Մանկանց դաստիարակ կամ բարոյական խորհրդածություններ երեխաների համար

Linguistics

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հայ և բասկյան լեզուների հնարավոր փոխառնչությունների, լեզվական ընդհանրությունների և դրանց ուսումնասիրության պատմության վերլուծությանը։ Աշխատության մեջ քննարկվում են համեմատական լեզվաբանության շրջանակներում առաջադրված տեսակետները, որոնք վերաբերում են երկու լեզուների հնչյունական, բառապաշարային, քերականական և կառուցվածքային առանձնահատկությունների համեմատությանը։ Հեղինակը ներկայացնում է տարբեր գիտական մոտեցումներ, ուսումնասիրում է լեզվական զուգահեռների հիմնավորվածությունը և անդրադառնում այն մեթոդներին, որոնց միջոցով հետազոտվում են հեռավոր լեզվական կապերի հնարավորությունները։ Աշխատությունը դիտարկում է նաև լեզուների պատմական զարգացման, ծագումնաբանական դասակարգման և լեզվամշակութային փոխազդեցությունների խնդիրները՝ ներկայացնելով տվյալ թեմայի շուրջ ձևավորված գիտական բանավեճերը։ Գիրքը արժեքավոր է հայագիտության, բասկագիտության, համեմատական լեզվաբանության և պատմական լեզվաբանության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և լեզուների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է Արփիար Արփիարյանի գիտական, գրականագիտական և հասարակական գործունեության ուսումնասիրությանը՝ նրան ներկայացնելով միաժամանակ որպես պատմաբան, գրականության քննադատ և ազգային-հասարակական մտքի կարևոր ներկայացուցիչ։ Գրքում վերլուծվում են նրա պատմագիտական և գրաքննադատական աշխատությունները, դրանց մեթոդաբանական առանձնահատկությունները, թեմատիկ ընդգրկումը և նշանակությունը հայ մշակութային ու մտավոր կյանքի զարգացման համատեքստում։ Հեղինակը անդրադառնում է Արփիարյանի պատմական մտածողության ձևավորմանը, պատմական իրադարձությունների մեկնաբանման եղանակներին և անցյալի ուսումնասիրության նկատմամբ նրա մոտեցումներին՝ ընդգծելով պատմության և ազգային ինքնագիտակցության փոխկապակցվածությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում նրա գրաքննադատական հայացքներին, գրական ստեղծագործությունների գնահատման սկզբունքներին և հայ գրականության զարգացման ընթացքի վերաբերյալ դիտարկումներին։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում է այն միջավայրը, որտեղ ձևավորվել են նրա գաղափարական և գրականագիտական հայացքները, ինչպես նաև ժամանակի հասարակական, քաղաքական և մշակութային իրադարձությունների ազդեցությունը նրա գործունեության վրա։ Գրքում բացահայտվում են նաև նրա քննադատական ժառանգության այն առանձնահատկությունները, որոնք կապված են գրականության հասարակական դերի, ազգային խնդիրների, գրողի պատասխանատվության և գեղարվեստական արժեքի գնահատման հետ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս Արփիարյանի ժառանգությունը դիտարկել ոչ միայն առանձին պատմագիտական կամ գրականագիտական ուսումնասիրությունների ամբողջություն, այլև որպես ժամանակաշրջանի հայ մտավոր կյանքի կարևոր արտահայտություն։ Հեղինակը համադրում է պատմագիտական և գրականագիտական մոտեցումները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են պատմության ընկալումն ու գրականության քննադատությունը փոխլրացնում միմյանց և արտացոլում տվյալ ժամանակաշրջանի ազգային ու հասարակական մտահոգությունները։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության և պատմագրության մասնագետներին, գրականագետներին, պատմաբաններին, մշակութաբաններին, հետազոտողներին, դասախոսներին և ուսանողներին, ինչպես նաև այն ընթերցողներին, ովքեր հետաքրքրված են հայ մտավորականության պատմությամբ և Արփիարյանի թողած գրականագիտական ու պատմագիտական ժառանգությամբ։

Economics

Գիտատնտեսագիտական և ագրարային բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի պտղաբուծության ոլորտում արտադրական գործընթացների և աշխատանքի կազմակերպման արդյունավետության բարձրացման հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ տնտեսական նոր հարաբերությունների ձևավորման պայմաններում։ Վերլուծվում են պտղաբուծական տնտեսությունների արտադրական կառուցվածքը, աշխատանքային ռեսուրսների օգտագործումը, աշխատանքի բաժանումն ու կազմակերպումը, արտադրական ծախսերը և տնտեսական արդյունավետության վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շուկայական հարաբերությունների զարգացման պայմաններում տնտեսավարման ձևերի փոփոխությանը, սեփականության տարբեր ձևերի ազդեցությանը և գյուղատնտեսական արտադրողների գործունեության կազմակերպման առանձնահատկություններին։ Քննարկվում են այգեգործական աշխատանքների պլանավորման, սեզոնային աշխատուժի արդյունավետ օգտագործման, տեխնիկական միջոցների կիրառման, արտադրողականության բարձրացման և արտադրանքի ինքնարժեքի նվազեցման հնարավորությունները։ Դիտարկվում են նաև արտադրության մասնագիտացման, համագործակցության, նյութական խրախուսման և կառավարման մեխանիզմների կատարելագործման ուղղությունները։ Կարևորվում է արտադրական ռեսուրսների նպատակային օգտագործումը և աշխատանքի կազմակերպման այնպիսի համակարգերի ձևավորումը, որոնք կարող են նպաստել պտղաբուծական տնտեսությունների մրցունակության ու եկամտաբերության բարձրացմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ագրարային տնտեսագետների, գյուղատնտեսական կազմակերպությունների ղեկավարների, ոլորտի հետազոտողների, կառավարման մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Medicine

Բժշկագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է լեղուղիների, ենթաստամոքսային գեղձի և տասներկումատնյա աղիքի անատոմիական գոտու նորագոյացությունների տարբերակիչ ախտորոշման կատարելագործմանը՝ համակարգչային շերտագրության ախտորոշիչ չափանիշների համալիր գնահատման միջոցով։ Քննության են առնվում բիլիոպանկրեատոդուոդենալ գոտու անատոմիական առանձնահատկությունները, նորագոյացությունների հիմնական տեսակները, դրանց պատկերային դրսևորումները և վաղ հայտնաբերման հետ կապված ախտորոշիչ դժվարությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համակարգչային շերտագրության ժամանակ հայտնաբերվող կառուցվածքային փոփոխություններին, գոյացությունների չափերին, տեղակայմանը, սահմաններին, խտությանը և կոնտրաստային նյութի կուտակման առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են բարորակ և չարորակ նորագոյացությունների տարբերակման հնարավորությունները, հարակից օրգանների ու անոթային կառուցվածքների ներգրավվածության գնահատման չափանիշները և ախտաբանական գործընթացի տարածվածության որոշման սկզբունքները։ Քննարկվում են նաև բազմափուլ կոնտրաստային հետազոտության նշանակությունը, պատկերային ախտորոշման զգայունությունն ու յուրահատկությունը, ինչպես նաև տարբեր ախտորոշիչ նշանների համակցված կիրառման առավելությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են համակարգչային շերտագրության արդյունքների համադրումը կլինիկական և լաբորատոր տվյալների հետ, ախտորոշիչ սխալների նվազեցման հնարավորությունները և հետազոտության արդյունավետության բարձրացման մոտեցումները։ Աշխատանքը կարող է նպաստել նորագոյացությունների տարբերակիչ ախտորոշման ճշգրտության բարձրացմանը և բուժման հետագա մարտավարության ընտրության հիմնավորմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել ճառագայթային ախտորոշման, ուռուցքաբանության, գաստրոէնտերոլոգիայի և վիրաբուժության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Biology

Գիտաբժշկական և փորձարարական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է «C» նեյրոհորմոնի կարգավորիչ ազդեցության ուսումնասիրությանը սրտամկանի նյութափոխանակության վրա՝ իզոպրոտերենոլով պայմանավորված վնասման և ենթաստամոքսային գեղձի նեկրոտիկ ախտահարման պայմաններում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են սրտամկանի բջիջներում ընթացող նյութափոխանակային փոփոխությունները, էներգետիկ գործընթացների խանգարումները և օրգանիզմի նեյրոհորմոնային կարգավորման հնարավոր դերը դրանց ձևավորման ընթացքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փորձարարական ախտաբանական վիճակներում սրտամկանի կենսաքիմիական և ֆունկցիոնալ ցուցանիշների փոփոխություններին ու դրանց վրա ուսումնասիրվող նեյրոհորմոնի ազդեցությանը։ Համեմատվում են տարբեր ախտաբանական պայմաններում առաջացող նյութափոխանակային շեղումները՝ դրանց ընդհանուր և առանձնահատուկ մեխանիզմները բացահայտելու նպատակով։ Քննության են առնվում նաև սրտամկանի էներգետիկ նյութափոխանակության, բջջային վնասման և նեյրոհումորալ կարգավորման միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են սրտի գործունեության վրա համակարգային ախտաբանական գործընթացների ազդեցության և օրգանիզմի կարգավորիչ մեխանիզմների վերաբերյալ պատկերացումները խորացնելու համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ֆիզիոլոգների, կենսաքիմիկոսների, սրտաբանության և փորձարարական բժշկության ոլորտների հետազոտողների, ինչպես նաև բժշկական ու կենսաբանական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է հակաուռուցքային ազդեցությամբ հայտնի ցիսպլատինի պայմաններում բջջային ԴՆԹ-ի վնասման արձագանքին մասնակցող պոլի(ԱԴՖ-ռիբոզ) պոլիմերազ 1 ֆերմենտի ակտիվության փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով օրգանիզմի տարիքը, սեռը և տարբեր հյուսվածքների առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կենտրոնում լյարդի և ուրցագեղձի բջիջների կորիզներում ընթացող մոլեկուլային գործընթացներն են, որոնք կապված են գենոմի ամբողջականության պահպանման, ԴՆԹ-ի վնասվածքների ճանաչման և վերականգնողական մեխանիզմների կարգավորման հետ։ Ֆերմենտը դիտարկվում է որպես բջջային սթրեսային պատասխանի կարևոր բաղադրիչ, որի ակտիվության փոփոխությունները կարող են արտացոլել ԴՆԹ-ի վնասման աստիճանը և բջջի պաշտպանական մեխանիզմների գործառական վիճակը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե դեղաբանական ազդեցության նկատմամբ արձագանքը որքանով կարող է տարբերվել տարբեր տարիքային խմբերի և սեռերի միջև։ Նման համեմատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու տարիքային և սեռային գործոնների դերը բջջային նյութափոխանակության, ԴՆԹ-ի վերականգնման և սթրեսային պատասխանների ձևավորման մեջ։ Լյարդի ուսումնասիրությունը կարևոր է նյութափոխանակային և թունազերծման գործընթացներում նրա նշանակության պատճառով, իսկ ուրցագեղձը հետաքրքրություն է ներկայացնում իմունային համակարգի ձևավորման ու տարիքային փոփոխությունների հետ ունեցած կապի տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում համադրվում են տարբեր հյուսվածքներում ֆերմենտային ակտիվության փոփոխությունները՝ բացահայտելու օրգանային առանձնահատկությունները և հնարավոր ընդհանուր օրինաչափությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև պոլի(ԱԴՖ-ռիբոզ)ացման գործընթացի կենսաբանական նշանակության մեկնաբանումը՝ ԴՆԹ-ի վերականգնման, քրոմատինի կառուցվածքային փոփոխությունների և բջջային կենսունակության կարգավորման համատեքստում։ Տարիքային և սեռային տարբերությունների ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել հակաուռուցքային նյութերի ազդեցության կենսաքիմիական մեխանիզմների ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կենսաքիմիայի, մոլեկուլային կենսաբանության, փորձարարական դեղաբանության և տարիքային ֆիզիոլոգիայի մոտեցումները՝ դեղանյութի ազդեցությամբ առաջացող բջջակորիզային փոփոխությունների և ԴՆԹ-ի վնասման պատասխանային մեխանիզմների ուսումնասիրման նպատակով։