New books. Information bulletin. 2016 yearly

Linguistics

Գործնական նշանակության այս բառարանը նախատեսված է թուրքերեն բառերի հայերեն իմաստները գտնելու և երկու լեզուներով հաղորդակցությունը հեշտացնելու համար։ Այն կարող է ծառայել որպես առօրյա օգտագործման լեզվական տեղեկատու՝ օգնելով ընթերցողին հասկանալ թուրքերեն բառապաշարը, ընտրել հայերեն համապատասխան համարժեքներ և զարգացնել թարգմանական հմտությունները։ «Առձեռն» բնորոշումը մատնանշում է բառարանի գործածական նշանակությունը՝ այն նախատեսված է արագ տեղեկություն ստանալու և տարբեր իրավիճակներում օգտվելու համար։ Նման բառարանները կարևոր դեր են ունեցել հատկապես այն միջավայրերում, որտեղ հայերեն և թուրքերեն խոսող բնակչությունը մշտական շփումների մեջ էր՝ կրթության, առևտրի, հասարակական կյանքի և մշակութային հարաբերությունների ոլորտներում։ Դրանք նպաստել են լեզվական փոխըմբռնմանը, ընթերցանության հնարավորությունների ընդլայնմանը և տարբեր լեզվական համայնքների միջև հաղորդակցության զարգացմանը։ Բառարանի արժեքը պայմանավորված է նաև հայերեն բառարանագրության պատմության մեջ նրա տեղով. այն ցույց է տալիս, թե ինչպես էին լեզվական գիտելիքները համակարգվում և հասանելի դառնում հայ ընթերցողին։ Այն կարող էր օգտակար լինել թուրքերեն սովորողներին, թարգմանիչներին, ուսուցիչներին, առևտրականներին և երկլեզու միջավայրում ապրող մարդկանց՝ նպաստելով բառապաշարի հարստացմանն ու լեզվական ինքնուրույնության զարգացմանը։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է ըմբշամարտում գցումների տեխնիկայի ուսուցման մեթոդիկայի ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել մարզիկների տեխնիկական պատրաստվածության արդյունավետ զարգացման և գցումների ճիշտ ու անվտանգ յուրացման առավել նպատակահարմար մոտեցումները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են գցումների հիմնական տեխնիկական կառուցվածքը, դրանց կատարման փուլերը, մարզիկի մարմնի դիրքը, հավասարակշռության պահպանումը, բռնումների և շարժումների հաջորդականությունը, ինչպես նաև հակառակորդի ծանրության կենտրոնի վրա ազդեցության մեխանիզմները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցման փուլային կազմակերպմանը՝ սկսած պարզ նախապատրաստական շարժումներից և ընդհանրացնող վարժություններից մինչև տեխնիկական գործողությունների ամբողջական կատարում տարբեր իրավիճակներում։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել գցումների ուսուցման համար կիրառվող ընդհանուր և հատուկ ֆիզիկական վարժությունները, զուգընկերոջ հետ կատարվող վարժությունները, կրկնությունների կազմակերպումը, շարժումների տեսական ցուցադրումը և սխալների շտկման մեթոդները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում մարզիկների տարիքային, ֆիզիկական և տեխնիկական պատրաստվածության մակարդակի հաշվառմանը, քանի որ ուսուցման արդյունավետությունը մեծապես կախված է վարժությունների բարդության աստիճանի ճիշտ ընտրությունից և մարզումային ծանրաբեռնվածության համապատասխանեցումից։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում գցումների կատարման ժամանակ անվտանգության կանոններին, ճիշտ ընկնելու և ինքնապաշտպանության հմտությունների ձևավորմանը, ինչպես նաև մարզիկի վստահության և շարժումների վերահսկման զարգացմանը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև տարբեր ուսուցման մեթոդների համեմատական արդյունավետությանը՝ պարզելու համար, թե ինչպիսի հաջորդականությամբ և պայմաններում են տեխնիկական հմտությունները առավել կայուն ձևավորվում։ Գործնական մոտեցումների կիրառումը հնարավորություն է տալիս մշակելու մարզումային վարժությունների համակարգ, որը նպաստում է շարժումների ճշգրտության, արագության, ուժի, ճկունության, կոորդինացիայի և տեխնիկական գործողությունների արդյունավետության բարձրացմանը։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառվել ըմբշամարտիկների տեխնիկական պատրաստության ծրագրերի կատարելագործման, մարզումների կառուցվածքի օպտիմալացման և մրցակցային պայմաններում գցումների արդյունավետ կիրառման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ըմբշամարտի մարզիչներին, մարզիկներին, ֆիզիկական դաստիարակության և սպորտի մասնագետներին, սպորտային մանկավարժներին, ուսանողներին և մարզական պատրաստության մեթոդիկայով զբաղվող հետազոտողներին։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է փորձարարական Crush-համախտանիշի պայմաններում միոկարդի և նրա միկրոշրջանառու անոթների կառուցվածքային, հիստոքիմիական և ենթակառուցվածքային փոփոխությունների համեմատական ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են փորձարարական մոդելի ստեղծման մեթոդները, միոկարդի ու միկրոշրջանառու անոթների նորմալ հյուսվածքային կառուցվածքը և նրանց ռեակցիան վնասվածքների և հյուսվածքային իզխեմիայի նկատմամբ։ Հեղինակը վերլուծում է բջջային, միջբջջային և մեմբրանային մակարդակներում առաջացող փոփոխությունները, թափանցելիության, ածանցային նյութերի կուտակման և հյուսվածքային ինֆլամացիայի դինամիկան։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են համեմատական տվյալներ միոկարդի լայնավանդված և միկրոշրջանառու անոթների վրա ազդեցության չափերի, վնասվածքների բնույթի և վերականգնողական պրոցեսների վերաբերյալ։ Աշխատությունը կարևոր է կարդիոլոգների, նյարդաֆիզիոլոգների, տրավմատոլոգների, փորձարարական բժշկության մասնագետների և կենսաբժշկական հետազոտողների համար՝ նպաստելով Crush-համախտանիշի մեխանիզմների խորքային ըմբռնմանը և բուժման նոր մոտեցումների մշակմանը։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է Արփիար Արփիարյանի գիտական, գրականագիտական և հասարակական գործունեության ուսումնասիրությանը՝ նրան ներկայացնելով միաժամանակ որպես պատմաբան, գրականության քննադատ և ազգային-հասարակական մտքի կարևոր ներկայացուցիչ։ Գրքում վերլուծվում են նրա պատմագիտական և գրաքննադատական աշխատությունները, դրանց մեթոդաբանական առանձնահատկությունները, թեմատիկ ընդգրկումը և նշանակությունը հայ մշակութային ու մտավոր կյանքի զարգացման համատեքստում։ Հեղինակը անդրադառնում է Արփիարյանի պատմական մտածողության ձևավորմանը, պատմական իրադարձությունների մեկնաբանման եղանակներին և անցյալի ուսումնասիրության նկատմամբ նրա մոտեցումներին՝ ընդգծելով պատմության և ազգային ինքնագիտակցության փոխկապակցվածությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում նրա գրաքննադատական հայացքներին, գրական ստեղծագործությունների գնահատման սկզբունքներին և հայ գրականության զարգացման ընթացքի վերաբերյալ դիտարկումներին։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում է այն միջավայրը, որտեղ ձևավորվել են նրա գաղափարական և գրականագիտական հայացքները, ինչպես նաև ժամանակի հասարակական, քաղաքական և մշակութային իրադարձությունների ազդեցությունը նրա գործունեության վրա։ Գրքում բացահայտվում են նաև նրա քննադատական ժառանգության այն առանձնահատկությունները, որոնք կապված են գրականության հասարակական դերի, ազգային խնդիրների, գրողի պատասխանատվության և գեղարվեստական արժեքի գնահատման հետ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս Արփիարյանի ժառանգությունը դիտարկել ոչ միայն առանձին պատմագիտական կամ գրականագիտական ուսումնասիրությունների ամբողջություն, այլև որպես ժամանակաշրջանի հայ մտավոր կյանքի կարևոր արտահայտություն։ Հեղինակը համադրում է պատմագիտական և գրականագիտական մոտեցումները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են պատմության ընկալումն ու գրականության քննադատությունը փոխլրացնում միմյանց և արտացոլում տվյալ ժամանակաշրջանի ազգային ու հասարակական մտահոգությունները։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության և պատմագրության մասնագետներին, գրականագետներին, պատմաբաններին, մշակութաբաններին, հետազոտողներին, դասախոսներին և ուսանողներին, ինչպես նաև այն ընթերցողներին, ովքեր հետաքրքրված են հայ մտավորականության պատմությամբ և Արփիարյանի թողած գրականագիտական ու պատմագիտական ժառանգությամբ։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է տուբերկուլոզի հարուցիչի նկատմամբ ակտիվություն ցուցաբերող նոր հակամանրէային միացությունների որոնման և դրանց կենսաբանական ու դեղաբանական հատկությունների բնութագրման գիտական խնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում տարբեր թեկնածու նյութերի հակատուբերկուլոզային ներուժի գնահատումն է, դրանց ազդեցության առանձնահատկությունների համեմատությունը և հետագա դեղաբանական ուսումնասիրության համար առավել հեռանկարային միացությունների առանձնացումը։ Քննվում են տուբերկուլոզի հարուցիչի կենսաբանական առանձնահատկությունները և այն գործոնները, որոնք բարդացնում են արդյունավետ դեղանյութերի ընտրությունը, այդ թվում՝ մանրէի առանձնահատուկ բջջային կառուցվածքը, օրգանիզմում երկարատև պահպանման հնարավորությունը և դեղերի նկատմամբ կայունության ձևավորումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նոր միացությունների հակամանրէային ակտիվության, ընտրողականության, հնարավոր թունաբանական հատկությունների և արդեն հայտնի հակատուբերկուլոզային միջոցների համեմատությամբ դրանց առավելությունների ու սահմանափակումների գնահատմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև նյութերի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների և կենսաբանական ազդեցության միջև գոյություն ունեցող կապերը, որոնք կարևոր են դեղաբանական ակտիվության ընդհանուր օրինաչափությունները հասկանալու համար։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դեղակայուն միկոբակտերիաների խնդիրը, քանի որ նոր ակտիվ նյութերի որոնումը կապված է նաև այնպիսի միացությունների հայտնաբերման անհրաժեշտության հետ, որոնք կարող են պահպանել արդյունավետությունը սովորական բուժական միջոցների նկատմամբ նվազած զգայունության պայմաններում։ Անդրադարձ է կատարվում թեկնածու միացությունների նախակլինիկական գնահատման ընդհանուր սկզբունքներին, անվտանգության ուսումնասիրության նշանակությանը և այն չափանիշներին, որոնց հիման վրա որոշվում է դրանց հետագա հետազոտության նպատակահարմարությունը։ Նման ուսումնասիրությունները նպաստում են հակատուբերկուլոզային դեղաբանության գիտական հիմքերի ընդլայնմանը և միկոբակտերիաների դեմ ազդեցության նոր հնարավոր մեխանիզմների բացահայտմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բժշկական մանրէաբանության, վարակաբանության, դեղաբանության և դեղանյութերի հետազոտության մոտեցումները՝ կենտրոնանալով նոր հակատուբերկուլոզային նյութերի հատկությունների գիտական գնահատման վրա։

Linguistics

Գիրքը ընդգրկում է՝ արեւմտահայ գրական լեզվի քերականական հիմունքները, ուղղագրության և ձևաբանության հիմնական կանոնները, շարահյուսական կառուցվածքների պարզ և համակարգված ներկայացում, բառապաշարի և լեզվական ճիշտ կիրառության առանձնահատկությունները, գործնական վարժություններ՝ լեզվական հմտությունների ամրապնդման համար։ Այն օգտակար է՝ արեւմտահայերեն սովորողների համար, ուսուցիչների և դասավանդողների համար, սփյուռքահայ կրթական հաստատությունների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր ցանկանում են պահպանել և զարգացնել արեւմտահայ գրական լեզվի իմացությունը։ Ընդհանուր առմամբ, ձեռնարկը նպաստում է արեւմտահայերեն գրական լեզվի ճիշտ, կանոնակարգված և գործնական կիրառմանը՝ ապահովելով դրա ուսուցման արդյունավետ մեթոդական հիմք։