Օգնություն խաղողագործին: (Գրականության հանձնարարական ցանկ)

Environmental Science

Գիտական աշխատանքը նվիրված է էլեկտրակինետիկ երևույթների ուսումնասիրությանը և դրանց կիրառման հնարավորություններին Արարատյան հարթավայրի հողերի աղաջրային ռեժիմների կարգավորման նպատակով։ Թեման կարևոր է այն պատճառով, որ հողում ջրի և լուծված աղերի շարժը մեծ ազդեցություն ունի հողի բերրիության, գյուղատնտեսական արտադրողականության և բույսերի աճի պայմանների վրա։ Արարատյան հարթավայրի չոր և կիսաչոր կլիմայական պայմաններում ոռոգման ինտենսիվ օգտագործումը, գոլորշիացման բարձր մակարդակը, ստորերկրյա ջրերի ռեժիմը և հողում լուծված աղերի կուտակման գործընթացները կարող են հանգեցնել աղակալման ու ջրակալման խնդիրների, որոնք բացասաբար են անդրադառնում գյուղատնտեսական հողերի արդյունավետ օգտագործման վրա։ Աշխատության տեսական հիմքը կազմում են էլեկտրակինետիկ երևույթները՝ մասնավորապես էլեկտրաոսմոսը, էլեկտրոֆորեզը և դրանց հետ կապված գործընթացները։ Այս երևույթները պայմանավորված են հողի մասնիկների, ջրի և լուծված իոնների փոխազդեցությամբ և կարող են օգտագործվել հողային միջավայրում ջրի ու լուծված նյութերի ուղղորդված տեղաշարժը կառավարելու համար։ Հատկապես հետաքրքիր է էլեկտրաոսմոսի կիրառությունը, որի դեպքում արտաքին էլեկտրական դաշտի ազդեցությամբ ծակոտկեն միջավայրում հեղուկի շարժը կարող է փոխվել և ուղղորդվել։ Նման մոտեցումը տեսականորեն հնարավորություն է տալիս ազդելու հողային պրոֆիլում ջրի բաշխման և աղերի տեղափոխության վրա՝ նպաստելով աղակալված կամ աղակալման վտանգ ունեցող հողերի վերականգնմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր մասը կարող է կազմել Արարատյան հարթավայրի հողերի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների, աղային կազմի, խոնավության ռեժիմի, ստորերկրյա ջրերի մակարդակի և հողային պրոֆիլի կառուցվածքի վերլուծությունը։ Այդ տվյալների հիման վրա հնարավոր է գնահատել, թե ինչ պայմաններում էլեկտրակինետիկ մեթոդների կիրառումը կարող է լինել արդյունավետ և ինչպիսի սահմանափակումներ կարող են առաջանալ տարբեր տիպի հողերում։ Փորձարարական ուսումնասիրությունների միջոցով կարող են դիտարկվել էլեկտրական դաշտի ուժգնության, ազդեցության տևողության, հողի խոնավության, աղերի կոնցենտրացիայի և այլ գործոնների ազդեցությունը ջրի ու իոնների տեղաշարժի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես կարելի է տեխնոլոգիան կիրառել ոչ միայն լաբորատոր պայմաններում, այլև իրական գյուղատնտեսական տարածքներում՝ հաշվի առնելով էներգիայի ծախսը, հողի հատկությունները, ոռոգման համակարգը և բնապահպանական անվտանգությունը։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ հողերի աղաջրային ռեժիմի արդյունավետ կառավարումը կարող է նպաստել աղակալման նվազեցմանը, հողի բերրիության պահպանմանը և գյուղատնտեսական հողերի երկարաժամկետ օգտագործմանը։ Էլեկտրակինետիկ մեթոդները կարող են դիտարկվել որպես ավանդական մելիորատիվ միջոցներին լրացնող տեխնոլոգիա, հատկապես այն դեպքերում, երբ սովորական դրենաժային կամ լվացման մեթոդների կիրառումը տեխնիկապես կամ տնտեսապես դժվար է։ Միաժամանակ նման տեխնոլոգիաների արդյունավետությունը կախված է կոնկրետ հողի կառուցվածքից, աղային կազմից, ջրային ռեժիմից և կիրառվող էլեկտրական պարամետրերից, ուստի դրանց գործնական ներդրումից առաջ անհրաժեշտ են համապատասխան փորձարարական և դաշտային ուսումնասիրություններ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է հողագիտության, ագրոֆիզիկայի, հիդրոլոգիայի և մելիորացիայի խնդիրները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել էլեկտրակինետիկ երևույթների կիրառական ներուժը Արարատյան հարթավայրի հողերի ջրային և աղային ռեժիմների կառավարման գործում։

Culture

Հրատարակությունը ընթացիկ մատենագիտական բնույթի մասնագիտական տեղեկատու է, որի հիմնական նպատակն է համակարգված ձևով ներկայացնել Հայկական ԽՍՀ մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող նոր հրատարակությունների ու հրապարակումների վերաբերյալ տեղեկատվությունը։ Այն նախատեսված է գրադարանների, գիտական և մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և համապատասխան թեմաներով գրականություն որոնող ընթերցողների համար։ Մատենագիտական նյութը կարող է ընդգրկել գրքեր, գրքույկներ, ժողովածուներ, պարբերական մամուլում հրապարակված հոդվածներ և այլ տպագիր նյութեր՝ դասակարգված ըստ մշակույթի և արվեստի առանձին ոլորտների։ Թեմատիկ բաժիններում կարող են ներկայացվել կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, ճարտարապետությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը, մշակութային հաստատությունների գործունեությանը, հուշարձանների պահպանությանը և մշակութային կյանքի այլ ուղղություններին վերաբերող աղբյուրներ։ Մատենագիտական գրառումները հնարավորություն են տալիս նույնականացնելու համապատասխան հրատարակությունները և ստանալու դրանց որոնման համար անհրաժեշտ հիմնական տվյալները՝ հեղինակ, անվանում, հրատարակության աղբյուր, թվական և այլ նկարագրական տեղեկություններ։ Նյութերի պարբերական հավաքագրումն ու համակարգումը տեղեկատուին տալիս են նաև փաստագրական նշանակություն, քանի որ տարբեր թողարկումների հաջորդականությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակչական ակտիվությանը, հետազոտական հետաքրքրությունների փոփոխություններին և առանձին թեմաների զարգացման ընթացքին։ Այն կարևոր գործիք է թեմատիկ մատենագիտական որոնման համար՝ օգնելով արագ կողմնորոշվել տվյալ ժամանակահատվածի նոր գրականության մեջ և ընտրել անհրաժեշտ աղբյուրները հետագա ուսումնասիրության համար։ Միաժամանակ նման հրատարակությունները նպաստում են գրադարանային հավաքածուների համալրմանը, տեղեկատու-մատենագիտական սպասարկմանը և մասնագիտական տեղեկատվության տարածմանը։ Պատմական տեսանկյունից տեղեկատուն արժեքավոր է նաև խորհրդային Հայաստանի մշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար, քանի որ մատենագիտական տվյալների միջոցով արտացոլում է ժամանակաշրջանի հրատարակչական և գիտական գործունեության թեմատիկ պատկերը։ Տարբեր տարիների համար կազմված թողարկումների համադրումը կարող է հիմք հանդիսանալ մշակույթի առանձին ոլորտների վերաբերյալ գրականության քանակական և բովանդակային զարգացման ուսումնասիրության համար։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը համատեղում է տեղեկատվական, որոնողական, հաշվառման և փաստագրական գործառույթները՝ ապահովելով մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ ընթացիկ գրականության համակարգված ներկայացումն ու մասնագիտական օգտագործումը։

Law

Աշխատությունը նվիրված է համակարգչային հանցավորության դեմ պայքարի հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով կիբեռտիրույթում իրականացվող հանցագործությունների կանխարգելման, բացահայտման և դրանց համար պատասխանատվության ապահովման իրավական ու գործնական մեխանիզմները։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում են համակարգչային հանցագործությունների հիմնական բնութագրերը, դրանց տեսակները և առանձնահատկությունները, ինչպես նաև թվային տեխնոլոգիաների արագ զարգացման պայմաններում հանցավորության նոր ձևերի առաջացման պատճառներն ու դրսևորումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղեկատվական համակարգերի, համակարգչային տվյալների և թվային ենթակառուցվածքների նկատմամբ կատարվող ապօրինի գործողություններին, անձնական և ֆինանսական տվյալների պաշտպանության խնդիրներին, ինչպես նաև տեղեկատվական ռեսուրսների անվտանգության ապահովմանը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ համակարգչային հանցագործությունների բացահայտման ընթացքում առաջացող ապացուցողական խնդիրներին, թվային ապացույցների հավաքագրման և պահպանման առանձնահատկություններին, իրավապահ մարմինների մասնագիտական կարողություններին և տեխնիկական միջոցների կիրառմանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև միջազգային համագործակցությանը, քանի որ կիբեռհանցագործությունները հաճախ չեն սահմանափակվում մեկ պետության իրավազորության շրջանակներում և պահանջում են տարբեր երկրների իրավապահ ու մասնագիտացված կառույցների համակարգված գործողություններ։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննարկվում են հանցագործությունների կանխարգելման, կիբեռանվտանգության մշակույթի ձևավորման, մասնագիտական պատրաստվածության բարձրացման և իրավական կարգավորման կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, իրավապահ մարմինների աշխատակիցների, կիբեռանվտանգության մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համակարգչային հանցավորության դեմ պայքարը դիտարկում է որպես իրավական, տեխնիկական և կազմակերպական միջոցների համակցություն՝ ընդգծելով կանխարգելման, արդյունավետ քննության, միջազգային համագործակցության և թվային միջավայրում անձանց ու կազմակերպությունների իրավունքների պաշտպանության կարևորությունը։

Geography

Աշխատությունը նվիրված է Ախուրյան գետի ջրահավաք ավազանի արևելյան հատվածի երկրաբնապահպանական վիճակի համալիր գնահատմանը՝ բնական միջավայրի բաղադրիչների, տարածքի երկրաբանական կառուցվածքի և մարդածին ազդեցությունների փոխկապակցված ուսումնասիրության հիման վրա։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են տարածքի երկրաբանական և գեոմորֆոլոգիական առանձնահատկությունները, ռելիեֆի ձևերը, մակերևութային ու ստորերկրյա ջրային համակարգերը, հողային ծածկույթը, լանդշաֆտները և դրանց տարածական փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ջրահավաք ավազանին՝ որպես փոխկապակցված բնական համակարգի, որտեղ որևէ բաղադրիչի փոփոխությունը կարող է անդրադառնալ ջրային ռեսուրսների, հողերի, բուսականության և ընդհանուր էկոլոգիական հավասարակշռության վրա։ Ուսումնասիրվում են բնական երկրաբանական գործընթացները և դրանց բնապահպանական նշանակությունը, ինչպես նաև հողերի էրոզիայի, լանջային գործընթացների, մակերևութային հոսքի և այլ բնական երևույթների տարածական առանձնահատկությունները։ Կարևոր ուղղություն է տնտեսական գործունեության հետևանքով առաջացող մարդածին ծանրաբեռնվածության գնահատումը։ Դիտարկվում են գյուղատնտեսական հողօգտագործման, բնակավայրերի զարգացման, արդյունաբերական և ենթակառուցվածքային գործունեության, բնական ռեսուրսների օգտագործման և թափոնների հնարավոր ազդեցությունները հողերի ու ջրային համակարգերի որակի վրա։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համադրվել դաշտային ուսումնասիրությունների, ջրի և հողի նմուշների լաբորատոր վերլուծությունների, տեղագրական ու թեմատիկ քարտեզների, հեռահար զոնդավորման և երկրատեղեկատվական համակարգերի միջոցով ստացված տվյալները։ Տարածական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել տարբեր աստիճանի բնապահպանական ծանրաբեռնվածություն ունեցող տեղամասերը, բացահայտել առավել զգայուն տարածքները և կազմել համապատասխան թեմատիկ քարտեզներ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ջրային և հողային ռեսուրսների պահպանության, աղտոտման կանխարգելման, բնական լանդշաֆտների կայունության և տարածքի ռացիոնալ օգտագործման խնդիրներին։ Երկրաբնապահպանական գնահատման արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ բնապահպանական մշտադիտարկման, տարածքային պլանավորման և բնական ռեսուրսների կառավարման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է երկրաէկոլոգիայի, ջրաբանության, երկրաբանության, ֆիզիկական աշխարհագրության և երկրատեղեկատվական վերլուծության մեթոդները՝ ջրահավաք ավազանի բնական համակարգերի վիճակը և մարդածին ազդեցությունների տարածական առանձնահատկությունները բազմակողմանի գնահատելու նպատակով։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է գամմա-ամինոկարագաթթվի (ԳԱԿԹ) իմունակարգավորիչ ազդեցության ուսումնասիրությանը հիպոկինետիկ սթրեսի պայմաններում՝ բացահայտելով նյարդային և իմունային համակարգերի փոխազդեցության առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում են սահմանափակ շարժունակության հետևանքով օրգանիզմում առաջացող ֆիզիոլոգիական փոփոխությունները, սթրեսային գործոնների ազդեցությունը իմունային պատասխանի վրա և ԳԱԿԹ-ի հնարավոր դերը այդ գործընթացների կարգավորման մեջ։ Աշխատության շրջանակում վերլուծվում են իմունային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի ցուցանիշները, բջջային և հումորալ պաշտպանական մեխանիզմների փոփոխությունները, ինչպես նաև նյարդամիջնորդային համակարգերի ազդեցությունը օրգանիզմի հարմարվողական գործընթացների վրա։ Հետազոտությունը նպաստում է նեյրոիմունային փոխհարաբերությունների առավել խորքային ըմբռնմանը և կարող է նշանակություն ունենալ սթրեսային վիճակների, շարժողական սահմանափակումների և դրանց հետևանքների ուսումնասիրման համար։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում ֆիզիոլոգների, իմունոլոգների, բժշկական ոլորտի մասնագետների և կենսաբանական գիտությունների հետազոտողների համար։

Medicine

Բժշկական և սրտաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է պահպանված արտամղման ֆրակցիայով սրտային անբավարարության պայմաններում սրտի խոռոչների կառուցվածքային ու գործառական վերափոխումների և նախասրտերի շողացման զարգացման ռիսկի փոխկապակցվածության ուսումնասիրմանը։ Քննության են առնվում սրտամկանի վերաձևավորման պաթոֆիզիոլոգիական մեխանիզմները, նախասրտերի և փորոքների կառուցվածքային փոփոխությունները, ինչպես նաև ներսրտային հեմոդինամիկայի առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ոչ փականային ախտածագմամբ հիվանդների մոտ առիթմիայի առաջացմանը նպաստող կլինիկական և սրտաբանական գործոնների գնահատմանը։ Վերլուծվում են սրտի խոռոչների չափերի, ֆունկցիոնալ վիճակի և ճնշումային փոփոխությունների հնարավոր կապերը էլեկտրական ու կառուցվածքային վերաձևավորման գործընթացների հետ։ Քննարկվում են նաև հիվանդների ռիսկի գնահատման, կլինիկական ընթացքի կանխատեսման և սրտի կառուցվածքային ու գործառական ցուցանիշների համալիր ուսումնասիրման մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս խորացնելու պատկերացումները սրտային անբավարարության և նախասրտային առիթմիաների միջև առկա պաթոֆիզիոլոգիական կապերի վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սրտաբանության, պաթոֆիզիոլոգիայի, առիթմոլոգիայի և կլինիկական բժշկության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։