Դատաստանագիրք - Մխիթար Գոշ

Բնապահպանություն

Նյութը ներկայացնում է հողը ոչ միայն որպես բնական ռեսուրս, այլև որպես բարդ էկոլոգիական համակարգ, որտեղ տեղի են ունենում կենսաբազմազանության պահպանման, նյութերի շրջանառության և էներգիայի փոխակերպման գործընթացներ։ Հիմնական բովանդակություն Հողը որպես էկոհամակարգ Դիտարկվում է հողի կառուցվածքը՝ ներառյալ կենդանի օրգանիզմները, օրգանական նյութերը և անօրգանական բաղադրիչները։ Կենսաբանական գործընթացներ Ներկայացվում են միկրոօրգանիզմների, որդերի և այլ օրգանիզմների դերը հողի բերրիության և նյութերի շրջանառության մեջ։ Հողի էկոլոգիական գործառույթներ Շեշտվում է հողի դերը որպես ջրի, ածխածնի և այլ տարրերի բնական շրջանառության միջավայր։ Մարդու ազդեցությունը հողի վրա Դիտարկվում են աղտոտման, էրոզիայի և գյուղատնտեսական գործունեության հետևանքները հողի էկոլոգիական հավասարակշռության վրա։ Նյութի հիմնական գաղափարը Նյութը ցույց է տալիս, որ հողը կենդանի և ինքնակարգավորվող համակարգ է, որի պահպանությունը կարևոր է էկոհամակարգերի կայունության և մարդու կենսապայմանների համար։

Մանկական

«Հեքիաթն է կանչում. Մկների ժողովը» Աթաբեկ Խնկոյանի ստեղծագործություն է, որը ներկայացնում է համաշխարհային հեքիաթների և ժողովրդական պատկերացումների հետաքրքիր ու զվարճալի տեսակները։ Պատմվածքի կենտրոնում գտնվում են մկները, որոնք հավաքվում են ժողովի՝ քննարկելու կարևոր հարցեր ու որոշումներ կայացնելու։ Հեքիաթի շրջանակներում ներկայացված է մկների ճակատագիրը, նրանց խնդիրները և ամենից ավելին՝ արդարության ու հավասարության որոնումը։ Խնկոյանը հիանալի կերպով օգտագործում է կենդանիների կերպարները՝ մատնանշելու մարդկային տարբեր վարքագծեր և թերություններ։ Հեքիաթում մկների ժողովը դառնում է խթան, որպեսզի ուշադրություն դարձնենք մեր շրջապատում տեղի ունեցող սխալներին ու անմարդկային գործողություններին, որոնք հաճախ անտեսվում են։ Պատմվածքի սյուժեն սովորեցուցիչ է, բայց միաժամանակ նաև զվարճալի ու հետաքրքիր։ «Մկների ժողովը» հեռվից մատուցում է հասարակական խնդիրների հանդեպ ավելի ուշադիր և պատասխանատու վերաբերմունք։ Խնկոյանի կերպարները, նրանց միջի ընդհարումները, իրենց շահերը ներկայացնում են հասարակության տարբեր շերտերի իրականությունը, ինչպես նաև արժեհամակարգի փոփոխման և բարոյական խնդիրների վերլուծությունը։ Նման հեքիաթները միաժամանակ հաճելի ընթերցում են ու խրախուսում են խորքային մտածողություն՝ անդրադառնալով թե՛ անհատի, թե՛ խմբի վարքագծին։ Հրատարակիչ - ՄՀՄ Գրատուն Հրատ. տարեթիվ - 2017 ISBN - 2009918429017

Փիլիսոփայություն

Կոնֆուցիուսի, չինական փիլիսոփայության ամենաազդեցիկ և դասական գործերից է։ Այն կազմված է Կոնֆուցիուսի ուսմունքների կարճ բացատրություններից և դialogներից, որոնք նրա աշակերտները հավաքել են՝ ըստ համառոտ գրառումների։ Գիրքն ընդգրկում է հիմնականում այն սկզբունքները, որոնք հիմք են հանդիսացել չինական բարոյականության, սոցիալական հարաբերությունների և պետական կառավարման գաղափարներին։ Կոնֆուցիուսը այստեղ ներկայացնում է իր գաղափարները արդարության, մարդկային հարաբերությունների, բարոյականության, փոխադարձ հարգանքի, ընտանիքի արժեքների և պետական կառավարման մասին։ Նա հատկապես կարևորում է **«ճանաչելություն»** (չին. *«ժեն»*), որը նշանակում է ներքին բարոյականություն, ողորմություն և մարդկանց հանդեպ վերաբերմունքի բարելավում։ Գրքում ընդգծվում է **հարգանքի, ամուր ընտանիքի, կրթության և մտածողության ճիշտ զարգացումների** կարևորությունը։ Կոնֆուցիուսի ուսմունքը նաև կոչ է անում առաջնորդներին առաջնորդել ժողովրդին բարոյական օրինակներով, իսկ հասարակությանը՝ հասնել ներդաշնակության և ներդաշնակության՝ սիրով ու հարգանքով։ «Սуждения и беседы»-ը մնում է չինական փիլիսոփայության կարևոր հիմնադրույթներից մեկը՝ հատկապես այն հայեցակարգերի համար, որոնք հիմնված են մարդկային արժանապատվության և բարոյականության վրա։ Այն նաև շատ ազդեց արևելյան մշակույթների ու հասարակությունների զարգացման վրա։ Այս գիրքը օգտակար է նրանց համար, ովքեր ցանկանում են խորանալ մարդկային հարաբերությունների բարեփոխման և սոցիալական փոխհարաբերությունների մեջ։ Հրատարակիչ - Азбука Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-5-389-09738-4

Արտասահմանյան գրականություն

«Ընտիր նովելներ» (Գի դը Մոպասան) հավաքածուն ներառում է ֆրանսիական դասական գրականության լավագույն նովելներից մի քանիսը, որտեղ Մոպասանը ցուցադրում է իր հմայիչ, պարզ և դիպուկ ոճը։ Նովելները հաճախ կենտրոնանում են հասարակ մարդկանց կյանքերի վրա՝ իրենց փոքրիկ ուրախություններով, տխրություններով, թերություններով և մարդկային առօրյա իրողություններով։ Մոպասանը շատ վարպետորեն է ներկայացնում կերպարների հոգեբանությունը՝ միաժամանակ բացահայտելով հասարակական նորմերի և մարդկանց ճնշող սպասումների խնդիրը։ Նրա հերոսները հաճախ հայտնվում են անհամապատասխան իրավիճակներում, երբ պետք է ընտրություն կատարեն կամ դիմակայեն հասարակության ճնշմանը։ Գիրքը հագեցած է կյանքի իրականության անկեղծ նկարագրությամբ՝ առանց հեքիաթային շողոքորթության, բայց շատ նուրբ և ճշմարտացի։ Մոպասանը օգտագործում է հումոր, և երբեմն սուր հեգնանք՝ ցույց տալու համար մարդկային թերությունները և սոցիալական խոչընդոտները։ Նովելները սովորաբար կարճ են, բայց դրանցում թաքնված են մեծ գաղափարներ՝ սեր, խաբեություն, խանդ, արդարություն, ազատություն, արժանապատվություն։ «Ընտիր նովելներ» հավաքածուն թույլ է տալիս ընթերցողին արագ ու հաճելի կերպով ծանոթանալ Մոպասանի գրականությանը և ֆրանսիական իրականության գեղարվեստական պատկերին։ Այս հավաքածուն հարմար է նրանց համար, ովքեր սիրում են խելացի, լեցուն, մարդակենտրոն պատմություններ՝ առանց երկարատև նկարագրությունների։ Գիրքը դասական է, քանի որ այն ներկայացնում է մարդու հոգու բազմազան կողմերը՝ պարզ, բայց անթերի ճշգրտությամբ։ Հրատարակիչ - Բուկինիստ Հրատ. տարեթիվ - 2017 ISBN - 978-9939-66-175-9

Պատմություն

Գիրքը պատմում է այն մասին, թե ինչպես հունական վարձկան զորքը, հայտնվելով թշնամական տարածքում առաջնորդի մահից հետո, ստիպված է լինում ինքնուրույն կազմակերպվել և դժվարին ճանապարհով վերադառնալ հայրենիք։ Հիմնական բովանդակությունը․ Ռազմական արշավ Հունական զորքի մասնակցությունը պարսկական ներքին պայքարին։ Կրիտիկական իրավիճակ Առաջնորդի կորուստը և զորքի մնալը թշնամական տարածքում։ Նահանջի կազմակերպում Զորքի ինքնակազմակերպումը, կարգապահությունը և առաջնորդության ձևավորումը։ Դժվար ճանապարհ Լեռներ, թշնամիներ, սով և կլիմայական դժվարություններ։ Առաջնորդության օրինակներ Քսենոփոնը նկարագրում է ինչպես են տարբեր առաջնորդներ օգնում զորքին հասնել անվտանգություն։

Գեղարվեստական հայ․

«Անլռելի զանգակատուն» Պարույր Սևակի համաշխարհային ճանաչում ստացած ստեղծագործություններից է։ Սա երկարատև անդրադարձ է մարդու ներաշխարհին, նրա կենսապայքարին, բախումներին ու դատապարտվածությանը, որտեղ արտացոլվում են մեծ բանաստեղծի խոր մտածողությունը և մարդկային ողբերգությունների անարդարության դեմ նրա անհաշտ պայքարը։ Պատմվածքը վերցնում է իր անվան խորհրդավոր իմաստը՝ զանգակատան լռությունը, որը խորհրդանշում է ինչպես անհատական, այնպես էլ հասարակական ողբերգությունը։ Զանգակը, որը սովորաբար զանգում է, ազդարարում, հորդորում կամ բացում ճանապարհ դեպի նորություն, այստեղ անմասն է, լուռ է, և այս լռությունը վերածվում է շրջապատող իրականության տիրող անմեկնելի ցավի ու մթության։ Պատմությունն իր մեջ խտացնում է հայկական մշակույթի, ժողովրդի պատմության, ավանդույթների ու արժեքների դեմ տեղի ունեցող տառապանքի, վախի և լռության պատկերները։ Սևակն այստեղ ընդգծում է այն կոնֆլիկտները, որոնք ունեն խորքային երեսներ՝ ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին, որտեղ անհատը պետք է զիջի ու նահանջի, մինչդեռ լռությունը և անընդունելությունը շրջապատում պարուրում են նրան։ Ավարտի եզրափակումը, սյուժեի զարգացումը և մթնոլորտը կրում են մեկ ընդհանուր տարր՝ զրկանք ու կարոտ, այնպես որ «Անլռելի զանգակատուն»-ը միաժամանակ մնում է հոգեբանական խորաթափանց քննություն մի անհատի դատապարտվածության և հարակից նրա էթիկական, մտավոր ու գոյության հակասությունների։ Սևակը, որպես բանաստեղծ, իր արվեստով մշտապես շեշտում է արդարության, ազատության ու անկեղծության կարիքը, բայց այն անցնելու և հաղթահարելու համար պետք է դիմակայել ամբողջ հասարակական ապարդյունին և պայքարել անհուսալի լռության դեմ։ Այս ստեղծագործությունը խոսում է առեղծվածային հասկացությունների մասին՝ ցավը, մահը, սպասումը, ինչպես նաև մարդկային գերագույն արժեքների նկատմամբ ունեցած հավատը, երբ տիեզերքի մեջ ամեն ինչ չհաղթահարելի ու մութ է թվում։ Հրատարակիչ - Մագաղաթ Հրատ. տարեթիվ- 2019 ISBN - 978-9939-9205-2-8