Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Linguistics

    Նոր բառգիրք հայկազյան լեզվի, հատոր երկրորդ (Հ–Ֆ)

    Աշխատությունը հայ բառարանագրության պատմության հիմնարար և առավել նշանակալի գիտական աշխատություններից մեկի երկրորդ հատորն է, որն ընդգրկում է հայոց լեզվի բառապաշարը Հ-ից մինչև Ֆ տառերը և ներկայացնում է հայերենի բառային հարստության, պատմական զարգացման ու լեզվական առանձնահատկությունների լայնածավալ ուսումնասիրություն։ Այն ստեղծվել է հայ լեզվաբանական մտքի այն կարևոր ավանդույթի շրջանակում, որի նպատակն էր հնարավորինս ամբողջական կերպով հավաքել, համակարգել, բացատրել և պահպանել հայերեն բառերի իմաստային ու գործածական բազմազանությունը։ Բառարանի հիմնական խնդիրն է ոչ միայն ներկայացնել բառերի նշանակությունները, այլև բացահայտել դրանց լեզվական ծագումը, ձևաբանական առանձնահատկությունները, իմաստային տարբերությունները, գրական և պատմական կիրառությունները՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով խորությամբ ուսումնասիրելու հայերենի բառային համակարգը։ Հատորում ընդգրկված բառային նյութը ներառում է գրաբարյան և դասական հայերենի բառապաշարը, ինչպես նաև հայ մատենագրության, կրոնական գրականության, պատմագրության, փիլիսոփայական երկերի և այլ գրավոր աղբյուրների միջոցով պահպանված լեզվական միավորներ։ Յուրաքանչյուր բառի բացատրությունը կարևոր է ոչ միայն բառիմաստի պարզաբանման, այլև լեզվական տարբերակների, կիրառական նրբությունների և պատմական համատեքստի ընկալման տեսանկյունից։ Բառարանագրական այսպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու բառերի իմաստային ծավալը, հոմանիշային հարաբերությունները, բազմիմաստությունը, բառակազմական առանձնահատկությունները և լեզվական ձևերի փոխկապակցվածությունը։ Աշխատության կարևոր արժանիքներից է հայերեն բառերի բացատրությունը գրավոր ժառանգության համատեքստում ներկայացնելը։ Գրական և պատմական երկերից բերվող վկայությունները հնարավորություն են տալիս տեսնելու, թե ինչպես են բառերն օգտագործվել տարբեր հեղինակների կողմից, ինչ իմաստային երանգներ են ստացել և ինչ դեր են ունեցել հայ գրավոր խոսքի զարգացման ընթացքում։ Այս սկզբունքը բառարանը վերածում է ոչ միայն բառերի նշանակությունները պարզաբանող տեղեկատուի, այլև հայոց լեզվի պատմության, գրականության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության կարևոր գործիքի։ Հատուկ նշանակություն ունի նաև գրաբարյան բառապաշարի համակարգված ներկայացումը, քանի որ այն թույլ է տալիս պահպանել դասական հայերենի հարուստ լեզվական շերտը, բացահայտել հին բառերի իմաստները և ուսումնասիրել դրանց կապը հետագա լեզվական փուլերի հետ։ Բառարանի գիտական արժեքը պայմանավորված է նյութի ընդգրկունությամբ, բառերի բացատրության մանրակրկիտությամբ, լեզվական վկայությունների օգտագործմամբ և հայերեն բառապաշարը միասնական համակարգի մեջ դիտարկելու ձգտմամբ։ Այն արտացոլում է հայ բանասիրության զարգացման այն կարևոր փուլը, երբ լեզվի ուսումնասիրությունը ձեռք էր բերում գիտականորեն կազմակերպված և համապարփակ բնույթ, իսկ բառարանագրությունը դառնում էր ազգային լեզվական ժառանգության պահպանման ու ուսումնասիրման հիմնարար միջոց։ Աշխատության ստեղծման և հրատարակման հիմքում ընկած է հայերենի նկատմամբ գիտական ու մշակութային առանձնահատուկ վերաբերմունքը՝ այն համոզմունքը, որ լեզվի հարստության հավաքագրումն ու ուսումնասիրությունը կարևոր պայման են ազգային գրականության, կրթության և պատմական հիշողության պահպանման համար։ Այն նշանակալի դեր ունի նաև հայագիտական ուսումնասիրությունների մեջ, քանի որ հնարավորություն է տալիս ճշտելու հին մատենագրության բառապաշարը, հասկանալու պատմական տեքստերի բովանդակությունը, ուսումնասիրելու լեզվական փոփոխությունները և համեմատելու տարբեր ժամանակաշրջանների բառային գործածությունները։ Բառարանը կարևոր նշանակություն ունի հայ գրական լեզվի պատմության, հայագիտության, հին ձեռագրերի և տպագիր մատենագրության ուսումնասիրության, թարգմանական աշխատանքի և լեզվաբանական հետազոտությունների համար։ Այն արժեքավոր աղբյուր է գրաբարի և դասական հայերենի մասնագետների, բանասերների, բառարանագիրների, պատմաբանների, թարգմանիչների, ուսանողների ու հետազոտողների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են հայոց լեզվի խորքային կառուցվածքով, բառապաշարի պատմական շերտերով և ազգային գրավոր մշակույթի զարգացմամբ։ Իր գիտական ընդգրկմամբ և բառարանագրական նշանակությամբ այս աշխատությունը հայ լեզվաբանական ժառանգության կարևորագույն հուշարձաններից է, որը շարունակում է ծառայել հայերենի ուսումնասիրությանն ու պահպանմանը։

    Updated: 2026-11-10
    Նոր բառգիրք հայկազյան լեզվի, հատոր երկրորդ (Հ–Ֆ)
    Online

    Geography

    Ավտոմոբիլային տրանսպորտի գազային արտանետումների հետազոտումը և դրանց նվազեցման միջոցների մշակումը (Երևան քաղաքի օրինակի վրա)

    Այս աշխատությունը նվիրված է ավտոմոբիլային տրանսպորտից առաջացող գազային արտանետումների ուսումնասիրությանը, դրանց ազդեցության գնահատմանը քաղաքային միջավայրի և բնակչության առողջության վրա, ինչպես նաև արտանետումների նվազեցման արդյունավետ միջոցների մշակմանը՝ հիմնվելով Երևանի օրինակով իրականացված վերլուծությունների վրա։ Հեղինակը ներկայացնում է օդի աղտոտման հիմնական աղբյուրները, ուսումնասիրում է տրանսպորտային հոսքերի առանձնահատկությունները, տարբեր տեսակի շարժիչների և վառելիքների ազդեցությունը մթնոլորտային արտանետումների ծավալի ու կազմի վրա, ինչպես նաև դիտարկում է ժամանակակից չափման և մոնիթորինգի մեթոդները։ Աշխատությունում վերլուծվում են շրջակա միջավայրի պահպանության ոլորտում կիրառվող միջազգային և տեղական մոտեցումները, գնահատվում են տեխնիկական, կազմակերպչական և կառավարման լուծումների արդյունավետությունը, ինչպես նաև առաջարկվում են գործնական միջոցառումներ, որոնք կարող են նպաստել քաղաքային օդի որակի բարելավմանը և վնասակար արտանետումների կրճատմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել տրանսպորտի, բնապահպանության, քաղաքաշինության և ինժեներական ոլորտների մասնագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների, ինչպես նաև այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են կայուն քաղաքային զարգացման և շրջակա միջավայրի պահպանության արդիական խնդիրներով։

    Updated: 2026-09-09
    Ավտոմոբիլային տրանսպորտի գազային արտանետումների հետազոտումը և դրանց նվազեցման միջոցների մշակումը (Երևան քաղաքի օրինակի վրա)
    Online

    History

    Կոստանդնուպօլսոյ առումն յՕսմանեանց յամի տեառն 1453

    Գիրքը պատմական աշխատություն է՝ նվիրված Կոստանդնուպոլսի գրավմանը օսմանյան զորքերի կողմից 1453 թվականին, որը նշանակալի իրադարձություն էր Բյուզանդական կայսրության պատմության և միջնադարյան աշխարհի քաղաքական զարգացումների մեջ։ Այն ներկայացնում է քաղաքի պաշարման և գրավման պատմական հանգամանքները, բյուզանդական կայսրության վերջին շրջանի իրավիճակը, օսմանյան սուլթան Մեհմեդ Երկրորդի ռազմական արշավանքը և Կոստանդնուպոլսի անկման հետևանքները։ Պատմական պատումը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու միջնադարյան ռազմական գործողությունների, քաղաքի պաշտպանական համակարգի և տարածաշրջանի քաղաքական վերափոխումների մասին։ Այս իրադարձությունը կարևոր նշանակություն ունեցավ Արևելյան Միջերկրականի պատմության, Բյուզանդական կայսրության ավարտի և Օսմանյան պետության հզորացման տեսանկյունից։ Հրատարակությունը լույս է տեսել 1869 թվականին Թեոդոսիայում՝ Խալիպյան ուսումնարանի տպարանում, և բաղկացած է 21 էջից։ Իր փոքրածավալությամբ այն պատկանում է պատմական թեմաներով հանրամատչելի գրականության շարքին և կարող էր ծառայել որպես ուսումնական կամ տեղեկատու նյութ՝ պատմական իրադարձության մասին հիմնական գիտելիքներ փոխանցելու համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում միջնադարյան պատմության, Կոստանդնուպոլսի պատմության և 19-րդ դարի հայերեն պատմական հրատարակությունների ուսումնասիրության համար։

    Updated: 2026-10-24
    Կոստանդնուպօլսոյ առումն յՕսմանեանց յամի տեառն 1453
    Online

    Psychology

    Լոկուս վերահսկման դերը կպչուն սևեռուն ձևավորումների մեջ

    Այս աշխատանքը նվիրված է լոկուս վերահսկման (locus of control) հոգեբանական կոնստրուկտի դերին կպչուն-սևեռուն ձևավորումների (օբսեսիվ-կոմպուլսիվ դրսևորումների) առաջացման, զարգացման և պահպանման գործընթացներում՝ ընդգծելով անձի վերահսկողության զգացման ընկալման և անհանգստության կառավարման մեխանիզմների փոխկապվածությունը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում է, թե ինչպես են արտաքին կամ ներքին լոկուս վերահսկման կողմնորոշումները ազդում անհատի մտքերի, վախերի և կրկնվող վարքագծերի ձևավորման վրա, հատկապես այն իրավիճակներում, երբ անձը փորձում է նվազեցնել անորոշությունը կամ կանխել հնարավոր բացասական հետևանքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գաղափարին, որ արտաքին լոկուս վերահսկման գերակայության դեպքում անհատը ավելի հակված է իր կյանքի իրադարձությունները վերագրելու արտաքին ուժերին, ինչը կարող է ուժեղացնել վերահսկողության կորստի զգացումը և նպաստել կպչուն մտքերի ու կոմպուլսիվ գործողությունների ամրապնդմանը, մինչդեռ ներքին լոկուս վերահսկումը կարող է հանդես գալ որպես պաշտպանիչ գործոն՝ նպաստելով ինքնակարգավորման և անհանգստության նվազեցման մեխանիզմների զարգացմանը։ Քննարկվում են նաև կոգնիտիվ-վարքային մոտեցումները, որոնք բացատրում են, թե ինչպես են աղավաղված համոզմունքները և վերահսկողության գերագնահատված անհրաժեշտությունը պահպանում օբսեսիվ-կոմպուլսիվ ցիկլը, ինչպես նաև միջամտության հնարավորությունները՝ ուղղված վերահսկողության ընկալման վերակառուցմանը և ադապտիվ վարքային ռազմավարությունների ձևավորմանը:

    Updated: 2026-09-19
    Լոկուս վերահսկման դերը կպչուն սևեռուն ձևավորումների մեջ
    Online

    Finance

    Ֆինանսական հաշվետվություն

    Այս աշխատությունը նվիրված է ֆինանսական հաշվետվության էությանը, կառուցվածքին և պատրաստման հիմնական սկզբունքներին ժամանակակից հաշվապահական և ֆինանսական համակարգերում։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչ է ֆինանսական հաշվետվությունը՝ որպես կազմակերպության ֆինանսական վիճակի, գործունեության արդյունքների և դրամական հոսքերի համակարգված արտացոլում, որը ծառայում է կառավարման, ներդրողների և այլ շահագրգիռ կողմերի տեղեկատվական պահանջների բավարարմանը։ Հեղինակը անդրադառնում է հիմնական ֆինանսական հաշվետվություններին՝ հաշվեկշիռ, ֆինանսական արդյունքների մասին հաշվետվություն, դրամական հոսքերի հաշվետվություն և սեփական կապիտալի փոփոխությունների հաշվետվություն՝ բացատրելով դրանց կառուցվածքն ու փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հաշվետվությունների կազմման միջազգային ստանդարտներին, տեղեկատվության ճշգրտությանը, թափանցիկությանը և համադրելիությանը։ Գրքում քննարկվում են նաև ֆինանսական վերլուծության հիմունքները՝ շահութաբերության, իրացվելիության և ֆինանսական կայունության գնահատման տեսանկյունից։ Վերլուծվում է ֆինանսական հաշվետվության դերը կառավարչական որոշումների կայացման, ներդրումային գնահատման և կազմակերպության տնտեսական վիճակի վերահսկման գործընթացներում։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և գործնական օրինակները՝ օգտակար լինելով հաշվապահների, ֆինանսիստների, աուդիտորների, տնտեսագետների և ուսանողների համար։

    Updated: 2026-10-23
    Ֆինանսական հաշվետվություն
    Online

    Other Subjects

    Վարորդական տեսական քննությունների հարցաշարեր - Խումբ-5

    Վարորդական տեսական քննությունների հարցաշարեր - Խումբ 5 ուսումնական ձեռնարկ է, որը նախատեսված է վարորդական իրավունքի տեսական քննությունների ավելի բարդ և խորացված մակարդակի պատրաստման համար՝ ընդգրկելով իրավիճակային մտածողություն պահանջող հարցաշարեր։ Գրքում ներառված են հարցեր, որոնք վերաբերում են բարդ ճանապարհային հանգույցներում երթևեկության կազմակերպմանը, առաջնահերթության որոշման նուրբ դեպքերին, վտանգավոր իրավիճակներում արագ և ճիշտ արձագանքին, ինչպես նաև վթարների կանխարգելման կանոններին։ Աշխատությունը շեշտադրում է ճանապարհային երթևեկության կանոնների ոչ միայն մեխանիկական հիշողությունը, այլ դրանց տրամաբանական կիրառումը իրական պայմաններում, որտեղ կարևոր է վարորդի պատասխանատու և զգոն վարքագիծը։ Ներառված են նաև հարցեր, որոնք կապված են երթևեկության անվտանգության բարձրացման, նշանների և գծանշումների համակցված ընկալման և տարբեր սցենարներում ճիշտ որոշումների կայացման հետ։ Գիրքը նախատեսված է այն սովորողների համար, ովքեր ցանկանում են ամրապնդել իրենց գիտելիքները և լիարժեք պատրաստվել տեսական քննության առավել բարձր մակարդակին։

    Updated: 2026-10-23
    Վարորդական տեսական քննությունների հարցաշարեր - Խումբ-5