Մուրացան Առաքյալը

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է սննդարդյունաբերության երկրորդային հումքի հիման վրա բինար սորբենտների ստացման տեխնոլոգիայի մշակմանը՝ ընդգծելով արդյունաբերական թափոնների վերամշակման և շրջակա միջավայրի պահպանության արդիական խնդիրները։ Վերլուծվում են տարբեր օրգանական մնացորդների՝ բուսական և կենդանական ծագման թափոնների քիմիական և կառուցվածքային վերափոխման հնարավորությունները՝ նպատակ ունենալով ստանալ բարձր արդյունավետությամբ սորբցիոն նյութեր։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բինար սորբենտների ֆիզիկաքիմիական հատկություններին, դրանց մակերեսային ակտիվությանը, ծակոտկեն կառուցվածքին և աղտոտիչների (ծանր մետաղներ, օրգանական միացություններ) կլանման մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրությունը նաև քննարկում է ստացման տեխնոլոգիական փուլերը, ակտիվացման մեթոդները և գործընթացի օպտիմալացման պայմանները՝ ապահովելով բարձր արդյունավետություն և տնտեսապես շահավետ արտադրություն։ Աշխատությունը ներկայացնում է կիրառական լուծումներ, որոնք կարող են օգտագործվել ջրի մաքրման, էկոլոգիական վերականգնման և արդյունաբերական թափոնների կառավարման ոլորտներում։

Քաղաքագիտություն

Աշխատանքը նվիրված է Ալեքսիս դը Տոկվիլի ժողովրդավարության հայեցակարգի ուսումնասիրությանը և դրա քննադատական վերաիմաստավորմանը ժամանակակից քաղաքական ու հասարակական իրողությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում Տոկվիլի այն պատկերացումն է, որ ժողովրդավարությունը միայն պետական կառավարման ձև չէ, այլ հասարակության սոցիալական կառուցվածքի, քաղաքական մշակույթի, քաղաքացիների վարքագծի և իշխանության ու հասարակության փոխհարաբերությունների ամբողջական համակարգ։ Նրա մոտեցման կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ ժողովրդավարական հասարակության զարգացումը միաժամանակ ստեղծում է քաղաքական հավասարության ընդլայնման, անհատի ազատության ամրապնդման և քաղաքացիների մասնակցության հնարավորություններ, բայց կարող է առաջացնել նաև նոր վտանգներ՝ կապված անհատականացման, մեծամասնության գերիշխանության և հասարակական պասիվության հետ։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ժողովրդավարության վերաբերյալ Տոկվիլի հիմնական գաղափարները, մասնավորապես՝ քաղաքական և սոցիալական հավասարության, ազատության, քաղաքացիական մասնակցության, տեղական ինքնակառավարման, միավորումների ազատության և ժողովրդավարական մշակույթի փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի մեծամասնության բռնապետության գաղափարը, որի միջոցով Տոկվիլը մատնանշում էր այն վտանգը, երբ ժողովրդավարական մեծամասնությունը կարող է ճնշել փոքրամասնությունների կամ անհատների իրավունքներն ու ազատությունները։ Այս խնդիրը ժամանակակից պայմաններում կարող է դիտարկվել մարդու իրավունքների, սահմանադրական վերահսկողության, անկախ ինստիտուտների և քաղաքական բազմակարծության պաշտպանության տեսանկյունից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև անհատականության և քաղաքացիների հասարակական պասիվության խնդիրը։ Տոկվիլի դիտարկմամբ՝ ժողովրդավարական հասարակությունում անհատների սոցիալական և տնտեսական հավասարության խորացումը կարող է միաժամանակ ուժեղացնել անձնական շահերի վրա կենտրոնանալու միտումը և թուլացնել հասարակական կապերը։ Այդ երևույթը ժամանակակից պայմաններում կարող է համադրվել քաղաքացիական մասնակցության փոփոխվող ձևերի, հասարակական վստահության մակարդակի, քաղաքական ապատիայի և թվային հաղորդակցության ազդեցության հետ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև տեղական ինքնակառավարման և քաղաքացիական միավորումների դերին։ Տոկվիլի համար ժողովրդավարության կայունությունը մեծապես պայմանավորված է քաղաքացիների՝ ինքնակազմակերպվելու, ընդհանուր խնդիրներ լուծելու և պետական իշխանությունից անկախ հասարակական կապեր ձևավորելու կարողությամբ։ Ժամանակակից հասարակություններում այս գաղափարը կարող է կիրառվել քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների, համայնքային նախաձեռնությունների, հասարակական շարժումների և այլ մասնակցային կառույցների ուսումնասիրության համար։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել ազատության և հավասարության հարաբերակցությանը։ Տոկվիլյան մոտեցման կարևոր հարցերից մեկն այն է, թե ինչպես կարելի է համատեղել սոցիալական հավասարության ձգտումը անհատի քաղաքական և քաղաքացիական ազատությունների պահպանման հետ։ Հավասարության բացարձակացման դեպքում կարող են առաջանալ պետական կենտրոնացման և անհատական նախաձեռնության սահմանափակման վտանգներ, մինչդեռ չափազանց մեծ սոցիալական անհավասարությունը կարող է թուլացնել ժողովրդավարական համակարգի լեգիտիմությունն ու քաղաքացիների մասնակցությունը։ Աշխատանքի քննադատական բաղադրիչը հնարավորություն է տալիս գնահատելու, թե Տոկվիլի գաղափարներից որոնք են պահպանել իրենց արդիականությունը, իսկ որոնք պահանջում են վերաիմաստավորում՝ հաշվի առնելով ժամանակակից ժողովրդավարությունների կառուցվածքային փոփոխությունները։ Գլոբալացումը, զանգվածային լրատվամիջոցների և սոցիալական ցանցերի զարգացումը, քաղաքական պոպուլիզմի տարածումը, հասարակական բևեռացումը, ապատեղեկատվությունը, տնտեսական անհավասարությունը և պետական կառավարման ինստիտուտների նկատմամբ վստահության փոփոխությունները ստեղծում են նոր պայմաններ, որոնք Տոկվիլի ժամանակաշրջանում գոյություն չունեին։ Միևնույն ժամանակ նրա ուշադրությունը ժողովրդավարական ինստիտուտների ձևական կառուցվածքից բացի հասարակական սովորույթների, քաղաքական մշակույթի և քաղաքացիների վարքագծի նկատմամբ շարունակում է կարևոր տեսական գործիք լինել ժամանակակից ժողովրդավարությունների խնդիրները հասկանալու համար։ Հետազոտությունը կարող է քննության առնել նաև կենտրոնացման և ապակենտրոնացման խնդիրը։ Տոկվիլը մեծ նշանակություն էր տալիս տեղական ինքնակառավարմանը՝ այն դիտարկելով որպես քաղաքացիների քաղաքական փորձի և պատասխանատվության ձևավորման միջավայր։ Ժամանակակից պայմաններում այս մոտեցումը կարող է կապվել համայնքային կառավարման, մասնակցային ժողովրդավարության և որոշումների ընդունման գործընթացներում քաղաքացիների ներգրավվածության հետ։ Աշխատանքի տեսական արժեքը կայանում է դասական քաղաքական մտքի և ժամանակակից ժողովրդավարության խնդիրների միջև կապի հաստատման մեջ։ Տոկվիլյան գաղափարների քննադատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն գնահատելու նրա տեսության պատմական նշանակությունը, այլև օգտագործելու այն ժամանակակից քաղաքական համակարգերի ուժեղ և թույլ կողմերը վերլուծելու համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ժողովրդավարությունը դիտարկում է որպես մշտական հավասարակշռության պահանջող համակարգ, որտեղ ազատությունը, հավասարությունը, մեծամասնության իշխանությունը, փոքրամասնությունների իրավունքները, քաղաքացիական մասնակցությունը և պետական կենտրոնացման սահմանափակումը փոխկապակցված են։ Տոկվիլի հայեցակարգի ժամանակակից քննությունը ցույց է տալիս, որ նրա բարձրացրած մի շարք խնդիրներ շարունակում են արդիական մնալ, թեև դրանց դրսևորման ձևերը փոփոխվել են՝ նոր տեխնոլոգիական, սոցիալական, տնտեսական և քաղաքական պայմանների ազդեցությամբ։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է դաբաղի դեմ կիրառվող պատվաստանյութի արտադրության տեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործման ուսումնասիրությանը՝ արտադրության արդյունավետության, ստացվող արտադրանքի որակի և կենսաբանական անվտանգության բարձրացման նպատակով։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են պատվաստանյութի արտադրության հիմնական տեխնոլոգիական փուլերը, կիրառվող հումքի և կենսաբանական նյութերի առանձնահատկությունները, արտադրական գործընթացների վերահսկման մեթոդները և վերջնական արտադրանքի որակի գնահատման մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադրական գործընթացների օպտիմալացմանը, տեխնոլոգիական ռեժիմների կատարելագործմանը, արտադրանքի կայունության և պահպանման պայմանների ապահովմանը, ինչպես նաև արտադրության ընթացքում հնարավոր ռիսկերի նվազեցմանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են նաև տեխնոլոգիական գործընթացների ստանդարտացման, որակի վերահսկման և արտադրության արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղիները։ Հետազոտությունը կարող է նշանակություն ունենալ անասնաբուժական կենսապատրաստուկների արտադրության զարգացման, դաբաղի կանխարգելման միջոցների կատարելագործման և կենդանիների վարակիչ հիվանդությունների դեմ պայքարի արդյունավետության բարձրացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել անասնաբույժների, կենսատեխնոլոգների, մանրէաբանների, պատվաստանյութերի արտադրության մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատությունը վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետության պատմամշակութային համալիրների շինարարական տեխնոլոգիաների առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով ավանդական ճարտարապետության, շինարարական նյութերի և վերականգնման ժամանակակից մեթոդների փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել պատմական հուշարձանների և համալիրների կառուցման տեխնոլոգիական առանձնահատկությունները, դրանց կիրառված շինանյութերի կազմը, կառուցվածքային լուծումները և ժամանակի ընթացքում դրանց պահպանման ու վերականգնման խնդիրները։ Ուսումնասիրվում են հայկական ավանդական շինարարական տեխնիկաները՝ քարե շարվածքի մեթոդները, կրաշաղախի կիրառությունը, սեյսմակայուն կառուցվածքային լուծումները և տեղական բնական նյութերի օգտագործումը, որոնք ձևավորել են հայկական ճարտարապետության յուրահատուկ դիմագիծը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև պատմամշակութային համալիրների վերականգնման ժամանակ կիրառվող ժամանակակից ինժեներական և կոնսերվացիոն տեխնոլոգիաներին՝ նպատակ ունենալով պահպանել հուշարձանների իսկությունը և կառուցվածքային ամբողջականությունը։ Աշխատությունը դիտարկում է նաև բնական և մարդածին գործոնների ազդեցությունը շինությունների քայքայման գործընթացների վրա, ինչպես նաև դրանց կանխարգելման միջոցառումները։ Միաժամանակ ընդգծվում է մշակութային ժառանգության պահպանման պետական քաղաքականության դերը և միջազգային փորձի կիրառման հնարավորությունները ՀՀ-ում։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի շինարարական տեխնոլոգիաների, ճարտարապետության պատմության և հուշարձանների պահպանության ոլորտներում՝ նպաստելով ազգային մշակութային ժառանգության գիտական պահպանման և վերականգնման գործընթացների կատարելագործմանը։

Այլ առարկաներ

Վիզուալ Բեյսիկ — Վ. Մամյանի (Վ. Մամյան) հեղինակած ուսումնական ձեռնարկ է, որը նախատեսված է Visual Basic ծրագրավորման լեզվի հիմունքները սովորեցնելու համար և հատկապես օգտակար է սկսնակ ծրագրավորողների ու ուսանողների համար։ Գիրքը ներկայացնում է ծրագրավորման հիմնական գաղափարները՝ փոփոխականներ, տվյալների տեսակներ, պայմանական օպերատորներ, ցիկլեր, ֆունկցիաներ և պարզ ալգորիթմների կառուցում, ինչպես նաև բացատրում է Visual Basic միջավայրում ծրագրերի ստեղծման գործնական քայլերը։ Հեղինակը նյութը շարադրել է աստիճանաբար՝ սկսելով ամենահասարակ հասկացություններից և անցնելով ավելի բարդ կառուցվածքների, որպեսզի ընթերցողը կարողանա քայլ առ քայլ զարգացնել իր ծրագրավորման հմտությունները։ Գրքում հաճախ տրվում են գործնական օրինակներ և վարժություններ, որոնք օգնում են տեսական գիտելիքը ամրապնդել իրական կիրառման միջոցով, օրինակ՝ պարզ հաշվիչներ, ձևեր (forms), օգտատիրոջ ինտերֆեյսի կառուցում և փոքր ծրագրային նախագծեր։ Visual Basic-ի միջավայրը ներկայացվում է որպես մատչելի և տեսողականորեն պարզ հարթակ, որը թույլ է տալիս արագ ստեղծել Windows հավելվածներ՝ առանց բարդ կոդավորման ծանրաբեռնվածության։ Այս ձեռնարկը հատկապես կարևոր է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կրթության մեջ, քանի որ այն ձևավորում է ալգորիթմական մտածողություն, ծրագրային տրամաբանություն և ծրագրերի կառուցման հիմնական հմտություններ։

Գրականություն

Գիրքը ուսումնասիրում է հին հայերի կրոնը, պաշտամունքը, դիցապաշտությունը և հարակից առասպելաբանությունը՝ ներկայացնելով դրանց սոցիալ-մշակութային և հոգևոր նշանակությունը։ Այն թույլ է տալիս ընթերցողին պատկերացում կազմել նախաքրիստոնեական հայերի հոգևոր կյանքի, գաղափարների համակարգի և հոգևոր սովորույթների մասին։ Հիմնական թեմաները․ Հին հայերի կրոնական հավատալիքներ և մշակույթ Տաճարներ, պաշտամունքային վայրեր և ծեսեր Դիցաբանություն և աստվածային կերպարների վերլուծություն Հավատալիքների ազդեցությունը սոցիալական և մշակութային կյանքում Նախաքրիստոնեական և քրիստոնեական ժամանակաշրջանների կապը Գրքի առանձնահատկությունները․ Հստակ ու համապարփակ ներկայացնում է հին հայերի հոգևոր աշխարհը Միավորում է կրոնագիտական, ազգագրական և պատմական մոտեցումներ Ներկայացնում է խորհրդանշական, դիցաբանական ու մշակութաբանական տարրեր Հարմար է ազգագրության, պատմության, կրոնագիտության և հայագիտության հետազոտողների համար