Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
"Начальная история Армении" у Себеоса в ее отношениях к трудам Моисея Хоренского и Фауста Византийского
Աշխատությունը նվիրված է Սեբեոսի պատմագրական երկում ներկայացված Հայաստանի վաղ շրջանի պատմության ուսումնասիրությանը՝ այն համադրելով Մովսես Խորենացու և Փավստոս Բուզանդի պատմական երկերի հետ։ Հետազոտության հիմնական խնդիրներից է պարզել, թե ինչպես են այս երեք հեղինակների մոտ ներկայացվում Հայաստանի հնագույն և վաղմիջնադարյան անցյալի առանձին իրադարձությունները, պատմական դեմքերը, քաղաքական գործընթացներն ու հասարակական հարաբերությունները, ինչպես նաև բացահայտել նրանց պատմագիտական մոտեցումների ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես աղբյուրագիտական տեսանկյունից, քանի որ հայկական պատմագրության այս հուշարձանները տարբեր ժամանակաշրջաններում ստեղծված, տարբեր նպատակներով կազմված և տարբեր պատմական տեղեկություններ պահպանած աղբյուրներ են։ Դրանց համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել պատմական տեղեկությունների համընկնումները, հակասությունները, հնարավոր փոխառությունները և ավանդությունների փոխանցման ձևերը։ Սեբեոսի հաղորդումները դիտարկվում են Մովսես Խորենացու և Փավստոս Բուզանդի աշխատությունների հետ փոխկապակցված՝ փորձելով պարզել, թե որքանով են վաղ շրջանի պատմական ավանդությունները պահպանվել, վերամշակվել կամ մեկնաբանվել հետագա պատմագրական երկերում։ Կարևոր տեղ կարող է հատկացվել նաև հեղինակների ժամանակագրական պատկերացումներին, պատմական անձանց ներկայացման եղանակներին, քաղաքական իրադարձությունների մեկնաբանությանը և Հայաստանի արտաքին ու ներքին հարաբերությունների նկարագրությանը։ Նման համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն ավելի խորությամբ հասկանալ Սեբեոսի պատմական երկի կառուցվածքն ու բովանդակությունը, այլև գնահատել այն հայ պատմագրության զարգացման ընդհանուր շղթայի մեջ։ Աշխատությունը արժեքավոր է նաև այն պատճառով, որ անդրադառնում է պատմական հիշողության ձևավորման և տարբեր դարաշրջանների հեղինակների կողմից անցյալի ընկալման խնդրին։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, աղբյուրագետներին, հայագետներին, միջնադարագետներին, պատմագրության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին և հայկական հին ու վաղմիջնադարյան պատմության նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողներին։
Updated: 2026-09-23
Literature
Նար Դոս - Կենսագրություն
Այս ռեֆերատը ներկայացնում է Նար-Դոս-ի կյանքն ու ստեղծագործական ուղին՝ որպես հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից մեկի։ Աշխատանքում անդրադարձ է կատարվում նրա կենսագրական հիմնական փուլերին՝ ծնունդին, կրթությանը, հասարակական գործունեությանը և գրական միջավայրում ձևավորմանը։ Նար-Դոսը իր ստեղծագործական գործունեությունը սկսել է 19-րդ դարի վերջում և 20-րդ դարի սկզբում՝ այն ժամանակ, երբ հայ գրականության մեջ ձևավորվում էին ռեալիզմի և սոցիալական քննադատության նոր ուղղությունները։ Ռեֆերատում ներկայացվում է նրա ստեղծագործական ոճը, որը բնութագրվում է կյանքի իրականության ճշգրիտ պատկերումով, հասարակական խնդիրների խորքային վերլուծությամբ և մարդկային հոգեբանության նուրբ բացահայտմամբ։ Նշվում է, որ նրա ստեղծագործություններում հաճախ արտացոլվում են քաղաքային կյանքի դժվարությունները, սոցիալական անհավասարությունը և մարդու ներաշխարհի բարդությունները։ Աշխատանքում անդրադարձ է կատարվում նաև նրա հայտնի գործերին և դրանց ազդեցությանը հայ գրականության զարգացման վրա, որտեղ նա հանդես է եկել որպես սոցիալական խնդիրների խորքային մեկնաբանող և մարդկային ճակատագրերի վերլուծող գրող։ Նշվում է, որ Նար-Դոսի ստեղծագործական ժառանգությունը կարևոր դեր է ունեցել հայ ռեալիստական արձակի ձևավորման և զարգացման գործում՝ ազդելով հետագա սերունդների գրողների վրա։ Ռեֆերատը կարող է օգտակար լինել հայ գրականությամբ հետաքրքրվող ուսանողների և ընթերցողների համար, քանի որ այն ներկայացնում է Նար-Դոսի կյանքի ուղին և նրա ներդրումը ազգային գրականության զարգացման մեջ։
Updated: 2026-09-21
Philosophy
Միակամության վարդապետությունը միջեկեղեցական երկխոսության համատեքստում (7-րդ դարի առաջին կես)
Աշխատությունը նվիրված է VII դարի առաջին կեսի քրիստոնեական աստվածաբանական մտքի կարևոր ուղղություններից մեկի՝ միակամության վարդապետության ձևավորման, զարգացման և միջեկեղեցական երկխոսության մեջ ունեցած նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը վերլուծում է ժամանակաշրջանի դավանաբանական վեճերը, եկեղեցիների միջև ծավալված աստվածաբանական քննարկումները և տարբեր քրիստոնեական ավանդույթների դիրքորոշումները՝ բացահայտելով դրանց պատմական, կրոնական և քաղաքական նախադրյալները։ Ուշադրություն է դարձվում միակամության վարդապետության ընկալմանը, դրա ազդեցությանը եկեղեցական հարաբերությունների վրա, ինչպես նաև այն փորձերին, որոնք միտված էին եկեղեցիների միջև համաձայնության և փոխըմբռնման հաստատմանը։ Հրատարակությունը հիմնված է պատմական սկզբնաղբյուրների, աստվածաբանական աշխատությունների և գիտական ուսումնասիրությունների վերլուծության վրա և կարող է հետաքրքրել կրոնագետներին, աստվածաբաններին, պատմաբաններին, միջնադարագետներին, ուսանողներին և քրիստոնեական դավանաբանության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։
Updated: 2026-08-30
Literature
Թևֆիք Ֆիքրեթի կյանքն ու ստեղծագործությունները
Աշխատությունը նվիրված է թուրք բանաստեղծ, գրող և մտավորական Թևֆիք Ֆիքրեթի կյանքի, գրական գործունեության և ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հեղինակի կենսագրության հիմնական փուլերը, նրա կրթական և հասարակական գործունեությունը, ինչպես նաև այն պատմամշակութային միջավայրը, որի պայմաններում ձևավորվել են նրա աշխարհայացքն ու գեղարվեստական մտածողությունը։ Վերլուծվում են բանաստեղծական ստեղծագործությունների հիմնական թեմաները, գաղափարական ուղղվածությունը, լեզվական և ոճական առանձնահատկությունները, պատկերային համակարգը և արտահայտչամիջոցները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անհատի և հասարակության հարաբերությունների, ազատության, արդարության, կրթության, մարդկային արժանապատվության, սոցիալական խնդիրների և բարոյական արժեքների արտացոլմանը նրա ստեղծագործություններում։ Դիտարկվում են նաև բնության, անձնական ապրումների և հասարակական կյանքի պատկերները, ինչպես նաև քնարական ու հասարակական մոտիվների փոխկապակցվածությունը։ Քննարկվում է հեղինակի ստեղծագործական զարգացման ընթացքը և նրա գեղարվեստական հայացքների փոփոխությունը տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Կարևորվում է գրողի դերը օսմանյան շրջանի վերջին տասնամյակների թուրքական գրականության նորացման գործընթացներում և նոր բանաստեղծական արտահայտչաձևերի զարգացման մեջ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև նրա խմբագրական, կրթական և մտավորական գործունեությանը՝ գրական ստեղծագործությունը դիտարկելով ժամանակաշրջանի մշակութային կյանքի լայն համատեքստում։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու Թևֆիք Ֆիքրեթի գրական ժառանգության, ստեղծագործական անհատականության և թուրքական գրականության զարգացման մեջ նրա ունեցած նշանակության մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել թուրքական գրականության, արևելագիտության, համեմատական գրականագիտության և XIX–XX դարերի սահմանագծի գրական գործընթացների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։
Updated: 2026-10-02
Literature
Некоторые аспекты поэтики прозы Леонида Андреева
Այս գիրքը նվիրված է ռուս գրականության նշանավոր ներկայացուցիչ Լեոնիդ Անդրեևի արձակի պոետիկայի առանձին առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են հեղինակի գեղարվեստական մտածողության, պատմողական կառուցվածքի, կերպարների ստեղծման, լեզվական արտահայտչամիջոցների և կոմպոզիցիոն լուծումների այն կողմերը, որոնք ձևավորում են նրա արձակի յուրահատուկ ոճն ու գեղարվեստական աշխարհը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Անդրեևի ստեղծագործություններում իրականության և ներաշխարհի փոխհարաբերությանը, հոգեբանական լարվածության արտահայտմանը, մարդու գոյության, միայնության, վախի, տագնապի և բարոյական ընտրության թեմաների գեղարվեստական մարմնավորմանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են հեղինակային պատկերները, խորհրդանշական մոտիվները, հակադրությունները, կրկնությունները և այլ պոետիկական միջոցներ մասնակցում ստեղծագործությունների իմաստային կառուցվածքի ձևավորմանը։ Քննարկվում են նաև պատմողի դիրքորոշումը, հեղինակային խոսքի և հերոսների ներքին խոսքի փոխազդեցությունը, նկարագրության ու գործողության հարաբերակցությունը և հոգեբանական վիճակների փոխանցման եղանակները։ Աշխատությունը կարևոր է Անդրեևի արձակի գեղարվեստական առանձնահատկությունները խորությամբ ընկալելու համար, քանի որ այն ուշադրությունը կենտրոնացնում է ոչ միայն ստեղծագործությունների թեմատիկ բովանդակության, այլև այն ձևերի ու մեթոդների վրա, որոնց միջոցով այդ բովանդակությունը վերածվում է գրական գեղարվեստական աշխարհի։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, ռուս գրականության ուսումնասիրողներին, ուսանողներին, հետազոտողներին և բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի ռուսական արձակի զարգացման, մոդեռնիստական գեղագիտության և հեղինակի անհատական ստեղծագործական մեթոդի առանձնահատկություններով։
Updated: 2026-09-15
Religion
Слово на освящение Армянской церкви в Санктпетербурге сооруженной во имя святыя великомученицы Екатерины, говоренное Иосифом, архиепископом Гайканским, февраля 18 дня 1780 года
Հրատարակությունը XVIII դարի հայ եկեղեցական, քարոզչական և պատմամշակութային գրավոր ժառանգության արժեքավոր սկզբնաղբյուր է, որը կապված է Սանկտ Պետերբուրգի հայկական համայնքի հոգևոր կյանքի և Սուրբ Եկատերինա հայկական եկեղեցու օծման հանդիսավոր արարողության հետ։ Այն ներկայացնում է Հայոց եկեղեցու բարձրաստիճան հոգևորականի կողմից արտասանված հանդիսավոր խոսք, որի բովանդակության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու ժամանակաշրջանի եկեղեցական հռետորաբանության, աստվածաբանական մտածողության և համայնքային ինքնագիտակցության առանձնահատկությունների մասին։ Խոսքի առանցքում կարող են լինել եկեղեցու՝ որպես սրբազան տարածքի նշանակությունը, քրիստոնեական հավատի պահպանումը, համայնքի հոգևոր միասնությունը և նորակառույց տաճարի դերը հավատացյալների կրոնական ու հասարակական կյանքում։ Հատուկ կարևորություն ունի նյութի պատմական միջավայրը, քանի որ XVIII դարի երկրորդ կեսին Ռուսաստանի հայ համայնքների կազմակերպական և մշակութային կյանքում եկեղեցական հաստատությունները կարևոր դեր էին կատարում՝ հանդես գալով ոչ միայն որպես պաշտամունքի վայրեր, այլև որպես համայնքային համախմբման կենտրոններ։ Աղբյուրը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու նաև Սանկտ Պետերբուրգի հայության պատմությունը, նրա եկեղեցաշինական գործունեությունը և հայկական հոգևոր կառույցների ձևավորման գործընթացը Ռուսական կայսրության մայրաքաղաքային միջավայրում։ Բնագրի լեզվական և ոճական քննությունը կարող է բացահայտել ժամանակաշրջանի հոգևոր ճառերին բնորոշ կառուցվածքային առանձնահատկությունները, աստվածաշնչյան պատկերների ու խորհրդանիշների կիրառությունը, բարոյախրատական շեշտադրումները և հանդիսավոր խոսքին հատուկ արտահայտչամիջոցները։ Միաժամանակ այն կարևոր նյութ է Հովսեփ արքեպիսկոպոսի հոգևոր ու մտավոր գործունեության ուսումնասիրման համար՝ արտացոլելով նրա պատկերացումները եկեղեցու, համայնքի և քրիստոնեական արժեքների վերաբերյալ։ Հրատարակության ճշգրիտ թվագրումը և կոնկրետ եկեղեցական իրադարձության հետ կապը մեծացնում են դրա աղբյուրագիտական նշանակությունը՝ հնարավորություն տալով այն համադրել ժամանակաշրջանի այլ փաստաթղթերի, եկեղեցական վկայությունների և հայկական համայնքի պատմությանը վերաբերող նյութերի հետ։ Ընդհանուր առմամբ այս սկզբնաղբյուրը համադրում է եկեղեցական պատմության, հայ-ռուսական մշակութային կապերի, քարոզչական գրականության և համայնքային պատմության ուսումնասիրության համար կարևոր նյութ՝ լուսաբանելով XVIII դարի Սանկտ Պետերբուրգի հայկական հոգևոր կյանքի նշանակալի դրվագներից մեկը։
Updated: 2026-09-27