Մուրացան Առաքյալը

Lեզվաբանություն

Grammaire progressive du français-ը ֆրանսերեն լեզվի ուսուցման հանրահայտ ուսումնական ձեռնարկ է, որը նախատեսված է թե՛ սկսնակների, թե՛ միջին և առաջադեմ մակարդակների սովորողների համար՝ նպատակ ունենալով աստիճանաբար զարգացնել քերականական գիտելիքները և գործնական լեզվական հմտությունները, աշխատությունում նյութը ներկայացվում է քայլ առ քայլ սկզբունքով՝ սկսելով պարզ կառուցվածքներից և աստիճանաբար անցնելով ավելի բարդ քերականական երևույթների, ինչպիսիք են ժամանակաձևերը, եղանակները, նախադասության կառուցվածքը, դերանունները և կապակցման միջոցները, յուրաքանչյուր թեմա ուղեկցվում է հստակ բացատրություններով, օրինակներով և բազմազան վարժություններով, որոնք օգնում են ամրապնդել սովորածը և կիրառել այն իրական հաղորդակցության մեջ, միաժամանակ ընդգծվում է լեզվի գործնական օգտագործման կարևորությունը՝ խոսքի, գրավոր արտահայտության և լսողական ըմբռնման զարգացման համատեքստում, աշխատությունը լայնորեն կիրառվում է լեզվի դասընթացներում և ինքնուսույցների կողմից՝ որպես համակարգված և արդյունավետ ուսուցման գործիք։

Տեխնոլոգիա

Գրքում ներկայացվում են կադաստրային քարտեզագրման նպատակով գեոդեզիական ցանցերի ստեղծման գիտական և տեխնոլոգիական հիմքերը՝ էլեկտրոնային և արբանյակային տեխնոլոգիաների կիրառմամբ, վերլուծվում են բարձր ճշգրտության չափումների կազմակերպման սկզբունքները, գեոդեզիական հենակետային ցանցերի նախագծման և իրականացման փուլերը, ինչպես նաև դրանց դերը տարածքային կադաստրի ձևավորման և հողօգտագործման հաշվառման գործընթացներում, դիտարկվում են GNSS համակարգերի, էլեկտրոնային տախեոմետրերի և թվային քարտեզագրման գործիքների կիրառման հնարավորությունները, ներկայացվում են տվյալների հավաքագրման, մշակման և սխալների նվազեցման մեթոդները, ուսումնասիրվում են կոորդինատային համակարգերի միավորման և ճշգրտման հարցերը, ընդգծվում է ժամանակակից GIS տեխնոլոգիաների ինտեգրումը կադաստրային համակարգերում, գիրքը միավորում է տեսական գեոդեզիական հիմունքները և գործնական կիրառությունները՝ նպատակ ունենալով ապահովել տարածքային տեղեկատվության ավելի ճշգրիտ, արդյունավետ և թվայնացված կառավարում։

Հոգեբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ներշնչման արդյունավետության վրա ազդող կոգնիտիվ գործոնների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով շնչառական գործընթացի և մարդու բարձրագույն նյարդային գործունեության փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ ներշնչման արդյունավետությունը պայմանավորված չէ միայն շնչառական համակարգի մեխանիկական և ֆիզիոլոգիական հնարավորություններով, այլ կարող է կախված լինել նաև ուշադրությունից, ընկալումից, շարժումների գիտակցված վերահսկումից, հիշողությունից, առաջադրանքի բարդությունից և այլ կոգնիտիվ գործընթացներից։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել շնչառական շարժումների կառավարման կենտրոնական մեխանիզմները, շնչառության նկատմամբ գիտակցված վերահսկողության ազդեցությունը, ինչպես նաև ճանաչողական բեռնվածության և մտավոր գործունեության պայմաններում շնչառական ֆունկցիայի փոփոխությունները։ Կարևոր ուղղություն է նաև շնչառության և շարժողական համակարգի փոխազդեցությունը, քանի որ ներշնչման արդյունավետությունը կարող է կապված լինել շնչառական մկանների աշխատանքի համակարգման և կենտրոնական նյարդային համակարգի կողմից դրա կարգավորման հետ։ Աշխատանքը կարող է ներառել փորձարարական դիտարկումներ և ֆիզիոլոգիական ցուցանիշների չափումներ՝ տարբեր կոգնիտիվ առաջադրանքների կատարման ընթացքում շնչառական պարամետրերի փոփոխությունները գնահատելու նպատակով։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել շնչառության կարգավորման մեխանիզմների մասին և բացահայտել այն պայմանները, որոնց դեպքում ճանաչողական գործընթացները կարող են նպաստել կամ խոչընդոտել ներշնչման արդյունավետությանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել ֆիզիոլոգիայի, նյարդաֆիզիոլոգիայի, կոգնիտիվ գիտությունների, սպորտային բժշկության և շնչառական ֆունկցիայի հետազոտության ոլորտներում աշխատող մասնագետներին ու ուսանողներին՝ որպես շնչառական և ճանաչողական գործընթացների փոխազդեցության ուսումնասիրության աղբյուր։

Մշակույթ

Հրատարակությունը ներկայացնում է ՀՍՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նորահայտ ու տվյալ ժամանակաշրջանում հրատարակված գրականության համակարգված մատենագիտական տեղեկատվություն՝ ծառայելով որպես ընթացիկ տեղեկատու և մասնագիտական որոնման գործիք։ Այն միավորում է մշակույթի, արվեստի, գրականության, թատրոնի, երաժշտության, կերպարվեստի, ճարտարապետության և հարակից ոլորտների վերաբերյալ տարբեր բնույթի հրատարակությունների մասին տեղեկություններ՝ հնարավորություն տալով ընթերցողներին, հետազոտողներին և մշակութային հաստատությունների մասնագետներին արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ։ Նյութերի մատենագիտական ներկայացումը կարող է ներառել գրքերի, ժողովածուների, հոդվածների, գիտական աշխատությունների և այլ հրապարակումների վերաբերյալ հիմնական տվյալներ՝ նպաստելով անհրաժեշտ աղբյուրների որոնմանը, ընտրությանը և հետագա ուսումնասիրությանը։ Հատուկ նշանակություն ունի ընթացիկ տեղեկատուի բնույթը, քանի որ այն ոչ միայն արձանագրում է արդեն գոյություն ունեցող գրական ժառանգությունը, այլև պարբերաբար տեղեկացնում է մշակույթի և արվեստի ոլորտում նոր ստեղծվող ու հրատարակվող նյութերի մասին։ Հրատարակությունը կարևոր գործառույթ է կատարում գիտական և մշակութային տեղեկատվության տարածման գործում՝ միավորելով տարբեր աղբյուրներից ստացվող մատենագիտական տվյալները և դրանք դարձնելով ավելի հասանելի մասնագետների ու ընթերցողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև գրադարանների ֆոնդերի համալրման, թեմատիկ մատենագիտությունների կազմման, գիտահետազոտական աշխատանքների աղբյուրագիտական ապահովման և մշակութային ոլորտի տեղեկատվական սպասարկման համար։ ՀՍՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ գրականության համակարգված ներկայացումը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու տվյալ ժամանակաշրջանի գիտական, մշակութային և արվեստագիտական հրատարակչական գործունեության հիմնական ուղղությունների մասին։ Նման տեղեկատուն արժեքավոր աղբյուր է նաև խորհրդային շրջանի հայկական մշակութային կյանքի և գիտական-տեղեկատվական համակարգի ուսումնասիրության համար, քանի որ արտացոլում է այն թեմաները, հեղինակներին և հրատարակությունները, որոնք ներառվել են ժամանակի մասնագիտական տեղեկատվական շրջանառության մեջ։ Այն կարող է հետաքրքրել մատենագետներին, գրադարանագետներին, մշակութաբաններին, արվեստաբաններին, գրականագետներին, պատմաբաններին, հետազոտողներին և մշակույթի ու արվեստի ոլորտի մասնագետներին։

Պատմություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Վանի թագավորության, այսինքն՝ Ուրարտուի գրային մշակույթին վերաբերող սեպագիր արձանագրությունների ուսումնասիրությանը, որոնք հայտնաբերվել են ներկայիս Ռուսաստանի տարածքում։ Ուսումնասիրության առանցքում գտնվում են այդ արձանագրությունների հայտնաբերման հանգամանքները, դրանց լեզվական և պատմական առանձնահատկությունները, գրային համակարգի բնույթը և հնարավոր կապերը Վանի թագավորության քաղաքական, մշակութային ու աշխարհագրական ազդեցության շրջանակների հետ։ Սեպագիր արձանագրությունները հին հասարակությունների պատմության ուսումնասիրման կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից են, քանի որ դրանց միջոցով հնարավոր է վերականգնել ոչ միայն առանձին իրադարձություններ, այլև պատկերացում կազմել իշխանական կառույցների, ռազմական արշավանքների, տարածքային հարաբերությունների, կրոնական պատկերացումների և վարչական համակարգերի մասին։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայտնաբերված գրությունների համեմատական քննությունը՝ դրանց նշանների, կառուցվածքի, բովանդակության և լեզվական առանձնահատկությունների վերլուծությամբ։ Նման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե արդյոք տվյալ արձանագրությունները ուղղակիորեն կապված են Վանի թագավորության պետական գրագրության և արքայական վիմագրության ավանդույթի հետ, ինչպես նաև ինչ պատմական պայմաններում կարող էին դրանք հայտնվել իրենց սկզբնական տարածքից հեռու։ Հեղինակը, ըստ թեմայի բնույթի, անդրադառնում է նաև հնագիտական նյութի և գրավոր աղբյուրի փոխկապակցվածությանը՝ փորձելով արձանագրությունները դիտարկել ոչ թե մեկուսացված, այլ տարածաշրջանի պատմական գործընթացների համատեքստում։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել հատկապես ուրարտագիտությամբ, հին Հայաստանի պատմությամբ, հնագիտությամբ, լեզվաբանությամբ և հին արևելյան գրային համակարգերով զբաղվող մասնագետներին, քանի որ նման նյութերը հնարավորություն են տալիս ընդլայնելու Վանի թագավորության մշակութային և քաղաքական ազդեցության վերաբերյալ պատկերացումները։ Արձանագրությունների ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ դրանց միջոցով հնարավոր է լրացնել այլ պատմական աղբյուրներից ստացվող տեղեկությունները և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հին ժամանակաշրջանի տարածաշրջանային կապերի ու փոխազդեցությունների մասին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունն արժեքավոր է որպես Վանի թագավորության սեպագիր ժառանգության և դրա տարածական տարածման վերաբերյալ ուսումնասիրություն, որը միավորում է վիմագրական, լեզվաբանական, հնագիտական և պատմագիտական մոտեցումները և նպաստում հին աշխարհի գրավոր մշակույթի ու պատմական գործընթացների ավելի խորքային ըմբռնմանը։

Lեզվաբանություն

Գիրքը ընդգրկում է՝ նորաբանությունների (նոր ստեղծված և ներմուծված բառերի) հավաքագրում, բառերի կազմության ձևերն ու բառաստեղծման մեխանիզմները, նոր բառերի իմաստային բացատրություններն ու կիրառության ոլորտները, լեզվի զարգացման ընթացքում ձևավորված նոր բառապաշարի շերտերը, գործնական օրինակներ՝ բառերի ճիշտ կիրառությունը ցույց տալու համար։ Այն օգտակար է՝ լեզվաբանության և հայագիտության ուսանողների համար, թարգմանիչների և խմբագիրների համար, հայերեն բառապաշարի զարգացմանով հետաքրքրվողների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց համար, ովքեր ցանկանում են հետևել ժամանակակից հայերենի բառային փոփոխություններին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարևոր աղբյուր է ժամանակակից հայերենում բառապաշարի հարստացման և բառաստեղծման գործընթացների ուսումնասիրության համար։