Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionLinguistics
Мнимое географическое название ъротастак, в Истории Агафангела
Աշխատությունը նվիրված է Ագաթանգեղոսի «Հայոց պատմություն» երկում հանդիպող «ըռոտաստակ» անվան լեզվաբանական, պատմաաշխարհագրական և աղբյուրագիտական ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են տվյալ անվան ծագման, ընթերցման և մեկնաբանության հետ կապված խնդիրները, ինչպես նաև դրա՝ որպես աշխարհագրական տեղանուն ընկալվելու հիմնավորվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հին հայկական ձեռագրերի տեքստաբանական առանձնահատկություններին, հնարավոր գրչագրական աղավաղումներին և պատմական աղբյուրներում հանդիպող անվանումների ճիշտ նույնականացման մեթոդներին։ Ուսումնասիրվում են բառի լեզվական կառուցվածքը, իմաստային հնարավոր մեկնաբանությունները և դրա կիրառության համատեքստը՝ հաշվի առնելով հին հայերենի բառապաշարային ու քերականական առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում պատմագրական երկերի փոխանցման ընթացքում առաջացած տարընթերցումներին և դրանց ազդեցությանը պատմաաշխարհագրական տեղեկությունների մեկնաբանության վրա։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայկական միջնադարյան պատմագրության, պատմական տեղանունների ուսումնասիրության և հին ձեռագրերի գիտական քննության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հայագետների, պատմաբանների, բանասերների, աղբյուրագետների, ձեռագրագետների և հին հայկական գրականությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-12
History
Պատմություն կամ Աղվանից աշխարհում տեղի ունեցած որոշ իրադարձությունների հիշատակարան
Պատմական և տարեգրական բնույթի աշխատություն, որը նվիրված է Աղվանից աշխարհում տեղի ունեցած առանձին իրադարձությունների հիշատակմանն ու գրավոր արձանագրմանը։ Այն ներկայացնում է տարածաշրջանի անցյալի վերաբերյալ պատմական տեղեկություններ՝ անդրադառնալով տարբեր ժամանակներում տեղի ունեցած դեպքերին և դրանց նշանակությանը տեղական հասարակական ու քաղաքական կյանքի համար։ Աշխատության կարևորությունը պայմանավորված է Աղվանքի պատմական տարածքի՝ Կուրի ավազանի և հարակից շրջանների պատմության ուսումնասիրության հնարավորությամբ, ինչպես նաև այդ տարածքում ձևավորված հայկական հոգևոր, մշակութային և հասարակական միջավայրի վերաբերյալ տեղեկությունների պահպանմամբ։ Պատմական հիշատակությունների միջոցով ընթերցողը կարող է պատկերացում կազմել տարածաշրջանի անցուդարձի, բնակչության կյանքի, իշխանական հարաբերությունների, հոգևոր հաստատությունների և պատմական հիշողության ձևավորման մասին։ Աղվանից աշխարհի պատմությունը սերտորեն առնչվում է Արցախի և Արևելյան Հայաստանի պատմական գործընթացներին, ուստի նման աշխատությունները կարևոր նշանակություն ունեն տարածաշրջանի փոխկապակցված պատմության ուսումնասիրության համար։ Գրավոր հիշատակարանների արժեքը հատկապես մեծ է այն առումով, որ դրանք պահպանում են առանձին դեպքերի մասին տեղեկություններ, որոնք կարող են լրացնել պատմական այլ աղբյուրների հաղորդումները և նպաստել անցյալի իրադարձությունների համակողմանի քննությանը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ պատմագրության, Արցախի ու Աղվանքի պատմության, եկեղեցական և հասարակական կյանքի, ինչպես նաև 19-րդ դարի հայերեն պատմական հրատարակությունների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, տարածաշրջանային պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և հայկական պատմամշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։
Updated: 2026-11-10
Religion
Դավթի սաղմոսների գիրք
Գիրքը ներառում է Դավիթ մարգարեին վերագրվող սաղմոսները՝ քրիստոնեական և հուդայական կրոնական ավանդության կարևորագույն հոգևոր ու գրական ստեղծագործություններից մեկը։ Սաղմոսները աղոթքի, փառաբանության, ապաշխարության, գոհաբանության և առ Աստված դիմումի տարբեր արտահայտություններ են, որոնց միջոցով ներկայացվում են մարդու հոգևոր ապրումները, հավատը, հույսը, վիշտը, երախտագիտությունն ու աստվածային օգնության ակնկալիքը։ Դրանցում արտացոլված են մարդու և Աստծո հարաբերությունները, աստվածային արդարության, ողորմության, պաշտպանության և փրկության գաղափարները, ինչպես նաև կյանքի դժվարությունների ու փորձությունների հաղթահարման հոգևոր ուղիները։ Ստեղծագործությունների բովանդակությունը բազմազան է․ որոշ սաղմոսներ փառաբանում են Աստծո զորությունն ու արարչագործությունը, մյուսները արտահայտում են անհատի կամ ժողովրդի աղոթքն ու օգնության խնդրանքը, իսկ առանձին հատվածներ կենտրոնանում են մեղքերի գիտակցման, ապաշխարության և հոգևոր մաքրման վրա։ Գիրքն ունի ոչ միայն կրոնական, այլև գրական և մշակութային նշանակություն․ սաղմոսների պատկերավոր լեզուն, բանաստեղծական կառուցվածքը, կրկնությունները, խորհրդանշական արտահայտություններն ու հուզական խորությունը դրանք դարձնում են հոգևոր պոեզիայի արժեքավոր օրինակներ։ Հայ եկեղեցական ավանդության մեջ սաղմոսները կարևոր տեղ են զբաղեցնում ժամերգությունների, աղոթական արարողությունների և անհատական նվիրական ընթերցանության մեջ՝ նպաստելով հավատքի ամրապնդմանը, բարոյական ինքնաքննությանը և հոգևոր դաստիարակությանը։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի նաև հայերեն կրոնական գրականության, աստվածաշնչյան տեքստերի տարածման և հայ ժողովրդի հոգևոր-մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով ծանոթանալու քրիստոնեական աղոթքի ավանդույթին, աստվածաբանական պատկերացումներին և սաղմոսերգության դարավոր ազդեցությանը։
Updated: 2026-11-14
Religion
Հռոմի պապ Պիոս Թ-ի շրջաբերական թուղթը
Գիրքը ներկայացնում է Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու քահանայապետ Պիոս Թ-ի անունով հրապարակված շրջաբերական թուղթ, որը պատկանում է պապական պաշտոնական գրությունների և եկեղեցական հաղորդագրությունների ժանրին։ Շրջաբերականները կարևոր դեր են ունեցել կաթոլիկ եկեղեցու ուսմունքի, դիրքորոշումների և հոգևոր առաջնորդության տարածման գործում՝ դիմելով հոգևորականությանը և հավատացյալ համայնքներին ու անդրադառնալով եկեղեցական կյանքի, քրիստոնեական հավատի և կրոնական պարտականությունների վերաբերյալ հարցերին։ Նման փաստաթղթերը սովորաբար արտահայտում են քահանայապետի պաշտոնական ուղերձը և նախատեսված են եկեղեցական միջավայրում համապատասխան սկզբունքների ու դրույթների ներկայացման, պարզաբանման և տարածման համար։ Դրանք կարող են առնչվել հավատքի պահպանմանը, եկեղեցու ներքին կարգապահությանը, հոգևոր կյանքի կազմակերպմանը, բարոյական պատասխանատվությանը և հավատացյալների՝ եկեղեցու հետ ունեցած հարաբերություններին։ Պիոս Թ-ի գահակալության շրջանը կաթոլիկ եկեղեցու պատմության կարևոր ժամանակահատվածներից է, որը բնորոշվել է եկեղեցու դերի, կրոնական ուսմունքի և ժամանակակից հասարակական փոփոխությունների նկատմամբ նրա վերաբերմունքի շուրջ ծավալված քննարկումներով։ Այդ պատճառով քահանայապետի շրջաբերական գրությունները արժեքավոր սկզբնաղբյուրներ են եկեղեցական պատմության, կաթոլիկ աստվածաբանության և 19-րդ դարի կրոնական մտքի ուսումնասիրության համար։ Հայերենով ներկայացված նման փաստաթղթերը կարևոր նշանակություն ունեն նաև հայալեզու ընթերցողների համար՝ հնարավորություն տալով ծանոթանալու կաթոլիկ եկեղեցու պաշտոնական խոսքին և դրա գաղափարական բովանդակությանը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել կրոնագետներին, պատմաբաններին, աստվածաբաններին և հայերեն կրոնական գրականության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։
Updated: 2026-10-26
Literature
Հայ հին գրականությունը «Բազմավէպի» էջերում
Աշխատությունը ուսումնասիրում է հայ հին գրականության ներկայացումն ու մեկնաբանությունը «Բազմավէպ» հանդեսի էջերում՝ բացահայտելով այն գիտական, գաղափարական և մշակութային մոտեցումները, որոնց միջոցով միջնադարյան գրական ժառանգությունը ներմուծվել և վերարժևորվել է նոր ժամանակների գիտական մտքի շրջանակում։ Վերլուծվում են այն հոդվածները, ուսումնասիրությունները և հրապարակումները, որոնք անդրադառնում են հայ հին հեղինակներին, նրանց տեքստերի լեզվական, պատմական և գեղարվեստական առանձնահատկություններին, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում «Բազմավէպ»-ի դերին որպես գիտական-մշակութային հարթակի, որը նպաստել է հայ միջնադարյան գրականության համակարգված ուսումնասիրությանը, աղբյուրագիտական նյութերի տարածմանը և գրական ժառանգության հանրայնացմանը։ Աշխատությունը կարևոր է հայ գրականության պատմության, մամուլի ուսումնասիրության և հայագիտության զարգացման գործընթացները խորությամբ հասկանալու համար՝ ցույց տալով, թե ինչպես է գիտական մամուլը ձևավորել հին գրականության ընկալման ժամանակակից պատկերացումները։
Updated: 2026-09-11
Philosophy
18-րդ դարի երկրորդ կեսի հնդկահայ լուսավորիչների բարոյագիտական հայացքները
Աշխատությունը նվիրված է 18-րդ դարի երկրորդ կեսին Հնդկաստանի հայկական համայնքում ձևավորված լուսավորական մտքի ներկայացուցիչների բարոյագիտական հայացքների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում հնդկահայ լուսավորիչների գաղափարական ժառանգությունն է, նրանց պատկերացումները մարդու, հասարակության, բարոյականության, կրթության, աշխատանքի, առաքինության և հասարակական պատասխանատվության վերաբերյալ։ Ուսումնասիրությունը լուսաբանում է այն մտավոր և հասարակական միջավայրը, որտեղ ձևավորվել են տվյալ շրջանի հնդկահայ գործիչների աշխարհայացքը և բարոյափիլիսոփայական մոտեցումները՝ դրանք կապելով հայկական գաղթօջախի մշակութային կյանքի, կրթական շարժման և ազգային ինքնագիտակցության զարգացման հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարոյական դաստիարակության նշանակությանը և այն գաղափարին, որ կրթությունն ու գիտելիքը կարող են նպաստել անհատի կատարելագործմանը, հասարակական առաջընթացին և ազգային կյանքի վերակազմավորմանը։ Քննարկվում են մարդու արժանապատվության, ազատության, պարտքի, պատասխանատվության, արդարության և բարու ու չարի վերաբերյալ պատկերացումները, ինչպես նաև անհատի անձնական բարոյականության և հասարակության բարօրության փոխկապակցվածությունը։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու լուսավորական գաղափարների ներթափանցումն ու տեղայնացումը հայկական մտավոր միջավայրում և ցույց տալու, թե ինչպես են համաշխարհային լուսավորական մտածողության որոշ սկզբունքներ զուգորդվել հայկական հոգևոր, կրթական և մշակութային ավանդույթների հետ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև կրոնական և աշխարհիկ արժեքների փոխհարաբերության դիտարկումը, քանի որ այդ շրջանի բարոյագիտական մտածողության մեջ ավանդական արժեքները կարող էին միահյուսվել բանականության, կրթության և հասարակական բարեփոխումների գաղափարների հետ։ Հնդկահայ լուսավորիչների հայացքների քննությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու 18-րդ դարի հայ փիլիսոփայական և հասարակական մտքի զարգացման մասին, ինչպես նաև գնահատելու հայկական գաղթօջախների դերը ազգային մշակույթի և մտավոր կյանքի պատմության մեջ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել փիլիսոփայության, բարոյագիտության, հայ փիլիսոփայական մտքի պատմության, հայագիտության և հայկական գաղթօջախների պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-15