Լեռնային պայմաններում իրականացվող հիդրոտեխնիկական կառուցվածքների հաշվարկային մեթոդների մշակումը և անվտանգ շահագործման ապահովման խնդիրները

History

Գիրքը ուսումնասիրում է, թե ինչպես էին կազմակերպված հայերի ազգակցական կապերը, ընտանիքի ձևերը և համայնքային հարաբերությունները XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև XX դարի սկիզբը՝ հատկապես ավանդական գյուղական միջավայրում։ Հիմնական բովանդակությունը․ Ազգակցական համակարգի կառուցվածքը Ընտանիք, տոհմ, գերդաստան և նրանց փոխհարաբերությունները։ Ընտանիքի տեսակները Մեծ ընտանիք, նուկլեար ընտանիք և դրանց անցումային ձևերը։ Ավանդական հարաբերություններ Ամուսնություն, խնամիական կապեր, կնքահայրություն և սոցիալական պարտավորություններ։ Հասարակական դերեր և հեղինակություն Տան ավագների, տղամարդկանց և կանանց սոցիալական դիրքը։ Սոցիալական վերահսկողություն Համայնքի ներսում վարքի կարգավորում ավանդույթների և նորմերի միջոցով։ Փոփոխություններ ժամանակի ընթացքում Արդիականացման ազդեցությունը ավանդական ազգակցական համակարգի վրա։

Technology

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է պետական ջրային կադաստրի ինստիտուտի ներդրման միջոցով ջրատնտեսական համակարգերի կառավարման արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության հիմքում ջրային ռեսուրսների հաշվառման, գնահատման, կառավարման և վերահսկման միասնական ու համակարգված մեխանիզմների ձևավորման անհրաժեշտությունն է։ Ջրային կադաստրը դիտարկվում է որպես տեղեկատվական և կառավարչական կարևոր գործիք, որը կարող է ապահովել ջրային ռեսուրսների, դրանց օգտագործման, վիճակի, տարածքային բաշխման և փոփոխությունների վերաբերյալ տվյալների հավաքագրումը, համակարգումը և կիրառումը որոշումների կայացման գործընթացում։ Ուսումնասիրության շրջանակում անդրադարձ է կատարվում ջրատնտեսական համակարգերի կառավարման առկա մեխանիզմներին, դրանց արդյունավետության վրա ազդող կազմակերպական, իրավական, տնտեսական և բնապահպանական գործոններին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրային ռեսուրսների վերաբերյալ տեղեկատվության ամբողջականության, հավաստիության և մատչելիության խնդրին, քանի որ կառավարման արդյունավետությունը մեծապես կախված է համապատասխան տվյալների ժամանակին ստացումից և ճիշտ վերլուծությունից։ Աշխատության մեջ քննարկվում են պետական ջրային կադաստրի ձևավորման սկզբունքները, դրա տեղեկատվական բազայի կառուցվածքը, տարբեր գերատեսչությունների և ջրօգտագործողների միջև տեղեկատվական փոխանակման հնարավորությունները, ինչպես նաև կադաստրային տվյալների օգտագործումը ջրային քաղաքականության և կառավարման ծրագրերի մշակման ժամանակ։ Կարևորվում է նաև ջրային ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետության բարձրացումը, ջրային կորուստների նվազեցումը, ջրօգտագործման վերահսկողության կատարելագործումը և ջրային համակարգերի շահագործման նկատմամբ ավելի հիմնավորված կառավարչական մոտեցումների ձևավորումը։ Ուսումնասիրությունը ջրային տնտեսության կառավարումը դիտարկում է նաև բնապահպանական անվտանգության և կայուն զարգացման տեսանկյունից՝ ընդգծելով ջրային ռեսուրսների պահպանության և տնտեսական օգտագործման միջև հավասարակշռության անհրաժեշտությունը։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կայանում է այն առաջարկությունների և մոտեցումների մշակման մեջ, որոնք կարող են նպաստել ջրային կադաստրի արդյունավետ գործարկմանը, կառավարման գործընթացների տեղեկատվական ապահովմանը և ջրատնտեսական համակարգերի աշխատանքի բարելավմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել ջրային տնտեսության մասնագետներին, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցներին, բնապահպաններին, տնտեսագետներին, տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների կառավարման ոլորտի մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ջրային կադաստրի ինստիտուտը ներկայացնում է որպես ջրային ռեսուրսների կառավարման արդյունավետության բարձրացման կարևոր հիմք՝ շեշտադրելով միասնական տեղեկատվական համակարգի, հստակ կառավարչական մեխանիզմների և ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործման անհրաժեշտությունը։

Linguistics

Լեզվաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է լեզվի կառուցվածքի, գործառության և զարգացման տարբեր խնդիրների գիտական ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում լեզվական համակարգի հիմնական մակարդակները՝ հնչյունական, բառային, ձևաբանական, շարահյուսական և իմաստաբանական երևույթները, ինչպես նաև դրանց միջև առկա փոխկապակցվածությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվական միավորների կառուցվածքային ու գործառական առանձնահատկություններին, դրանց կիրառությանը խոսքում և լեզվական օրինաչափությունների բացահայտմանը։ Վերլուծվում են լեզուների պատմական զարգացման, բարբառային տարբերակման, բառապաշարի փոփոխությունների և քերականական համակարգերի ձևավորման հետ կապված հարցեր։ Քննարկվում են նաև համեմատական և տիպաբանական ուսումնասիրությունների հնարավորությունները, լեզուների ընդհանրություններն ու տարբերությունները և լեզվական երևույթների հետազոտման մեթոդաբանական մոտեցումները։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս բազմակողմանի պատկերացում կազմելու լեզվի՝ որպես զարգացող և փոխկապակցված համակարգի վերաբերյալ։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվաբաններին, բանասերներին, լեզուների պատմությամբ ու կառուցվածքով զբաղվող հետազոտողներին, դասախոսներին և ուսանողներին։

Informatics

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ոչ գծային դինամիկական համակարգերի ուսումնասիրության մեջ թվային մեթոդների կիրառմանը։ Գրքում ներկայացվում են բարդ մաթեմատիկական մոդելների վերլուծության, լուծման և համակարգչային մոդելավորման ժամանակակից մոտեցումները՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով այն համակարգերին, որոնց վարքագիծը չի կարող ամբողջությամբ նկարագրվել պարզ գծային կախվածություններով։ Քննարկվում են դիֆերենցիալ հավասարումների թվային լուծման եղանակները, կայունության և քաոսային երևույթների ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև տարբեր ֆիզիկական, տեխնիկական և ինժեներական գործընթացների մոդելավորման խնդիրները։ Հեղինակը ներկայացնում է տեսական հիմնավորումներ, հաշվարկային ալգորիթմներ և կիրառական օրինակներ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել համակարգերի դինամիկան, կանխատեսել դրանց զարգացումը և բացահայտել բարդ վարքագծային օրինաչափությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մաթեմատիկոսների, ֆիզիկոսների, ինժեներների, ծրագրավորողների, հետազոտողների և կիրառական մաթեմատիկայի ոլորտում սովորող ուսանողների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության համախառն ներքին արդյունքի կանխատեսման խնդրին՝ Բայեսյան վեկտորային ավտոռեգրեսիոն մոդելների կիրառմամբ։ Գրքում ուսումնասիրվում են մակրոտնտեսական ցուցանիշների փոխկապակցվածության վերլուծության և տնտեսական գործընթացների կանխատեսման ժամանակակից էկոնոմետրիկ մոտեցումները՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով Բայեսյան մեթոդաբանության հնարավորություններին։ Ներկայացվում են ՀՆԱ-ի ձևավորման վրա ազդող հիմնական մակրոտնտեսական գործոնները, դրանց դինամիկան և փոխադարձ կապերը, ինչպես նաև տնտեսական ցուցանիշների կանխատեսման տեսական ու մեթոդաբանական հիմքերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վեկտորային ավտոռեգրեսիոն մոդելների կառուցվածքին, դրանց պարամետրերի գնահատման սկզբունքներին և այն առավելություններին, որոնք դրանք կարող են ապահովել փոխկապակցված ժամանակային շարքերի համատեղ վերլուծության դեպքում։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչը Բայեսյան մոտեցման կիրառումն է, որի միջոցով հնարավոր է համադրել առկա վիճակագրական տվյալները և նախնական տեղեկատվությունը՝ մոդելի պարամետրերի գնահատումն ու կանխատեսումների ճշգրտությունը բարելավելու նպատակով։ Հեղինակը դիտարկում է մոդելի կառուցման հիմնական փուլերը՝ տնտեսական ցուցանիշների ընտրությունից և տվյալների նախապատրաստումից մինչև մոդելի նույնականացում, գնահատում, ստուգում և կանխատեսումների իրականացում։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են վերլուծվել ՀՆԱ-ի հետ կապված այնպիսի ցուցանիշներ, ինչպիսիք են գնաճը, ներդրումները, սպառումը, արտահանումը, ներմուծումը, փոխարժեքը և այլ մակրոտնտեսական փոփոխականներ՝ բացահայտելու դրանց դինամիկ փոխազդեցությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում կանխատեսումների որակի գնահատմանը և տարբեր մոդելների արդյունքների համեմատությանը, ինչը հնարավորություն է տալիս պարզելու Բայեսյան վեկտորային ավտոռեգրեսիոն մոտեցման կիրառելիությունն ու արդյունավետությունը Հայաստանի տնտեսության պայմաններում։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է տնտեսական քաղաքականության մշակման համար հուսալի կանխատեսումների նշանակությունը՝ հատկապես տնտեսական աճի, մակրոտնտեսական կայունության և ռեսուրսների պլանավորման խնդիրների լուծման ժամանակ։ Ներկայացված մեթոդաբանությունը կարող է կիրառվել ոչ միայն ՀՆԱ-ի, այլև փոխկապակցված մակրոտնտեսական այլ ցուցանիշների կանխատեսման համար՝ ապահովելով տնտեսական գործընթացների քանակական գնահատման ավելի ճկուն գործիքներ։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, էկոնոմետրիկների, վիճակագիրների, ֆինանսական վերլուծաբանների, պետական կառավարման և տնտեսական քաղաքականության մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և ուսանողների համար։

Literature

Երվանդ Օտյան հուշագրական ստեղծագործությունը վերաբերում է նրա կյանքի և փորձառության այն հատվածներին, որտեղ անձնական հիշողությունները միախառնվում են պատմական իրադարձությունների, հասարակական կյանքի և գրողի դիտարկումների հետ։ Նրա հուշագրական էջերում առանձնանում է սուր երգիծական մտածողությունը, որով նա նկարագրում է ոչ միայն մարդկանց վարքագիծը և սոցիալական միջավայրը, այլ նաև ժամանակի քաղաքական ու մշակութային մթնոլորտը՝ հաճախ օգտագործելով հեգնանք, սարկազմ և ճշգրիտ դիտողականություն։ Հուշերում նա անդրադառնում է իր ապրած դժվարություններին, հատկապես Օսմանյան կայսրության վերջին տարիների ճգնաժամերին, տեղահանումներին և պատերազմական իրականությանը, որոնց միջով անցնելիս ձևավորվել է նրա աշխարհընկալումը որպես գրողի և հրապարակախոսի։ Միաժամանակ այդ գրությունները արժեքավոր են նաև որպես փաստագրական աղբյուր, քանի որ պարունակում են վկայություններ տվյալ ժամանակաշրջանի կենցաղի, մարդկանց հարաբերությունների և քաղաքական իրադարձությունների մասին՝ ներկայացված անձնական փորձի տեսանկյունից։ Նրա հուշագրությունը չի սահմանափակվում զուտ հիշողությունների շարադրանքով, այլ դառնում է գեղարվեստական վերլուծություն, որտեղ իրականությունը վերածվում է երգիծական պատումի և սոցիալական քննադատության միջոցի։