Կաթի իրացման խնդիրները և դրանց լուծման հիմնական ուղղությունները Հայաստանի Հանրապետությունում

Other Subjects

Մեթոդական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է գրադարանային գրացուցակների կազմակերպման, ձևավորման և գործնական կիրառման հիմնական սկզբունքների ներկայացմանը։ Քննության են առնվում գրացուցակների տեսակները, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները, նշանակությունը և դերը գրադարանի տեղեկատվական ու մատենագիտական գործունեության մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարանային ֆոնդում առկա նյութերի մատենագիտական նկարագրմանը, գրառումների համակարգմանը, դասակարգմանը և որոնման համար անհրաժեշտ տեղեկությունների ճիշտ ներկայացմանը։ Ներկայացվում են այբբենական, կարգային և այլ գրացուցակների կազմման ու վարման մեթոդական մոտեցումները, ինչպես նաև դրանց միջոցով գրադարանային ֆոնդի բովանդակության բացահայտման հնարավորությունները։ Քննարկվում են գրացուցակների խմբագրման, լրացման, կազմակերպման և ընթերցողների տեղեկատվական պահանջների սպասարկման հետ կապված գործնական հարցերը։ Աշխատանքը նպաստում է գրադարանային և մատենագիտական աշխատանքի համար անհրաժեշտ մասնագիտական գիտելիքների ու հմտությունների ձևավորմանը։ Այն նախատեսված է գրադարանավարների, գրադարանային մասնագիտությունների ուսանողների և գրադարանային տեղեկատվական համակարգերի կազմակերպմամբ զբաղվող մասնագետների համար։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից ֆրանսերենում գունային իմաստների լեզվական արտահայտման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ շեշտադրելով գունանունների իմաստային, կառուցվածքային, գործառական և մշակութային բնութագրերը։ Դիտարկվում են գույն արտահայտող բառերի ձևավորման և զարգացման օրինաչափությունները, դրանց բառիմաստային հարաբերությունները, բազմիմաստության դրսևորումները և կիրառությունը հաղորդակցական տարբեր իրավիճակներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գունանունների ուղղակի և փոխաբերական նշանակություններին, դրանց խորհրդանշական բովանդակությանը, հուզական ու գնահատողական երանգներին, ինչպես նաև ֆրանսիական լեզվամշակութային միջավայրում ձևավորված գունային պատկերացումներին։ Քննարկվում են գունային իմաստների արտահայտման բառային, դարձվածաբանական և ոճական միջոցները, գունանունների մասնակցությամբ կազմված կայուն արտահայտությունները և դրանց նշանակությունը խոսքի պատկերավորության ու արտահայտչականության ապահովման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև գունային հասկացությունների դասակարգմանը, գունանունների իմաստային դաշտերի կառուցվածքին, համատեքստի ազդեցությանը դրանց մեկնաբանության վրա և լեզվի ու մշակույթի փոխկապակցվածությանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու գունային ընկալումների լեզվական արտացոլման առանձնահատկությունները և դրանց դերը ֆրանսերենի բառապաշարի ու իմաստաբանական համակարգի զարգացման մեջ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, բանասերների, ֆրանսերենի դասավանդողների, թարգմանիչների, մշակութաբանների և լեզվական իմաստաբանությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Literature

Աշխարհագրական գիտելիքների ուսուցմանն ու տարածմանն ուղղված այս աշխատությունը պատկանում է աշխարհը, նրա բնական միջավայրը և բնակեցված տարածքները ճանաչելու համար նախատեսված ուսումնական գրականության շարքին։ Վերնագրում գործածված «ընթացք» բառը մատնանշում է գիտելիքների համակարգված և հաջորդական ներկայացման սկզբունքը, իսկ «աշխարհիս» ձևը վերաբերում է աշխարհին՝ որպես ուսումնասիրության առարկայի։ Աշխարհագրության դասընթացի հիմնական նշանակությունն աշխարհը ճանաչելու համար անհրաժեշտ գիտելիքների փոխանցումն է՝ նպաստելով Երկրի, նրա տարածքների, բնակավայրերի և բնական ու հասարակական երևույթների վերաբերյալ ամբողջական պատկերացման ձևավորմանը։ Աշխարհագրությունը, որպես գիտելիքի բնագավառ, ուսումնասիրում է Երկրի մակերևույթը, բնական պայմանների բազմազանությունը, բնակչության տեղաբաշխումը, երկրների ու տարածաշրջանների առանձնահատկությունները և մարդու ու շրջակա միջավայրի փոխազդեցությունը։ Այդ գիտելիքների համակարգված յուրացումը կարևոր է տարածական մտածողության զարգացման, աշխարհագրական օբյեկտների փոխհարաբերությունները հասկանալու և շրջակա աշխարհի մասին տեղեկությունները համադրելու համար։ Դասընթացային բնույթի նման աշխատությունները սովորաբար նպատակ ունեն աշխարհագրական հասկացությունները ներկայացնել մատչելի ու հաջորդական ձևով՝ ընթերցողին ծանոթացնելով աշխարհը նկարագրելու և տարբեր տարածքներ համեմատելու սկզբունքներին։ Աշխարհագրական կրթությունը նաև նպաստում է մարդու աշխարհայացքի ընդլայնմանը՝ հնարավորություն տալով ճանաչելու տարբեր երկրների ու ժողովուրդների գոյության պայմանները, բնական միջավայրերի բազմազանությունը և մարդկային հասարակությունների զարգացման վրա աշխարհագրական գործոնների ազդեցությունը։ Այսպիսի ուսումնական գրականության կարևոր առանձնահատկություններից է գիտելիքների կազմակերպված ներկայացումը, որի միջոցով առանձին փաստերն ու տեղեկությունները միավորվում են ավելի լայն աշխարհագրական պատկերացման մեջ։ Աշխարհի մասին գիտելիքը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տեղանունների կամ տարածքների մասին տեղեկությունների ամբողջություն, այլև որպես բնության և հասարակության միջև կապերը հասկանալու միջոց։ Աշխատության պատմամշակութային նշանակությունը հատկապես հետաքրքրական է 19-րդ դարի հայ կրթական կյանքի համատեքստում, երբ աշխարհագրական գիտելիքների տարածումը կարևոր տեղ էր զբաղեցնում աշխարհիկ կրթության զարգացման և ուսումնական գրականության ընդլայնման գործընթացում։ Այդ ժամանակաշրջանում աշխարհագրությունը նպաստում էր սովորողների մտահորիզոնի ընդլայնմանը, տարբեր ժողովուրդների ու երկրների մասին տեղեկությունների յուրացմանը և աշխարհի վերաբերյալ ավելի համակարգված պատկերացումների ձևավորմանը։ Հայերենով աշխարհագրական դասընթացների հրատարակումը կարևոր էր նաև մայրենի լեզվով գիտելիք փոխանցելու հնարավորությունների ընդլայնման տեսանկյունից՝ նպաստելով հայերեն կրթական բառապաշարի զարգացմանն ու գիտական տեղեկությունների տարածմանը։ Կոստանդնուպոլիսը հայ տպագրության և կրթական կյանքի նշանակալի կենտրոններից էր, որտեղ ստեղծված ու հրատարակված ուսումնական գրքերը ծառայում էին կրթության տարածմանը և տարբեր գիտակարգերի մատչելիացմանը։ Այս միջավայրում լույս տեսած աշխարհագրական աշխատությունները կարևոր դեր կարող էին ունենալ աշխարհագրության՝ որպես ուսումնական առարկայի զարգացման, աշխարհաճանաչողության խթանման և գիտելիքների համակարգված մատուցման գործում։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ աշխարհագրական գրականության պատմությամբ, 19-րդ դարի մանկավարժությամբ, գիտելիքի տարածման եղանակներով և հայալեզու ուսումնական գրքերի զարգացմամբ զբաղվող հետազոտողների համար։ Այն կարող է օգտագործվել տվյալ ժամանակաշրջանի կրթական հետաքրքրությունների, աշխարհագրական գիտելիքների դասավանդման ավանդույթների և գիտահանրամատչելի գրականության ձևավորման ուսումնասիրության մեջ։ Ընթերցողական առումով աշխատության արժեքը կապված է աշխարհը ճանաչելու, տարածական մտածողությունը զարգացնելու և տարբեր աշխարհագրական երևույթների միջև կապերը հասկանալու կրթական նպատակի հետ։ Որպես պատմական ուսումնական հրատարակություն՝ այն ներկայացնում է հայերենով գիտելիքի փոխանցման ավանդույթի կարևոր ուղղություններից մեկը և արտացոլում աշխարհագրական կրթության նշանակությունը մտավոր զարգացման, աշխարհաճանաչողության ու կրթական մշակույթի ձևավորման գործում։

Economics

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բնակչության կենսաթոշակային ապահովության պետական կարգավորման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են կենսաթոշակային համակարգի տեսական հիմքերը, սոցիալական ապահովության մոդելները և դրանց կիրառման միջազգային փորձը՝ որպես համեմատական վերլուծության հիմք։ Հեղինակը վերլուծում է ՀՀ կենսաթոշակային համակարգի կառուցվածքը, ֆինանսավորման աղբյուրները, կուտակային և բաշխողական բաղադրիչների փոխազդեցությունը, ինչպես նաև ժողովրդագրական գործոնների ազդեցությունը համակարգի կայունության վրա։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև պետական կարգավորման մեխանիզմները, կենսաթոշակային բարեփոխումների ընթացքը, սոցիալական արդարության ապահովման խնդիրները և բնակչության ծերացման պայմաններում ֆինանսական կայունության պահպանման մարտահրավերները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում համակարգի արդյունավետության բարձրացման ուղղություններին՝ ներառյալ վարչարարության կատարելագործումը, ներդրումային քաղաքականության բարելավումը և սոցիալական ռիսկերի նվազեցումը։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետների, սոցիալական քաղաքականության մասնագետների, պետական կառավարման աշխատողների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով տեսական և գործնական վերլուծություն կենսաթոշակային ապահովության պետական կարգավորման վերաբերյալ։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է քրոնիկական տոնզիլիտով հիվանդների իմունային համակարգի խանգարումների ուսումնասիրությանը՝ դրանք վերին շնչուղիների և աղիների միկրոֆլորայի առանձնահատկությունների հետ կապակցված դիտարկելու միջոցով։ Հետազոտության կենտրոնում քրոնիկական բորբոքային գործընթացի, լորձաթաղանթների միկրոբիոտայի և օրգանիզմի իմունային պատասխանի փոխհարաբերություններն են։ Ժամանակակից տվյալները ցույց են տալիս, որ վերին շնչուղիների միկրոբիոտան մասնակցում է տեղային պաշտպանական մեխանիզմների կարգավորմանը և կարող է ազդել վարակների նկատմամբ զգայունության վրա, իսկ աղիքային միկրոբիոտան կարևոր դեր ունի ինչպես լորձաթաղանթային, այնպես էլ համակարգային իմունային գործընթացների ձևավորման մեջ։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել քրոնիկական տոնզիլիտով հիվանդների իմունաբանական ցուցանիշները, վերին շնչուղիների և աղիների միկրոֆլորայի կազմն ու հարաբերակցությունը, միկրոբիոցենոզի հավասարակշռության փոփոխությունները և այդ փոփոխությունների հնարավոր կապը հիվանդության ընթացքի առանձնահատկությունների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դիսբիոտիկ փոփոխություններին, որոնց դեպքում միկրոօրգանիզմների բնականոն հարաբերակցության խախտումը կարող է ուղեկցվել լորձաթաղանթային պաշտպանական մեխանիզմների և իմունային արձագանքի փոփոխություններով։ Վերին շնչուղիների միկրոբիոտայի և իմունային համակարգի փոխազդեցությունը կարևոր է տեղային պաշտպանությունը պահպանելու և պաթոգեն միկրոօրգանիզմների գաղութացումը սահմանափակելու համար, մինչդեռ աղիքային միկրոբիոտան կարող է ազդել հեռավոր օրգանների իմունային պատասխանների վրա՝ նյութափոխանակային և իմունակարգավորիչ մեխանիզմների միջոցով։ Հետազոտությունը կարող է ներառել հիվանդների մանրէաբանական և իմունաբանական ցուցանիշների համեմատական գնահատում, միկրոֆլորայի քանակական ու որակական փոփոխությունների բացահայտում, ինչպես նաև դրանց կապի ուսումնասիրություն հիվանդության տևողության, սրացումների հաճախականության և կլինիկական դրսևորումների հետ։ Կարևոր նշանակություն ունի վերին շնչուղիների և աղիների միկրոբիոտաների փոխկապակցվածության դիտարկումը, քանի որ տարբեր լորձաթաղանթների միկրոբիոտա-իմուն համակարգերի միջև գոյություն ունեցող հաղորդակցությունը ներկայում ուսումնասիրվում է որպես ընդհանուր իմունակարգավորման կարևոր բաղադրիչ։ Աշխատանքի գիտական արժեքը կայանում է քրոնիկական տոնզիլիտի դեպքում տեղային վարակային գործընթացը միայն առանձին օրգանի հիվանդություն չդիտարկելու, այլ այն միկրոբիոտայի և իմունային համակարգի փոխազդեցությունների ավելի լայն համատեքստում ուսումնասիրելու հնարավորության մեջ։ Ստացված տվյալները կարող են նպաստել հիվանդության զարգացման և պահպանման մեխանիզմների ավելի ամբողջական ըմբռնմանը, ինչպես նաև հետագայում միկրոբիոտային և իմունային ցուցանիշների հիման վրա հիվանդների վիճակի գնահատման ու բուժական մոտեցումների կատարելագործման հնարավորությունների ուսումնասիրմանը։ Միաժամանակ նման հետազոտությունների արդյունքները պետք է մեկնաբանվեն զգուշությամբ, քանի որ միկրոբիոտայի փոփոխությունների և հիվանդության միջև պատճառահետևանքային կապերը միշտ չէ, որ կարող են հաստատվել միայն ասոցիացիոն տվյալներով։

Pedagogy

Գիտական աշխատությունը նվիրված է հանրակրթական դպրոցում մաթեմատիկական կրթության շարունակականության և հաջորդականության ապահովման, ուսուցման տարբեր աստիճանների միջև բովանդակային ու մեթոդական կապերի ամրապնդման, ինչպես նաև տասներկուամյա կրթական համակարգում մաթեմատիկայի դասավանդման արդյունավետության բարձրացման տեսական և գործնական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում մաթեմատիկայի ուսուցման կազմակերպման մանկավարժական և հոգեբանական հիմքերը, կրթության տարբեր մակարդակներում սովորողների գիտելիքների, կարողությունների և հմտությունների աստիճանական զարգացման օրինաչափությունները, ինչպես նաև ուսումնական նյութի կառուցվածքային ամբողջականության ապահովման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարրական, հիմնական և ավագ դպրոցներում մաթեմատիկական հասկացությունների ձևավորման հաջորդականությանը, նախկինում ձեռք բերված գիտելիքների ամրապնդման և նոր ուսումնական բովանդակության հետ դրանց կապակցման մեթոդներին։ Ուսումնասիրվում են մաթեմատիկայի ուսումնական ծրագրերի կառուցվածքը, առարկայական չափորոշիչների պահանջները, դասագրքերի բովանդակային համապատասխանությունը և կրթական աստիճանների միջև հնարավոր կրկնությունների, բացթողումների ու անհամապատասխանությունների հաղթահարման ուղիները։ Քննարկվում են թվաբանական, հանրահաշվական, երկրաչափական և ֆունկցիոնալ գիտելիքների զարգացման առանձնահատկությունները, մաթեմատիկական մտածողության ձևավորման փուլերը, վերացական և տրամաբանական դատողությունների զարգացման մեխանիզմները, ինչպես նաև խնդիրների լուծման կարողությունների աստիճանական կատարելագործման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում սովորողների տարիքային և անհատական առանձնահատկությունների հաշվառմանը, ճանաչողական գործունեության կազմակերպմանը, ուսումնական մոտիվացիայի պահպանմանը և մաթեմատիկական գիտելիքների յուրացման ընթացքում առաջացող դժվարությունների հաղթահարմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կրթական աստիճանների միջև մեթոդական կապերի ուսումնասիրությունը, ուսուցման նպատակների և ակնկալվող արդյունքների համապատասխանեցումը, ինչպես նաև գիտելիքների փոխանցման և խորացման արդյունավետ մանկավարժական պայմանների բացահայտումը։ Դիտարկվում են մաթեմատիկայի ուսուցման ավանդական և ժամանակակից մեթոդների համադրման հնարավորությունները, խնդրահարույց ուսուցման, հետազոտական առաջադրանքների, գործնական աշխատանքների և միջառարկայական կապերի կիրառման նշանակությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ուսուցման տարբեր փուլերում մաթեմատիկական լեզվի, խորհրդանշական գրառումների, սահմանումների, թեորեմների և ապացուցումների ներկայացման աստիճանական բարդացման սկզբունքներին։ Քննության են առնվում սովորողների նախնական պատրաստվածության գնահատման, գիտելիքների բացերի հայտնաբերման, ընթացիկ և ամփոփիչ գնահատման մեթոդների կատարելագործման, ինչպես նաև ուսուցման արդյունքների շարունակական մշտադիտարկման հնարավորությունները։ Կարևորվում են նաև ուսուցիչների մասնագիտական համագործակցությունը, տարբեր դասարաններում դասավանդման մոտեցումների համաձայնեցումը, ուսումնական ծրագրերի համատեղ պլանավորումը և կրթական աստիճանների միջև արդյունավետ հաղորդակցության ապահովումը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում ուսումնասիրվում են մաթեմատիկական կրթության զարգացման միջազգային փորձը, տասներկուամյա կրթական համակարգերի կազմակերպման առանձնահատկությունները և դրանց մեթոդական մոտեցումների կիրառելիությունը Հայաստանի հանրակրթական միջավայրում։ Անդրադարձ է կատարվում տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների, ինտերակտիվ ուսումնական միջոցների, մաթեմատիկական ծրագրային ապահովման և թվային կրթական ռեսուրսների կիրառման հնարավորություններին՝ գիտելիքների շարունակական յուրացման և ուսումնական գործընթացի անհատականացման նպատակով։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել մաթեմատիկայի ուսուցման բովանդակության և մեթոդաբանության կատարելագործմանը, կրթական աստիճանների միջև տրամաբանական կապերի ամրապնդմանը, սովորողների մաթեմատիկական պատրաստվածության որակի բարձրացմանը և հանրակրթական համակարգում ուսուցման շարունակականության ապահովման արդյունավետ մոտեցումների մշակմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել մաթեմատիկայի ուսուցիչների, մանկավարժների, կրթության կազմակերպիչների, ուսումնական ծրագրեր և դասագրքեր մշակող մասնագետների, կրթության որակի գնահատման փորձագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և մանկավարժական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։