Խախտված հողերի քարտեզագրման և հողաշինարարական կազմակերպման ուղիների մշակումը Գեղարքունիքի մարզի օրինակով

Economics

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է միջազգային պահուստների գնահատման, կառավարման և օպտիմալ կառուցվածքի ձևավորման հիմնախնդիրներին Հայաստան-ի ֆինանսատնտեսական համակարգի պայմաններում։ Աշխատությունում վերլուծվում են միջազգային պահուստների դերը մակրոտնտեսական կայունության ապահովման, արտաքին վճարունակության պահպանման, արժութային շուկայի հավասարակշռման և ֆինանսական ռիսկերի մեղմացման գործընթացներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պահուստների ծավալի համարժեքության գնահատման մեթոդներին, դրանց կառուցվածքի ձևավորման սկզբունքներին և կառավարման ռազմավարություններին՝ հաշվի առնելով արտաքին տնտեսական ցնցումները, կապիտալի հոսքերի փոփոխությունները և ֆինանսական շուկաների տատանողականությունը։ Քննարկվում են նաև կենտրոնական բանկի քաղաքականության գործիքները, պահուստների ներդրման արդյունավետության չափանիշները և ռիսկերի կառավարման ժամանակակից մոտեցումները։ Աշխատությունը նպատակ ունի բացահայտել այն մեխանիզմները, որոնք կարող են նպաստել միջազգային պահուստների արդյունավետ օգտագործմանը և երկրի ֆինանսական անվտանգության ամրապնդմանը։

Mathematics

Այս գիրքը նվիրված է գրաֆների լոկալ-հավասարակշռված տրոհումների հետազոտությանը՝ ներկայացնելով դիսկրետ մաթեմատիկայի և գրաֆների տեսության կարևոր ուղղություններից մեկը։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են գրաֆային կառուցվածքների բաժանման սկզբունքները, հավասարակշռվածության պայմանները, տեղային հատկությունների վերլուծությունը և դրանց կիրառական նշանակությունը տարբեր գիտատեխնիկական խնդիրների լուծման մեջ։ Գրքում ներկայացվում են տեսական մոտեցումներ, մաթեմատիկական մեթոդներ և հետազոտական արդյունքներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ բարդ ցանցային համակարգերի կառուցվածքը և դրանց օպտիմալ բաժանման խնդիրները։ Այն կարող է օգտակար լինել մաթեմատիկոսների, համակարգչային գիտության մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և գրաֆների տեսությամբ ու կիրառական մաթեմատիկայով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Technology

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է ինտեգրալ սխեմաների ներքին սնուցման ցանցերի նախագծման և օպտիմալացման խնդիրներին՝ ընդգծելով միկրոէլեկտրոնային համակարգերում էներգիայի բաշխման արդյունավետության ապահովման կարևորությունը։ Նյութում վերլուծվում է, թե ինչպես են ներքին սնուցման գծերը և ցանցային կառուցվածքները նախագծվում այնպես, որ նվազեցնեն լարման անկումները, աղմուկը և էլեկտրամագնիսական միջամտությունները՝ ապահովելով սխեմայի կայուն և բարձր արագությամբ աշխատանքը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում միկրոսխեմաների էներգետիկ պահանջների աճին ժամանակակից բարձր խտության ինտեգրման պայմաններում, ինչպես նաև նյութերի և տեխնոլոգիական լուծումների ընտրությանը, որոնք թույլ են տալիս բարձրացնել սնուցման ցանցերի արդյունավետությունը։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է մոդելավորման և սիմուլյացիայի մեթոդների կիրառումը՝ ներքին հոսանքների բաշխման վերլուծության և հնարավոր ռիսկերի կանխատեսման համար, ինչը կարևոր է բարձր հուսալիությամբ միկրոէլեկտրոնային համակարգերի նախագծման գործընթացում։

Political Science

Գիտական աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հանրային քաղաքականության ձևավորման և իրականացման գործընթացներում հետազոտական-վերլուծական կազմակերպությունների դերակատարության, դրանց ինստիտուցիոնալ զարգացման, գործունեության առանձնահատկությունների և քաղաքական որոշումների ընդունման վրա ունեցած ազդեցության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում հանրային քաղաքականության սուբյեկտների համակարգի փոփոխությունները, պետական և ոչ պետական դերակատարների փոխհարաբերությունները, փորձագիտական գիտելիքի նշանակությունը կառավարման գործընթացներում և քաղաքական որոշումների գիտական հիմնավորման անհրաժեշտությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անկախ հետազոտական հաստատությունների, վերլուծական կենտրոնների և փորձագիտական կազմակերպությունների ձևավորման պատմական նախադրյալներին, դրանց կազմակերպական կառուցվածքներին, ֆինանսավորման աղբյուրներին, գործունեության հիմնական ուղղություններին և հանրային քաղաքականության մշակման գործընթացներում մասնակցության ձևերին։ Ուսումնասիրվում են նման կազմակերպությունների առաջացման և զարգացման միջազգային փորձը, դրանց դասակարգման սկզբունքները, գաղափարական և ինստիտուցիոնալ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև պետական կառավարման մարմինների, քաղաքական կուսակցությունների, քաղաքացիական հասարակության և ակադեմիական հաստատությունների հետ համագործակցության մեխանիզմները։ Քննարկվում են քաղաքական հետազոտությունների, ռազմավարական վերլուծությունների, փորձագիտական գնահատումների և հանրային քաղաքականության վերաբերյալ առաջարկությունների մշակման մեթոդաբանական հիմքերը։ Անդրադարձ է կատարվում քաղաքական օրակարգի ձևավորման, հանրային հիմնախնդիրների բացահայտման, այլընտրանքային քաղաքական լուծումների ներկայացման և որոշումների ընդունման գործընթացում փորձագիտական տեղեկատվության օգտագործման առանձնահատկություններին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է վերլուծական կենտրոնների ազդեցության ուսումնասիրությունը քաղաքական գործընթացների տարբեր փուլերում՝ սկսած հիմնախնդիրների սահմանումից և քաղաքականության նախագծումից մինչև իրականացվող ծրագրերի գնահատումն ու դրանց արդյունքների վերաբերյալ հանրային քննարկումների կազմակերպումը։ Դիտարկվում են հետազոտական հրապարակումների, քաղաքականության վերաբերյալ զեկույցների, փորձագիտական խորհրդատվությունների, հանրային քննարկումների և լրատվամիջոցների հետ համագործակցության հնարավորությունները՝ քաղաքական որոշումների մշակման և հասարակական կարծիքի ձևավորման համատեքստում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում փորձագիտական կազմակերպությունների անկախության, մասնագիտական հեղինակության, գործունեության թափանցիկության, հաշվետվողականության և ֆինանսական կայունության հիմնախնդիրներին։ Քննության են առնվում հետազոտական գործունեության օբյեկտիվության պահպանման, քաղաքական և տնտեսական շահերի հնարավոր ազդեցության, ֆինանսավորող կառույցների հետ փոխհարաբերությունների և փորձագիտական եզրակացությունների արժանահավատության գնահատման հարցերը։ Կարևորվում են նաև վերլուծական կենտրոնների մասնակցությունը ժողովրդավարական կառավարման գործընթացներին, հանրային երկխոսության զարգացմանը, քաղաքացիական մասնակցության խթանմանը և պետական կառավարման համակարգում գիտելիքահեն մոտեցումների տարածմանը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են միջազգային հարաբերությունների, անվտանգության քաղաքականության, սոցիալ-տնտեսական զարգացման, կրթության, առողջապահության և հանրային կառավարման ոլորտներում գործող հետազոտական կազմակերպությունների գործունեության առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում են տարբեր քաղաքական համակարգերում փորձագիտական հաստատությունների գործունեության պայմանները, պետական ինստիտուտների հետ դրանց փոխգործակցության ձևերը և քաղաքական ազդեցության գնահատման հնարավոր չափանիշները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տեղեկատվական հասարակության զարգացման, թվային հաղորդակցության միջոցների տարածման և գիտելիքի արտադրության նոր ձևերի ազդեցությանը վերլուծական կազմակերպությունների գործունեության վրա։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել հանրային քաղաքականության ոչ պետական դերակատարների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը, քաղաքական որոշումների մշակման գործընթացներում փորձագիտական կառույցների մասնակցության մեխանիզմների բացահայտմանը և պետական կառավարման ու քաղաքացիական հասարակության միջև համագործակցության արդյունավետ ձևերի ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, հանրային քաղաքականության հետազոտողների, պետական կառավարման մասնագետների, միջազգային հարաբերությունների փորձագետների, սոցիոլոգների, քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների ներկայացուցիչների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և հասարակագիտական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։

Medicine

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է երիկամների քրոնիկ հիվանդությամբ տառապող հիվանդների կյանքի որակի գնահատմանը և այն ազդող գործոնների վերլուծությանը՝ կենտրոնանալով հեմոդիալիզային թերապիայի ընթացքի վրա։ Աշխատությունը վերլուծում է ֆիզիկական, հոգեբանական և սոցիալական առողջության ցուցանիշները, ցավի ու հոգնածության մակարդակները, աշխատանքային և ընտանեկան գործունեության սահմանափակումները, ինչպես նաև թերապիայի տևողության և հաճախակիության ազդեցությունը հիվանդների հոգեբանական վիճակի և կյանքի որակի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հոգեբանական աջակցության, սոցիալական միջավայրի, ֆինանսական և կրթական գործոնների դերին, որոնք կարող են բարելավել կամ խոչընդոտել հիվանդների համապարփակ բարեկեցությունը։ Ուսումնասիրությունը ներառում է կլինիկական, հոգեբանական և սոցիոլոգիական մեթոդների համադրություն՝ հնարավորություն տալով պարզել կյանքի որակի բարելավման հնարավոր ուղիները և հեմոդիալիզային թերապիայի գործընթացի արդյունավետության բարձրացման հնարավոր մեթոդները։ Աշխատությունը կարևոր է նեֆրոլոգների, կլինիկական հոգեբանների և առողջապահության ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով քրոնիկ երիկամային հիվանդների բուժման և կյանքի որակի բարելավման ռազմավարությունների մշակմանը։

Chemistry

Սա Անաիդա Նորայրի Գեոլեցյանի գիտական աշխատանքն է, որը նվիրված է օրգանական քիմիայի բավականին մասնագիտացված խնդրի՝ N-ալդ- և N-կետիմինների բութադիենով ալկիլացման ուսումնասիրությանը մետաղական նատրիումի առկայությամբ։ Աշխատանքը պաշտպանվել է Երևանում 1996 թվականին՝ քիմիական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի համար, իսկ մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ ամբողջական ատենախոսությունը կազմում է մոտ 200 էջ, մինչդեռ դրա հեղինակային սեղմագիրը՝ 24 էջ։ Ուսումնասիրության կենտրոնում ազոմեթինային միացությունների՝ իմինների, և բութադիենի փոխազդեցությունն է, որի ընթացքում մետաղական նատրիումը հանդես է գալիս որպես ռեակցիայի կարևոր գործոն։ Այս ուղղության վերաբերյալ Գեոլեցյանի համահեղինակությամբ ավելի վաղ հրապարակված հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ նման համակարգերում բութադիենի և իմինների փոխազդեցությունը կարող է ընթանալ մի քանի մրցակցող ուղիներով՝ առաջացնելով ինչպես ցիկլային միացություններ, այնպես էլ N-ալկիլացման, α-C-ալկիլացման և այլ կողմնակի փոխակերպումների արդյունքներ։ Մասնավորապես, ուսումնասիրված N-ցիկլոպենտիլիդեն- և N-ցիկլոհեքսիլիդենբենզիլամինների դեպքում հիմնական արտադրանքները եղել են սպիրոցիկլային պիրոլիդինի ածանցյալները, իսկ որոշ պայմաններում առաջացել են նաև դրանց N-ալկիլացված և դեհիդրոգենացված ձևերը։ Այս տվյալները կարևոր են հասկանալու համար, որ աշխատանքը պարզապես մեկ քիմիական ռեակցիայի նկարագրություն չէ, այլ նպատակ ունի պարզելու ռեակցիայի ուղղությունը, դրա պայմաններից կախված փոփոխությունները, հիմնական և կողմնակի արտադրանքների առաջացման օրինաչափությունները և հնարավոր մեխանիզմները։ Հատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում բութադիենի մասնակցությամբ 3+2 ցիկլոմիացման հնարավորությունը, որի արդյունքում կարելի է ստանալ պիրոլիդինային կառուցվածք ունեցող բարդ օրգանական միացություններ։ Այդպիսի միացությունները կարևոր են սինթետիկ օրգանական քիմիայի տեսանկյունից, քանի որ ազոտ պարունակող հինգանդամանի օղակները լայնորեն հանդիպում են տարբեր կենսաբանորեն ակտիվ և գործնական նշանակություն ունեցող օրգանական նյութերի կառուցվածքում։ Աշխատանքի գիտական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ մետաղական նատրիումի կիրառումը փոխում է սովորական իմին-բութադիեն փոխազդեցության ընթացքը և հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել այնպիսի վերափոխումներ, որոնք սովորական պայմաններում կարող էին ընթանալ այլ կերպ կամ շատ ավելի փոքր արդյունավետությամբ։ Այսպիսով, աշխատանքը կարելի է դիտարկել որպես փորձարարական օրգանական քիմիայի ուսումնասիրություն, որտեղ միաժամանակ ուսումնասիրվում են իմինների կառուցվածքը, բութադիենի ռեակցիոնունակությունը, ալկիլացման և ցիկլոմիացման մրցակցությունը, մետաղական նատրիումի դերը և ստացվող ազոտ պարունակող նոր միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը հատկապես հետաքրքիր կարող է լինել օրգանական սինթեզով, ազոտ պարունակող միացությունների քիմիայով, իմինների ռեակցիաներով և մետաղների մասնակցությամբ օրգանական փոխարկումների մեխանիզմներով զբաղվող քիմիկոսների, հետազոտողների և քիմիայի ուսանողների համար։