Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionGeography
ՀՀ էկոլոգագեոմորֆոլոգիական իրադրության վերլուծություն և գնահատում ԱՏՀ տեխնոլոգիաների կիրառմամբ
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տարածքի էկոլոգագեոմորֆոլոգիական պայմանների համալիր ուսումնասիրությանը՝ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի տեխնոլոգիաների կիրառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում ռելիեֆի ձևերի, երկրաբանական և գեոմորֆոլոգիական գործընթացների, բնական միջավայրի վիճակի ու մարդածին ազդեցությունների տարածական փոխկապակցվածությունն է։ Քննվում են տարածքի ձևաբանական առանձնահատկությունները, բարձրաչափական տարբերությունները, լանջերի թեքությունն ու կողմնադրությունը, էրոզիոն գործընթացները, սողանքային երևույթները, գետային համակարգերի գործունեությունը և ռելիեֆի զարգացման այլ գործոններ՝ դրանց հնարավոր բնապահպանական հետևանքների տեսանկյունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բնական և մարդածին գործոնների համատեղ ազդեցության գնահատմանը, քանի որ բնակավայրերի ընդլայնումը, հողօգտագործումը, ճանապարհաշինությունը, արդյունաբերական գործունեությունը և տնտեսական այլ գործընթացներ կարող են փոփոխել բնական լանդշաֆտների ու ռելիեֆային համակարգերի կայունությունը։ Աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերը դիտարկվում են որպես տարբեր աղբյուրներից ստացված տարածական տվյալների հավաքագրման, համակարգման, համադրման, վերլուծության և քարտեզագրման արդյունավետ գործիք։ Թվային ռելիեֆային մոդելների և թեմատիկ տարածական շերտերի կիրառումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել տարածքային օրինաչափությունները, առանձնացնել առավել զգայուն հատվածները և կազմել տարբեր բնույթի գնահատողական քարտեզներ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում էկոլոգագեոմորֆոլոգիական շրջանացման խնդիրը, որի միջոցով տարածքները կարող են տարբերակվել ըստ ռելիեֆի առանձնահատկությունների, բնական գործընթացների ակտիվության և մարդածին ծանրաբեռնվածության ընդհանուր բնույթի։ Դիտարկվում են նաև տարածական տվյալների համադրման և բազմագործոն գնահատման հնարավորությունները՝ շրջակա միջավայրի վիճակի վերաբերյալ առավել ամբողջական պատկեր ստանալու նպատակով։ Նման ուսումնասիրությունը կարող է կարևոր տեղեկատվական հիմք հանդիսանալ տարածքային պլանավորման, բնական ռեսուրսների կառավարման, հողերի օգտագործման և բնական վտանգների գնահատման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գեոմորֆոլոգիայի, բնապահպանության, ֆիզիկական աշխարհագրության, հեռազննման և գեոինֆորմատիկայի մեթոդները՝ տարածքի էկոլոգիական ու գեոմորֆոլոգիական առանձնահատկությունները միասնական տարածական համակարգում գնահատելու նպատակով։
Updated: 2026-09-22
Medicine
Բրուցելոզի համաճարակաբանության ուսումնասիրությունը Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունում
Նյութը նվիրված է բրուցելոզի համաճարակաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը Լեռնային Ղարաբաղի տարածքում՝ ուշադրություն դարձնելով հիվանդության տարածվածությանը, փոխանցման ուղիներին, ռիսկի գործոններին և կանխարգելման հնարավորություններին։ Բրուցելոզը վարակիչ հիվանդություն է, որը կարող է ախտահարել ինչպես գյուղատնտեսական կենդանիներին, այնպես էլ մարդկանց և առանձնահատուկ նշանակություն ունի անասնապահությամբ զբաղվող համայնքների համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հիվանդության տարածման օրինաչափությունները՝ ըստ բնակավայրերի, ժամանակաշրջանների, կենդանիների տեսակների և տնտեսությունների, ինչպես նաև մարդկանց շրջանում հիվանդացության հնարավոր կապը կենդանիների վարակվածության հետ։ Կարևոր ուղղություն է վարակի փոխանցման հիմնական մեխանիզմների բացահայտումը, այդ թվում՝ վարակված կենդանիների հետ անմիջական շփումը, չպաստերիզացված կաթի և դրանից պատրաստված մթերքների օգտագործումը, ինչպես նաև անասնաբուժական և սանիտարահիգիենիկ պահանջների ոչ բավարար պահպանումը։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել համաճարակաբանական տվյալների հավաքագրում և վերլուծություն, լաբորատոր հետազոտությունների արդյունքների գնահատում, հիվանդության տարածման դինամիկայի ուսումնասիրություն և ռիսկային խմբերի առանձնացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել անասնաբուծական տնտեսություններում հիվանդության վերահսկմանը, կենդանիների պարբերական հետազոտությանը, վարակված կենդանիների հայտնաբերմանն ու համապատասխան միջոցառումների իրականացմանը։ Մարդկանց շրջանում կանխարգելման տեսանկյունից կարևոր են բնակչության իրազեկումը, անձնական հիգիենայի կանոնների պահպանումը, կաթնամթերքի անվտանգ մշակումը և մասնագիտական ռիսկի ենթարկվող անձանց պաշտպանությունը։ Հիվանդության համաճարակաբանության ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ դրա տարածումը կարող է պայմանավորված լինել սոցիալ-տնտեսական, անասնաբուժական, կլիմայական և տարածքային առանձնահատկությունների համադրությամբ։ Տվյալների համակողմանի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել հիվանդության տարածման ինտենսիվությունը, բացահայտել առավել խոցելի օղակները և մշակել կանխարգելիչ միջոցառումների ավելի նպատակային համակարգ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել համաճարակաբանների, անասնաբույժների, բժիշկների, հանրային առողջապահության մասնագետների և գյուղատնտեսության ոլորտի աշխատողների համար՝ նպաստելով մարդու և կենդանիների առողջության փոխկապակցվածության ավելի ամբողջական գնահատմանը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կարևորում է համաճարակաբանական հսկողության, անասնաբուժական վերահսկողության, լաբորատոր ախտորոշման և բնակչության իրազեկման համակցված կիրառումը՝ վարակի տարածման ռիսկը նվազեցնելու և հանրային առողջության պաշտպանության մակարդակը բարձրացնելու նպատակով։
Updated: 2026-09-10
Other Subjects
Նոր գրքեր: Տեխնիկա: Ինֆորմացիոն ցանկ =Новые книги: Техника (1986, Октябрь, №10)
Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է տեխնիկական ոլորտին վերաբերող նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական համառոտ ցուցակը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, ուսանողների և մասնագետների արագ կողմնորոշումը ժամանակակից տեխնիկական գրականության հոսքում։ Այն ընդգրկում է ինժեներական գիտությունների տարբեր ճյուղերին՝ մեքենաշինությանը, էլեկտրոնիկային, ավտոմատացմանը, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներին, էներգետիկային, շինարարությանը և այլ կիրառական ոլորտներին վերաբերող հրատարակություններ՝ արտացոլելով գիտատեխնիկական առաջընթացի արդի միտումները և նորագույն հետազոտությունների ուղղությունները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության ճշգրտությունն ու համակարգված ներկայացումը, և ծառայում է որպես կարևոր օժանդակ գործիք գիտական ու մասնագիտական գործունեության համար՝ հնարավորություն տալով արագ գտնել անհրաժեշտ գրականություն, գնահատել դրա արդիականությունը և կիրառել այն ուսումնական կամ հետազոտական նպատակներով։
Updated: 2026-08-21
Economics
Կրթության որակի կառավարման բարելավման ուղիները Հայաստանում
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում կրթության որակի կառավարման համակարգի ուսումնասիրությանը և դրա կատարելագործման կազմակերպական, կառավարչական ու մեթոդաբանական ուղղությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում կրթության որակը դիտարկվում է որպես բազմաբաղադրիչ հասկացություն, որը ներառում է կրթական ծրագրերի բովանդակությունը, ուսուցման գործընթացի կազմակերպումը, սովորողների ուսումնառության արդյունքները, մանկավարժական կադրերի մասնագիտական կարողությունները, կրթական միջավայրի պայմանները և կառավարման արդյունավետությունը։ Քննության են առնվում կրթության որակի ապահովման ներքին և արտաքին մեխանիզմները, կրթական հաստատությունների ինքնագնահատման գործընթացները, մշտադիտարկման ու գնահատման գործիքները և դրանց միջոցով կառավարչական որոշումների հիմնավորման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում որակի կառավարման շարունակական բնույթին՝ ընդգծելով պլանավորման, իրականացման, արդյունքների գնահատման և բարելավման փուլերի փոխկապակցվածությունը։ Ուսումնասիրվում են կրթական հաստատությունների ղեկավարության, մանկավարժների, սովորողների և կրթական գործընթացի մյուս մասնակիցների դերերը՝ որակի ապահովման միասնական համակարգի ձևավորման տեսանկյունից։ Կարևորվում է տվյալների վրա հիմնված կառավարման զարգացումը, քանի որ ուսումնառության արդյունքների, կրթական գործընթացների և հաստատությունների գործունեության վերաբերյալ հավաստի տեղեկատվությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու խնդիրները և գնահատելու իրականացվող փոփոխությունների ազդեցությունը։ Հետազոտության մեջ կարող են դիտարկվել նաև ուսուցիչների շարունակական մասնագիտական զարգացման, կրթական ծրագրերի արդիականացման, ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառման և կառավարման թվայնացման հնարավորությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում կրթության տարբեր մակարդակներում որակի չափանիշների և գնահատման մոտեցումների փոխկապակցվածությանը, ինչպես նաև կրթական հաստատությունների ինքնավարության ու հաշվետվողականության հավասարակշռմանը։ Կրթության որակի բարելավումը ներկայացվում է ոչ թե որպես առանձին վերահսկողական գործողությունների ամբողջություն, այլ որպես հաստատությունների կազմակերպական մշակույթի և շարունակական զարգացման բաղադրիչ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է կրթության կառավարման, որակի ապահովման և կրթական գնահատման մոտեցումները՝ համակարգելով Հայաստանում կրթական ծառայությունների արդյունավետության, ուսումնառության արդյունքների և կրթական հաստատությունների կառավարման բարելավման հնարավոր ուղղությունները։
Updated: 2026-09-25
Linguistics
Текстообразующая функция эффекта «обманутого ожидания» в детективном жанре (на материале произведений английских писателей)
Սա լեզվաբանական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է անգլիացի հեղինակների դետեկտիվ ստեղծագործություններում «խաբված սպասման» էֆեկտի տեքստակազմավորող գործառույթի վերլուծությանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են այն գեղարվեստական և լեզվական միջոցները, որոնց օգնությամբ հեղինակը ձևավորում է ընթերցողի սպասումները, այնուհետև գիտակցաբար փոխում կամ խախտում դրանք՝ ստեղծելով անակնկալ, լարվածություն և սյուժետային ինտրիգ։ Վերլուծվում են պատմողական կառուցվածքը, կերպարների ներկայացման եղանակները, տեղեկատվության աստիճանական բացահայտման մեխանիզմները, ինչպես նաև լեզվաոճական հնարքները, որոնք նպաստում են դետեկտիվ ժանրի ազդեցիկությանն ու ընթերցողական հետաքրքրության պահպանմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն բանին, թե ինչպես է «խաբված սպասման» էֆեկտը նպաստում տեքստի ամբողջական կառուցվածքի ձևավորմանը, սյուժեի զարգացմանը և հեղինակային մտահղացման իրականացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի տեքստաբանության, լեզվաոճաբանության, գրականագիտության և դիսկուրսի վերլուծության ոլորտներում՝ ներկայացնելով դետեկտիվ ժանրի կառուցվածքային և հաղորդակցական առանձնահատկությունների համակողմանի քննություն։
Updated: 2026-09-06
History
Նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի օրացույց 1969: Հունվար, փետրվար, մարտ
Այս հրատարակությունը 1969 թվականի հունվար, փետրվար և մարտ ամիսներին վերաբերող նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի թեմատիկ օրացույց-տեղեկատու է։ Այն կազմված է որպես տեղեկատվական և մատենագիտական գործիք՝ տարվա առաջին երեք ամիսների ընթացքում նշվող պատմական, հասարակական, մշակութային, գիտական և այլ կարևոր իրադարձությունների ու տարեդարձերի վերաբերյալ համակարգված տեղեկություններ տրամադրելու նպատակով։ Նման օրացույցները սովորաբար ներառում են նշանավոր անձանց ծննդյան կամ մահվան տարելիցներ, պատմական իրադարձությունների տարեդարձեր, պետական և հասարակական նշանակության ամսաթվեր, ինչպես նաև գրականության, արվեստի, գիտության և մշակույթի բնագավառներում կարևոր հոբելյաններ։ Հրատարակությունը կարող էր ծառայել գրադարանների, մշակութային հաստատությունների, դպրոցների, ակումբների, մամուլի և այլ կազմակերպությունների համար՝ միջոցառումների, ցուցահանդեսների, թեմատիկ երեկոների, դասախոսությունների և գրական-մշակութային նախաձեռնությունների նախապատրաստման ժամանակ։ Աշխատանքի կառուցվածքը ժամանակագրական բնույթ ունի․ նյութը դասավորված է հունվար, փետրվար և մարտ ամիսների կտրվածքով, ինչը հնարավորություն է տալիս արագ գտնել տվյալ ամսաթվին կամ օրվան համապատասխանող հիշարժան իրադարձությունները։ Յուրաքանչյուր ամսաթվի ներքո կարող են ներկայացվել համապատասխան անձի, իրադարձության կամ տարեդարձի մասին համառոտ տեղեկություններ և լրացուցիչ մատենագիտական տվյալներ, որոնք ընթերցողին ուղղորդում են թեմային վերաբերող գրականության կամ այլ աղբյուրների։ Այսպիսի հրատարակությունը կարևոր է նաև 1960-ականների վերջի մշակութային և տեղեկատվական միջավայրի ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է այն ժամանակաշրջանում հանրային կրթության, մշակութային դաստիարակության և պատմական հիշողության կազմակերպման առաջնահերթությունները։ Այն կարող է արժեքավոր լինել հատկապես գրադարանագիտության, մատենագիտության, մշակույթի պատմության և խորհրդային շրջանի տեղեկատվական-մշակութային աշխատանքի ուսումնասիրության համար՝ միաժամանակ հանդես գալով որպես տվյալ ժամանակաշրջանի հիշարժան ամսաթվերի և հասարակական-մշակութային օրակարգի փաստագրական աղբյուր։
Updated: 2026-09-14