երիտասարդների դերը տնտեսական զարգացման և նորարարությունների խթանման գործում։ Քննարկվում են նաև Հայաստանի տնտեսության արտաքին կապերը, ներդրումային միջավայրը, մրցունակության խնդիրները և զարգացման հնարավոր ուղիները։ Աշխատությունը նպատակ ունի ձևավորել ամբողջական և գործնական պատկերացում Հայաստանի տնտեսության վերաբերյալ՝ օգտակար լինելով ուսանողների, սկսնակ հետազոտողների և տնտեսագիտությամբ հետաքրքրվողների համար։
Updated: 2026-09-23Linguistics
Ածականի առկայացման իմաստագործառական առանձնահատկությունները անգլերենում
Աշխատությունը նվիրված է անգլերենում ածականի առկայացման (attributive realization) իմաստագործառական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով ածականների դերը գոյականական խմբերի կառուցվածքում և դրանց իմաստային բեռնվածության ձևավորման մեխանիզմները։ Հեղինակը վերլուծում է այն դեպքերը, երբ ածականը հանդես է գալիս որպես գոյականին նախորդող որոշիչ բաղադրիչ՝ ձևավորելով անվանական բառակապակցություններ, և ուսումնասիրում է դրանց ազդեցությունը հաղորդակցական իմաստի ճշգրտման վրա։ Գրքում դիտարկվում են ածականների սեմանտիկ դասերը՝ որակական, հարաբերական և գնահատողական, ինչպես նաև դրանց համադրման և կարգավորման օրինաչափությունները բազմաբաղադրիչ կառուցվածքներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ածականների գործառական բազմազանությանը՝ ընդգծելով նրանց դերը նկարագրության, դասակարգման, գնահատման և տեղեկատվության կոնկրետացման գործընթացներում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև ածականների դիրքային վարքագիծը, շարահյուսական սահմանափակումները և համատեղելիությունը այլ խոսքի մասերի հետ՝ կորպուսային լեզվաբանության և գործառական-հաղորդակցական մոտեցումների համադրությամբ։ Աշխատությունը ընդգծում է ածականի առկայացման կարևորությունը անգլերենի իմաստային ճշգրտության և խոսքային տնտեսման ապահովման գործում։ Այն օգտակար է լեզվաբանների, անգլերենի ուսուցիչների և թարգմանաբանության ոլորտի մասնագետների համար։
Updated: 2026-09-05History
Նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի օրացույց 1973: Ապրիլ, մայիս, հունիս
Այս հրատարակությունը ներկայացնում է 1973 թվականի ապրիլ, մայիս և հունիս ամիսների ընթացքում նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի համակարգված օրացուցային հավաքածու, որը նպատակ ունի ընթերցողին ծանոթացնել տարբեր պատմական իրադարձությունների, մշակութային դրվագների, գիտական հայտնագործությունների, ինչպես նաև հասարակական-քաղաքական կարևոր տարելիցների հետ։ Գրքում յուրաքանչյուր ամսվա համար առանձնացված են օրերը՝ դրանց համապատասխան պատմական հղումներով, որոնք ընդգրկում են ինչպես համաշխարհային, այնպես էլ տարածաշրջանային նշանակության իրադարձություններ։ Հեղինակը կամ կազմողները ներկայացնում են տվյալների համառոտ նկարագրություններ՝ ընդգծելով դրանց պատմական նշանակությունը և ազդեցությունը հասարակական զարգացման տարբեր ոլորտների վրա։ Աշխատությունը նաև ծառայում է որպես տեղեկատու ձեռնարկ, որը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել պատմական տարեթվերի մեջ և օգտագործել այն կրթական, գիտաճանաչողական կամ հուշագրական նպատակներով։ Այն օգտակար է ուսուցիչների, ուսանողների, պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների և ընդհանուր մշակութային գիտելիքների ընդլայնմամբ զբաղվող անձանց համար։
Updated: 2026-09-19Political Science
ԶԼՄ-ների դերը հասարակական-քաղաքակա կարծիքի ձևավորման գործընթացներում
Աշխատանքը նվիրված է զանգվածային լրատվամիջոցների ազդեցության ուսումնասիրությանը հասարակական-քաղաքական կարծիքի ձևավորման, փոփոխության և տարածման գործընթացներում։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ ԶԼՄ-ները հասարակության տարբեր խմբերի միջև տեղեկատվության փոխանցման կարևորագույն միջավայր են և կարող են էական ազդեցություն ունենալ քաղաքացիների կողմից քաղաքական իրադարձությունների, պետական քաղաքականության, հասարակական խնդիրների և քաղաքական դերակատարների ընկալման վրա։ Աշխատանքում կարող է ուսումնասիրվել, թե ինչպես է տեղեկատվության ընտրությունը, թեմաների առաջնահերթության սահմանումը, իրադարձությունների մեկնաբանությունը և դրանց ներկայացման ձևը ազդում լսարանի ուշադրության և կարծիքների ձևավորման վրա։ Հատուկ նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ լրատվամիջոցները ոչ միայն տեղեկություն են հաղորդում արդեն տեղի ունեցած իրադարձությունների վերաբերյալ, այլև մասնակցում են հանրային օրակարգի ձևավորմանը՝ որոշ խնդիրներ դարձնելով հասարակական քննարկման կենտրոնական թեմա, իսկ մյուսներին տալով համեմատաբար նվազ տեսանելիություն։ Այս գործընթացի ուսումնասիրության ժամանակ կարևոր է նաև մեդիայի կողմից կիրառվող լեզվական, տեսողական և հռետորական միջոցների վերլուծությունը, քանի որ նույն իրադարձությունը տարբեր ձևերով ներկայացնելու դեպքում կարող են ձևավորվել դրա տարբեր ընկալումներ։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են դիտարկվել քաղաքական նորությունների, վերլուծական հաղորդումների, հարցազրույցների, մեկնաբանությունների և այլ մեդիա ձևաչափերի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը հասարակության տարբեր խմբերի վրա։ Հասարակական-քաղաքական կարծիքի ձևավորման մեջ կարևոր դեր կարող են ունենալ նաև մեդիայի և քաղաքական իշխանության, կուսակցությունների, հասարակական կազմակերպությունների ու այլ ազդեցիկ դերակատարների փոխհարաբերությունները։ Այս տեսանկյունից հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ տեղեկատվության քաղաքականացման, քարոզչության, կողմնակալ լուսաբանման, կարծիքի մանիպուլացման և տեղեկատվական օրակարգի վերահսկման խնդիրներին։ Միաժամանակ աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել լրատվամիջոցների հակադիր գործառույթը՝ որպես հանրային վերահսկողության, բազմակարծության և քաղաքական հաշվետվողականության ապահովման միջոց։ Ազատ և բազմազան մեդիա միջավայրը կարող է քաղաքացիներին հնարավորություն տալ ստանալ տարբեր տեսակետներ, համադրել տեղեկությունները և ձևավորել սեփական դիրքորոշումը, մինչդեռ տեղեկատվական սահմանափակումները կամ միակողմանի լուսաբանումը կարող են նեղացնել հանրային քննարկման շրջանակը։ Հետազոտության արդիականությունը մեծանում է թվային մեդիայի և սոցիալական ցանցերի տարածման պայմաններում, քանի որ տեղեկատվության ստեղծման և տարածման գործընթացն այլևս չի սահմանափակվում ավանդական լրատվական կառույցներով։ Թվային հարթակները արագացնում են տեղեկատվության շրջանառությունը, հնարավորություն են տալիս օգտատերերին անմիջականորեն մասնակցել հանրային քննարկումներին, սակայն միաժամանակ ստեղծում են ապատեղեկատվության, կեղծ տեղեկությունների, տեղեկատվական բևեռացման և ալգորիթմական «տեղեկատվական փուչիկների» առաջացման ռիսկեր։ Աշխատանքի շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել նաև լսարանի դերը՝ որպես ոչ թե պարզապես տեղեկատվություն սպառող, այլ տեղեկատվություն մեկնաբանող, վերարտադրող և տարածող ակտիվ մասնակից։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հասարակական կարծիքի ձևավորումը դիտարկել որպես փոխազդեցության գործընթաց, որտեղ մեդիայի հաղորդագրությունները, քաղաքական դերակատարների գործունեությունը և քաղաքացիների արձագանքները մշտապես ազդում են միմյանց վրա։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ մեդիայի ազդեցության մեխանիզմների ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել մեդիագրագիտության զարգացմանը, տեղեկատվության քննադատական ընկալմանը և հասարակության՝ մանիպուլյատիվ կամ ապատեղեկատվական բովանդակությունը տարբերակելու կարողության բարձրացմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ԶԼՄ-ները դիտարկում է որպես հասարակական-քաղաքական կյանքի կարևոր ինստիտուտ, որը միաժամանակ կատարում է տեղեկատվական, հաղորդակցական, վերահսկողական և օրակարգ ձևավորող գործառույթներ և կարող է նշանակալիորեն ազդել հասարակության քաղաքական գիտակցության, դիրքորոշումների ու հանրային քննարկումների ուղղությունների վրա։
Updated: 2026-09-07Mathematics
Исследование нормальных волн в упругом слое и в армированной пластинке
Աշխատությունը նվիրված է առաձգական շերտում և ամրանավորված թիթեղում նորմալ ալիքների տարածման տեսական և մաթեմատիկական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական խնդիրը տարբեր կառուցվածք ունեցող առաձգական միջավայրերում ալիքային գործընթացների օրինաչափությունների բացահայտումն է՝ հաշվի առնելով նյութի մեխանիկական հատկությունները, շերտի հաստությունը, սահմանային պայմանները և ամրանավորման ազդեցությունը։ Նորմալ ալիքների ուսումնասիրությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում առաձգականության և պինդ մարմնի մեխանիկայի տեսության մեջ, քանի որ սահմանափակ չափերով միջավայրում ալիքների տարածումը էապես տարբերվում է անսահման միջավայրում տարածվող պարզ հարթ ալիքների վարքից։ Աշխատության առաջին կարևոր ուղղությունը առաձգական շերտի ուսումնասիրությունն է։ Շերտում ալիքը տարածվելիս փոխազդում է նրա սահմանների հետ, ինչի հետևանքով կարող են առաջանալ անդրադարձումներ և տարբեր ալիքային ռեժիմներ։ Սահմանային պայմանների համադրումը հանգեցնում է դիսպերսիոն հավասարումների, որոնք կապում են ալիքի հաճախականությունը, տարածման արագությունը և ալիքային թիվը։ Այդ հարաբերությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս որոշել նորմալ ալիքների գոյության պայմանները, դրանց փուլային և խմբային արագությունները և տարբեր ռեժիմների բնութագրերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել երկայնական և լայնական դեֆորմացիաների փոխազդեցությանը, քանի որ սահմանափակված երկրաչափության պայմաններում դրանք կարող են առաջացնել միմյանց հետ կապված բարդ ալիքային ձևեր։ Հետազոտության մյուս առանցքային օբյեկտը ամրանավորված թիթեղն է, որտեղ հիմնական առաձգական նյութի հատկություններին ավելանում է ամրանների կամ ամրացնող տարրերի ազդեցությունը։ Ամրանավորումը փոխում է թիթեղի արդյունավետ կոշտությունը, զանգվածի բաշխումը և դեֆորմացիոն հատկությունները, ինչի հետևանքով փոխվում են նաև ալիքների տարածման պայմանները։ Աշխատությունը կարող է ուսումնասիրել ամրանների դասավորության, ուղղության, քանակի, չափերի և մեխանիկական հատկությունների ազդեցությունը նորմալ ալիքների դիսպերսիոն բնութագրերի վրա։ Այսպիսի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս պարզել, թե ինչ պայմաններում է հնարավոր կառավարել ալիքների արագությունը, ռեժիմների կառուցվածքը կամ որոշակի հաճախականությունների տարածումը։ Մաթեմատիկական մոդելավորումը, որպես կանոն, հիմնվում է առաձգականության հավասարումների և տվյալ համակարգի սահմանային պայմանների համատեղ լուծման վրա։ Ստացված դիսպերսիոն հարաբերությունները կարող են օգտագործվել տարբեր ալիքային ռեժիմների առանձնացման և դրանց ֆիզիկական հատկությունների վերլուծության համար։ Թվային մեթոդների կիրառումը թույլ է տալիս կառուցել դիսպերսիոն կորեր և ուսումնասիրել դրանց փոփոխությունը նյութական կամ երկրաչափական պարամետրերի փոփոխության դեպքում։ Աշխատության կարևորությունը պայմանավորված է նաև դրա կիրառական հնարավորություններով։ Առաձգական ալիքների տարածման օրինաչափությունների իմացությունը կարևոր է շինարարական և մեքենաշինական կոնստրուկցիաների, կոմպոզիտային նյութերի, բարակ թիթեղների, սենսորային համակարգերի և ոչ քայքայիչ վերահսկման մեթոդների մշակման համար։ Մասնավորապես, ալիքների տարածման բնութագրերի փոփոխությունը կարող է օգտագործվել կառուցվածքի ներսում ճաքերի, շերտազատումների կամ այլ արատների հայտնաբերման նպատակով։ Ամրանավորված կառուցվածքների դեպքում ալիքային հատկությունների ուսումնասիրությունը կարող է նաև նպաստել նյութի օպտիմալ նախագծմանը՝ անհրաժեշտ կոշտության և դինամիկ բնութագրերի ապահովմամբ։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը համադրում է առաձգականության տեսությունը, սահմանափակ միջավայրերում ալիքների տարածման մաթեմատիկական նկարագրությունը և կոմպոզիտային կամ ամրանավորված կառուցվածքների մեխանիկան։ Այն կարող է հետաքրքրել տեսական և կիրառական մեխանիկայի, ֆիզիկայի, նյութագիտության, շինարարական մեխանիկայի և կոմպոզիտային նյութերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետներին ու ուսանողներին։
Updated: 2026-09-02