Каталог Художественного отдела

History

Այս հրապարակումը գրախոսական բնույթի ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Յա. Ա. Մանանդյանի պատմագիտական աշխատության բովանդակության, գիտական արժեքի և մեթոդաբանական առանձնահատկությունների քննադատական վերլուծությանը։ Հեղինակը ներկայացնում է գրքում արտահայտված հիմնական գաղափարները, գնահատում պատմական փաստերի մեկնաբանությունը, օգտագործված սկզբնաղբյուրները և հետազոտական մոտեցումները՝ անդրադառնալով աշխատության ուժեղ կողմերին և հնարավոր վիճահարույց հարցերին։ Գրախոսության մեջ քննարկվում է նաև աշխատության նշանակությունը հայ ժողովրդի պատմության ուսումնասիրման, պատմագրության զարգացման և գիտական մտքի ձևավորման համատեքստում՝ դիտարկելով այն ժամանակաշրջանի պատմագիտական չափանիշների լույսի ներքո։ Նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել ոչ միայն վերլուծվող աշխատության բովանդակության, այլև դրա ընդունման և գնահատման մասին մասնագիտական շրջանակներում։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, հայագետների, պատմագրության հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և հայ ժողովրդի պատմության գիտական ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողների համար։

Medicine

Այս աշխատանքը նվիրված է արգանդի և նրա հավելումների քրոնիկական բորբոքային հիվանդությունների պաթոլոգիական անատոմիայի և պաթոգենեզի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով տվյալ ախտաբանությունների ձևաբանական փոփոխությունները, զարգացման մեխանիզմները և ընթացքի առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է հյուսվածքային մակարդակում տեղի ունեցող կառուցվածքային փոփոխությունները, բորբոքային պրոցեսների տարածման ուղիները, ինչպես նաև օրգանիզմի պաշտպանական և հարմարվողական ռեակցիաները, որոնք ձևավորում են հիվանդության քրոնիկ ընթացքը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում էթիոլոգիական գործոններին, միկրոօրգանիզմների դերին, իմունաբանական մեխանիզմներին և այն պայմաններին, որոնք նպաստում են հիվանդության երկարատև պահպանմանը և կրկնմանը։ Աշխատությունը կարևոր է կլինիկական և տեսական բժշկության համար, քանի որ այն օգնում է ավելի խորությամբ հասկանալ կանանց վերարտադրողական համակարգի քրոնիկական բորբոքային հիվանդությունների զարգացման հիմքերը, բարելավել ախտորոշման մոտեցումները և մշակել ավելի արդյունավետ բուժական ռազմավարություններ։

Culture

Աշխատանքը ներկայացնում է Ալավերդու շրջանի Ղաչաղան գյուղի գրադարանի գործունեության փորձը՝ կենտրոնանալով ընթերցողների հետ տարվող աշխատանքի, գրքի տարածման և գրադարանի՝ որպես գյուղական համայնքի մշակութային ու կրթական կարևոր օջախի դերի վրա։ Հրատարակությունը, որը լույս է տեսել 1957 թվականին և ունի 25 էջ, ընդգրկվել է գրադարանագիտական-մեթոդական նյութերի շարքում և նախատեսված է եղել գրադարանային ոլորտի աշխատողների համար՝ առաջավոր փորձի տարածման նպատակով։ Նյութում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործնական մեթոդներին, որոնց միջոցով գրադարանը կազմակերպում էր ընթերցողների սպասարկումը ոչ միայն գրադարանի շենքում, այլև գյուղական առօրյայի տարբեր միջավայրերում՝ դաշտում, ֆերմայում և աշխատանքային այլ վայրերում։ Այս մոտեցումը ցույց է տալիս, որ գրադարանը դիտարկվում էր ոչ միայն որպես գրքերի պահպանման ու տրամադրման վայր, այլև որպես բնակչության հետ անմիջական կապ ունեցող մշակութային հաստատություն, որը պետք է գրականությունն ավելի հասանելի դարձներ տարբեր մասնագիտությունների և զբաղմունքների տեր մարդկանց համար։ Աշխատանքում ներկայացվող փորձը արժեքավոր է հատկապես այն առումով, որ ցույց է տալիս ընթերցողների հետաքրքրությունների ուսումնասիրման, նրանց պահանջներին համապատասխան գրականության ընտրության և գրքի նպատակային տարածման կարևորությունը։ Գրքի քարոզչության տարբեր ձևերի կիրառումը հնարավորություն էր տալիս ընթերցանությունը կապել գյուղի բնակիչների առօրյա կյանքի, աշխատանքի և կրթական պահանջների հետ։ Հետազոտվող փորձը կարող է հետաքրքրել գրադարանագիտության պատմությամբ զբաղվողներին, քանի որ այն արտացոլում է խորհրդային ժամանակաշրջանի գյուղական գրադարանների կազմակերպչական և մեթոդական աշխատանքի առանձնահատկությունները, երբ գրադարաններին վերապահվում էր բնակչության կրթական և մշակութային սպասարկման լայն դեր։ Աղբյուրագիտական տեսանկյունից հրատարակությունը կարևոր է նաև որպես ժամանակաշրջանի գրադարանային մշակույթի անմիջական վկայություն․ այն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու, թե ինչպիսի աշխատանքային մեթոդներ էին համարվում արդյունավետ, ինչպես էին կազմակերպվում ընթերցողների հետ կապերը և ինչ դեր էր վերագրվում գյուղական գրադարանին համայնքի մշակութային կյանքում։ Հայաստանի ազգային գրադարանի մատենագիտական նյութերը հաստատում են, որ այս հրատարակությունը դիտարկվել է որպես Ղաչաղանի գրադարանի աշխատանքի փորձի նկարագրություն, որի լուսաբանումը կարող էր ուսանելի լինել հանրապետության մյուս գրադարանների համար։ Հետագա գրադարանագիտական հրատարակություններում նույնպես այն հիշատակվում է որպես Ալավերդու շրջանի գյուղական գրադարանի առաջավոր աշխատանքի փորձն ամփոփող նյութ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը կարևոր է ոչ միայն որպես առանձին գյուղական գրադարանի գործունեության նկարագրություն, այլև որպես XX դարի կեսերի Հայաստանի գրադարանային կյանքի, ընթերցանության մշակույթի և մշակութային սպասարկման կազմակերպման վերաբերյալ տեղեկատվական աղբյուր։ Այն ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող էր փոքր համայնքի գրադարանը ակտիվ աշխատանքով ընդլայնել իր ընթերցողական շրջանակը, գրքի միջոցով կապ հաստատել բնակչության տարբեր խմբերի հետ և իր գործունեությունը հարմարեցնել համայնքի առօրյա ու կրթական պահանջներին։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Արագածոտնի մարզում պարենային հիմնախնդիրների առաջացման պատճառների, դրանց սոցիալ-տնտեսական հետևանքների և լուծման հնարավոր ուղիների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են տարածաշրջանի պարենային անվտանգության ապահովման, գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության բարձրացման, բնակչության սննդամթերքի պահանջարկի բավարարման և տեղական պարենային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման հետ կապված հիմնահարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մարզի բնական, կլիմայական, հողային և ջրային ռեսուրսների առանձնահատկություններին, դրանց ազդեցությանը գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպման, հողագործության և անասնապահության զարգացման, ինչպես նաև պարենային արտադրանքի ծավալների ու կառուցվածքի ձևավորման վրա։ Ուսումնասիրվում են գյուղատնտեսության զարգացմանը խոչընդոտող հիմնական գործոնները, այդ թվում՝ հողատարածքների մասնատվածությունը, ոռոգման համակարգերի արդյունավետության խնդիրները, գյուղատնտեսական տեխնիկայի և ժամանակակից տեխնոլոգիաների սահմանափակ հասանելիությունը, արտադրական ծախսերի աճը, ֆինանսական ռեսուրսների պակասը և գյուղատնտեսական արտադրանքի իրացման դժվարությունները։ Քննարկվում են մարզի գյուղական բնակավայրերի սոցիալ-տնտեսական զարգացման առանձնահատկությունները, բնակչության զբաղվածության, եկամուտների ձևավորման, աղքատության նվազեցման և պարենային ապահովվածության միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությունները։ Կարևորվում է պարենային անվտանգության հիմնական բաղադրիչների՝ սննդամթերքի ֆիզիկական առկայության, տնտեսական մատչելիության, պատշաճ օգտագործման և մատակարարման կայունության ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով տարածաշրջանի բնակչության կենսամակարդակը և սպառողական պահանջարկի առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում բուսաբուծության, այգեգործության, հացահատիկային մշակաբույսերի արտադրության, կաթնատու և մսատու անասնապահության զարգացման հնարավորություններին, ինչպես նաև գյուղատնտեսական արտադրության մասնագիտացման և արտադրողականության բարձրացման հեռանկարներին։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում գյուղատնտեսական հողերի արդյունավետ օգտագործման, հողերի բերրիության պահպանման, ոռոգման ջրի խնայողության, ժամանակակից ագրոտեխնիկական միջոցառումների ներդրման և կլիմայական ռիսկերի նվազեցման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են գյուղատնտեսական արտադրանքի վերամշակման, պահպանման, փաթեթավորման, տեղափոխման և իրացման ենթակառուցվածքների զարգացման հնարավորությունները, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն պարենային կորուստների նվազեցման և տեղական արտադրանքի մրցունակության բարձրացման համար։ Կարևորվում են գյուղատնտեսական կոոպերացիայի ընդլայնման, փոքր և միջին գյուղացիական տնտեսությունների համագործակցության, արտադրողների շուկայական հնարավորությունների բարելավման և գյուղատնտեսական արժեշղթաների ձևավորման ուղղությունները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում քննարկվում են նաև պետական աջակցության ծրագրերի, գյուղատնտեսական վարկավորման, սուբսիդավորման, ապահովագրության և ներդրումային խթանների նշանակությունը մարզի պարենային համակարգի կայուն զարգացման գործում։ Առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում գյուղատնտեսական արտադրության և պարենային սպառման ցուցանիշների գնահատման, տեղական արտադրության և ներմուծվող սննդամթերքի հարաբերակցության, պարենային ինքնաբավության մակարդակի և բնակչության սննդամթերքի հասանելիության ուսումնասիրության հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև գյուղական բնակչության արտագաղթի, աշխատուժի պակասի, գյուղատնտեսական գործունեության եկամտաբերության և գյուղական համայնքների տնտեսական ակտիվության փոխկապակցվածությանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է պարենային հիմնախնդիրների լուծման համալիր մոտեցումների մշակումը՝ հիմնված գյուղատնտեսական արտադրության արդիականացման, բնական ռեսուրսների կայուն կառավարման, գյուղական ենթակառուցվածքների բարելավման և տեղական տնտեսական ներուժի արդյունավետ օգտագործման վրա։ Կարևորվում է նաև պարենային համակարգի դիմակայունության բարձրացումը բնական աղետների, երաշտների, շուկայական գների տատանումների և արտաքին տնտեսական ազդեցությունների նկատմամբ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս առավել խորությամբ պատկերացում կազմելու Արագածոտնի մարզի ագրոպարենային համակարգի զարգացման առանձնահատկությունների, առկա կառուցվածքային խնդիրների և պարենային անվտանգության ամրապնդման հնարավոր ուղղությունների մասին։ Այն ունի գիտական և գործնական նշանակություն՝ նպաստելով տարածաշրջանային տնտեսական զարգացման, գյուղատնտեսական քաղաքականության, պարենային ռեսուրսների կառավարման և գյուղական բնակչության կենսամակարդակի բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ագրարային ոլորտի մասնագետների, գյուղատնտեսության կազմակերպիչների, պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, տարածաշրջանային զարգացման հետազոտողների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների և Հայաստանի Հանրապետության պարենային անվտանգության ու գյուղատնտեսության զարգացման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Pedagogy

Այս աշխատանքը ներկայացնում է մասսայական գրադարանների կողմից ուսուցիչների հետ համագործակցության կազմակերպման մեթոդական հիմքերը՝ ընդգծելով գրադարանի որպես կրթական և տեղեկատվական կենտրոնի դերը։ Նյութում վերլուծվում են ուսուցիչների տեղեկատվական կարիքները, մասնագիտական զարգացման աջակցման ձևերը և գրադարանային ծառայությունների արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները ուսուցման գործընթացում։ Աշխատությունը մանրամասն ներկայացնում է մեթոդական ուղեցույցներ՝ թեմատիկ ցուցահանդեսների կազմակերպման, գրականության ընտրության և տրամադրման, տեղեկատվական օրերի, սեմինարների և քննարկումների անցկացման համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև նոր տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառմանը՝ էլեկտրոնային գրադարանների, տվյալների բազաների և առցանց ռեսուրսների միջոցով ուսուցիչների աշխատանքի աջակցման գործում։ Նյութը նախատեսված է գրադարանավարների և կրթական ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով դպրոցների և գրադարանների միջև համագործակցության խորացմանը և ուսուցման որակի բարձրացմանը։

Geography

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ջրային լուծույթներից ֆենոլի սորբցիայի գործընթացի ուսումնասիրությանը և սորբցված նյութի հետագա փոխակերպումների բացահայտմանը։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է ֆենոլի՝ որպես ջրային միջավայրերի աղտոտիչի, վարքագծի և այն սորբենտների միջոցով հեռացնելու հնարավորությունների հետազոտությունը։ Ֆենոլային միացությունները կարող են առաջանալ տարբեր արդյունաբերական գործընթացների ընթացքում և հայտնվել բնական ու տեխնածին ջրային համակարգերում, ինչի պատճառով դրանց հեռացման արդյունավետ մեթոդների մշակումը կարևոր խնդիր է շրջակա միջավայրի պահպանության և ջրի մաքրման տեխնոլոգիաների համար։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում այն գործընթացներին, որոնց ընթացքում ֆենոլի մոլեկուլները ջրային փուլից անցնում և կուտակվում են պինդ սորբենտի մակերեսին կամ կառուցվածքում։ Ուսումնասիրվում են սորբցիայի վրա ազդող հիմնական գործոնները, այդ թվում՝ սորբենտի բնույթը և մակերեսային հատկությունները, ֆենոլի սկզբնական խտությունը, լուծույթի կազմը, ջերմաստիճանը, շփման տևողությունը և միջավայրի այլ ֆիզիկաքիմիական պայմանները։ Սորբցիայի հավասարակշռության և կինետիկ օրինաչափությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու գործընթացի արդյունավետությունը, նկարագրելու ֆենոլի և սորբենտի փոխազդեցության բնույթը և պարզելու, թե ինչ պայմաններում է հնարավոր առավել արդյունավետ հեռացնել աղտոտիչը ջրային միջավայրից։ Աշխատանքի առանձնահատուկ կողմը սորբցված ֆենոլի հետագա փոխակերպումների ուսումնասիրությունն է, ինչը թեման դուրս է բերում պարզապես սորբցիայի գործընթացի նկարագրության շրջանակից։ Այս ուղղությունը թույլ է տալիս դիտարկել, թե սորբենտի վրա կուտակվելուց հետո ինչպիսի քիմիական փոփոխությունների կարող է ենթարկվել ֆենոլը, ինչ միջանկյալ կամ վերջնական արտադրանքներ կարող են առաջանալ, և ինչպես կարող են այդ փոփոխությունները ազդել սորբցիոն համակարգի ընդհանուր արդյունավետության վրա։ Այդպիսի ուսումնասիրությունները կարևոր են նաև այն պատճառով, որ աղտոտիչի հեռացումը միշտ չէ, որ նշանակում է դրա լիարժեք ոչնչացում․ անհրաժեշտ է հասկանալ նաև առաջացող փոխակերպման արտադրանքների հատկությունները և հնարավոր բնապահպանական նշանակությունը։ Աշխատանքը համադրում է ֆիզիկական քիմիայի, մակերևութային երևույթների, օրգանական քիմիայի և շրջակա միջավայրի քիմիայի խնդիրները՝ ձևավորելով ֆենոլի վարքագծի վերաբերյալ համալիր պատկերացում։ Ստացված արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ ջրային լուծույթներից օրգանական աղտոտիչների հեռացման տեխնոլոգիաների մշակման, սորբենտների ընտրության և դրանց կիրառման օպտիմալ պայմանների որոշման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել քիմիկոսներին, բնապահպանական տեխնոլոգիաների մասնագետներին, ջրի մաքրման ոլորտի հետազոտողներին, ֆիզիկական և կոլոիդային քիմիա ուսումնասիրողներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և ասպիրանտներին։