Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
Քրդերը VII–X դարերում (ըստ արաբական աղբյուրների)
Աշխատությունը նվիրված է VII–X դարերում քուրդ ժողովրդի պատմության, հասարակական կյանքի, քաղաքական դիրքի, էթնիկական ձևավորման և պատմական զարգացման ուսումնասիրությանը՝ հիմնվելով միջնադարյան արաբ պատմիչների և աշխարհագրագետների հաղորդած տեղեկությունների վրա։ Հեղինակը քննում է քրդական ցեղերի պատմական անցյալը՝ այն դիտարկելով Մերձավոր Արևելքում տեղի ունեցած լայնածավալ քաղաքական, ռազմական, կրոնական և հասարակական փոփոխությունների համատեքստում։ Ուսումնասիրության առանցքում Արաբական խալիֆայության ձևավորման և ընդարձակման ժամանակաշրջանն է, որի ընթացքում քրդական ցեղերը հայտնվեցին նոր քաղաքական իրողությունների ազդեցության ներքո՝ աստիճանաբար ներգրավվելով խալիֆայության ռազմական, վարչական և հասարակական հարաբերությունների մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քրդական ցեղերի մասնակցությանը արաբական տիրապետության դեմ ուղղված պայքարին, նրանց ռազմական գործունեությանը, քաղաքական դիմադրության դրսևորումներին և խալիֆայության կենտրոնական իշխանության հետ ունեցած հարաբերություններին։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև իսլամի տարածման և քրդական բնակչության իսլամացման գործընթացը՝ դիտարկելով դրա նշանակությունը ժողովրդի կրոնական, մշակութային և հասարակական կյանքի հետագա զարգացման տեսանկյունից։ Կարևոր տեղ է հատկացվում քրդական ցեղերի տեղաշարժերին, միգրացիոն գործընթացներին, բնակության աշխարհագրական տարածքների փոփոխություններին և դրանց պայմանավորած պատմական հանգամանքներին։ Քննարկվում են նաև քրդերի բնակության տարածքների սահմանների որոշման, ցեղային կառուցվածքի, սոցիալական հարաբերությունների և վաղ միջնադարյան հասարակական կյանքի առանձին հարցեր։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից մեկը քրդական էթնիկական ինքնության և միջնադարյան աղբյուրներում դրա արտացոլման խնդիրն է։ Հեղինակը ուշադրություն է դարձնում այն հանգամանքին, որ արաբական պատմագրության մեջ կիրառված էթնիկական անվանումները միշտ չէ, որ ունեցել են հստակ և միանշանակ նշանակություն, ուստի դրանց մեկնաբանությունը պահանջում է պատմական, աշխարհագրական և հասարակական հանգամանքների համադրական ուսումնասիրություն։ Այս տեսանկյունից արաբական գրավոր աղբյուրները դիտարկվում են ոչ միայն որպես առանձին պատմական իրադարձությունների մասին տեղեկությունների հավաքածու, այլև որպես կարևոր սկզբնաղբյուրներ՝ քրդական ցեղերի բնակության միջավայրի, քաղաքական հարաբերությունների, սոցիալական կազմակերպման և պատմական ինքնության ձևավորման գործընթացները հասկանալու համար։ Հեղինակը համադրում է տարբեր ժամանակաշրջաններում ստեղծված արաբական պատմագիտական և աշխարհագրական երկերի հաղորդած տվյալները՝ փորձելով վերականգնել այն ժամանակաշրջանի պատմական պատկերը, երբ քրդական ցեղերը զարգանում էին խալիֆայության քաղաքական ազդեցության ներքո։ Աշխատության մեջ կարևոր նշանակություն ունի նաև Քուրդիստանի՝ որպես պատմաաշխարհագրական տարածքի հարցը։ Քննարկվում են քրդերի բնակության տարածքների աշխարհագրական սահմանները և դրանց փոփոխությունները՝ հաշվի առնելով, որ ուսումնասիրվող ժամանակաշրջանում այդ տարածքը միասնական քաղաքական կամ վարչատարածքային կազմավորում չէր ներկայացնում։ Այս հանգամանքը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու էթնիկական բնակության տարածքը քաղաքական սահմաններից և ավելի ճշգրիտ պատկերացում կազմելու վաղ միջնադարյան տարածաշրջանի պատմական իրականության մասին։ Գրքի պատմագիտական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ վաղ միջնադարը քրդերի պատմության համեմատաբար քիչ ուսումնասիրված ժամանակաշրջաններից է, իսկ այդ դարաշրջանի վերակազմության համար առանձնահատուկ արժեք ունեն արաբալեզու գրավոր վկայությունները։ Հեղինակը կարևորում է սկզբնաղբյուրների քննադատական ուսումնասիրությունը՝ դրանց միջոցով բացահայտելով քրդական ցեղերի պատմական դերը Մերձավոր Արևելքի քաղաքական և հասարակական կյանքում։ Աշխատությունը նպաստում է քրդական պատմության վաղ շրջանի վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնմանը և հնարավորություն է տալիս քրդերի պատմությունը դիտարկել ոչ թե մեկուսացված, այլ Արաբական խալիֆայության, հարևան ժողովուրդների և ամբողջ տարածաշրջանի պատմական զարգացումների հետ փոխկապակցված։ Այն կարևոր նշանակություն ունի միջնադարյան Մերձավոր Արևելքի պատմության, էթնիկական գործընթացների, իսլամի տարածման, ցեղային հասարակությունների զարգացման և արաբական պատմագրության ուսումնասիրության համար։ Գիրքը մասնագիտական արժեքավոր աշխատություն է պատմաբանների, արևելագետների, քրդագետների, արաբագիտությամբ զբաղվող հետազոտողների և տարածաշրջանի միջնադարյան պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ միաժամանակ օգտակար նյութ տրամադրելով բոլոր նրանց, ովքեր ցանկանում են ավելի խորությամբ հասկանալ քուրդ ժողովրդի պատմական անցյալը, նրա հասարակական ու քաղաքական զարգացումները և Մերձավոր Արևելքի ժողովուրդների պատմության մեջ ունեցած դերը։
Updated: 2026-11-17
Technology
Ջրի նախնական մաքրումը շերտավոր ֆիլտրերի միջոցով տեղական լեռնային ապարների օգտագործմամբ
Աշխատությունը նվիրված է ջրի նախնական մաքրման գործընթացի ուսումնասիրությանը՝ շերտավոր ֆիլտրերի և որպես ֆիլտրող նյութերի տեղական լեռնային ապարների կիրառմամբ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել բնական ծագում ունեցող տեղական նյութերի օգտագործման հնարավորությունները ջրից կախված մասնիկների, մեխանիկական խառնուրդների և այլ աղտոտիչների նախնական հեռացման համար՝ ստանալով արդյունավետ և տնտեսապես մատչելի մաքրման համակարգ։ Շերտավոր ֆիլտրացումը ջրի մաքրման մեթոդ է, որի դեպքում ջուրը հաջորդաբար անցնում է տարբեր հատիկաչափ և ֆիզիկաքիմիական հատկություններ ունեցող նյութերի շերտերով, ինչի շնորհիվ հնարավոր է համատեղել մեխանիկական զտումը, մասնիկների նստեցումը, մակերևութային կլանումը և որոշ դեպքերում՝ աղտոտիչների հետ ֆիզիկաքիմիական փոխազդեցությունը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել Հայաստանի տարածքում տարածված տարբեր լեռնային ապարների ֆիլտրող հատկությունները, դրանց հատիկային կազմը, ծակոտկենությունը, ջրաթափանցելիությունը, մեխանիկական կայունությունը և ջրի տարբեր բաղադրիչների հետ փոխազդեցության առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆիլտրի շերտերի դասավորությանը, հաստությանը և հատիկաչափային հարաբերակցությանը, քանի որ այդ պարամետրերը կարող են էապես ազդել ջրի մաքրման աստիճանի, հոսքի արագության և ֆիլտրի աշխատանքի տևողության վրա։ Փորձարարական ուսումնասիրությունների միջոցով հնարավոր է գնահատել մուտքային և մաքրված ջրի որակական ցուցանիշների փոփոխությունները, մասնավորապես՝ կախված նյութերի բնույթից, ջրի աղտոտվածության մակարդակից և ֆիլտրացման պայմաններից։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև ֆիլտրերի արդյունավետության գնահատումը տարբեր շահագործման ռեժիմներում, քանի որ ֆիլտրող շերտերի աստիճանական խցանումը կարող է նվազեցնել ջրի հոսքի արագությունը և փոխել մաքրման արդյունավետությունը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև օգտագործված ֆիլտրող նյութերի վերականգնման, փոխարինման կամ հետագա օգտագործման հնարավորություններին։ Տեղական լեռնային ապարների կիրառումն առանձնահատուկ հետաքրքրություն ունի Հայաստանի պայմաններում, քանի որ կարող է նվազեցնել ներմուծվող ֆիլտրող նյութերից կախվածությունը, օգտագործել տեղական հանքային ռեսուրսները և նպաստել ջրի մաքրման տեխնոլոգիաների տեղայնացմանը։ Միաժամանակ կարևոր է գնահատել ընտրված ապարների հնարավոր ազդեցությունը մաքրվող ջրի քիմիական կազմի վրա, որպեսզի ֆիլտրային նյութը ոչ միայն հեռացնի աղտոտիչները, այլև ջրի մեջ չներկայացնի անցանկալի լուծվող բաղադրիչներ։ Աշխատության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ փոքր և միջին արտադրողականության ջրամաքրման համակարգերի, տեղական պայմաններին հարմարեցված ֆիլտրային կայանքների և նախնական ջրամաքրման տեխնոլոգիաների մշակման համար։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել ջրամաքրման ոլորտի մասնագետներին, բնապահպաններին, հիդրոերկրաբաններին, քիմիկոսներին, ինժեներներին և բնական ֆիլտրող նյութերի կիրառմամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է ջրի մաքրման տեխնոլոգիական և բնապահպանական խնդիրները՝ ուսումնասիրելով տեղական լեռնային ապարների ներուժը որպես մատչելի, բնական և հնարավոր արդյունավետ ֆիլտրող նյութեր։
Updated: 2026-08-30
Psychology
Գենդերային սոցիալականացում. գործընթացն ու արդյունքը
Գիրքը ընդգրկում է՝ գենդերային սոցիալականացման տեսական հիմքերը և հիմնական մոտեցումները, սոցիալական միջավայրի (ընտանիք, կրթական համակարգ, մեդիա) ազդեցությունը գենդերային դերերի ձևավորման վրա, տղամարդկանց և կանանց սոցիալական դերերի ձևավորման մեխանիզմները, գենդերային կարծրատիպերի ձևավորումն ու վերարտադրումը հասարակությունում, սոցիալականացման գործընթացի արդյունքները անհատի վարքի և ինքնության վրա։ Այն օգտակար է՝ սոցիոլոգիայի և հոգեբանության ուսանողների համար, գենդերային ուսումնասիրություններով զբաղվող հետազոտողների համար, մանկավարժների և սոցիալական ոլորտի մասնագետների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են սոցիալական դերերի և ինքնության ձևավորման հարցերով։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը տալիս է գենդերային սոցիալականացման գործընթացի համակողմանի գիտական վերլուծություն՝ բացահայտելով դրա ազդեցությունը անհատի և հասարակության վրա։
Updated: 2026-09-18
Sociology
Երևանի բնակչությունը․ էթնոսոցիոլոգիական ուսումնասիրություններ
Գիտական աշխատությունը նվիրված է Երևանի բնակչության սոցիալական և էթնիկ առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ էթնոսոցիոլոգիական հետազոտության մեթոդների կիրառմամբ։ Այն դիտարկում է քաղաքի բնակչության կազմը, սոցիալական կառուցվածքը, ազգային պատկանելության դրսևորումները, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային միջավայրում ընթացող սոցիալական գործընթացները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից են բնակչության ժողովրդագրական բնութագրերը, տարբեր էթնիկ խմբերի փոխհարաբերությունները, մշակութային ինքնության պահպանումը և հասարակական ինտեգրման առանձնահատկությունները։ Երևանի՝ որպես բազմաշերտ պատմություն և զարգացող քաղաքային միջավայր ունեցող կենտրոնի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու բնակչության ձևավորման, ներքին տեղաշարժերի, սոցիալական փոփոխությունների և քաղաքային կյանքի կազմակերպման հետ կապված գործընթացները։ Էթնոսոցիոլոգիական մոտեցումը համադրում է ժողովրդագրական տվյալներն ու հասարակական վարքագծի ուսումնասիրությունը՝ ավելի ամբողջական պատկեր կազմելու քաղաքի բնակչության մասին։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է խորհրդային շրջանի Երևանի ժողովրդագրական և սոցիալական պատմության, քաղաքային հասարակության կառուցվածքի, էթնիկ ինքնության և միջէթնիկ հարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Այն օգտակար է սոցիոլոգների, ժողովրդագրագետների, պատմաբանների և քաղաքային զարգացման հարցերով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։
Updated: 2026-11-03
Other Subjects
MS EXCEL ԱՂՅՈՒՍԱԿԱՅԻՆ ԽՄԲԱԳԻՐ
Գրքում ներկայացվում են Excel-ի հիմնական գործիքներն ու հնարավորությունները՝ աղյուսակների ստեղծում, տվյալների մուտքագրում և ձևավորում, բանաձևերի օգտագործում և պարզ հաշվարկների կատարում։ Բացատրվում են նաև հիմնական ֆունկցիաները, ինչպիսիք են գումարում, միջին արժեքի հաշվարկ և տրամաբանական պայմանների կիրառումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տվյալների վերլուծության գործիքներին՝ գրաֆիկների կառուցում, տեսակավորում և ֆիլտրում, որոնք օգնում են արդյունավետ աշխատել մեծ տվյալների հետ։ Գիրքը պարունակում է բազմաթիվ գործնական օրինակներ և վարժություններ, որոնք նպաստում են ձեռք բերված գիտելիքների ամրապնդմանը և կիրառական հմտությունների զարգացմանը տարբեր ոլորտներում։
Updated: 2026-09-19
Psychology
Հատուկ դպրոցի սաների իրավահարաբերությունների ձևավորումը որպես նրանց ռեսոցիալիզացիայի վճռորոշ գործոն
Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է հատուկ դպրոցներում սովորող երեխաների և պատանիների իրավահարաբերությունների ձևավորման դերին՝ որպես նրանց սոցիալական վերաինտեգրման և ռեսոցիալիզացիայի հիմնական գործոն։ Հատուկ կրթական հաստատություններում սովորողները հաճախ ունենում են զարգացման առանձնահատկություններ կամ սոցիալական ադապտացիայի դժվարություններ, ինչը պահանջում է ոչ միայն կրթական, այլ նաև իրավական և սոցիալ-մանկավարժական համակարգված մոտեցում։ Իրավահարաբերությունների ձևավորումը այստեղ դիտարկվում է որպես այն միջավայրի կառուցում, որտեղ սովորողները ճանաչվում են որպես իրավունքների կրողներ, ունեն մասնակցության, ինքնարտահայտման և պաշտպանության հնարավորություններ, իսկ դպրոցը հանդես է գալիս որպես այդ իրավունքների իրականացման ապահովման ինստիտուցիոնալ հարթակ։
Updated: 2026-09-05