Նոր գրքեր : Գյուղատնտեսություն : Ինֆորմացիոն ցանկ (1980, Մայիս, թիվ 5)

Finance

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում միջբյուջետային հարաբերությունների և ֆինանսական համահարթեցման համակարգի կազմակերպման, գործառնական արդյունավետության գնահատման ու կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են պետական և համայնքային բյուջեների փոխհարաբերությունների տնտեսական ու իրավական հիմքերը, ֆինանսական ռեսուրսների վերաբաշխման մեխանիզմները, ինչպես նաև տարածքային զարգացման անհամաչափությունների նվազեցման գործում բյուջետային համահարթեցման նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համայնքների ֆինանսական ապահովվածության տարբերություններին, սեփական եկամուտների ձևավորման հնարավորություններին, ծախսային պարտավորությունների իրականացման պայմաններին և պետական բյուջեից տրամադրվող ֆինանսական աջակցության կազմակերպմանը։ Ուսումնասիրվում են ֆինանսական համահարթեցման դոտացիաների հաշվարկման սկզբունքները, բաշխման չափանիշները, համայնքների հարկաբյուջետային կարողությունների գնահատման մեթոդները և բնակչության հանրային ծառայությունների պահանջմունքների հաշվառման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում համայնքների բնակչության թվաքանակի, աշխարհագրական դիրքի, սոցիալ-տնտեսական պայմանների, ենթակառուցվածքների զարգացման մակարդակի և եկամտային ներուժի ազդեցությանը ֆինանսական միջոցների բաշխման վրա։ Կարևորվում են միջբյուջետային փոխանցումների թափանցիկությունը, կանխատեսելիությունը, արդարացի բաշխումը և համայնքների ֆինանսական ինքնուրույնության պահպանման անհրաժեշտությունը։ Դիտարկվում են նաև ֆինանսական ապակենտրոնացման, տեղական ինքնակառավարման մարմինների բյուջետային լիազորությունների ընդլայնման, սեփական եկամուտների հավաքագրման արդյունավետության բարձրացման և պետական աջակցության մեխանիզմների կատարելագործման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել Հայաստանի միջբյուջետային հարաբերությունների կարգավորման առանձնահատկությունները, միջազգային փորձը, ֆինանսական համահարթեցման տարբեր մոդելները և դրանց կիրառման տնտեսական հետևանքները։ Առանձնացվում են ֆինանսական ռեսուրսների բաշխման արդյունավետության գնահատման, համայնքների զարգացման հնարավորությունների հավասարեցման և տեղական բյուջեների կայունության ապահովման խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի պետական ֆինանսների կառավարման կատարելագործման, տարածքային անհամաչափությունների մեղմման, համայնքների ֆինանսական կարողությունների ամրապնդման և տեղական ինքնակառավարման համակարգի զարգացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսիստների, պետական և համայնքային կառավարման մասնագետների, բյուջետային քաղաքականության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Technology

Այս աշխատությունը նվիրված է տերահերցային (THz) դիապազոնի բարձր հզորության պասիվ սարքերի մշակման տեսական և տեխնոլոգիական հիմքերին՝ ընդգծելով դրանց դերը ժամանակակից ռադիոֆիզիկայի, կապի համակարգերի և բարձր հաճախականային էլեկտրոնիկայի զարգացման մեջ։ Գրքում ներկայացվում են տերահերցային ճառագայթման ֆիզիկական հատկությունները, ալիքային գործընթացների մոդելավորման մոտեցումները և այն սահմանափակումները, որոնք առաջանում են նյութերի ներսում բարձր հաճախականությունների պայմաններում էներգիայի կորուստների, դիսպերսիայի և ջերմային բեռնվածության պատճառով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պասիվ տարրերի՝ ալիքատարների, ռեզոնատորների, ֆիլտրերի և էներգիայի բաշխման համակարգերի նախագծման սկզբունքներին, ինչպես նաև դրանց արդյունավետության բարձրացման ինժեներական լուծումներին։ Աշխատությունում քննարկվում են նոր կոմպոզիտային և մետանյութերի կիրառման հնարավորությունները, որոնք թույլ են տալիս կառավարել էլեկտրամագնիսական ալիքների տարածումը տերահերցային տիրույթում՝ նվազեցնելով կորուստները և բարձրացնելով սարքերի հզորային կայունությունը։ Բացի այդ, վերլուծվում են արտադրական տեխնոլոգիաները, միկրո- և նանոֆաբրիկացիայի մեթոդները, ինչպես նաև փորձարարական հաստատումների արդյունքները, որոնք ցույց են տալիս առաջարկվող լուծումների արդյունավետությունը բարձր հզորության պայմաններում աշխատող համակարգերում։

Economics

Առևտրի տնտեսական օգուտները պայմանավորված են նրանով, որ այն նպաստում է ռեսուրսների ավելի արդյունավետ բաշխմանը, արտադրության մասնագիտացման խորացմանը և ընդհանուր բարեկեցության աճին՝ ինչպես ազգային, այնպես էլ միջազգային մակարդակներում, քանի որ երկրների և տնտեսավարող սուբյեկտների միջև ապրանքների ու ծառայությունների փոխանակումը թույլ է տալիս յուրաքանչյուր կողմին կենտրոնանալ այն ապրանքների արտադրության վրա, որոնցում ունի համեմատական առավելություն, ինչի արդյունքում բարձրանում է արտադրողականությունը և նվազում է արտադրության ընդհանուր ծախսը։ Առևտուրը նաև ընդլայնում է սպառողական ընտրությունը՝ հնարավորություն տալով մարդկանց օգտվել ավելի լայն տեսականու ապրանքներից և ծառայություններից, որոնք հնարավոր չէ կամ անարդյունավետ է արտադրել տեղական պայմաններում, միաժամանակ խթանելով մրցակցությունը, ինչը ստիպում է արտադրողներին բարելավել որակը և նվազեցնել գները։ Բացի այդ, միջազգային առևտուրը նպաստում է տեխնոլոգիաների, գիտելիքների և նորարարությունների տարածմանը, քանի որ երկրների միջև տնտեսական կապերը արագացնում են առաջադեմ փորձի փոխանցումը և արտադրական գործընթացների արդիականացումը, ինչը երկարաժամկետ հեռանկարում նպաստում է տնտեսական աճին։ Առևտրի զարգացման արդյունքում ձևավորվում են նաև նոր աշխատատեղեր, ընդլայնվում են արդյունաբերական և ծառայությունների ոլորտները, աճում են պետական եկամուտները հարկերի և մաքսատուրքերի միջոցով, իսկ տնտեսությունները դառնում են ավելի ինտեգրված և դիմակայուն արտաքին շուկաների փոփոխություններին։ Ընդհանուր առմամբ, առևտուրը հանդիսանում է տնտեսական զարգացման հիմնական շարժիչ ուժերից մեկը, որը բարձրացնում է արդյունավետությունը, խթանում մրցակցությունը և նպաստում հասարակությունների կենսամակարդակի բարելավմանը։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է 1960–80-ական թվականների խորհրդահայ արձակում արևմտահայության պատմական ճակատագրի գեղարվեստական արտացոլման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ուշադրություն դարձնելով պատմական հիշողության, ազգային ինքնության, հայրենազրկման, կորստի և սերունդների միջև հիշողության փոխանցման թեմաներին։ Հետազոտության կենտրոնում տվյալ ժամանակաշրջանի արձակ ստեղծագործություններում արևմտահայության պատմական փորձառության գեղարվեստական վերաիմաստավորումն է, ինչպես նաև այն գաղափարական և գեղագիտական միջոցները, որոնցով գրողները ներկայացրել են անցյալի իրադարձությունների ազդեցությունը անհատի և հանրության ինքնագիտակցության վրա։ Քննվում է պատմական փաստի և գեղարվեստական երևակայության փոխհարաբերությունը, իրական իրադարձությունների գրական վերակազմակերպման եղանակները, կերպարների համակարգը, ժամանակի և տարածության կազմակերպումը, հիշողության ու վկայության գործառույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կորուսյալ հայրենիքի պատկերին, ընտանեկան և սերնդային հիշողությանը, տեղահանության հետևանքներին, մշակութային ժառանգության պահպանման խնդրին և անցյալի հետ հոգևոր կապի դրսևորումներին։ Ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել, թե խորհրդային հասարակական և գրական միջավայրի պայմաններում հեղինակներն ինչպիսի գեղարվեստական ձևերով են անդրադարձել ազգային պատմության ողբերգական էջերին և ինչպիսի խորհրդանշական, ենթատեքստային կամ պատմողական միջոցներ են կիրառել պատմական հիշողությունն արտահայտելու համար։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև տարբեր սերունդների գրողների ստեղծագործական մոտեցումների համադրությունը՝ հնարավորություն տալով հետևելու թեմայի զարգացմանը և դրա գեղարվեստական մեկնաբանությունների փոփոխությանը։ Վերլուծվում են հերոսների անհատական հիշողության և հավաքական պատմական գիտակցության հարաբերությունները, հայրենիքի գաղափարի գեղարվեստական իմաստավորումը, անցյալի ու ներկայի փոխադարձ կապը և ազգային ինքնության շարունակականության խնդիրը։ Գրական կերպարների, խորհրդանիշների, հիշողությունների և պատմողական կառուցվածքների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ցույց տալու, թե ինչպես է պատմական փորձառությունը վերածվում գեղարվեստական նյութի և ձեռք բերում նոր իմաստներ տարբեր ստեղծագործական համատեքստերում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հայ գրականության պատմության, գրականագիտության, պատմական հիշողության ուսումնասիրությունների և տեքստաբանական վերլուծության մոտեցումները՝ ներկայացնելով արևմտահայության պատմական ճակատագրի թեմայի տեղն ու նշանակությունը տվյալ ժամանակաշրջանի խորհրդահայ արձակի գաղափարական և գեղարվեստական համակարգում։

Psychology

Աշխատությունը նվիրված է դեռահասության շրջանում տեղի ունեցող հոգեբանական փոփոխությունների և անհատական տարբերությունների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը՝ ուշադրություն դարձնելով խառնվածքի առանձնահատկություններին, բնավորության որոշ ընդգծված գծերին և ճանաչողական զարգացման մակարդակին։ Հետազոտության առանցքում դեռահասության անցումային շրջանի հոգեբանական դինամիկան է, երբ ինքնագիտակցության, ինքնուրույնության ձգտման, սոցիալական հարաբերությունների և հուզական արձագանքների փոփոխությունները կարող են տարբեր անհատների մոտ արտահայտվել տարբեր ձևերով և ինտենսիվությամբ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում խառնվածքին՝ որպես հոգեկան գործունեության դինամիկ առանձնահատկությունների համակարգի, որը կարող է կապված լինել արձագանքման արագության, հուզականության, ակտիվության և փոփոխվող պայմաններին հարմարվելու ձևերի հետ։ Քննվում է նաև բնավորության շեշտվածության հասկացությունը՝ որպես որոշ անհատական գծերի առավել արտահայտվածություն, որը ինքնին պարտադիր կերպով չի նշանակում հոգեբանական խանգարում, սակայն որոշ իրավիճակներում կարող է ազդել վարքի և միջանձնային փոխհարաբերությունների առանձնահատկությունների վրա։ Ինտելեկտի մակարդակը դիտարկվում է ճանաչողական հնարավորությունների համատեքստում՝ ներառելով տեղեկատվության ըմբռնման, խնդիրների լուծման, իրավիճակների գնահատման և սեփական գործողությունների հետևանքների գիտակցման կարողությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում այս գործոնների ոչ թե մեկուսացված, այլ փոխկապակցված ուսումնասիրությունը, քանի որ դեռահասի հոգեբանական զարգացումը պայմանավորված է բազմաթիվ անհատական և սոցիալական հանգամանքների համադրությամբ։ Անդրադարձ է կատարվում ինքնագնահատականի, հասակակիցների հետ հարաբերությունների, ծնողների և ուսուցիչների հետ հաղորդակցության, ինքնուրույնության պահանջի և սոցիալական միջավայրին հարմարվելու առանձնահատկություններին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել հոգեբանական գնահատման և համեմատական վերլուծության մեթոդներ՝ տարբեր անհատական բնութագրերի և դեռահասության անցումային շրջանի դրսևորումների միջև հնարավոր կապերը բացահայտելու համար։ Միաժամանակ կարևորվում է անհատական տարբերությունների զգուշավոր մեկնաբանումը՝ խուսափելով դեռահասների վարքը միայն խառնվածքով, բնավորությամբ կամ ինտելեկտային ցուցանիշներով բացատրելուց։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է զարգացման հոգեբանության, անձի հոգեբանության և տարիքային հոգեբանության մոտեցումները՝ նպաստելով դեռահասների անհատական զարգացման առանձնահատկությունների առավել ամբողջական ընկալմանը և կրթական ու ընտանեկան միջավայրում նրանց համապատասխան հոգեբանական աջակցության կազմակերպմանը։

Pedagogy

Մանկավարժական և ֆիզիկայի դասավանդման մեթոդիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ավագ դպրոցում հարաբերականության հատուկ տեսության տարրերի ուսուցման բովանդակության, մեթոդների և կազմակերպման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հարաբերականության հատուկ տեսության գիտական հիմունքները, դրա տեղը ժամանակակից ֆիզիկայի համակարգում և հանրակրթական ուսումնական ծրագրերում համապատասխան գիտելիքների ընդգրկման մանկավարժական նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարաբերականության սկզբունքին, լույսի արագության հաստատունությանը, ժամանակի հարաբերականությանը, երկարության կրճատմանը, իրադարձությունների միաժամանակության հարաբերականությանը և զանգվածի ու էներգիայի փոխկապակցվածությանը վերաբերող հիմնական հասկացությունների մատչելի ներկայացմանը։ Վերլուծվում են սովորողների տարիքային և ճանաչողական առանձնահատկությունները, վերացական ֆիզիկական հասկացությունների ընկալման դժվարությունները և դասական մեխանիկայից հարաբերականության տեսության գաղափարներին անցման մեթոդական խնդիրները։ Քննարկվում են խնդրահարույց ուսուցման, մտափորձերի, պատկերավոր մոդելների, համակարգչային ցուցադրությունների և միջառարկայական կապերի կիրառման հնարավորությունները՝ ուսումնասիրվող նյութի յուրացումն արդյունավետ դարձնելու նպատակով։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են դասերի կառուցման, ուսումնական առաջադրանքների մշակման, սովորողների ինքնուրույն մտածողության զարգացման և գիտելիքների գնահատման մեթոդաբանական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում ֆիզիկայի նկատմամբ հետաքրքրության խթանմանը, գիտական աշխարհայացքի ձևավորմանը և ժամանակակից ֆիզիկական տեսությունների վերաբերյալ հիմնավոր պատկերացումների զարգացմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկայի ուսուցիչների, մանկավարժների, կրթության մեթոդիստների, ֆիզիկայի դասավանդման մեթոդիկայի մասնագետների և բնագիտական կրթության հետազոտողների համար։