Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionEconomics
Հարկեր
Հարկերը պետության կողմից ֆիզիկական և իրավաբանական անձանցից պարտադիր կերպով գանձվող վճարներ են, որոնք չունեն ուղղակի փոխհատուցում և ուղղվում են պետական բյուջե՝ հասարակական կարիքների ֆինանսավորման համար։ Հարկերի էությունը կայանում է նրանում, որ դրանք պետության հիմնական ֆինանսական աղբյուրն են և ապահովում են պետական կառավարման, պաշտպանության, կրթության, առողջապահության, ենթակառուցվածքների և այլ հանրային ծառայությունների իրականացումը։ Հարկերը ծառայում են նաև տնտեսական կարգավորման գործիք, քանի որ դրանց միջոցով պետությունը կարող է ազդել արտադրության, սպառման և եկամուտների բաշխման վրա։ Հարկերը կարող են լինել ուղղակի և անուղղակի․ ուղղակի հարկերը գանձվում են անմիջապես եկամուտներից կամ ունեցվածքից, օրինակ՝ եկամտահարկը կամ շահութահարկը, իսկ անուղղակի հարկերը ներառված են ապրանքների և ծառայությունների գների մեջ, օրինակ՝ ավելացված արժեքի հարկը։ Բացի այդ, հարկերը կարող են լինել պետական, տեղական և հատուկ նպատակային՝ կախված դրանց կիրառման մակարդակից և նպատակներից։ Հարկային համակարգը հիմնված է արդարության, համաչափության և պարտադիրության սկզբունքների վրա, ինչը նշանակում է, որ յուրաքանչյուր քաղաքացի կամ կազմակերպություն պետք է մասնակցի պետական ծախսերի ֆինանսավորմանը իր հնարավորությունների չափով։ Հարկերի ճիշտ և արդյունավետ հավաքագրումը կարևոր է պետության տնտեսական կայունության և զարգացման համար, քանի որ դրանք ապահովում են պետական բյուջեի հիմնական եկամուտները։ Միևնույն ժամանակ, չափազանց բարձր հարկերը կարող են բացասաբար ազդել տնտեսական ակտիվության վրա, իսկ չափազանց ցածր հարկերը՝ նվազեցնել պետական հնարավորությունները։ Այդ պատճառով հարկային քաղաքականությունը համարվում է պետության տնտեսական քաղաքականության կարևորագույն բաղադրիչներից մեկը։
Updated: 2026-10-23
Economics
Материалы для военно-статистического обозрения Азиатской Турции
Այս աշխատությունը ներկայացնում է ռազմավիճակագրական բնույթի նյութերի ժողովածու, որը վերաբերում է Ասիական Թուրքիա-ի տարածքներում XIX դարի ռազմական, վարչական, ժողովրդագրական և տնտեսական վիճակի ուսումնասիրությանը։ Նյութը կազմված է տարբեր վիճակագրական տվյալներից, հաշվետվություններից և դիտարկումներից, որոնք նպատակ ունեն համակարգված կերպով նկարագրել տարածաշրջանի բնակչության կազմը, բնակավայրերի բաշխվածությունը, հաղորդակցության ուղիները, ռազմական կայազորների տեղաբաշխումը և վարչական կառուցվածքը։ Ուշադրություն է դարձվում նաև տնտեսական ռեսուրսներին, գյուղատնտեսական արտադրությանը, հարկային համակարգին և ռազմավարական նշանակություն ունեցող շրջաններին, որոնք կարևոր դեր են ունեցել կայսրության կառավարման և ռազմական պլանավորման մեջ։ Այսպիսի նյութերը արժեքավոր են որպես պատմական սկզբնաղբյուրներ, քանի որ թույլ են տալիս վերականգնել տվյալ ժամանակաշրջանի տարածաշրջանային զարգացման ընդհանուր պատկերը և հասկանալ ռազմական-վարչական համակարգի առանձնահատկությունները։
Updated: 2026-08-27
Economics
Մրցակցային միջավայրի ձևավորման տեսական հիմնախնդիրները
Աշխատությունը նվիրված է մրցակցային միջավայրի ձևավորման տեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և շուկայական տնտեսության պայմաններում մրցակցության դերի ու նշանակության բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ արդյունավետ մրցակցությունը շուկայական տնտեսության բնականոն գործունեության կարևոր նախապայմաններից է, քանի որ այն խթանում է արտադրողների և ծառայություններ մատուցողների արդյունավետությունը, նորարարությունը, ռեսուրսների ավելի նպատակային օգտագործումը և սպառողների համար առաջարկվող ապրանքների ու ծառայությունների որակի բարելավումը։ Աշխատության մեջ մրցակցությունը դիտարկվում է որպես բազմաբովանդակ տնտեսական երևույթ, որը ներառում է ոչ միայն շուկայում բազմաթիվ արտադրողների առկայությունը, այլև նրանց միջև իրական մրցակցային պայքարի հնարավորությունը, շուկա մուտք գործելու և շուկայից դուրս գալու ազատությունը, տեղեկատվության հասանելիությունը և տնտեսական որոշումների կայացման հարաբերական ազատությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է մրցակցային միջավայրի հասկացության սահմանումը և դրա հիմնական բաղադրիչների բացահայտումը։ Մրցակցային միջավայրը ձևավորվում է բազմաթիվ փոխկապակցված գործոնների ազդեցությամբ՝ շուկայի կառուցվածք, պահանջարկի և առաջարկի հարաբերակցություն, ձեռնարկությունների թվաքանակ և չափեր, մուտքի խոչընդոտներ, տեխնոլոգիական մակարդակ, ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիություն, պետական կարգավորում և իրավական դաշտ։ Այդ գործոնների համադրությունը որոշում է, թե տվյալ շուկայում որքանով են տնտեսավարող սուբյեկտները կարողանում ազատորեն մրցակցել և որքանով է սահմանափակվում առանձին ընկերությունների շուկայական իշխանությունը։ Աշխատության տեսական հատվածում կարևոր տեղ է զբաղեցնում մրցակցության տարբեր ձևերի ուսումնասիրությունը։ Դիտարկվում են կատարյալ և անկատար մրցակցության մոդելները, մենաշնորհային, օլիգոպոլիստական և մենաշնորհային մրցակցության պայմանները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը շուկայական գների, արտադրության ծավալների, շահույթի և սպառողների բարեկեցության վրա։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հասկանալ, թե ինչու իրական տնտեսություններում կատարյալ մրցակցության իդեալական պայմանները հազվադեպ են ամբողջությամբ իրականացվում և ինչպիսի մեխանիզմներով կարող է պետությունը սահմանափակել շուկայի հակամրցակցային դրսևորումները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի մենաշնորհային և գերիշխող դիրքի խնդիրը։ Երբ առանձին տնտեսավարող սուբյեկտը ձեռք է բերում շուկայական զգալի իշխանություն, այն կարող է հնարավորություն ստանալ ազդելու գների, արտադրության ծավալների կամ մրցակիցների շուկա մուտք գործելու պայմանների վրա։ Այդ պատճառով մրցակցային միջավայրի ձևավորման տեսության կարևոր բաղադրիչ է հակամենաշնորհային կարգավորումը, որի նպատակն է կանխել մրցակցությունը սահմանափակող համաձայնությունները, գերիշխող դիրքի չարաշահումը և շուկաների արհեստական բաժանումը։ Մրցակցային միջավայրի զարգացման գործում կարևոր է նաև պետական քաղաքականությունը։ Պետությունը կարող է ազդել մրցակցության վրա ինչպես ուղղակի կարգավորման, այնպես էլ հարկային, մաքսային, ներդրումային, լիցենզավորման և պետական գնումների քաղաքականության միջոցով։ Միաժամանակ չափազանց խիստ կամ ոչ արդյունավետ կարգավորումը կարող է ինքնին ստեղծել շուկա մուտք գործելու լրացուցիչ խոչընդոտներ և նվազեցնել մրցակցության ինտենսիվությունը։ Հետևաբար աշխատանքը կարևորում է այնպիսի տնտեսական և իրավական միջավայրի ձևավորումը, որտեղ պետական միջամտությունը մի կողմից կանխում է շուկայի չարաշահումները, իսկ մյուս կողմից չի խոչընդոտում ազատ ձեռնարկատիրական գործունեությանը։ Հետազոտության տեսական նշանակությունը պայմանավորված է նաև մրցակցության և տնտեսական արդյունավետության փոխկապակցվածության ուսումնասիրությամբ։ Մրցակցային ճնշումը ձեռնարկություններին ստիպում է նվազեցնել ծախսերը, բարձրացնել արտադրողականությունը, ներդնել նոր տեխնոլոգիաներ և ավելի լավ արձագանքել սպառողների պահանջներին։ Այդ պատճառով մրցակցային միջավայրի բարելավումը կարող է դիտարկվել որպես տնտեսական աճի և երկարաժամկետ զարգացման կարևոր գործոն։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև փոքր և միջին ձեռնարկությունների դերին, քանի որ դրանց համար շուկա մուտք գործելու հնարավորությունը և հավասար մրցակցային պայմանների առկայությունը կարևոր նշանակություն ունեն շուկայի կառուցվածքի բազմազանության պահպանման համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի համակարգել մրցակցային միջավայրի ձևավորման հիմնական տեսական մոտեցումները, բացահայտել դրա վրա ազդող տնտեսական և ինստիտուցիոնալ գործոնները և ներկայացնել այն հիմնախնդիրները, որոնք առաջանում են մրցակցային հարաբերությունների ձևավորման ու կարգավորման ընթացքում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, տնտեսական քաղաքականություն մշակողների, բիզնեսի կառավարման մասնագետների, ուսանողների և մրցակցության ու շուկայական տնտեսության տեսական հարցերով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։
Updated: 2026-08-26
Informatics
Разработка методов локализации прогнозирования групп риска по информационной базе данных кадров
Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է կադրերի վերաբերյալ տեղեկատվական բազայի հիման վրա ռիսկային խմբերի տեղայնացման և կանխատեսման մեթոդների մշակմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մշակել տվյալների հավաքագրման, համակարգման և վերլուծության այնպիսի մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն կտան կադրային տեղեկատվության հիման վրա բացահայտել որոշակի չափանիշների համապատասխանող խմբեր և կանխատեսել հնարավոր ռիսկային իրավիճակների առաջացումը։ Աշխատանքի շրջանակում ուսումնասիրվում են կադրերի վերաբերյալ տվյալների բազաների կառուցվածքը, տվյալների պահպանման և մշակման սկզբունքները, տեղեկատվության դասակարգման մեթոդները և անհրաժեշտ ցուցանիշների առանձնացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի ալգորիթմների և վերլուծական մեթոդների կիրառմանը, որոնց միջոցով հնարավոր է տվյալների մեծ զանգվածից հայտնաբերել օրինաչափություններ, առանձնացնել նմանատիպ բնութագրերով խմբեր և գնահատել տարբեր գործոնների հնարավոր ազդեցությունը ռիսկի ձևավորման վրա։ Հետազոտությունը կարող է ներառել տվյալների բազայի նախագծում, տեղեկատվության նախնական մշակում, դասակարգման և կանխատեսման մոդելների մշակում, ինչպես նաև ստացված արդյունքների ճշգրտության և արդյունավետության գնահատում։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև համակարգի կիրառման տարբեր սցենարներ՝ կադրային ռեսուրսների կառավարման, աշխատակիցների շարժի, մասնագիտական համապատասխանության, աշխատանքային կայունության կամ կազմակերպության համար կարևոր այլ ցուցանիշների կանխատեսման նպատակով։ Մշակվող մեթոդների կիրառումը կարող է հնարավորություն տալ կառավարման գործընթացներում ավելի արագ բացահայտել հնարավոր ռիսկերը, կատարել տվյալահեն վերլուծություն և աջակցել հիմնավորված կառավարչական որոշումների ընդունմանը։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ կազմակերպությունների կադրային կառավարման և տեղեկատվական համակարգերի զարգացման համար՝ նպաստելով կադրային տվյալների ավելի արդյունավետ օգտագործմանը, ռիսկերի կանխատեսմանը և մարդկային ռեսուրսների կառավարման գործընթացների կատարելագործմանը։
Updated: 2026-09-10
History
Report : America's relief expedition to Asia Minor under the Red Cross
19-րդ դարի վերջին հրատարակված այս վավերագրական աշխատությունը ներկայացնում է Ամերիկյան Կարմիր խաչի իրականացրած մարդասիրական օգնության առաքելությունը Օսմանյան կայսրության Փոքր Ասիայի տարածքներում, որտեղ զանգվածային բռնությունների, տեղահանությունների և սովի հետևանքով հազարավոր մարդիկ հայտնվել էին ծայրահեղ ծանր վիճակում։ Գրքում ներառված են առաքելության ղեկավարների և մասնակիցների պաշտոնական զեկույցները, ճանապարհորդական գրառումները, բժշկական դիտարկումները, ֆինանսական հաշվետվությունները, հեռագրերը և օգնության բաշխման մանրամասները՝ ստեղծելով իրադարձությունների ամբողջական ու փաստագրական պատկերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օգնության կազմակերպման դժվարություններին, տեղական իշխանությունների հետ հարաբերություններին, հիվանդությունների տարածմանը, բնակչության կենցաղային պայմաններին և կամավորների կատարած աշխատանքի նշանակությանը։ Հրատարակությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է միջազգային մարդասիրական գործունեության, Կարմիր խաչի պատմության և 1895–1896 թվականների հայկական կոտորածների հետևանքների ուսումնասիրման համար, քանի որ ներկայացնում է դեպքերի անմիջական ականատեսների վկայություններն ու պաշտոնական փաստաթղթերը՝ արտացոլելով ինչպես տուժած բնակչության ողբերգական վիճակը, այնպես էլ օգնության կազմակերպման և իրականացման փորձը։
Updated: 2026-09-03
Linguistics
Բառաիմաստային փոխակերպումները բանաստեղծական տեքստում (ժամանակակից ֆրանսիական պոեզիայի նյութի հիման վրա)
Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է բառաիմաստային փոխակերպումները բանաստեղծական տեքստում՝ ժամանակակից ֆրանսիական պոեզիայի նյութի հիման վրա՝ ընդգծելով իմաստային դինամիկայի, պատկերավորման և գեղարվեստական լեզվի փոխազդեցությունը։ Նշվում է, որ պոետական խոսքում բառերը հաճախ դուրս են գալիս իրենց անմիջական բառարանային իմաստներից և ենթարկվում են իմաստային ընդլայնման, նեղացման, փոխաբերականացման կամ կոնտեքստային վերաիմաստավորման, ինչը ստեղծում է բազմաշերտ իմաստային դաշտ։ Վերլուծվում է, որ ժամանակակից ֆրանսիական պոեզիայում այս փոխակերպումները հաճախ իրականացվում են մետաֆորների, մետոնիմիայի, սինեսթեզիայի և սիմվոլիկ լեզվի միջոցով, որոնք թույլ են տալիս արտահայտել վերացական զգացումներ, հոգեբանական վիճակներ և գոյաբանական փորձառություններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ բառի իմաստային փոխակերպումը պոեզիայում հաճախ պայմանավորված է ոչ միայն լեզվական, այլև ռիթմիկ և հնչյունական գործոններով, որոնք միասին ձևավորում են գեղարվեստական ամբողջականություն։ Նշվում է նաև, որ ժամանակակից ֆրանսիական պոեզիան բնութագրվում է իմաստային բացվածությամբ և բազմիմաստությամբ, որտեղ ընթերցողի մասնակցությունը կարևոր դեր ունի վերջնական իմաստի ձևավորման գործընթացում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ բառաիմաստային փոխակերպումները բանաստեղծական տեքստում հանդիսանում են գեղարվեստական լեզվի հիմնական մեխանիզմներից մեկը՝ ապահովելով պոետական խոսքի արտահայտչականությունն ու իմաստային խորությունը։
Updated: 2026-09-18