Հասարակական համակարգի հետխորհրդային տրանսֆորմացիա

Գրականություն

Գրքում ներկայացվում է պատանիների համար նախատեսված նոր հրատարակված գրականության ինֆորմացիոն և համառոտ ցուցակ, որը ընդգրկում է տարբեր ժանրերի՝ գեղարվեստական, գիտելիքային, գիտամանկավարժական և զվարճալի գրականություն, տրամադրվում են գրքերի վերաբերյալ տեղեկատվություն՝ հեղինակ, հրատարակչություն, թեմատիկ ուղղվածություն և նպատակային տարիքի համար, նշվում են գրական գործերի հիմնական գաղափարներն ու արժեքները, ներկայացվում են ընթերցողին հետաքրքրող գաղափարների, խնդիրների և ստեղծագործական մոտեցումների նկարագրությունը, ցուցակը նպատակ ունի խթանել ընթերցանությունը, զարգացնել պատկերացումներ, ստեղծագործական մտածողություն և քննադատական ընկալում, այն ծառայում է որպես օգտակար ուղեցույց գրադարանավարների, ուսուցիչների, ծնողների և պատանիների համար՝ հեշտացնելով նոր գրականության հայտնաբերումը, ընտրությունը և ընթերցման հարմարեցումը համապատասխան տարիքի համար, գիրքը համադրում է կրթական, մշակութային և տեղեկատվական մոտեցումները՝ նպաստելով պատանիների ընթերցողական հետաքրքրությունների և գրագիտության զարգացմանը։

Գրականություն

Գիրքը նվիրված է պատմական և քաղաքական նշանակություն ունեցող մի իրադարձության քննությանը՝ այն ներկայացնելով որպես բարոյական, հասարակական և պատմական պատասխանատվության խնդիր։ Հեղինակը կենտրոնանում է տեղի ունեցածի հանգամանքների, նախապատմության և հետևանքների վրա՝ փորձելով բացահայտել այն գործողությունները, որոշումները և քաղաքական պայմանները, որոնք հանգեցրել են քննարկվող իրադարձությանը։ Աշխատության մեջ պատմական փաստերը զուգորդվում են քննադատական մեկնաբանությունների հետ, ինչի շնորհիվ ընթերցողը հնարավորություն է ստանում իրադարձությունը դիտարկել ոչ միայն ժամանակագրական, այլև բարոյական ու քաղաքական տեսանկյուններից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդկային կորուստներին, հասարակական արձագանքներին, պատասխանատվության հարցերին և պատմական հիշողության ձևավորմանը։ Հեղինակը կարող է անդրադառնալ նաև տարբեր կողմերի դիրքորոշումներին՝ փորձելով ներկայացնել իրադարձության շուրջ ձևավորված տեսակետների հակասությունները և դրանց ազդեցությունը հետագա պատմական զարգացումների վրա։ Հրատարակությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ պատմական անցքերը դիտարկում է քննադատական հիշողության և արդարության որոնման համատեքստում՝ ընդգծելով անցյալի ուսումնասիրության նշանակությունը նմանատիպ իրադարձությունների կրկնությունը կանխելու համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, քաղաքականության և միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրողներին, լրագրողներին, հետազոտողներին և այն ընթերցողներին, ովքեր հետաքրքրված են պատմական հակասություններով, հասարակական պատասխանատվությամբ և անցյալի իրադարձությունների քննադատական վերլուծությամբ։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է մրցակցային միջավայրի ձևավորման տեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և շուկայական տնտեսության պայմաններում մրցակցության դերի ու նշանակության բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ արդյունավետ մրցակցությունը շուկայական տնտեսության բնականոն գործունեության կարևոր նախապայմաններից է, քանի որ այն խթանում է արտադրողների և ծառայություններ մատուցողների արդյունավետությունը, նորարարությունը, ռեսուրսների ավելի նպատակային օգտագործումը և սպառողների համար առաջարկվող ապրանքների ու ծառայությունների որակի բարելավումը։ Աշխատության մեջ մրցակցությունը դիտարկվում է որպես բազմաբովանդակ տնտեսական երևույթ, որը ներառում է ոչ միայն շուկայում բազմաթիվ արտադրողների առկայությունը, այլև նրանց միջև իրական մրցակցային պայքարի հնարավորությունը, շուկա մուտք գործելու և շուկայից դուրս գալու ազատությունը, տեղեկատվության հասանելիությունը և տնտեսական որոշումների կայացման հարաբերական ազատությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է մրցակցային միջավայրի հասկացության սահմանումը և դրա հիմնական բաղադրիչների բացահայտումը։ Մրցակցային միջավայրը ձևավորվում է բազմաթիվ փոխկապակցված գործոնների ազդեցությամբ՝ շուկայի կառուցվածք, պահանջարկի և առաջարկի հարաբերակցություն, ձեռնարկությունների թվաքանակ և չափեր, մուտքի խոչընդոտներ, տեխնոլոգիական մակարդակ, ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիություն, պետական կարգավորում և իրավական դաշտ։ Այդ գործոնների համադրությունը որոշում է, թե տվյալ շուկայում որքանով են տնտեսավարող սուբյեկտները կարողանում ազատորեն մրցակցել և որքանով է սահմանափակվում առանձին ընկերությունների շուկայական իշխանությունը։ Աշխատության տեսական հատվածում կարևոր տեղ է զբաղեցնում մրցակցության տարբեր ձևերի ուսումնասիրությունը։ Դիտարկվում են կատարյալ և անկատար մրցակցության մոդելները, մենաշնորհային, օլիգոպոլիստական և մենաշնորհային մրցակցության պայմանները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը շուկայական գների, արտադրության ծավալների, շահույթի և սպառողների բարեկեցության վրա։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հասկանալ, թե ինչու իրական տնտեսություններում կատարյալ մրցակցության իդեալական պայմանները հազվադեպ են ամբողջությամբ իրականացվում և ինչպիսի մեխանիզմներով կարող է պետությունը սահմանափակել շուկայի հակամրցակցային դրսևորումները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի մենաշնորհային և գերիշխող դիրքի խնդիրը։ Երբ առանձին տնտեսավարող սուբյեկտը ձեռք է բերում շուկայական զգալի իշխանություն, այն կարող է հնարավորություն ստանալ ազդելու գների, արտադրության ծավալների կամ մրցակիցների շուկա մուտք գործելու պայմանների վրա։ Այդ պատճառով մրցակցային միջավայրի ձևավորման տեսության կարևոր բաղադրիչ է հակամենաշնորհային կարգավորումը, որի նպատակն է կանխել մրցակցությունը սահմանափակող համաձայնությունները, գերիշխող դիրքի չարաշահումը և շուկաների արհեստական բաժանումը։ Մրցակցային միջավայրի զարգացման գործում կարևոր է նաև պետական քաղաքականությունը։ Պետությունը կարող է ազդել մրցակցության վրա ինչպես ուղղակի կարգավորման, այնպես էլ հարկային, մաքսային, ներդրումային, լիցենզավորման և պետական գնումների քաղաքականության միջոցով։ Միաժամանակ չափազանց խիստ կամ ոչ արդյունավետ կարգավորումը կարող է ինքնին ստեղծել շուկա մուտք գործելու լրացուցիչ խոչընդոտներ և նվազեցնել մրցակցության ինտենսիվությունը։ Հետևաբար աշխատանքը կարևորում է այնպիսի տնտեսական և իրավական միջավայրի ձևավորումը, որտեղ պետական միջամտությունը մի կողմից կանխում է շուկայի չարաշահումները, իսկ մյուս կողմից չի խոչընդոտում ազատ ձեռնարկատիրական գործունեությանը։ Հետազոտության տեսական նշանակությունը պայմանավորված է նաև մրցակցության և տնտեսական արդյունավետության փոխկապակցվածության ուսումնասիրությամբ։ Մրցակցային ճնշումը ձեռնարկություններին ստիպում է նվազեցնել ծախսերը, բարձրացնել արտադրողականությունը, ներդնել նոր տեխնոլոգիաներ և ավելի լավ արձագանքել սպառողների պահանջներին։ Այդ պատճառով մրցակցային միջավայրի բարելավումը կարող է դիտարկվել որպես տնտեսական աճի և երկարաժամկետ զարգացման կարևոր գործոն։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև փոքր և միջին ձեռնարկությունների դերին, քանի որ դրանց համար շուկա մուտք գործելու հնարավորությունը և հավասար մրցակցային պայմանների առկայությունը կարևոր նշանակություն ունեն շուկայի կառուցվածքի բազմազանության պահպանման համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի համակարգել մրցակցային միջավայրի ձևավորման հիմնական տեսական մոտեցումները, բացահայտել դրա վրա ազդող տնտեսական և ինստիտուցիոնալ գործոնները և ներկայացնել այն հիմնախնդիրները, որոնք առաջանում են մրցակցային հարաբերությունների ձևավորման ու կարգավորման ընթացքում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, տնտեսական քաղաքականություն մշակողների, բիզնեսի կառավարման մասնագետների, ուսանողների և մրցակցության ու շուկայական տնտեսության տեսական հարցերով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Կենսաբանություն

Այս աշխատանքը նվիրված է տարբեր ծագման խաղողի սորտերի գեներատիվ ոլորտի համեմատական ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրանց կենսաբանական և ագրոնոմիական առանձնահատկությունները։ Նյութում վերլուծվում են ծաղկման, փոշոտման, պտղակալման և բերքատվության ձևավորման գործընթացները՝ կախված սորտային առանձնահատկություններից, կլիմայական պայմաններից և մշակման տեխնոլոգիաներից։ Աշխատությունը ներկայացնում է նաև գեներատիվ զարգացման փուլերի դինամիկան՝ ներառյալ ծաղկաբույլերի ձևավորումը, ծաղկաբացումն ու պտղի զարգացումը, ինչպես նաև դրանց վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր ծագման սորտերի ադապտացիոն կարողություններին, բերքատվության կայունությանը և գյուղատնտեսական արժեքին։ Նյութը կարևոր է այգեգործության, բուսաբուծության և ագրոբիոլոգիայի ոլորտների մասնագետների համար՝ նպաստելով խաղողագործության գիտական հիմքերի կատարելագործմանը և արտադրողականության բարձրացմանը։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի և Արցախի բարձրագույն կրթության համակարգերում տեղի ունեցած կառուցվածքային, բովանդակային և կառավարչական փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ կրթական համակարգերի արդիականացման և նոր սոցիալ-տնտեսական պայմաններին համապատասխանեցման համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում բարձրագույն կրթության կազմակերպման սկզբունքների վերափոխումն է, կրթական ծրագրերի կատարելագործումը, բուհերի կառավարման մեխանիզմների զարգացումը և կրթության որակի ապահովման համակարգերի ձևավորումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բարձրագույն կրթության ազգային ավանդույթների և միջազգային կրթական գործընթացների փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև այն խնդիրներին, որոնք առաջանում են կրթական չափորոշիչների, աստիճանային համակարգերի, ուսումնական ծրագրերի և որակավորումների համադրելիության ապահովման ընթացքում։ Քննվում են բուհերի ինքնավարության, ակադեմիական ազատության, կառավարման արդյունավետության և պատասխանատվության փոխկապակցված հարցերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կրթության որակի գնահատման և ապահովման մեխանիզմների ուսումնասիրությունը՝ դիտարկելով ներքին ու արտաքին գնահատման, կրթական ծրագրերի վերանայման և ուսուցման արդյունքների չափելիության նշանակությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև դասախոսական կազմի մասնագիտական զարգացմանը, ուսուցման ժամանակակից մեթոդների ներդրմանը, ուսանողակենտրոն կրթության սկզբունքներին և գիտահետազոտական գործունեության ու ուսումնական գործընթացի փոխկապակցմանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են երկու համակարգերի միջև կրթական և գիտական համագործակցության հնարավորությունները, մասնագիտական փորձի փոխանակումը, կրթական ծրագրերի համադրումը և ընդհանուր գիտակրթական տարածքի ձևավորմանն առնչվող խնդիրները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ֆինանսավորման, նյութատեխնիկական ապահովման, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման և կրթական ենթակառուցվածքների զարգացման հարցերին, որոնք էական նշանակություն ունեն բարձրագույն կրթության կայուն գործունեության համար։ Ուսումնասիրվում են նաև աշխատաշուկայի պահանջների և մասնագետների պատրաստման համակարգի փոխհարաբերությունները՝ կարևորելով կրթական ծրագրերի համապատասխանությունը մասնագիտական գործունեության փոփոխվող պայմաններին։ Բարձրագույն կրթության փոխակերպումը ներկայացվում է որպես բազմագործոն գործընթաց, որի արդյունավետությունը կախված է իրավական, կազմակերպական, տնտեսական, ակադեմիական և սոցիալական բաղադրիչների փոխհամաձայնեցված զարգացումից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կրթության կառավարման, բարձրագույն դպրոցի մանկավարժության և կրթական քաղաքականության մոտեցումները՝ բացահայտելով բարձրագույն կրթության համակարգային բարեփոխումների հիմնական ուղղությունները, դրանց իրականացման ընթացքում առաջացող խնդիրներն ու զարգացման հնարավորությունները։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է մոլիբդեն-պղինձ նանոկոմպոզիտային նյութերի ստացման գործընթացի և թթվածնավոր միացություններից այրման ռեժիմում մետաղների համատեղ վերականգնման մեխանիզմի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն ֆիզիկաքիմիական օրինաչափությունները, որոնք պայմանավորում են մոլիբդենի և պղնձի միաժամանակյա վերականգնումը և նանոկառուցվածքային կոմպոզիտային նյութի ձևավորումը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են ելային թթվածնավոր միացությունների հատկությունները, այրման գործընթացի առանձնահատկությունները, վերականգնման պայմանները և ստացվող նյութերի կառուցվածքային ու ֆիզիկաքիմիական բնութագրերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այրման ռեժիմի պարամետրերին, ռեակցիայի ընթացքին, ջերմային ազդեցությանը և նյութերի բաղադրության ու կառուցվածքի ձևավորման միջև փոխկապակցվածությանը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել նյութերի ֆազային, կառուցվածքային, մորֆոլոգիական և քիմիական կազմի ուսումնասիրության մեթոդներ՝ պարզելու համար նանոկոմպոզիտի ձևավորման փուլերը և մետաղների վերականգնման հաջորդականությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում մոլիբդենի և պղնձի փոխազդեցության, դրանց համատեղ վերականգնման հնարավոր մեխանիզմների և վերջնական նյութում մետաղական բաղադրիչների բաշխման առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Նանոկառուցվածքային նյութերի ստացման գործընթացի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս կապ հաստատելու սինթեզի պայմանների և նյութի վերջնական հատկությունների միջև, ինչը կարևոր է նպատակային հատկություններով կոմպոզիտների մշակման համար։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև ստացված նյութերի մասնիկների չափին, միկրոկառուցվածքին, ֆազային կազմին և այլ տեխնոլոգիական նշանակություն ունեցող բնութագրերին։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել այրման սինթեզի միջոցով նանոկոմպոզիտային նյութերի ստացման գործընթացների կատարելագործմանը և մետաղների համատեղ վերականգնման վերաբերյալ տեսական պատկերացումների խորացմանը։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ փոշեմետալուրգիայի, էլեկտրատեխնիկական նյութերի, կատալիզի, բարձր տեխնոլոգիական կոմպոզիտների և այլ նյութագիտական ուղղությունների համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել նյութագետներին, քիմիկոսներին, նանոտեխնոլոգիայի մասնագետներին, ֆիզիկաքիմիկոսներին, փոշեմետալուրգիայի հետազոտողներին և համապատասխան ոլորտների գիտաշխատողներին ու ուսանողներին։