Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
Старший лейтенант Патрик Газазян
Աշխատությունը նվիրված է Պատրիկ Օգանեսի Գազազյանի կյանքին, զինվորական ծառայությանը և Հայրենական մեծ պատերազմի առաջին շրջանի մարտական սխրանքներին։ Այն հրատարակվել է 1943 թվականին Երևանում՝ ԱրմՖԱՆ-ի հրատարակչությունում, Ասատուր Ավետիսովիչ Ասատրյանի հեղինակությամբ, և ընդգրկվել է «Հայաստանի որդիների մարտական սխրանքները» մատենաշարում։ Ազգային գրադարանի շտեմարանի տվյալներով՝ հրատարակությունը բաղկացած է 32 էջից և ներառում է հերոսի դիմանկարը։ Գրքում ներկայացվում է Պատրիկ Գազազյանը որպես խորհրդային կործանիչ օդաչու և 8-րդ արագընթաց ռմբակոծիչ ավիագնդի ավիաէսկադրիլիայի հրամանատարի տեղակալ, որը պատերազմի առաջին ամիսներին մասնակցել է Արևմտյան ռազմաճակատի ծանր մարտերին։ Հետազոտության կարևոր հատվածը վերաբերում է 1941 թվականի հունիսից սկսված մարտական գործողություններին Բելառուսի տարածքում, որտեղ Գազազյանը կատարել է թռիչքներ և հարվածներ հասցրել հակառակորդի կենդանի ուժին, տեխնիկային, տանկային շարասյուներին և անցումներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա մարտական խիզախությանը և այն գործողություններին, որոնց շնորհիվ նա դարձավ պատերազմի առաջին շրջանում աչքի ընկած հայ օդաչուներից մեկը։ 1941 թվականի հուլիսի 8-ի ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության հրամանագրով նա պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի շքանշանով և համարվում է Հայրենական մեծ պատերազմում այդ բարձր պարգևին արժանացած առաջին հայ զինծառայողը։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև նրա հետագա մարտական ուղին՝ Բրյանսկի, Սուխինիչիի և Օրշայի ուղղություններով մղված մարտերի համատեքստում։ Ըստ պահպանված պատմագիտական աղբյուրների՝ 1941 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Օրշայի շրջանում նրա ինքնաթիռը խոցվել է, և այրվող ինքնաթիռը նա գիտակցաբար ուղղել է հակառակորդի ավտոմեքենաների ու տանկերի շարասյան շարժման ուղղությամբ գտնվող կամրջի վրա՝ կատարելով ինքնազոհաբերական մարտական գործողություն։ Այս դրվագը աշխատության մեջ հերոսի ռազմական կերպարի և անձնական խիզախության ամենանշանակալի դրսևորումներից է։ Գրքի պատմական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն ստեղծվել է պատերազմի տարիներին՝ հերոսի մասին հիշողությունն ու նրա մարտական սխրանքը ժամանակակիցներին ներկայացնելու նպատակով։ Այն ոչ միայն կենսագրական բնույթի նյութ է, այլև պատերազմի տարիների հայկական պատմական հիշողության և հայրենական քարոզչական-հուշագրական գրականության կարևոր օրինակ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու պատերազմի սկզբնական շրջանի օդային մարտերի, խորհրդային բանակի կազմում հայ զինծառայողների մասնակցության և նրանց կատարած մարտական առաջադրանքների մասին։ Միաժամանակ այն ներկայացնում է անհատի հերոսական կերպարը՝ համադրելով կենսագրական տեղեկությունները, ռազմական իրադարձությունները և անձնազոհության գաղափարը։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը կարևոր աղբյուր է Պատրիկ Գազազյանի ռազմական կենսագրության, Հայրենական մեծ պատերազմի առաջին շրջանի մարտական գործողություններին հայ օդաչուների մասնակցության և այդ ժամանակաշրջանի հերոսապատումի ուսումնասիրության համար և կարող է հետաքրքրել ռազմական պատմությամբ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի պատմությամբ, հայկական պատմագրությամբ և հայ զինվորականների սխրանքների ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողներին ու հետազոտողներին։
Updated: 2026-09-09Medicine
Десятилетие здравоохранения ССР Армении
Հրատարակությունը նվիրված է Հայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության առողջապահական համակարգի ձևավորման և զարգացման առաջին տասնամյակի ուսումնասիրությանը։ Նյութում ներկայացվում են այդ ժամանակաշրջանում առողջապահության կազմակերպման հիմնական ուղղությունները, բժշկական հաստատությունների ստեղծումն ու ընդլայնումը, բուժսպասարկման հասանելիության բարելավմանն ուղղված միջոցառումները և բնակչության առողջության պահպանման պետական քաղաքականությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիվանդությունների կանխարգելմանը, սանիտարահիգիենիկ աշխատանքներին, համաճարակների դեմ պայքարին, մայրության և մանկության պահպանությանը, բժշկական կադրերի պատրաստմանը և բուժկանխարգելիչ ծառայությունների զարգացմանը։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու խորհրդային իշխանության առաջին տարիներին Հայաստանի առողջապահական կառավարման կառուցվածքի, իրականացված բարեփոխումների և բժշկական համակարգի կայացման գործընթացի մասին։ Այն արժեքավոր պատմական աղբյուր է Խորհրդային Հայաստանի սոցիալական քաղաքականության, բժշկության պատմության, առողջապահական հաստատությունների զարգացման և հանրային առողջության կազմակերպման ուսումնասիրության համար։
Updated: 2026-09-22Literature
Ջակոմո Լեոպարդիի ստեղծագործությունը իտալական ռոմանտիզմի համատեքստում
Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի իտալական գրականության նշանավոր ներկայացուցիչ Ջակոմո Լեոպարդիի գրական և փիլիսոփայական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով եվրոպական և հատկապես իտալական ռոմանտիկական շարժման գաղափարագեղագիտական զարգացումների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում քննվում են գրողի աշխարհայացքի ձևավորման աղբյուրները, դասական մշակույթի ազդեցությունը, ժամանակակից գրական ուղղությունների հետ նրա հարաբերությունները և այն առանձնահատկությունները, որոնց շնորհիվ նրա ստեղծագործությունը միաժամանակ առնչվում է ռոմանտիզմին և պահպանում ինքնատիպ գեղարվեստական ու մտավոր բնույթ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բնության, մարդու, ժամանակի, հիշողության, պատրանքի, միայնության, երջանկության որոնման և մարդկային գոյության սահմանափակության թեմաներին։ Քննվում է բանաստեղծական մտածողության և փիլիսոփայական մտորումների փոխկապակցվածությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են վերացական գաղափարները նրա ստեղծագործություններում վերածվում զգայական պատկերների, հոգեբանական ապրումների և քնարական իրավիճակների։ Կարևորվում են հիշողության և երևակայության գործառույթները, որոնք հնարավորություն են տալիս առօրյա իրականությունից անցնելու դեպի անհատի ներաշխարհ և անցյալի վերապրման տարածք։ Ուսումնասիրվում են նաև բնության ընկալման փոփոխությունները՝ վաղ շրջանի ավելի ներդաշնակ պատկերացումներից մինչև մարդու և աշխարհի հարաբերությունների առավել հակասական ու փիլիսոփայական մեկնաբանություններ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է գրողի լեզվի և ոճի քննությունը՝ բառապաշարի, պատկերային համակարգի, երաժշտականության, ռիթմի և քնարական խոսքի կառուցվածքի տեսանկյունից։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում դասական ժառանգության և նոր գրական զգացողության համադրությանը, որն առանձնահատուկ տեղ է ապահովում նրա ստեղծագործությանը իտալական գրականության պատմության մեջ։ Քննվում են նաև անհատի ներաշխարհի, զգացմունքների և անձնական փորձառության նկատմամբ հետաքրքրությունը, պատմական անցյալի ընկալումը և արդիականության հետ ունեցած հակադրությունները, որոնք կարևոր տեղ են զբաղեցնում ռոմանտիկական գեղագիտության մեջ։ Միաժամանակ ընդգծվում են այն հատկանիշները, որոնք թույլ չեն տալիս նրա գրականությունը ամբողջությամբ սահմանափակել որևէ մեկ ուղղության շրջանակներով։ Համեմատական դիտարկումների միջոցով հնարավոր է բացահայտել նրա ստեղծագործական մտածողության կապերը եվրոպական ռոմանտիզմի ընդհանուր գաղափարների հետ և առանձնացնել իտալական գրական միջավայրով պայմանավորված յուրահատկությունները։ Գրական տեքստերի և փիլիսոփայական մտքի համատեղ քննությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հեղինակի աշխարհընկալման զարգացման և նրա ստեղծագործական համակարգի մասին։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել իտալական գրականության, ռոմանտիզմի, համեմատական գրականագիտության, գրական գեղագիտության և եվրոպական մշակույթի պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-22Linguistics
Формирование коммуникативных механизмов использования побудительных предложений при обучении русскому языку (на неспециальных факультетах)
Աշխատությունը նվիրված է ռուսաց լեզվի ուսուցման գործընթացում հաղորդակցական կարողությունների ձևավորմանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով դրդողական նախադասությունների ճիշտ ընկալմանը, կառուցմանը և գործնական կիրառմանը։ Հեղինակը դիտարկում է այն լեզվական և հաղորդակցական մեխանիզմները, որոնց միջոցով սովորողները կարողանում են տարբեր իրավիճակներում արտահայտել խնդրանք, խորհուրդ, առաջարկ, հրահանգ, կոչ, ցանկություն կամ գործողության մղող այլ մտադրություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ոչ մասնագիտական ֆակուլտետներում սովորող ուսանողների լեզվական պատրաստվածությանը, քանի որ նրանց համար ռուսերենը հիմնական մասնագիտական առարկա չէ, և ուսուցման մեթոդները պետք է միաժամանակ նպաստեն ինչպես քերականական գիտելիքների ամրապնդմանը, այնպես էլ իրական հաղորդակցական միջավայրում լեզուն վստահորեն օգտագործելու կարողության զարգացմանը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են դրդողական կառույցների լեզվաբանական առանձնահատկությունները, դրանց իմաստային և գործառական տարբերությունները, խոսքային իրավիճակից կախված կիրառման ձևերը և հաղորդակցական նպատակի արտահայտման միջոցները։ Ներկայացվում են նաև ուսուցման այն սկզբունքներն ու մեթոդական մոտեցումները, որոնք հնարավորություն են տալիս սովորողին ոչ միայն յուրացնել համապատասխան քերականական կառուցվածքները, այլև հասկանալ, թե երբ, ինչ պայմաններում և ինչպիսի լեզվական ձևակերպմամբ է նպատակահարմար դրանք կիրառել։ Կարևորվում է տեսական գիտելիքի և գործնական խոսքային գործունեության փոխկապակցումը, քանի որ արդյունավետ լեզվական ուսուցումը ենթադրում է սովորած կառույցների օգտագործում կենդանի հաղորդակցության ընթացքում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ռուսաց լեզվի դասավանդման մեթոդիկայով հետաքրքրվող ուսանողների, դասախոսների, լեզվաբանների և մանկավարժների համար, ինչպես նաև նրանց համար, ովքեր ուսումնասիրում են օտար կամ երկրորդ լեզվի ուսուցման ընթացքում հաղորդակցական հմտությունների զարգացման առանձնահատկությունները։
Updated: 2026-09-18History
History of the Armenians in India
Գիրքը ներկայացնում է Հնդկաստանում հայկական համայնքի ձևավորման, զարգացման և բազմադարյա գործունեության պատմությունը՝ անդրադառնալով հայ վաճառականների, հոգևորականների, մտավորականների և հասարակական գործիչների ներդրմանը տարածաշրջանի տնտեսական, մշակութային և հասարակական կյանքում։ Ուսումնասիրության մեջ լուսաբանվում են հայկական գաղթօջախների առաջացման պատճառները, առևտրային ցանցերի ձևավորումը, հայկական եկեղեցիների, դպրոցների, տպարանների և բարեգործական հաստատությունների գործունեությունը, ինչպես նաև համայնքի կապերը Հայաստանի և աշխարհի այլ հայկական կենտրոնների հետ։ Հեղինակը հիմնվում է պատմական փաստաթղթերի, արխիվային նյութերի, հուշագրությունների և այլ սկզբնաղբյուրների վրա՝ ներկայացնելով Հնդկաստանի հայության հասարակական կազմակերպվածությունը, մշակութային ինքնության պահպանման ուղիները և նրանց նշանակալի դերակատարությունը տարածաշրջանի պատմության ու հայ սփյուռքի ձևավորման գործընթացում։
Updated: 2026-08-31Political Science
ԴՐՎԱԳՆԵՐ ՀԱՅ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՄՏՔԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԻՑ
Դրվագներ հայ քաղաքական մտքի պատմությունից-ը քաղաքագիտական և պատմագիտական ուղղվածության ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է հայ քաղաքական մտքի զարգացման հիմնական փուլերն ու գաղափարական ուղղությունները՝ սկսած միջնադարից մինչև նորագույն ժամանակներ, աշխատությունում վերլուծվում են տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված քաղաքական գաղափարները, պետականության վերաբերյալ պատկերացումները, ազգային ինքնության և ինքնորոշման հիմնախնդիրները, ինչպես նաև հայ քաղաքական գործիչների և մտածողների հայացքները պետության կազմակերպման, իշխանության և հասարակական կառուցվածքի վերաբերյալ, միաժամանակ ընդգծվում է պատմական իրադարձությունների ազդեցությունը քաղաքական մտքի ձևավորման վրա և դրա կապը տարածաշրջանային ու համաշխարհային գործընթացների հետ, հատուկ ուշադրություն է դարձվում գաղափարական հոսանքների փոխակերպմանը և դրանց դերին հայ պետականության վերականգնման ու զարգացման գաղափարներում, աշխատությունը նպատակ ունի ձևավորելու համակարգված պատկերացում հայ քաղաքական մտքի պատմական էվոլյուցիայի մասին։
Updated: 2026-09-23