Քաղաքացիական պաշտպանության գիտելիքների պրոպագանդան գրադարաններում : Մեթոդական հանձնարարություններ

Mathematics

Գիտական աշխատությունը նվիրված է մաթեմատիկական վերլուծության և մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումների տեսության կարևոր հիմնախնդիրներից երկուսի՝ խոչընդոտի խնդրի և Բեռնուլիի տիպի ազատ սահմանով պարաբոլական խնդրի տեսական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում դիտարկվում են անհայտ ֆունկցիայի վարքը որոշակի սահմանափակումների պայմաններում նկարագրող մաթեմատիկական մոդելները, դրանց լուծումների գոյության, միակության, կանոնավորության և որակական հատկությունների բացահայտման հետ կապված հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խոչընդոտի խնդրի մաթեմատիկական ձևակերպմանը, որի դեպքում որոնվող ֆունկցիան պետք է բավարարի ոչ միայն համապատասխան դիֆերենցիալ հավասարմանը կամ անհավասարմանը, այլև նախապես սահմանված խոչընդոտով պայմանավորված սահմանափակումներին։ Ուսումնասիրվում են նման խնդիրների կապերը վարիացիոն անհավասարությունների, օպտիմալացման մեթոդների, ֆունկցիոնալ վերլուծության և էլիպտական ու պարաբոլական հավասարումների տեսության հետ։ Քննարկվում են լուծման տիրույթի այն հատվածների առանձնացման հարցերը, որտեղ ֆունկցիան համընկնում է խոչընդոտի հետ, ինչպես նաև այն տիրույթների հատկությունները, որտեղ համապատասխան դիֆերենցիալ հարաբերությունները կատարվում են առանց ակտիվ սահմանափակման։ Հետազոտության մյուս կարևոր ուղղությունը Բեռնուլիի տիպի ազատ սահմանով պարաբոլական խնդիրների ուսումնասիրությունն է, որոնց առանձնահատկությունն այն է, որ լուծման հետ միաժամանակ անհրաժեշտ է որոշել նաև անհայտ սահմանի դիրքը և ժամանակի ընթացքում դրա հնարավոր փոփոխությունը։ Դիտարկվում են ազատ սահմանի առաջացման մաթեմատիկական պայմանները, սահմանային հարաբերությունների կառուցվածքը, լուծումների ժամանակային զարգացումը և դրանց տարածական հատկությունները։ Կարևորվում են պարաբոլական դիֆերենցիալ հավասարումների կիրառությունը փոփոխվող տիրույթներում ընթացող գործընթացների նկարագրման համար, ինչպես նաև ազատ սահմանի վրա սահմանվող լրացուցիչ պայմանների դերը խնդրի մաթեմատիկական որոշակիության ապահովման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում թույլ և դասական լուծումների հասկացություններին, համապատասխան ֆունկցիոնալ տարածությունների ընտրությանը, ապրիորի գնահատականների ստացմանը և լուծումների կանոնավորության հետազոտման մեթոդներին։ Քննության են առնվում խոչընդոտի և ազատ սահմանի խնդիրների միջև գոյություն ունեցող տեսական ընդհանրությունները, դրանց վարիացիոն կառուցվածքները և մաթեմատիկական հետազոտության ընթացքում կիրառվող վերլուծական մոտեցումները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ազատ սահմանի երկրաչափական և որակական հատկություններին, դրա հարթության, շարունակականության և հնարավոր առանձնահատուկ կետերի ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև սկզբնական ու սահմանային պայմանների ազդեցությանը լուծումների վարքի վրա։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում կարևորվում են ոչ գծային մաթեմատիկական խնդիրների լուծման մեթոդները, համեմատության սկզբունքները, առավելագույնի սկզբունքի կիրառման հնարավորությունները և դիֆերենցիալ հավասարումների տեսության ժամանակակից վերլուծական գործիքները։ Ուսումնասիրվող խնդիրներն ունեն նշանակություն նաև կիրառական մաթեմատիկայի համար, քանի որ նմանատիպ մոդելներ հանդիպում են ջերմահաղորդականության, դիֆուզիայի, ֆազային անցումների, հեղուկների շարժման, առաձգականության տեսության և փոփոխվող սահմաններով ֆիզիկական գործընթացների մաթեմատիկական նկարագրության մեջ։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել ազատ սահմաններով խնդիրների տեսության զարգացմանը, դրանց լուծումների հատկությունների առավել խորքային ըմբռնմանը և բարդ մաթեմատիկական մոդելների վերլուծության մեթոդների կատարելագործմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մաթեմատիկոսների, մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումների մասնագետների, ֆունկցիոնալ վերլուծության և մաթեմատիկական ֆիզիկայի հետազոտողների, ասպիրանտների ու մաթեմատիկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է մոլիբդենային խտանյութերի վերամշակման տեսական և տեխնոլոգիական հիմունքների մշակմանը՝ նպատակ ունենալով ստացված մոլիբդենային միացությունների կիրառմամբ ստանալ լեգիրող և նոր նյութեր։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը մոլիբդեն պարունակող հանքային հումքի արդյունավետ վերամշակումն է, դրա բաղադրիչների առանձնացումը և հետագա տեխնոլոգիական փուլերում ստացված նյութերի նպատակային օգտագործումը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են մոլիբդենային խտանյութերի ֆիզիկաքիմիական հատկությունները, դրանց բաղադրությունը, կառուցվածքը և վերամշակման ընթացքում ընթացող հիմնական քիմիական ու տեխնոլոգիական գործընթացները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մոլիբդենի արժեքավոր միացությունների ստացման եղանակներին, դրանց մաքրությանը, հատկություններին և հետագա կիրառման հնարավորություններին։ Աշխատության կարևոր խնդիրներից է այնպիսի տեխնոլոգիական գործընթացների մշակումը, որոնք հնարավորություն կտան բարձր արդյունավետությամբ վերամշակել հումքը, նվազեցնել օգտակար բաղադրիչների կորուստները և ստանալ պահանջվող հատկություններով վերջնական արտադրանք։ Ստացված մոլիբդենային միացությունների հիման վրա լեգիրող նյութերի ստացումը դիտարկվում է որպես մետաղների և համաձուլվածքների հատկությունների բարելավման հնարավոր ուղղություն, քանի որ մոլիբդենի ներմուծումը կարող է նպաստել նյութերի մեխանիկական ամրության, ջերմակայունության, կոռոզիոն դիմադրության և այլ կարևոր բնութագրերի բարձրացմանը։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է նոր նյութերի ստացման հնարավորությունը՝ կիրառելով մոլիբդեն պարունակող միացությունների հատուկ ֆիզիկաքիմիական հատկությունները։ Աշխատության մեջ տեսական ուսումնասիրությունները կարող են զուգակցվել փորձարարական հետազոտությունների և տեխնոլոգիական գործընթացների մշակման հետ՝ պարզելու հումքի վերամշակման օպտիմալ պայմանները, ռեակցիաների ընթացքը, ստացվող նյութերի կազմն ու կառուցվածքը և դրանց կիրառական բնութագրերը։ Նման մոտեցումը կարևոր է հանքային հումքի համալիր օգտագործման, մետալուրգիական և քիմիական արտադրության արդյունավետության բարձրացման և բարձր ավելացված արժեք ունեցող նյութերի ստացման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել քիմիկոսներին, մետալուրգներին, նյութագետներին, քիմիական տեխնոլոգների, հանքային հումքի վերամշակման մասնագետներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան տեխնիկական ու բնագիտական մասնագիտությունների ուսանողներին։

Literature

Այս թեման վերաբերում է հայ XX դարի ամենանշանավոր բանաստեղծներից մեկի՝ Պարույր Սևակի կյանքին և ստեղծագործական գործունեությանը, ով մեծ դեր է ունեցել նորագույն շրջանի հայ պոեզիայի զարգացման, ազգային մտածողության խորացման և հասարակական գաղափարների արտահայտման գործում։ Պարույր Սևակը ծնվել է 1924 թվականին Արարատի մարզի Չանախչի (այժմ՝ Զանգակատուն) գյուղում և մկրտության ժամանակ ստացել է Պարույր Ղազարյան անունը։ Նա ստացել է բարձրագույն կրթություն Երևանի պետական համալսարանում, ապա ուսումը շարունակել է Մոսկվայի Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտում, որտեղ ձևավորվել է նրա գրական աշխարհայացքը և ստեղծագործական ոճը։ Սևակի պոեզիան առանձնանում է խոր փիլիսոփայական մտածողությամբ, ազգային ինքնության խնդիրների վերլուծությամբ և մարդու ներաշխարհի բարդ զգացմունքների արտահայտմամբ։ Նրա ստեղծագործություններում հաճախ զուգակցվում են սիրո, հայրենիքի, պատմական հիշողության և մարդու բարոյական պատասխանատվության թեմաները։ Պարույր Սևակը մեծ ճանաչում է ստացել «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասի կյանքին և հայ ժողովրդի ողբերգական պատմությանը՝ դառնալով ազգային հիշողության և ցավի խորհրդանիշ։ Նրա այլ ստեղծագործություններում ևս արտացոլվում են ժամանակի սոցիալական և հոգևոր խնդիրները, մարդու ինքնաճանաչման որոնումները և ազգային ինքնագիտակցության ամրապնդումը։ Սևակը նաև զբաղվել է թարգմանական աշխատանքով՝ հայերեն ներկայացնելով համաշխարհային պոեզիայի կարևոր գործեր, ինչը նպաստել է հայ գրականության կապին միջազգային մշակույթի հետ։ Նրա կյանքը ավարտվել է 1971 թվականին ավտովթարի հետևանքով, սակայն նրա ստեղծագործական ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայ գրականության ամենակարևոր արժեքներից մեկը՝ ազդելով նոր սերունդների գրողների և ընթերցողների վրա։

Geography

Այս աշխատությունը հայկական միջնադարյան աշխարհագրական մտքի կարևոր աղբյուրներից է, որը ներկայացնում է հին և վաղ միջնադարյան աշխարհի տարածքների, երկրների, ժողովուրդների, քաղաքների, գետերի, լեռների և ծովերի վերաբերյալ պատկերացումները՝ դրանք համադրելով Կլավդիոս Պտղոմեոսի աշխարհագրական համակարգի հետ։ Գիրքը հատկապես արժեքավոր է Մեծ Հայքի և հարակից տարածաշրջանների պատմական աշխարհագրության ուսումնասիրության համար, քանի որ Պտղոմեոսի տվյալները այստեղ ոչ միայն փոխանցվում կամ համառոտ ներկայացվում են, այլև լրացվում են տեղական և ավելի ուշ ժամանակաշրջանների տեղեկություններով։ Աշխատության առանցքում աշխարհը բաժանվում է խոշոր աշխարհագրական միավորների, որոնց նկարագրության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում տարածքների դիրքին, սահմաններին, բնակավայրերին, բնական առանձնահատկություններին և տարբեր ժողովուրդների տեղաբաշխմանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն Հայաստանի, Վրաստանի, Աղվանքի, Պարսկաստանի, Միջագետքի, Ասորիքի, Կողքիսի, Փոքր Ասիայի և հարակից շրջանների վերաբերյալ հատվածները, որոնք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել տարածաշրջանի հին աշխարհագրական անվանումների և տարածքային հարաբերությունների մասին։ Աշխատության հիմքում ընկած է այն ավանդույթը, որի համաձայն հայկական վաղ միջնադարյան գիտնականները փորձում էին դասական աշխարհի աշխարհագրական գիտելիքները հարմարեցնել իրենց ժամանակի իրականությանը՝ պահպանելով հին հեղինակների տեղեկությունները, բայց միաժամանակ ներառելով նոր տվյալներ։ Այդ պատճառով այն հետաքրքիր է ոչ միայն որպես աշխարհագրական նկարագրություն, այլև որպես գիտության, քարտեզագրության և պատմական աշխարհընկալման զարգացման վկայություն։ Գիրքը կարևոր նյութ է նաև տեղանունների պատմության համար․ բազմաթիվ հին անվանումներ, բնակավայրերի դիրքեր և տարածաշրջանների փոխհարաբերություններ կարող են օգտագործվել ժամանակակից պատմական աշխարհագրության և հնագիտության ուսումնասիրություններում։ Ներկայացված ֆրանսերեն հրատարակությունը հիմնված է հայերեն բնագրի վրա և թարգմանվել է Պ. Արսեն Սուքրյի կողմից․ բնօրինակ հրատարակությունը լույս է տեսել Վենետիկում 1881 թվականին, իսկ ժամանակակից վերահրատարակություններից մեկը կատարվել է Bibliothèque nationale de France-ի թվայնացված ժառանգության հիման վրա։ H Hachette BNF +1 Աշխատության գիտական արժեքը հատկապես մեծ է այն պատճառով, որ այն գտնվում է դասական հունա-հռոմեական աշխարհագրության և հայկական վաղ միջնադարյան աշխարհագրական գիտելիքի հատման կետում։ Պտղոմեոսի համակարգի օգտագործումը ցույց է տալիս, թե ինչպես էին հին աշխարհագրական պատկերացումները փոխանցվում հայկական մտավոր միջավայր և վերամշակվում տեղական գիտական ավանդույթի շրջանակում։ Հայկական աղբյուրագիտական ավանդույթի համաձայն՝ այս աշխարհագրական աշխատության մեջ Պտղոմեոսի «Երկրագրության» հաջորդականությունը հիմք է ծառայել տարբեր երկրամասերի նկարագրության համար, մինչդեռ Հայաստանի և հարակից երկրների վերաբերյալ նյութը զգալիորեն ընդլայնվել է այլ աղբյուրների և տեղական տեղեկությունների միջոցով։ W Wikisource Այսպիսով, գիրքը կարելի է դիտարկել որպես պատմական քարտեզի և աշխարհագրական տեղեկատուի յուրօրինակ համադրություն, որը հատկապես հետաքրքիր է նրանց համար, ովքեր ուսումնասիրում են հին Հայաստանի սահմանները, պատմական տեղանունները, հարևան ժողովուրդների տարածքները, հին ճանապարհները և միջնադարյան հայերի պատկերացումները աշխարհի կառուցվածքի մասին։ Այն առավելապես գիտահետազոտական և աղբյուրագիտական բնույթ ունի և կարող է արժեքավոր լինել պատմաբանների, աշխարհագետների, քարտեզագրության պատմությամբ զբաղվողների, հայագետների և Կովկասի ու Մերձավոր Արևելքի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Informatics

Գիտատեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է բարձր հաճախականություններով աշխատող գերխոշոր ինտեգրալային սխեմաների ավտոմատացված մոդելավորման միջոցների մշակմանը և կատարելագործմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են բարդ միկրոէլեկտրոնային համակարգերի նախագծման, կառուցվածքային ներկայացման և համակարգչային մոդելավորման հիմնական խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարձր հաճախականային ռեժիմներում ինտեգրալային սխեմաների էլեկտրական բնութագրերի գնահատմանը, տարրերի փոխազդեցությունների հաշվառմանը և ազդանշանների տարածման առանձնահատկությունների մոդելավորմանը։ Քննարկվում են ավտոմատացված նախագծման և հաշվարկման մեթոդները, որոնք հնարավորություն են տալիս նվազեցնել բարդ սխեմաների վերլուծության համար անհրաժեշտ ժամանակը և բարձրացնել մոդելավորման արդյունավետությունը։ Դիտարկվում են նաև մաթեմատիկական մոդելների, հաշվարկային ալգորիթմների և համապատասխան ծրագրային միջոցների մշակման ու կիրառման հարցերը։ Կարևորվում է նախագծվող սխեմաների պարամետրերի նախնական գնահատումը և հնարավոր սխալների հայտնաբերումը մինչև դրանց ֆիզիկական արտադրությունը։ Նման մոտեցումները կարող են նպաստել միկրոէլեկտրոնային սարքերի նախագծման գործընթացի ավտոմատացմանը, հաշվարկների ճշգրտության բարձրացմանը և բարձր հաճախականային ինտեգրալային համակարգերի ստեղծման արդյունավետության բարելավմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել միկրոէլեկտրոնիկայի, ռադիոէլեկտրոնիկայի, ինտեգրալային սխեմաների նախագծման և ավտոմատացված նախագծման համակարգերի ոլորտների մասնագետների ու ուսանողների համար։

Agriculture

Այս աշխատությունը նվիրված է Սևանի ավազանի պայմաններում կովերի տարբեր ցեղերի խաչասերման արդյունավետության ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով կովկասյան գորշ, ջերսեյան և հոլշտինյան ցեղերի համակցման արդյունքներին։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է տեղական պայմաններին հարմարեցված անասունների արտադրողական հատկանիշների բարելավման խնդիրը՝ միաժամանակ պահպանելով այնպիսի կենսաբանական և տնտեսական հատկանիշներ, որոնք կարևոր են լեռնային և կլիմայական առանձնահատկություններ ունեցող տարածաշրջաններում կաթնատու անասնաբուծության զարգացման համար։ Աշխատանքում, ըստ էության, դիտարկվում է ցեղերի գենետիկական ներուժի համադրումը և գնահատվում է, թե տարբեր խաչասերման տարբերակներն ինչպես կարող են ազդել կենդանիների կաթնատվության, կաթի որակական ցուցանիշների, մարմնակազմության, աճի ու զարգացման, վերարտադրողական հատկանիշների, կերերի օգտագործման արդյունավետության և ընդհանուր տնտեսական արժեքի վրա։ Հատուկ նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ կովկասյան գորշ ցեղը համարվում է տեղական միջավայրին լավ հարմարված կենդանի, մինչդեռ ջերսեյան և հոլշտինյան ցեղերը հայտնի են իրենց բարձր կաթնատվական և որոշակի արտադրական հատկանիշներով։ Դրանց խաչասերման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե արդյոք հնարավոր է միավորել տեղական հարմարվողականությունն ու դիմացկունությունը բարձր արտադրողականության հետ՝ ստանալով Սևանի ավազանի տնտեսությունների համար ավելի արդյունավետ կենդանիներ։ Նյութը կարող է արժեքավոր լինել հատկապես այն տեսանկյունից, որ խաչասերման արդյունավետությունը գնահատվում է ոչ միայն մեկ ցուցանիշի՝ օրինակ կաթնատվության բարձրացման, այլև կենդանու ընդհանուր կենսատնտեսական արժեքի համատեքստում։ Նման ուսումնասիրությունների միջոցով հնարավոր է որոշել, թե ծնողական ցեղերի որ համակցություններն են առավել նպատակահարմար տվյալ բնական-կլիմայական և կերային պայմաններում, ինչպես են դրսևորվում տարբեր սերունդների առանձնահատկությունները, և ինչպիսի ուղղությամբ կարող է կազմակերպվել հետագա սելեկցիոն աշխատանքը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել անասնաբույծներին, ֆերմերներին, գյուղատնտեսության ոլորտի մասնագետներին, կենդանաբուծության և անասնաբուժության ուսանողներին, ինչպես նաև հետազոտողներին, որոնք զբաղվում են ցեղաբուծությամբ, խաչասերմամբ, կաթնատու անասնաբուծությամբ և գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության բարձրացմամբ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրության հիմնական արժեքը կայանում է նրանում, որ այն փորձում է գիտականորեն հիմնավորել տարբեր գենետիկական ռեսուրսների համակցման հնարավորությունները և ցույց տալ, թե ինչպես կարելի է տեղական պայմանների առանձնահատկությունները հաշվի առնելով բարձրացնել խոշոր եղջերավոր անասունների արտադրողականությունը և տնտեսությունների շահութաբերությունը։