Խեթական կայսրության արևելյան նահանգները․ տեղանունների ուսումնասիրության հարցեր

Biology

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Լոռու և Տավուշի մարզերի ջրային էկոհամակարգերի ձկնաշխարհի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով տարածաշրջանի գետերում, լճերում և այլ ջրային միջավայրերում հանդիպող ձկնատեսակների բազմազանությունը, տարածվածությունը և էկոլոգիական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ձևավորել տվյալ մարզերի ջրային էկոհամակարգերի ձկնաբանական ամբողջական պատկեր՝ հաշվի առնելով տարբեր ջրային մարմինների բնական պայմանները, դրանց ֆիզիկաքիմիական բնութագրերը և ձկների կենսաբանական պահանջները։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում է ձկնատեսակների կազմը, դրանց տարածքային բաշխվածությունը, բնակության նախընտրելի պայմանները, սննդային կապերը և էկոհամակարգերում ունեցած դերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրային միջավայրի առանձնահատկությունների և ձկնաշխարհի կառուցվածքի միջև փոխկապակցվածությանը, քանի որ ջրի ջերմաստիճանը, հոսքի արագությունը, թթվածնի պարունակությունը, հատակային պայմանները, սննդային ռեսուրսները և ջրի որակը կարող են էապես ազդել ձկների տարածման ու կենսունակության վրա։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև կենսաբազմազանության պահպանության տեսանկյունից, քանի որ քաղցրահամ ջրերի ձկնային պաշարները զգայուն են ինչպես բնական փոփոխությունների, այնպես էլ մարդածին ազդեցությունների նկատմամբ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննարկվել ջրերի աղտոտումը, ջրառը, գետերի հիդրոլոգիական ռեժիմի փոփոխությունները, բնակավայրերի խաթարումը, ձկնորսական ճնշումը և այլ գործոններ, որոնք կարող են ազդել ձկնաշխարհի վիճակի վրա։ Լոռու և Տավուշի մարզերի համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարբեր ջրային էկոհամակարգերի միջև առկա նմանություններն ու տարբերությունները և գնահատելու դրանց նշանակությունը տարածաշրջանային կենսաբազմազանության պահպանության համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել նաև ջրային ռեսուրսների կառավարման, ձկնային պաշարների պահպանության և վերականգնման ծրագրերի մշակման, ինչպես նաև բնապահպանական մշտադիտարկման աշխատանքների համար։ Ձկնատեսակների տարածման և էկոլոգիական վիճակի վերաբերյալ տվյալները կարող են հիմք ծառայել հետագա ուսումնասիրությունների և պահպանական միջոցառումների գիտական հիմնավորման համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել կենսաբաններին, ձկնաբաններին, էկոլոգներին, բնապահպաններին, ջրային ռեսուրսների մասնագետներին, գիտաշխատողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է Լոռու և Տավուշի ջրային էկոհամակարգերի ձկնաշխարհի համալիր ուսումնասիրություն՝ ընդգծելով ձկնային կենսաբազմազանության գիտական հետազոտության, ջրային միջավայրի պահպանության և բնական ռեսուրսների կայուն կառավարման կարևորությունը։

Physics

Մեխանիկա (ուսումնական ձեռնարկ) աշխատությունը ֆիզիկայի հիմնարար բաժիններից մեկին նվիրված ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է մեխանիկայի հիմնական հասկացությունները, օրենքներն ու կիրառական խնդիրների լուծման մոտեցումները, այն բացատրում է նյութական կետի և կոշտ մարմնի շարժման նկարագրությունը, Նյուտոնի օրենքները, կինեմատիկայի և դինամիկայի հիմունքները, ինչպես նաև էներգիայի պահպանման օրենքը և իմպուլսի գաղափարը, գիրքը ներառում է նաև խնդիրների լուծման մեթոդներ՝ ուղղված տեսական գիտելիքների ամրապնդմանը և կիրառական հմտությունների զարգացմանը, միաժամանակ ընդգրկելով օրինակներ, որոնք կապում են մեխանիկայի օրենքները իրական ֆիզիկական երևույթների հետ՝ ազատ անկում, պտտական շարժում և տատանումներ, ինչը այն դարձնում է կարևոր ուսումնական աղբյուր ֆիզիկայի և ինժեներական գիտությունների ուսանողների համար։

Chemistry

Հրատարակությունը հանձնարարական-մատենագիտական բնույթի ձեռնարկ է, որը համակարգված ձևով ներկայացնում է Հայաստանում քիմիական գիտության, քիմիական արդյունաբերության և դրանց հետ կապված արտադրական ու գիտատեխնիկական ուղղությունների վերաբերյալ ընտրված գրականությունը։ Այն նախատեսված է ընթերցողների լայն շրջանակի, գրադարանավարների, ուսանողների, մասնագետների և ոլորտի պատմությամբ հետաքրքրվողների համար՝ հնարավորություն տալով կողմնորոշվել համապատասխան գրքային, հոդվածային և այլ տեղեկատվական նյութերի մեջ։ Մատենագիտական ցանկի առանցքում կարող են ընդգրկվել քիմիական գիտության տարբեր ճյուղերի զարգացումը, գիտահետազոտական հաստատությունների գործունեությունը, արդյունաբերական ձեռնարկությունների ձևավորումը, հանքային և այլ բնական հումքի օգտագործումը, նոր նյութերի ստեղծումը, արտադրական տեխնոլոգիաների կատարելագործումը և քիմիական արտադրության տնտեսական նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գրականության թեմատիկ դասակարգմանը, որի շնորհիվ ընթերցողը կարող է անհրաժեշտ նյութերը գտնել ըստ առանձին գիտական կամ արտադրական ուղղությունների։ Հանձնարարական բնույթը ենթադրում է ոչ միայն հրատարակությունների գրանցում, այլև ընթերցանության համար առավել նպատակահարմար նյութերի ընտրություն՝ համապատասխան տեղեկատվական և կրթական խնդիրներին։ Նման ցանկերը կարևոր դեր են կատարում գրադարանային տեղեկատու-մատենագիտական սպասարկման մեջ՝ օգնելով կազմակերպել թեմատիկ գրքային ցուցահանդեսներ, գրականության դիտումներ, զեկուցումներ և ճանաչողական միջոցառումներ։ Միաժամանակ հրատարակությունը կարող է դիտարկվել որպես տվյալ ժամանակաշրջանի գիտատեխնիկական և արդյունաբերական զարգացման պատկերացումները արտացոլող աղբյուր։ Դրանում ներկայացված գրականության կազմի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալ, թե քիմիական գիտության և արդյունաբերության որ ուղղություններն են առավել ընդգծվել տվյալ ժամանակաշրջանի մասնագիտական ու հանրամատչելի հրատարակություններում։ Կարևոր է նաև գիտության և արտադրության փոխադարձ կապի ներկայացումը, քանի որ քիմիական հետազոտությունների արդյունքները կապված են եղել արդյունաբերական տեխնոլոգիաների, նյութագիտության, գյուղատնտեսության և տնտեսության այլ ոլորտների զարգացման հետ։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը համադրում է հանձնարարական մատենագիտության, գիտատեխնիկական տեղեկատվության և գրադարանային սպասարկման գործառույթները՝ ծառայելով որպես Հայաստանում քիմիայի ու քիմիական արդյունաբերության վերաբերյալ գրականության որոնման, ընտրության և թեմատիկ ուսումնասիրության օժանդակ միջոց։

Other Subjects

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

Religion

Գիրքը ներկայացնում է աստվածաշնչյան Սաղմոսների ժողովածուն՝ քրիստոնեական հոգևոր ժառանգության հիմնարար երկերից մեկը, որն իր կարևոր տեղն ունի աղոթքի, եկեղեցական պաշտամունքի և հավատացյալի ներաշխարհի ձևավորման մեջ։ Սաղմոսները կրոնական երգերի ու աղոթքների բանաստեղծական ամբողջություն են, որոնցում արտահայտվում են Աստծո փառաբանությունը, երախտագիտությունը, հավատարմությունը, ապաշխարությունը, փրկության ակնկալիքը և աստվածային օգնության հայցումը։ Դրանց բովանդակության մեջ միահյուսվում են անձնական ապրումներն ու հավաքական հավատքի արտահայտությունները՝ ներկայացնելով ուրախության, տառապանքի, վախի, հույսի և մխիթարության որոնման տարբեր դրսևորումներ։ Սաղմոսների պատկերավոր լեզուն, խորհրդանշական արտահայտությունները, կրկնությունները և հուզական դիմումները դրանք դարձնում են ոչ միայն կրոնական ընթերցանության նյութ, այլև հին հոգևոր պոեզիայի արժեքավոր օրինակ։ Դավթին ավանդաբար վերագրվող այս ստեղծագործությունները դարեր շարունակ օգտագործվել են քրիստոնեական եկեղեցական արարողությունների, ժամերգությունների և անհատական աղոթքի ընթացքում։ Հայ եկեղեցական միջավայրում սաղմոսերգությունը կարևոր դեր է ունեցել հավատացյալների հոգևոր դաստիարակության, աստվածաշնչյան գաղափարների տարածման և աղոթական ավանդույթի պահպանման գործում։ Ժողովածուն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու Հին Կտակարանի բանաստեղծական լեզուն, կրոնական խորհրդանիշները և մարդու՝ Աստծո հետ հարաբերությունների աստվածաշնչյան ընկալումը։ Այն նշանակալի աղբյուր է հայերեն կրոնական գրականության, աստվածաշնչագիտության, աստվածաբանության և հայ եկեղեցու մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար։

Economics

Տնտեսագիտական և սոցիալական քաղաքականության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բյուջետային քաղաքականության ձևավորման, իրականացման և սոցիալական հիմնախնդիրների լուծման գործընթացում դրա ունեցած նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում պետական բյուջեի տնտեսական և սոցիալական գործառույթները, բյուջետային եկամուտների ու ծախսերի կառուցվածքը, հարկաբյուջետային կարգավորման հիմնական սկզբունքները և պետական ֆինանսական ռեսուրսների բաշխման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնակչության կենսամակարդակի բարձրացման, աղքատության նվազեցման, սոցիալական անհավասարության մեղմման, զբաղվածության խթանման և սոցիալական պաշտպանության համակարգի ֆինանսավորման հիմնախնդիրներին։ Վերլուծվում են կրթության, առողջապահության, կենսաթոշակային ապահովության, սոցիալական աջակցության և հասարակական ծառայությունների ոլորտներում պետական ծախսերի արդյունավետության գնահատման հնարավոր մոտեցումները։ Քննարկվում են նաև բյուջետային պլանավորման, պետական եկամուտների ձևավորման, ֆինանսական կայունության պահպանման և սոցիալական ծրագրերի նպատակային ֆինանսավորման հետ կապված հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական զարգացման առանձնահատկությունները, պետական բյուջեի վերաբաշխողական գործառույթը և հարկաբյուջետային քաղաքականության ազդեցությունը բնակչության տարբեր սոցիալական խմբերի բարեկեցության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում բյուջետային քաղաքականության կատարելագործման, սոցիալական ծախսերի հասցեականության բարձրացման, պետական ֆինանսների կառավարման թափանցիկության և երկարաժամկետ սոցիալական կայունության ապահովման հնարավոր ուղղություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել պետական ֆինանսների, հարկաբյուջետային քաղաքականության, սոցիալական տնտեսագիտության և Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական զարգացման հիմնախնդիրներն ուսումնասիրող մասնագետների ու հետազոտողների համար։