More in Environmental Science

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Other Subjects

    Նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի օրացույց 1967: Հունվար, փետրվար, մարտ

    Մատենագիտական, տեղեկատվական և պատմամշակութային բնույթի այս հրատարակությունը ներկայացնում է 1967 թվականի հունվար, փետրվար և մարտ ամիսներին առնչվող նշանավոր ու հիշարժան տարեթվերի օրացույցը։ Այն նախատեսված է պատմական իրադարձությունների, նշանավոր անձանց ծննդյան և մահվան տարելիցների, մշակութային, գիտական, գրական և հասարակական կյանքի կարևոր ամսաթվերի վերաբերյալ համակարգված տեղեկատվություն տրամադրելու համար։ Օրացույցում կարող են ընդգրկված լինել հայ և համաշխարհային պատմության նշանակալի իրադարձություններ, գրողների, գիտնականների, արվեստագետների, հասարակական գործիչների և այլ նշանավոր անձանց հիշարժան տարեդարձներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարեթվերի ժամանակագրական դասակարգմանը, համապատասխան իրադարձությունների համառոտ ներկայացմանը և դրանց պատմամշակութային նշանակության լուսաբանմանը։ Հրատարակությունը կարող է պարունակել կենսագրական տեղեկություններ, պատմական ակնարկներ և մատենագիտական հղումներ, որոնք նպաստում են ներկայացված թեմաների վերաբերյալ լրացուցիչ գրականության որոնմանը։ Քննարկվող նյութերը հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու տվյալ ժամանակաշրջանում հիշատակվող կարևոր իրադարձությունների և մշակութային արժեքների մասին։ Օրացույցը գործնական նշանակություն ունի գրադարանների, մշակութային հաստատությունների և կրթական կազմակերպությունների համար՝ թեմատիկ ցուցահանդեսների, գրական երեկոների, հիշատակի միջոցառումների և ճանաչողական ծրագրերի կազմակերպման ընթացքում։ Այն միաժամանակ արտացոլում է 1960-ական թվականների պատմամշակութային հիշողության և տարելիցների հանրային ներկայացման առանձնահատկությունները։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, մանկավարժների, պատմաբանների, մշակութային աշխատողների և պատմական ու մշակութային տարեթվերի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-10-10
    Նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի օրացույց 1967: Հունվար, փետրվար, մարտ
    Online

    Technology

    Պահածոյացված սննդամթերքների նոր արտադրատեսակների արտադրության տեխնոլոգիաների հիմնավորումը

    Աշխատությունը նվիրված է պահածոյացված սննդամթերքների նոր տեսակների ստեղծման և դրանց արդյունաբերական արտադրության տեխնոլոգիական սկզբունքների գիտական հիմնավորմանը՝ հաշվի առնելով օգտագործվող հումքի հատկությունները, սննդային արժեքը, արտադրական գործընթացների արդյունավետությունը, պատրաստի արտադրանքի որակն ու պահպանման կայունությունը։ Հետազոտության առանցքում բուսական կամ համակցված հումքի ընտրությունը, դրա տեխնոլոգիական հատկությունների գնահատումը և վերամշակման այնպիսի մոտեցումների մշակումը կարող են լինել, որոնք հնարավորություն են տալիս ստանալ պահանջվող սպառողական և որակական հատկանիշներով արտադրանք։ Ուսումնասիրվում են հումքի քիմիական կազմը, խոնավությունը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները, սննդային բաղադրիչների հարաբերակցությունը և տեխնոլոգիական մշակման ընթացքում դրանց հնարավոր փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նախնական մշակման, ջերմային ազդեցության, մանրացման, խառնման, տարայավորման և պահպանման փուլերի փոխկապակցվածությանը։ Կարևոր խնդիր է տեխնոլոգիական պայմանների ընտրությունը, որի դեպքում հնարավոր է միաժամանակ ապահովել արտադրանքի անվտանգությունը, պահպանել արժեքավոր սննդային բաղադրիչները և ձևավորել ընդունելի համային, բուրավետ ու կառուցվածքային հատկություններ։ Քննվում է ջերմային մշակման ազդեցությունը պատրաստի արտադրանքի ֆիզիկաքիմիական և զգայական ցուցանիշների վրա, ինչպես նաև արտադրության տարբեր փուլերում որակի փոփոխությունների վերահսկման նշանակությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նոր բաղադրագրերի մշակման գիտական հիմնավորումը՝ հումքի տարբեր բաղադրիչների համատեղելիության, դրանց սննդային նշանակության և վերջնական արտադրանքի տեխնոլոգիական կայունության գնահատմամբ։ Դիտարկվում են նաև տեղական գյուղատնտեսական հումքի արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները, ինչը կարող է նպաստել հումքային ռեսուրսների առավել ամբողջական վերամշակմանը և արտադրատեսականու ընդլայնմանը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում պատրաստի պահածոների պահպանման ընթացքում ֆիզիկաքիմիական, մանրէաբանական և զգայական բնութագրերի կայունությանը, քանի որ պահպանման ժամկետի հիմնավորումը կապված է արտադրանքի անվտանգության և սպառողական որակի հետ։ Արտադրական տեխնոլոգիայի գնահատման ընթացքում կարող են հաշվի առնվել նաև նյութական ու էներգետիկ ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը, տեխնոլոգիական կորուստների նվազեցումը և գործող արտադրական սարքավորումներին նոր գործընթացների հարմարեցման հնարավորությունը։ Աշխատությունն ընդհանուր առմամբ միավորում է սննդի տեխնոլոգիայի, սննդի քիմիայի, հումքի ապրանքագիտության և որակի վերահսկման մոտեցումները՝ նպաստելով նոր պահածոյացված արտադրատեսակների մշակման, դրանց արտադրական գործընթացների հիմնավորման և մրցունակ սննդամթերքի տեսականու ընդլայնման գիտատեխնոլոգիական հիմքերի ձևավորմանը։

    Updated: 2026-09-23
    Պահածոյացված սննդամթերքների նոր արտադրատեսակների արտադրության տեխնոլոգիաների հիմնավորումը
    Online

    Economics

    Կառավարչական որոշումների ընդունման արդյունավետությունը (ՀՀ առևտրային բանկերի նյութերով)

    Աշխատությունը նվիրված է կառավարչական որոշումների ընդունման արդյունավետության ուսումնասիրությանը՝ ՀՀ առևտրային բանկերի գործունեության նյութերի հիման վրա։ Գրքում ուսումնասիրվում է բանկային կառավարման համակարգում որոշումների կայացման դերը, դրանց որակի և հիմնավորվածության ազդեցությունը ֆինանսական կազմակերպության գործունեության արդյունավետության, մրցունակության և կայունության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կառավարչական որոշումների ընդունման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերին, որոշումների մշակման և իրականացման փուլերին, տեղեկատվության հավաքագրման ու վերլուծության գործընթացներին, ինչպես նաև տարբեր ռիսկերի գնահատմանը։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են ՀՀ առևտրային բանկերի գործունեությանը բնորոշ կառավարչական խնդիրները և այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել որոշումների արդյունավետության վրա՝ ներառյալ ֆինանսական ցուցանիշները, շուկայական միջավայրը, մրցակցային պայմանները, հաճախորդների վարքագիծը, ռիսկերի մակարդակը և բանկի ներքին կառավարման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ ժամանակակից բանկային համակարգում արագ և հիմնավորված որոշումների ընդունումը մեծ նշանակություն ունի ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ բաշխման, ռիսկերի նվազեցման և բանկի երկարաժամկետ զարգացման ապահովման համար։ Աշխատանքում ներկայացվող մոտեցումները կարող են հիմք ծառայել կառավարչական որոշումների գնահատման չափանիշների կատարելագործման, որոշումների ընդունման գործընթացի օպտիմալացման և բանկային կառավարման արդյունավետության բարձրացման համար։ ՀՀ առևտրային բանկերի գործունեության վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրության տեսական դրույթները կապել գործնական տվյալների և իրական կառավարման խնդիրների հետ։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել բանկային ոլորտի ղեկավարներին և մասնագետներին, տնտեսագետներին, ֆինանսիստներին, կառավարման մասնագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և տնտեսագիտական ու ֆինանսական ուղղությունների ուսանողներին։

    Updated: 2026-09-15
    Կառավարչական որոշումների ընդունման արդյունավետությունը (ՀՀ առևտրային բանկերի նյութերով)
    Online

    Biology

    Исследование влияния таурина на клеточные структуры мозга крыс в условиях этаноловой интоксикации

    Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է էթանոլի ազդեցության պայմաններում առնետների գլխուղեղի բջջային կառուցվածքների վրա տաուրինի ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել ալկոհոլային թունավորման պայմաններում գլխուղեղի հյուսվածքներում առաջացող բջջային և կենսաքիմիական փոփոխությունները և գնահատել տաուրինի հնարավոր ազդեցությունը այդ գործընթացների վրա։ Ուսումնասիրությունը տեղավորվում է նեյրոկենսաբանության, բջջաբանության և թունաբանության այն ուղղությունների շրջանակում, որոնք ուսումնասիրում են արտաքին վնասակար գործոնների ազդեցությունը կենտրոնական նյարդային համակարգի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ վիճակի վրա։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել էթանոլի ազդեցությամբ գլխուղեղի տարբեր հատվածների բջիջներում տեղի ունեցող կառուցվածքային փոփոխությունները, բջջային թաղանթների վիճակը, նյութափոխանակային գործընթացները, օքսիդատիվ սթրեսի հետ կապված երևույթները և նյարդային հյուսվածքի բնականոն գործունեության խաթարման հնարավոր մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տաուրինին՝ որպես օրգանիզմում բնականորեն հանդիպող միացության, որի կենսաբանական գործառույթները կապված են բջջային հոմեոստազի, թաղանթային գործընթացների և նյարդային համակարգի գործունեության կարգավորման հետ։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է պարզել, թե արդյոք տաուրինի առկայությունը կարող է փոփոխել էթանոլի ազդեցության հետևանքով առաջացող բջջային կառուցվածքային փոփոխությունների արտահայտվածությունը։ Փորձարարական ուսումնասիրության ընթացքում կարող են համեմատվել տարբեր խմբերի կենդանիների գլխուղեղի հյուսվածքային և բջջային ցուցանիշները՝ էթանոլի ազդեցության, տաուրինի կիրառման և դրանց համակցված ազդեցության պայմաններում։ Այդպիսի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ուսումնասիրվող նյութի հնարավոր պաշտպանական կամ կարգավորող ազդեցությունը և բացահայտելու դրա հետ կապված կենսաբանական օրինաչափությունները։ Աշխատանքում կարող են կիրառվել հյուսվածաբանական, բջջաբանական, կենսաքիմիական և մորֆոմետրիկ մեթոդներ՝ գլխուղեղի կառուցվածքային փոփոխությունները և բջջային վիճակը գնահատելու համար։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև ստացված արդյունքների վիճակագրական մշակումը, որը հնարավորություն է տալիս տարբեր փորձարարական պայմաններում արձանագրված փոփոխությունները համեմատել և գնահատել դրանց հավաստիությունը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել էթանոլի նեյրոտոքսիկ ազդեցության մեխանիզմների առավել խորքային ըմբռնմանը և տաուրինի հնարավոր կենսաբանական ազդեցությունների ուսումնասիրմանը։ Միաժամանակ աշխատանքը կարող է ընդլայնել պատկերացումները ուղեղի բջջային կառուցվածքների՝ արտաքին քիմիական ազդեցությունների նկատմամբ արձագանքի վերաբերյալ և հիմք ծառայել հետագա փորձարարական հետազոտությունների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կարևոր է նյարդային հյուսվածքի վրա էթանոլի ազդեցության բջջային մեխանիզմների բացահայտման և այդ ազդեցության պայմաններում կենսաբանական կարգավորիչ գործոնների դերի գնահատման տեսանկյունից։

    Updated: 2026-09-22
    Исследование влияния таурина на клеточные структуры мозга крыс в условиях этаноловой интоксикации
    Online

    Economics

    Դրամական հոսքերի վերլուծության ուղղակի և անուղղակի մեթոդների կիրառման հիմնախնդիրները ՀՀ առևտրային բանկերում

    Գիրքը նվիրված է դրամական հոսքերի վերլուծության ուղղակի և անուղղակի մեթոդների կիրառման առանձնահատկությունների և հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության առևտրային բանկերի գործունեության շրջանակում։ Այն ներկայացնում է դրամական միջոցների շարժի գնահատման տեսական և գործնական հիմքերը, ֆինանսական տեղեկատվության վերլուծության նշանակությունը և բանկային կառավարման գործընթացում դրա կիրառման հնարավորությունները։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են դրամական հոսքերի ձևավորման աղբյուրները, դրանց կառավարման մեխանիզմները, վերլուծության տարբեր մեթոդների առավելություններն ու սահմանափակումները, ինչպես նաև դրանց կիրառման արդյունավետության բարձրացման ուղիները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում առևտրային բանկերի ֆինանսական կայունության գնահատման, իրացվելիության կառավարման և որոշումների կայացման գործընթացներում դրամական հոսքերի վերլուծության դերին։ Գիրքը նախատեսված է ֆինանսների և բանկային ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են ֆինանսական վերլուծության ժամանակակից մեթոդներով և բանկային համակարգի կառավարման հիմնահարցերով։

    Updated: 2026-09-16
    Դրամական հոսքերի վերլուծության ուղղակի և անուղղակի մեթոդների կիրառման հիմնախնդիրները ՀՀ առևտրային բանկերում
    Online

    Psychology

    Ինքնաագրեսիայի հոգեբանական պատճառականությունը և կանխարգելման ուղիները

    Հոգեբանական և կլինիկահոգեբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ինքնաագրեսիայի հոգեբանական պատճառականության, դրա ձևավորմանը նպաստող գործոնների և կանխարգելման հնարավոր ուղիների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ինքնաագրեսիայի հասկացությունը, հոգեբանական մեկնաբանությունները, անձի հուզական և վարքային կարգավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ինքնաուղղված բացասական վերաբերմունքի ձևավորման հնարավոր նախադրյալները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անձի ինքնագնահատականի, ներքին հակասությունների, հուզական լարվածության, սթրեսի, հոգեբանական պաշտպանության մեխանիզմների և միջանձնային հարաբերությունների ազդեցությանը ինքնաագրեսիվ վարքագծի առաջացման վրա։ Վերլուծվում են անհատական, ընտանեկան և սոցիալական միջավայրի գործոնների փոխազդեցությունները, հոգեբանական խոցելիության պայմանները և անձի հարմարվողական կարողությունների նշանակությունը։ Քննարկվում են ինքնաագրեսիայի հոգեբանական գնահատման, ռիսկի և պաշտպանական գործոնների բացահայտման, հուզական ինքնակարգավորման զարգացման և հոգեբանական աջակցության կազմակերպման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են կանխարգելիչ աշխատանքի անհատական և խմբային մոտեցումները, հոգեբանական խորհրդատվության, հոգեկրթության, աջակցող միջավայրի ձևավորման և մասնագիտական վաղ միջամտության հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ընտանիքի, կրթական հաստատությունների և հոգեկան առողջության մասնագետների համագործակցության նշանակությանը՝ հոգեբանական բարեկեցության ամրապնդման և ինքնաագրեսիվ վարքագծի կանխարգելման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել անձի հոգեբանության, կլինիկական հոգեբանության, զարգացման հոգեբանության, հոգեբանական խորհրդատվության և կանխարգելիչ հոգեկան առողջության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-10-08
    Ինքնաագրեսիայի հոգեբանական պատճառականությունը և կանխարգելման ուղիները