Локализация повреждений ДНК и хромосом в клетках человека

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հակաճգնաժամային միջոցառումների համակարգի ուսումնասիրությանը և դրանց արդյունավետության բարձրացման ուղիների վերլուծությանը։ Գրքում ներկայացվում են տնտեսական ճգնաժամերի առաջացման պատճառները, մակրոտնտեսական անկայունության դրսևորումները և պետական միջամտության հիմնական գործիքները՝ ներառյալ հարկաբյուջետային և դրամավարկային քաղաքականությունները։ Հեղինակը վերլուծում է հակաճգնաժամային ծրագրերի կիրառման փորձը ՀՀ-ում, գնահատում դրանց ազդեցությունը տնտեսական աճի, զբաղվածության, ներդրումային միջավայրի և սոցիալական կայունության վրա։ Աշխատության մեջ քննարկվում են ճգնաժամերի կանխարգելման և արագ արձագանքման մեխանիզմների կատարելագործման հնարավորությունները՝ շեշտադրելով ինստիտուցիոնալ կարողությունների զարգացումը, ֆինանսական համակարգի դիմակայունության բարձրացումը և պետական կառավարման արդյունավետության ամրապնդումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միջազգային փորձի համեմատական վերլուծությանը և տեղայնացման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների և քաղաքականության մշակողների համար՝ նպաստելով հակաճգնաժամային քաղաքականությունների կատարելագործմանը և տնտեսական կայուն զարգացման ապահովմանը։

History

Հրատարակությունը պատմական հաշվետվական փաստաթուղթ է, որը ներկայացնում է Մոսկվայում գործող կարիքավոր հայերի բարեգործական հաստատության խորհրդի գործունեությունը մեկ տարվա ընթացքում և կարևոր սկզբնաղբյուր է 20-րդ դարի սկզբի մոսկվահայ համայնքի սոցիալական ու բարեգործական կյանքի ուսումնասիրության համար։ Նյութի հիմնական բովանդակությունը կապված է հաստատության կառավարման, խնամքի կազմակերպման, ֆինանսական միջոցների տնօրինման և օգնություն ստացող անձանց սոցիալական ապահովման հետ։ Հաշվետվական բնույթը ենթադրում է հաստատության գործունեության հիմնական ուղղությունների, եկամուտների և ծախսերի, նվիրատվությունների, պահպանման ծախսերի ու խորհրդի կազմակերպական աշխատանքի համակարգված ներկայացում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ նման հաստատությունները ձևավորվել էին համայնքային բարեգործության սկզբունքների հիման վրա և նպատակ ունեին աջակցել սոցիալապես անապահով հայերին՝ նրանց տրամադրելով կացարան և անհրաժեշտ կենսական պայմաններ։ Նյութը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել նաև բարեգործական կառույցի ներքին կառավարման համակարգը, խորհրդի դերակատարությունը, ֆինանսավորման աղբյուրները և համայնքի ներկայացուցիչների մասնակցությունը սոցիալական աջակցության կազմակերպմանը։ Տարեկան հաշվետվությունների միջոցով հնարավոր է հետևել հաստատության նյութական վիճակի, օգնություն ստացողների շրջանակի և բարեգործական գործունեության շարունակականության փոփոխություններին։ Միաժամանակ փաստաթուղթը կարևոր տեղեկություններ կարող է հաղորդել Մոսկվայի հայ համայնքի ինքնակազմակերպման մշակույթի, փոխօգնության ավանդույթների և համայնքային հաստատությունների գործունեության վերաբերյալ։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև սոցիալական պատմության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է այն ժամանակաշրջանի պատկերացումները աղքատության, ծերության, անաշխատունակության և սոցիալական պաշտպանության վերաբերյալ։ Ֆինանսական ու վարչական տեղեկությունները կարող են օգտագործվել բարեգործական հաստատությունների տնտեսական հիմքերի և նվիրատվությունների դերի ուսումնասիրության համար, իսկ խորհրդի գործունեության նկարագրությունը՝ համայնքային կառավարման մեխանիզմների վերականգնման նպատակով։ Նման հաշվետվությունները նաև արժեքավոր մատենագիտական և արխիվային աղբյուրներ են, քանի որ դրանց միջոցով հնարավոր է բացահայտել բարեգործների, հոգաբարձուների և համայնքային կյանքի այլ մասնակիցների գործունեության հետքերը։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է ռուսաստանահայության պատմության, Մոսկվայի հայկական համայնքի, բարեգործական հաստատությունների և 20-րդ դարի սկզբի սոցիալական աջակցության համակարգերի ուսումնասիրության համար։

Psychology

Աշխատությունը նվիրված է նախադպրոցական տարիքի երեխաների մոտ վախերի առաջացման, դրսևորման և հաղթահարման հոգեբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով ինչպես տարիքային նորմայի, այնպես էլ ախտաբանական դրսևորումների համատեքստում։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են երեխայի զարգացման տարբեր փուլերում հանդիպող վախերի բնույթը, առաջացման հնարավոր պատճառները, դրանց կապը երեխայի հուզական և անձնային զարգացման, ընտանիքի միջավայրի, դաստիարակության առանձնահատկությունների և սոցիալական փորձի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նորմատիվ վախերի և այնպիսի դրսևորումների տարբերակմանը, որոնք կարող են վկայել հուզական դժվարությունների կամ հոգեբանական խնդիրների մասին։ Աշխատանքում քննարկվում են վախերի արտահայտման վարքային, հուզական և ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները, դրանց ազդեցությունը երեխայի հաղորդակցման, խաղային գործունեության, ինքնուրույնության և սոցիալական հարմարման վրա։ Կարևորվում են նաև վախերի հաղթահարման և կանխարգելման հոգեբանական մեթոդները, այդ թվում՝ երեխայի հետ անվտանգ հաղորդակցության ձևավորումը, խաղաթերապևտիկ և ստեղծագործական մոտեցումները, ծնողների ու մանկավարժների ներգրավումը և մասնագիտական հոգեբանական աջակցության անհրաժեշտության գնահատումը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է այն տեսանկյունից, որ թույլ է տալիս տարբերակել երեխայի տարիքային զարգացմանը բնորոշ ժամանակավոր վախերը կայուն և խանգարող դրսևորումներից և ընտրել համապատասխան աջակցության ռազմավարություններ։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել մանկական և կլինիկական հոգեբաններին, մանկավարժներին, նախադպրոցական հաստատությունների մասնագետներին, ծնողներին, հետազոտողներին և մանկական հոգեբանության ոլորտում մասնագիտացող ուսանողներին։

Medicine

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանում բժշկության զարգացման պատմությանը՝ սկսած հնագույն ժամանակներից մինչև XVIII դարի վերջը, և ներկայացնում է բժշկական գիտելիքների, բուժական փորձի ու առողջապահական ավանդույթների երկարատև ձևավորման գործընթացը։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես են նախահնագույն և հին շրջանի հավատալիքները, ժողովրդական բժշկությունը և բնության բուժիչ միջոցների օգտագործումը հիմք հանդիսացել հետագա մասնագիտական բժշկության զարգացման համար։ Աշխատության մեջ ընդգծվում է հին հայկական բժշկության կապը հարևան քաղաքակրթությունների՝ հատկապես հունահռոմեական և պարսկական բժշկական դպրոցների հետ, ինչպես նաև տեղական փորձի ինքնուրույն զարգացումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում միջնադարյան Հայաստանի բժշկական մտքի ձևավորմանը, որտեղ կարևոր դեր են խաղացել վանական կենտրոնները և գիտակ հոգևորականները, որոնք զբաղվել են ձեռագրերի թարգմանությամբ, հիվանդությունների նկարագրությամբ և բուժական բաղադրատոմսերի գրառմամբ։ Նշվում է նաև ժողովրդական բժշկության մեծ նշանակությունը՝ բուսաբուժության, հանքային ջրերի և բնական միջոցների լայն կիրառմամբ, որոնք մինչ օրս ունեն պատմական և գիտական արժեք։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև հայտնի բժիշկների և գիտնականների գործունեությունը, որոնք փորձել են համակարգել բժշկական գիտելիքները և ստեղծել բուժման ավելի կառուցվածքային մոտեցումներ՝ համադրելով փորձառական և տեսական գիտելիքները։ XVIII դարի վերջի հատվածում արդեն նկատվում են եվրոպական բժշկության ազդեցության առաջին նշանները, որոնք հետագայում հիմք են դառնում ժամանակակից բժշկական համակարգի ձևավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Հայաստանի բժշկության պատմությունը որպես բազմաշերտ և շարունակական զարգացում, որտեղ համադրվում են ժողովրդական փորձը, միջնադարյան գիտական մտածողությունը և արտաքին ազդեցությունները։

Geography

Բնապահպանական և ջրաքիմիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզի գետերի ջրերի քիմիական կազմի, որակական առանձնահատկությունների և էկոլոգիական վիճակի ուսումնասիրությանն ու գնահատմանը։ Քննության են առնվում տարածաշրջանի գետային ցանցի բնական առանձնահատկությունները, ջրային ռեսուրսների ձևավորման պայմանները և ջրերի քիմիական կազմի վրա ազդող երկրաբանական, կլիմայական ու մարդածին գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրերի թթվայնության, հանքայնացման, էլեկտրահաղորդականության, հիմնական իոնների, կենսածին տարրերի և հնարավոր աղտոտիչ նյութերի պարունակության ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են ջրաքիմիական ցուցանիշների տարածական ու ժամանակային փոփոխությունները, դրանց փոխկապակցվածությունը գետերի հիդրոլոգիական ռեժիմի հետ և ջրի որակի գնահատման հիմնական չափանիշները։ Քննարկվում են նաև արդյունաբերական, հանքարդյունաբերական, գյուղատնտեսական և կենցաղային գործունեության հնարավոր ազդեցությունները գետային էկոհամակարգերի ու ջրային ռեսուրսների որակի վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ջրի նմուշառման, լաբորատոր քիմիական վերլուծության, ստացված տվյալների վիճակագրական մշակման և ջրերի որակի համեմատական գնահատման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում ջրային ռեսուրսների մշտադիտարկման, աղտոտման հնարավոր աղբյուրների բացահայտման, էկոլոգիական ռիսկերի գնահատման և գետային համակարգերի պահպանության միջոցառումների մշակման նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ջրաքիմիայի, հիդրոլոգիայի, բնապահպանության, ջրային ռեսուրսների կառավարման և Սյունիքի մարզի բնական միջավայրի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Mathematics

Պյութագորասը անտիկ Հունաստանի ամենահայտնի փիլիսոփաներից և մաթեմատիկոսներից մեկն է, որի անունը կապված է ինչպես գիտական, այնպես էլ փիլիսոփայական մտածողության զարգացման հետ։ Նա ծնվել է Սամոս կղզում և երիտասարդ տարիներին ճանապարհորդել է տարբեր երկրներ՝ ուսումնասիրելով Եգիպտոսի և Բաբելոնի գիտական ու կրոնական ուսմունքները, որոնք մեծ ազդեցություն են ունեցել նրա աշխարհայացքի ձևավորման վրա։ Պյութագորասը հիմնադրել է փիլիսոփայական-կրոնական դպրոց, որտեղ ուսմունքը համադրում էր մաթեմատիկան, երաժշտությունը և բարոյական ապրելակերպը՝ ընդգծելով, որ աշխարհը կարելի է հասկանալ թվերի և հարաբերությունների միջոցով։ Նրա ամենահայտնի գիտական ներդրումը Պյութագորասի թեորեմն է, որը կապում է ուղղանկյուն եռանկյան կողմերի երկարությունները և մինչ օրս օգտագործվում է մաթեմատիկայի ու ինժեներական գիտությունների մեջ։ Պյութագորասի փիլիսոփայության մեջ կարևոր դեր ուներ ներդաշնակության գաղափարը, ըստ որի ամբողջ տիեզերքը կառուցված է կարգի և թվային հարաբերությունների վրա, իսկ երաժշտությունը նույնպես արտահայտում է այդ համընդհանուր ներդաշնակությունը։ Նրա հետևորդները վարում էին խիստ կարգապահ կյանք, կարևորում էին հոգու մաքրությունը, ինքնազսպումը և գիտական ուսումնասիրությունը որպես հոգևոր կատարելության ճանապարհ։ Պյութագորասը նաև հավատում էր հոգու վերամարմնավորմանը՝ համարելով, որ հոգին անցնում է տարբեր մարմինների միջով՝ կատարելագործվելու նպատակով։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա փիլիսոփաների, հատկապես Պլատոնի և նեոպլատոնականների վրա՝ ձևավորելով արևմտյան մետաֆիզիկայի և մաթեմատիկական մտածողության հիմքերից մի մասը։