Նոր գրքեր: Հասարակական-քաղաքական գիտություններ: Ինֆորմացիոն ցանկ=Новые книги: Обшественно-политические науки: Информационный указател (1986, թիվ 9)

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ավանդների ապահովագրման համակարգի հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով բանկային համակարգի կայունության, ավանդատուների պաշտպանության և ֆինանսական վստահության ապահովման փոխկապակցված հարցերը։ Հեղինակը վերլուծում է ավանդների ապահովագրման ինստիտուտի էությունը և դրա դերը ֆինանսական համակարգի ճգնաժամերի կանխարգելման և բանկային պանիկայի նվազեցման գործընթացներում։ Գրքում դիտարկվում է ՀՀ-ում գործող ավանդների հատուցման համակարգի կառուցվածքը, ապահովագրական հիմնադրամի ձևավորման աղբյուրները և փոխհատուցման մեխանիզմները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում համակարգի արդյունավետության վրա ազդող գործոններին՝ ապահովագրական ծածկույթի չափ, բանկերի մասնակցության շրջանակ, ռիսկերի գնահատման մեխանիզմներ և կարգավորող մարմինների վերահսկողություն։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև միջազգային փորձը՝ տարբեր երկրների ավանդների ապահովագրման մոդելների համեմատական վերլուծությամբ՝ բացահայտելով դրանց կիրառելիությունը Հայաստանի պայմաններում։ Աշխատությունը ընդգծում է, որ արդյունավետ ապահովագրական համակարգը կարևոր դեր ունի ֆինանսական կայունության ամրապնդման, խնայողությունների խթանման և բանկային համակարգի նկատմամբ հանրային վստահության բարձրացման գործում։ Այն օգտակար է տնտեսագետների, բանկային ոլորտի մասնագետների և ֆինանսական քաղաքականություն մշակողների համար։

History

Այդ հոդվածը նկարագրում է 2023 թվականի սեպտեմբերի վերջին Լեռնային Ղարաբաղում տեղի ունեցած վառելիքի պահեստի ուժեղ պայթյունը, որը տեղի է ունեցել Ստեփանակերտի մոտակայքում՝ Բերձոր-Ասկերան ուղղության շրջանում։ Պայթյունը տեղի է ունեցել այն ժամանակ, երբ հազարավոր էթնիկ հայեր փորձում էին լքել տարածաշրջանը՝ Ադրբեջանի ռազմական գործողություններից և տարածաշրջանի վերահսկողության փոփոխությունից հետո ստեղծված ծանր իրավիճակի պայմաններում։ Վառելիքի խիստ պակասի պատճառով մարդիկ հերթ էին կանգնել բենզալցակայաններում և պահեստներում՝ իրենց մեքենաները լիցքավորելու և Հայաստան հասնելու համար, սակայն այդ վայրերից մեկում գերբեռնվածության և անվտանգության խախտումների պատճառով տեղի է ունեցել հսկայական պայթյուն, որն առաջացրել է մեծածավալ հրդեհ և մարդկային ծանր կորուստներ։ Իրադարձությունը արագ վերածվել է հումանիտար աղետի, քանի որ հարյուրավոր մարդիկ ստացել են ծանր այրվածքներ և վնասվածքներ, հիվանդանոցները չեն կարողացել բավարարել բժշկական օգնության պահանջը, և օգնություն է խնդրվել Հայաստանից ու այլ կողմերից։ Պայթյունի զոհերի թիվը ժամանակի ընթացքում աճել է, և տարբեր աղբյուրների համաձայն այն հասել է առնվազն 170-ի, իսկ հետագա պաշտոնական տվյալներով նույնիսկ ավելի բարձր։ Դեպքը տեղի է ունեցել լայնածավալ տեղահանության և ռազմական լարվածության ֆոնին, ինչը այն դարձրել է տարածաշրջանային ամենածանր մարդասիրական ողբերգություններից մեկը վերջին հակամարտության փուլում։

History

Այս աշխատությունը ներկայացնում է Մովսես Խորենացու պատմագրական ժառանգության իտալական տարբերակը՝ մշակված և պատկերազարդված Մխիթարյան միաբանության հայ վանականների կողմից, ինչպես նաև ոճական առումով վերամշակված հայտնի իտալացի գրող և լեզվաբան Նիկկոլո Տոմմազեոյի կողմից։ Հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի հայոց պատմության և մշակույթի տարածման տեսանկյունից, քանի որ այն հանդիսանում է հայկական պատմագիտական ավանդույթի ներկայացման օրինակ օտարալեզու ընթերցողին։ Աշխատության մեջ արտացոլվում են հայ ժողովրդի ծագման, անցյալի կարևոր իրադարձությունների, արքաների, ազգային ավանդությունների և պատմական հիշողության վերաբերյալ տեղեկություններ՝ ներկայացված եվրոպական գրական միջավայրին համապատասխանեցված ձևով։ Գրքի ստեղծման պատմությունը նաև վկայում է Մխիթարյանների գիտական և մշակութային գործունեության մասին՝ ուղղված հայագիտական գիտելիքների պահպանմանը, ուսումնասիրմանը և տարածմանը։ Այն արժեքավոր աղբյուր է հայագիտության, միջնադարյան պատմագրության, թարգմանական գրականության և հայ-եվրոպական մշակութային կապերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ընթերցողների համար։

Chemistry

Այս աշխատությունը վերաբերում է օրգանական քիմիայի և դեղագործական քիմիայի ոլորտին՝ կենտրոնանալով ալիցիկլո և հետերոցիկլո [c]պիրիդինների նոր ֆունկցիոնալացված և կոնյուգացված (համակցված) ածանցյալների սինթեզի, կառուցվածքային ուսումնասիրության և կենսաբանական ակտիվության գնահատման վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մշակել նոր սինթետիկ ուղիներ, որոնք թույլ են տալիս ստանալ պիրիդինային համակարգի վրա հիմնված բարդ կառուցվածքով միացություններ՝ բարձր ռեակտիվությամբ և պոտենցիալ կենսաբանական ակտիվությամբ։ Ուսումնասիրվում են տարբեր ֆունկցիոնալ խմբերի ներմուծման մեթոդները, ցիկլացման և կոնդենսացման ռեակցիաները, ինչպես նաև ստացված միացությունների ստերեոքիմիական և էլեկտրոնային հատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կառուցվածք–ակտիվություն կապին (SAR analysis), որի միջոցով գնահատվում է, թե մոլեկուլային կառուցվածքի փոփոխությունները ինչպես են ազդում հակամանրէային, հակաուռուցքային կամ հակաբորբոքային ակտիվության վրա։ Աշխատության շրջանակում իրականացվում են նաև կենսաբանական փորձարկումներ տարբեր միկրոօրգանիզմների և բջջային մոդելների վրա՝ պարզելու համար սինթեզված միացությունների դեղաբանական պոտենցիալը։ Միաժամանակ վերլուծվում են այդ միացությունների հնարավոր կիրառությունները նոր դեղամիջոցների ստեղծման մեջ՝ հատկապես այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է բարձր ընտրողականությամբ և ցածր թունավորությամբ ակտիվ նյութերի մշակում։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է ժամանակակից օրգանական սինթեզի և բժշկական քիմիայի զարգացման մեջ՝ նպաստելով նոր կենսաակտիվ միացությունների հայտնաբերմանը և դեղագործական հետազոտությունների առաջխաղացմանը։

Informatics

Տեխնիկական գիտությունների, բնապահպանական մոնիթորինգի և տեղեկատվական համակարգերի մշակման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է շրջակա միջավայրի ծծմբի երկօքսիդով (SO₂) աղտոտվածության վերլուծության ավտոմատացված համակարգի նախագծման և մշակման հիմնախնդիրներին։ Քննության են առնվում ծծմբի երկօքսիդի առաջացման հիմնական աղբյուրները, մթնոլորտում դրա տարածման առանձնահատկությունները և շրջակա միջավայրի որակի վրա հնարավոր ազդեցությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աղտոտող նյութի կոնցենտրացիայի չափման, տվյալների հավաքագրման, մշակման և պահպանման տեխնիկական ու ծրագրային մեթոդներին։ Վերլուծվում են ավտոմատացված դիտարկման համակարգերի կառուցվածքը, չափիչ սարքավորումների աշխատանքի սկզբունքները և տեղեկատվության փոխանցման ու մշակման գործընթացները։ Քննարկվում են ծծմբի երկօքսիդի պարունակության որոշման համար կիրառվող վերլուծական մեթոդները, չափումների ճշգրտության ապահովման և հնարավոր սխալների գնահատման խնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել տվիչների, տվյալների հավաքագրման սարքերի, ծրագրային ալգորիթմների և տեղեկատվական շտեմարանների փոխկապակցված աշխատանքի կազմակերպման սկզբունքները։ Անդրադարձ է կատարվում աղտոտվածության մակարդակի ժամանակային և տարածական փոփոխությունների գնահատմանը, վիճակագրական վերլուծությանը և ստացված արդյունքների գրաֆիկական ներկայացման հնարավորություններին։ Կարևորվում է ավտոմատացված համակարգի միջոցով սահմանված բնապահպանական նորմերի նկատմամբ չափումների համեմատումը, աղտոտվածության բարձր մակարդակների ժամանակին հայտնաբերումը և համապատասխան տեղեկատվության տրամադրումը։ Աշխատանքը կարող է նպաստել շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի տեխնոլոգիաների կատարելագործմանը, բնապահպանական տվյալների մշակման արդյունավետության բարձրացմանը և օդի որակի վերահսկման գործընթացների զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել բնապահպանական ճարտարագիտության, ավտոմատացման, կիրառական ծրագրավորման, մթնոլորտային օդի մոնիթորինգի և էկոլոգիական տեղեկատվական համակարգերի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Mathematics

Այս աշխատությունը նվիրված է փոքրագույն քառակուսիների մեթոդում հանրահաշվական բազմամակարդակային վերապայմանավորիչների կառուցման և կիրառման խնդիրներին։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է մեծածավալ գծային հանրահաշվական համակարգերի արդյունավետ լուծման անհրաժեշտությունը, հատկապես այն դեպքերում, երբ փոքրագույն քառակուսիների մեթոդի կիրառության արդյունքում առաջացող համակարգերը ունեն մեծ չափեր, վատ պայմանավորվածություն կամ բարդ կառուցվածք։ Վերապայմանավորիչների հիմնական նպատակն է փոխակերպել ելակետային խնդիրը այնպիսի ձևի, որը բարելավում է թվային կայունությունը և արագացնում կրկնողական մեթոդների կոնվերգենցիան։ Աշխատության մեջ բազմամակարդակային մոտեցումը դիտարկվում է որպես հաշվարկային բարդությունը նվազեցնելու և տարբեր մասշտաբների վրա առաջացող սխալներն ավելի արդյունավետ կառավարելու միջոց։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հանրահաշվական համակարգի կառուցվածքի վերլուծությունը, տարբեր մակարդակների ձևավորումը, մատրիցային օպերատորների մոտարկումը և վերապայմանավորիչի կառուցման ալգորիթմական սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի մեթոդների մշակմանը, որոնք թույլ են տալիս պահպանել լուծման բավարար ճշտությունը՝ միաժամանակ նվազեցնելով հաշվարկային ծախսերը և հիշողության պահանջները։ Փոքրագույն քառակուսիների մեթոդի շրջանակում այս խնդիրն ունի առանձնահատուկ նշանակություն, քանի որ տվյալների մշակման, մոդելավորման և հակադարձ խնդիրների ժամանակ հաճախ անհրաժեշտ է լուծել մեծ չափերի և ոչ ստանդարտ կառուցվածքով համակարգեր։ Աշխատությունը կարող է ներառել առաջարկվող բազմամակարդակային վերապայմանավորիչների տեսական հիմնավորումը, դրանց կառուցման ալգորիթմների նկարագրությունը և թվային փորձարկումների միջոցով արդյունավետության գնահատումը։ Համեմատական վերլուծության միջոցով հնարավոր է գնահատել հաշվարկների քանակը, հիշողության ծախսը, կրկնությունների թիվը, կոնվերգենցիայի արագությունը և ստացված լուծումների ճշտությունը։ Այս մոտեցումները կարող են կիրառվել գիտատեխնիկական հաշվարկներում, թվային մոդելավորման, տվյալների մշակման, դիֆերենցիալ հավասարումների թվային լուծման և այլ ոլորտներում, որտեղ առաջանում են մեծածավալ փոքրագույն քառակուսիների խնդիրներ։ Աշխատությունը հիմնականում ունի տեսական և հաշվողական բնույթ և կարող է հետաքրքրել կիրառական մաթեմատիկայով, թվային անալիզով, գծային հանրահաշվով և բարձր արտադրողականության հաշվարկներով զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին։ Այն կարևոր է հատկապես մեծ չափերի համակարգերի լուծման արդյունավետության բարձրացման և ժամանակակից կրկնողական ալգորիթմների համար կայուն ու արագ գործող հանրահաշվական մեխանիզմների մշակման տեսանկյունից։