Напряженно-деформпрованно состояние конструктивных элементов ослабленных трещинами и отверстиями

History

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի առաջին երկու տասնամյակներում Հայաստանում աշխատավորական կազմակերպությունների ձևավորման, զարգացման և գործունեության պատմությանը՝ դրանք դիտարկելով ժամանակաշրջանի սոցիալ-տնտեսական, հասարակական և քաղաքական փոփոխությունների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են արդյունաբերության, արհեստների, տրանսպորտի և աշխատանքի այլ ոլորտներում զբաղված մարդկանց մասնագիտական կազմակերպման նախադրյալները, աշխատանքային պայմանները, աշխատավարձի, աշխատաժամանակի, սոցիալական պաշտպանության և աշխատողների իրավունքների հետ կապված խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում աշխատավորների համախմբման սկզբնական ձևերին, մասնագիտական ընկերությունների ու կազմակերպությունների ստեղծմանը և դրանց գործունեության հիմնական ուղղություններին։ Քննվում է արդյունաբերական կենտրոնների և քաղաքային միջավայրի նշանակությունը կազմակերպված աշխատանքային շարժման զարգացման համար, ինչպես նաև տնտեսական փոփոխությունների ազդեցությունը աշխատավորական հարաբերությունների վրա։ Ուսումնասիրվում են գործադուլները, հավաքները, կոլեկտիվ պահանջների ներկայացման ձևերը և գործատուների հետ հարաբերությունների կարգավորման փորձերը՝ որպես աշխատավորների սոցիալական ու տնտեսական շահերի պաշտպանության միջոցներ։ Կարևորվում է նաև տարբեր մասնագիտությունների ներկայացուցիչների կազմակերպվածության աստիճանը և նրանց միջև համագործակցության ձևավորումը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է արհեստակցական շարժման և ժամանակաշրջանի հասարակական ու քաղաքական գործընթացների փոխհարաբերության քննությունը։ Այդ համատեքստում դիտարկվում է տարբեր գաղափարական ուղղությունների և հասարակական կազմակերպությունների ազդեցությունը աշխատավորական միջավայրի վրա՝ առանց արհեստակցական գործունեությունը միայն քաղաքական պայքարի շրջանակում սահմանափակելու։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Ռուսական կայսրության վերջին շրջանի օրենսդրական և վարչական պայմաններին, 1905 թվականի հեղափոխությանը հաջորդած հասարակական ակտիվությանը, Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիների տնտեսական դժվարություններին և հետագա քաղաքական վերափոխումների ազդեցությանը աշխատավորական կազմակերպությունների գործունեության վրա։ Քննվում են նաև պատերազմով, տնտեսական անկայունությամբ, բնակչության տեղաշարժերով և սոցիալական ճգնաժամերով պայմանավորված փոփոխությունները, որոնք էապես վերափոխել են աշխատանքի կազմակերպման և աշխատավորների սոցիալական պաշտպանության խնդիրները։ Ժամանակաշրջանի մամուլի, արխիվային փաստաթղթերի, կազմակերպությունների որոշումների, հայտարարությունների և այլ պատմական նյութերի ուսումնասիրությունը կարող է հնարավորություն տալ վերականգնելու առանձին միությունների գործունեությունը, անդամների պահանջներն ու հասարակական դերը։ Աշխատավորական կազմակերպությունների պատմությունը ներկայացվում է նաև որպես Հայաստանի սոցիալական պատմության կարևոր բաղադրիչ, որի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու աշխատանքի մշակույթի, կոլեկտիվ շահերի պաշտպանության և մասնագիտական ինքնակազմակերպման զարգացման ընթացքը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել Հայաստանի նորագույն պատմության, սոցիալական և տնտեսական պատմության, աշխատանքային հարաբերությունների և աշխատավորական շարժումների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Linguistics

This book introduces the fundamental concepts of text linguistics, focusing on the relationships between text, discourse, and knowledge in human communication. It explains how texts are structured beyond the sentence level, emphasizing cohesion, coherence, and contextual meaning as key elements in understanding language use. The author explores how discourse reflects social, cognitive, and cultural knowledge, showing how meaning is constructed through interaction between speaker, text, and reader. The course also covers major approaches in discourse analysis, including pragmatic and functional perspectives, and highlights how texts operate in different communicative settings such as academic, media, and everyday communication. Through clear explanations and illustrative examples, the book helps readers develop analytical skills for interpreting written and spoken discourse. It is intended for students of linguistics, communication studies, and related fields who seek an introductory yet systematic understanding of text linguistics and discourse analysis.

Agriculture

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի՝ խաղողի վազերի ծածկով մշակության գոտում այգիների ինտենսիվ մշակության տեխնոլոգիայի ուսումնասիրմանը և կատարելագործմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մշակել և հիմնավորել այնպիսի ագրոտեխնիկական համակարգ, որը թույլ կտա առավել արդյունավետ օգտագործել խաղողի այգիների հողային, ջրային և կենսաբանական ռեսուրսները, բարձրացնել վազերի արտադրողականությունը, ապահովել բերքի կայունություն և բարելավել ստացվող խաղողի որակական ցուցանիշները։ Ծածկով մշակության գոտիներում խաղողագործության առանձնահատկությունը պայմանավորված է ձմռան ընթացքում վազերը ցածր ջերմաստիճանների հնարավոր վնասակար ազդեցությունից պաշտպանելու անհրաժեշտությամբ, ինչի պատճառով այգու կառավարման տեխնոլոգիան պետք է ներառի ոչ միայն աճի և բերքատվության բարձրացման, այլև վազերի ժամանակին ծածկման ու բացման արդյունավետ մեթոդներ։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է հատկացվում ինտենսիվ խաղողագործության հիմնական տարրերի ուսումնասիրմանը՝ այգու հիմնման սխեմայից և տնկման խտությունից մինչև վազերի ձևավորման, էտի, կապի, հողի մշակության, սնուցման և ոռոգման համակարգերի ընտրությունը։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել վազերի բեռնվածության կարգավորմանը, բերքատու օղակների ճիշտ ձևավորմանը և բույսի վեգետատիվ ու գեներատիվ աճի հավասարակշռության պահպանմանը, քանի որ այդ գործոնները մեծապես որոշում են ինչպես բերքի քանակը, այնպես էլ խաղողի ողկույզների և հատապտուղների որակը։ Ինտենսիվ տեխնոլոգիայի կարևոր բաղադրիչ է նաև հողի խնամքի ճիշտ կազմակերպումը։ Հողի մշակման եղանակը, խոնավության պահպանումը, պարարտացումը և մոլախոտերի դեմ պայքարը պետք է համապատասխանեցվեն այգու պայմաններին և բույսերի սննդային պահանջներին։ Ոռոգման արդյունավետ կառավարումը նույնպես կարող է էապես ազդել վազերի աճի, բերքատվության և ջրի օգտագործման արդյունավետության վրա։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել նաև խաղողի հիվանդությունների և վնասատուների դեմ պայքարի միջոցները՝ ինտեգրված պաշտպանության սկզբունքների կիրառմամբ, որպեսզի բարձր բերքատվությունը համատեղվի բերքի որակի և արտադրության տնտեսական արդյունավետության պահպանման հետ։ Հայաստանի պայմաններում հատկապես կարևոր է տարբեր ագրոտեխնիկական միջոցառումների ժամկետների ճիշտ ընտրությունը, քանի որ կլիմայական պայմանների, ձմեռային ջերմաստիճանների և վեգետացիոն շրջանի առանձնահատկությունների փոփոխությունները կարող են զգալիորեն ազդել վազերի վիճակի և բերքի ձևավորման վրա։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ առաջարկվող տեխնոլոգիական լուծումները կարող են նպաստել ծածկով մշակության գոտիներում խաղողի այգիների արտադրողականության բարձրացմանը, աշխատանքային և նյութական ծախսերի նվազեցմանը և արտադրության կայունության ապահովմանը։ Միաժամանակ, ինտենսիվ մշակության համակարգը կարող է նպաստել այգիների տարածքի ավելի արդյունավետ օգտագործմանը և մեկ միավոր մակերեսից ավելի բարձր տնտեսական արդյունքի ստացմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել խաղողագործներին, ագրոնոմներին, գյուղատնտեսական մասնագետներին, հետազոտողներին և խաղողի արտադրությամբ զբաղվող տնտեսություններին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է խաղողագործության կենսաբանական հիմքերը և գործնական ագրոտեխնոլոգիաները՝ նպատակ ունենալով Հայաստանի ծածկով մշակության գոտիների համար ձևավորել ինտենսիվ խաղողագործության արդյունավետ, կայուն և արտադրական առումով նպատակահարմար համակարգ։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է անօդաչու թռչող սարքերի կառավարման ազդանշանների հայտնաբերման համակարգերի ուսումնասիրմանն ու մշակմանը և դրանց նկատմամբ հակազդման տեխնոլոգիաների ընդհանուր սկզբունքների վերլուծությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը անօդաչու սարքի և կառավարման կայանի միջև ռադիոհաճախականային կապերի հայտնաբերումն է, դրանց առանձնահատկությունների վերլուծությունը և տարբեր ազդանշանների ֆոնին թիրախային հաղորդակցությունը տարբերակելու խնդիրը։ Ժամանակակից հայտնաբերման համակարգերը կարող են համատեղել ռադիոհաճախականային, ռադարային, օպտիկական և ակուստիկ սենսորների տվյալները՝ բարձրացնելով հայտնաբերման և դասակարգման հուսալիությունը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ազդանշանների հաճախականային և ժամանակային բնութագրերը, սպեկտրային վերլուծության մեթոդները, ազդանշանների դասակարգման ալգորիթմները, խանգարումների պայմաններում հայտնաբերման ճշգրտությունը և կեղծ ազդանշանների նվազեցման եղանակները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կառավարման ազդանշանների տարբերակումը այլ ռադիոհաղորդակցություններից, քանի որ իրական միջավայրում ռադիոհաճախականային սպեկտրը կարող է լինել խիտ և բազմազան։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև հայտնաբերման, տեղորոշման, հետևման և նույնականացման փուլերի փոխկապակցվածությունը՝ ձևավորելով անօդաչու համակարգերի վերահսկման բազմաշերտ մոտեցում։ Միաժամանակ աշխատանքում դիտարկվող «գլուշման» կամ ռադիոէլեկտրոնային խանգարման բաղադրիչը վերաբերում է ազդանշանային կապերի խափանմանը, սակայն դրա գործնական իրականացման պարամետրերը, սարքավորումների կառուցումը կամ կիրառման հրահանգները այստեղ չեն մանրամասնվում, քանի որ նման միջամտությունը կարող է խափանել նաև այլ օրինական ռադիոկապեր և ենթակա է իրավական սահմանափակումների։ Գիտական տեսանկյունից հետազոտությունը կարևոր է հատկապես ազդանշանների մշակման, ռադիոէլեկտրոնային համակարգերի, մեքենայական դասակարգման և բազմասենսորային տվյալների միավորման խնդիրների ուսումնասիրության համար։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են նպաստել անօդաչու թռչող սարքերի անվտանգ հայտնաբերման և վերահսկման համակարգերի կատարելագործմանը՝ շեշտադրելով ոչ թե մեկ տեխնոլոգիայի, այլ փոխլրացնող սենսորների համատեղ կիրառումը։ Նյութը կարող է հետաքրքրել ռադիոէլեկտրոնիկայի, կապի համակարգերի, ազդանշանների թվային մշակման, ավտոմատ կառավարման, տեղեկատվական անվտանգության և անօդաչու համակարգերի տեխնոլոգիաների ոլորտներում մասնագիտացող հետազոտողներին, ինժեներներին և ուսանողներին։

Technology

Այս աշխատությունը վերաբերում է սկանավորող նանոմետրական օպտիկական մանրադիտակի (SNOM) լուծողականության բարձրացման մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ առանձին կենսամոլեկուլների կառուցվածքային և դինամիկ առանձնահատկությունների հետազոտման նպատակով։ Հետազոտության հիմնական նպատակը օպտիկական միկրոսկոպիայի սահմանափակումների հաղթահարումն է՝ դիֆրակցիոն սահմանը շրջանցող տեխնիկաների կիրառման միջոցով, որպեսզի հնարավոր լինի հասնել նանոմասշտաբային տարածական լուծողականության և դիտարկել առանձին սպիտակուցներ, նուկլեինաթթուներ և այլ կենսամոլեկուլներ իրենց բնական կամ վերահսկվող միջավայրում։ Ուսումնասիրվում են near-field օպտիկայի սկզբունքները, որտեղ լույսի փոխազդեցությունը նմուշի հետ իրականացվում է ենթալիքային հեռավորությունների վրա, ինչպես նաև տարբեր զոնդային համակարգերի դիզայնը, որոնք ապահովում են բարձր զգայունություն և տարածական ճշգրտություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լուծողականության բարելավման ֆիզիկական մեթոդներին՝ զոնդի ծայրի ձևի օպտիմալացում, պլազմոնային էֆեկտների օգտագործում, ինտերֆերենցիոն տեխնիկաներ և ազդանշան-աղմուկ հարաբերակցության բարձրացում։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է կենսամոլեկուլների հետազոտման կիրառական ուղղությունները՝ ներառյալ սպիտակուցների կառուցվածքային փոփոխությունների դիտարկումը, ԴՆԹ-ի կոնֆորմացիոն դինամիկան և բիոմոլեկուլային փոխազդեցությունների քարտեզագրումը նանոմասշտաբով։ Միաժամանակ վերլուծվում են փորձարարական սահմանափակումները և տվյալների մշակման մեթոդները, որոնք անհրաժեշտ են բարձր լուծողականությամբ պատկերների ստացման և մեկնաբանման համար։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի նանոօպտիկայի, կենսաֆիզիկայի և բիոմոլեկուլային պատկերավորման տեխնոլոգիաների զարգացման համար՝ նպաստելով առանձին կենսամոլեկուլների բարձր ճշգրտությամբ ուսումնասիրման հնարավորությունների ընդլայնմանը։

Technology

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է մոլիբդենի սուլֆիդային խտանյութերի վերամշակման նոր տեխնոլոգիական մոտեցումների մշակմանը՝ օգտագործելով բարձրջերմաստիճանային ինքնատարածվող սինթեզի մեթոդը՝ մոլիբդենի օքսիդի և մոլիբդենի սիլիցիդի ստացման նպատակով։ Հետազոտության ընթացքում վերլուծվում են պիրոմետալուրգիական և ինքնաջերմացվող ռեակցիաների կինետիկ և թերմոդինամիկ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը ստացվող արտադրանքի կառուցվածքի, մաքրության և ֆազային կազմի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սուլֆիդային հումքի նախնական մշակման փուլերին, օքսիդացման և սիլիցիդացման գործընթացների օպտիմալացմանը, ինչպես նաև էներգաարդյունավետ տեխնոլոգիական ռեժիմների ընտրությանը։ Քննարկվում են նաև ստացված նյութերի ֆիզիկաքիմիական հատկությունները և դրանց կիրառական նշանակությունը բարձր ջերմաստիճանային նյութագիտության, էլեկտրոնիկայի և մետալուրգիայի ոլորտներում։ Աշխատությունը ընդգծում է ինքնատարածվող սինթեզի մեթոդի արդյունավետությունը որպես խոստումնալից տեխնոլոգիական մոտեցում բարդ հումքերի խորքային վերամշակման համար։