More in Economics

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Social Work

    Менеджмент социальной работы

    Менеджмент социальной работы աշխատությունը սոցիալական աշխատանքի կառավարման ոլորտին նվիրված ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է սոցիալական ծառայությունների կազմակերպման, պլանավորման և կառավարման հիմնական սկզբունքներն ու մեթոդները, այն բացատրում է սոցիալական հաստատությունների գործունեության արդյունավետ կազմակերպման ձևերը, մարդկային ռեսուրսների կառավարումը, ֆինանսավորման և ծրագրային պլանավորման գործընթացները, ինչպես նաև սոցիալական ծառայությունների որակի գնահատման համակարգերը, գիրքը անդրադառնում է պետական և ոչ պետական սոցիալական կառույցների համագործակցությանը, սոցիալական քաղաքականության իրականացման մեխանիզմներին և թիրախային խմբերի հետ աշխատանքի կազմակերպմանը, միաժամանակ ընդգծելով ղեկավարության դերը սոցիալական խնդիրների լուծման և համայնքային զարգացման գործընթացներում, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր սոցիալական աշխատանքի մասնագետների և կառավարման ոլորտի աշխատողների համար։

    Updated: 2026-09-20
    Менеджмент социальной работы
    Online

    History

    Հավատարիմ հպատակներ․ հայերը թուրքական պետությունների ծառայության մեջ

    Գիրքը ներկայացնում է հայ ժողովրդի պատմական ներկայությունն ու նշանակալի մասնակցությունը թուրքական պետությունների հասարակական, տնտեսական, մշակութային և մասնագիտական կյանքում՝ ընդգծելով հայերի բազմադարյա գործունեությունը պետական կառույցների և հասարակական տարբեր ոլորտների շրջանակներում։ Աշխատության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն բազմազան ներդրումը, որն ունեցել են հայերը թուրքական պետությունների ձևավորման, զարգացման և քաղաքակրթական առաջընթացի տարբեր փուլերում՝ անդրադառնալով հատկապես Օսմանյան կայսրության ժամանակաշրջանին։ Հեղինակը ներկայացնում է հայերի մասնակցությունը ճարտարապետության, շինարարության, արվեստի, գրականության, արհեստների, առևտրի և տնտեսական գործունեության զարգացմանը՝ ցույց տալով, որ հայ համայնքը կարևոր դեր է զբաղեցրել կայսրության մասնագիտական և հասարակական կյանքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ճարտարապետության ոլորտում հայ վարպետների և մասնագետների ունեցած ավանդին, քանի որ նրանց գործունեությունը նշանակալի հետք է թողել թուրքական պատմական հուշարձանների, ճարտարապետական կառույցների և քաղաքաշինական մշակույթի ձևավորման մեջ։ Աշխատության մեջ հայերի մասնագիտական կարողությունները դիտարկվում են ոչ միայն որպես առանձին անհատների հաջողությունների ամբողջություն, այլև որպես պատմականորեն ձևավորված համայնքային ներուժ, որի շնորհիվ հայերը կարողացել են կարևոր դիրքեր զբաղեցնել տարբեր տնտեսական և մշակութային բնագավառներում։ Գիրքը կարևորում է նաև հայերի և թուրքական պետությունների միջև ձևավորված պատմական հարաբերությունների ուսումնասիրությունը՝ անդրադառնալով բազմազգ հասարակության կառուցվածքին, տարբեր համայնքների զբաղեցրած դիրքերին, մասնագիտական գործունեության առանձնահատկություններին և հասարակական փոխազդեցություններին։ Ներկայացված նյութը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես են հայ մասնագետները, արհեստավորները, արվեստագետներն ու մտավորականները մասնակցել թուրքական պետական և հասարակական կյանքի տարբեր ոլորտների զարգացմանը՝ իրենց գիտելիքներով, ստեղծագործական կարողություններով և աշխատանքով նպաստելով ընդհանուր մշակութային ժառանգության հարստացմանը։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկություններից է թեմայի բազմակողմանի ներկայացումը․ այն մեկուսացված պատմական դրվագների փոխարեն փորձում է ձևավորել հայերի ներդրման ամբողջական պատկեր՝ միավորելով արվեստի, գրականության, ճարտարապետության և տնտեսության վերաբերյալ պատմական տեղեկությունները։ Հեղինակի ներկայացրած նյութը կարևոր նշանակություն ունի նաև հայ ժողովրդի պատմական ներկայության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ անդրադառնում է այնպիսի գործունեության, որը հաճախ դուրս է մնում քաղաքական պատմության ավանդական շրջանակներից, սակայն էական նշանակություն ունի հասարակությունների և քաղաքակրթությունների զարգացման գործընթացները հասկանալու համար։ Աշխատությունը արժեքավոր է հայ-թուրքական պատմական հարաբերությունների, Օսմանյան կայսրության հասարակական կառուցվածքի, հայ համայնքների պատմության և տարածաշրջանի մշակութային փոխազդեցությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, արևելագետներին, մշակութաբաններին, արվեստաբաններին, ճարտարապետության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև ընթերցողներին, որոնք ցանկանում են ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել թուրքական պետությունների պատմության մեջ հայերի ունեցած դերի մասին։ Գիրքը կարևոր աղբյուրագիտական և ճանաչողական նշանակություն ունի՝ ուշադրությունը հրավիրելով հայ ժողովրդի ստեղծագործական, մասնագիտական և տնտեսական ներուժի պատմական դրսևորումների վրա և ընդգծելով նրա ներդրումը տարածաշրջանի ընդհանուր պատմամշակութային ժառանգության ձևավորման գործում։

    Updated: 2026-11-18
    Հավատարիմ հպատակներ․ հայերը թուրքական պետությունների ծառայության մեջ
    Online

    Medicine

    Առողջության պահպանման կանոններ

    «Առողջության պահպանման կանոններ» աշխատությունը, ըստ վերնագրի, վերաբերում է առողջության պահպանմանն ուղղված կարգադրություններին, խորհուրդներին կամ գործնական կանոններին։ Այն կարող է ներկայացնել մարդու ֆիզիկական բարեկեցության պահպանման, հիվանդությունների կանխարգելման և առօրյա կյանքում առողջարար սովորությունների ձևավորման վերաբերյալ գիտելիքներ։ Նմանատիպ աշխատություններում կարող էին քննարկվել անձնական և շրջակա միջավայրի մաքրության, սննդի ու ջրի օգտագործման, բնակարանի օդափոխության, հանգստի և ֆիզիկական ակտիվության, ինչպես նաև հիվանդությունների տարածումը կանխելու միջոցների հետ կապված հարցեր։ Հնարավոր է, որ գիրքը նպատակ ուներ ընթերցողներին ծանոթացնելու առողջության պահպանման այն ժամանակվա պատկերացումներին և առաջարկելու առօրյա կյանքում կիրառելի կանոններ։ Այն կարող էր օգտակար լինել ինչպես անհատական օգտագործման, այնպես էլ կրթական միջավայրում՝ առողջության և հիգիենայի վերաբերյալ տարրական գիտելիքներ տարածելու համար։ Աշխատությունը կարող է նաև պատմական հետաքրքրություն ներկայացնել 19-րդ դարի հայերեն բժշկական և առողջապահական գրականության ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ ցույց տալով, թե ինչպես էին այդ ժամանակաշրջանում առողջության պահպանման վերաբերյալ տեղեկությունները ներկայացվում հայերեն ընթերցողին։ Սակայն միայն վերնագրի հիման վրա հնարավոր չէ հաստատել գրքի կոնկրետ բժշկական խորհուրդները, թեմատիկ բաժինները, նախատեսված ընթերցողների շրջանակը կամ այն, թե արդյոք աշխատությունը հիմնված էր ժամանակի բժշկական աղբյուրների, թե գործնական առողջապահական կանոնների վրա։ Այն պետք է դիտարկել որպես պատմական հրատարակություն, իսկ դրա հնարավոր խորհուրդները՝ ոչ թե որպես ժամանակակից բժշկական ցուցումներ, այլ որպես տվյալ ժամանակաշրջանի առողջապահական պատկերացումների ուսումնասիրման նյութ։

    Updated: 2026-10-24
    Առողջության պահպանման կանոններ
    Online

    Chemistry

    Гомологизация и функционализация молекул на основе 1-алкокси-4-галоген-2-бутенов

    Քիմիական և գիտահետազոտական բնույթի աշխատությունը նվիրված է օրգանական միացությունների մոլեկուլային կառուցվածքի նպատակային փոփոխման, ածխածնային շղթաների երկարացման և նոր ֆունկցիոնալ խմբերի ներմուծման տեսական ու փորձարարական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է հալոգեն և ալկօքսի տեղակալիչներ պարունակող չհագեցած օրգանական միացությունների քիմիական հատկությունների, ռեակցիոնունակության և դրանց հիման վրա կառուցվածքային բազմազանությամբ օժտված ածանցյալների ստացման հնարավորությունների բացահայտման հետ։ Օրգանական սինթեզում մոլեկուլների հոմոլոգացումը և ֆունկցիոնալացումը կարևոր նշանակություն ունեն, քանի որ հնարավորություն են տալիս համեմատաբար պարզ ելանյութերից ձևավորելու ավելի բարդ կառուցվածք ունեցող միացություններ, փոփոխելու դրանց ֆիզիկաքիմիական հատկությունները և ընդլայնելու հետագա քիմիական փոխակերպումների հնարավորությունները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է չհագեցած հալոգենածանցյալների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանցում առկա կրկնակի կապի, հալոգենային տեղակալիչի և եթերային ֆունկցիոնալ խմբի փոխազդեցությունը, ինչպես նաև այդ կառուցվածքային տարրերի ազդեցությունը մոլեկուլների ռեակցիոնունակության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի 1-ալկօքսի-4-հալոգեն-2-բուտենների կառուցվածքային և էլեկտրոնային առանձնահատկությունները, քանի որ դրանցում միաժամանակ առկա են տարբեր բնույթի ռեակցիոն կենտրոններ, որոնք կարող են օգտագործվել օրգանական միացությունների նպատակային փոխակերպումների համար։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է մոլեկուլների ածխածնային կմախքի փոփոխման և երկարացման գործընթացների ուսումնասիրությունը։ Հոմոլոգացման միջոցով հնարավոր է ստանալ ելային միացություններից ածխածնային շղթայի երկարությամբ տարբերվող ածանցյալներ, ինչը կարևոր նշանակություն ունի օրգանական նյութերի կառուցվածքի և հատկությունների միջև առկա փոխկապակցվածությունների բացահայտման համար։ Այս համատեքստում հետաքրքրություն են ներկայացնում ածխածին-ածխածին կապերի առաջացման ընդհանուր օրինաչափությունները, մոլեկուլային կառուցվածքի վերակազմակերպման հնարավորությունները և սինթեզվող միացությունների կառուցվածքային ընտրողականության հարցերը։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև ֆունկցիոնալացման տարբեր ուղղությունները, որոնք կապված են մոլեկուլի որոշակի հատվածներում նոր քիմիական խմբերի ներմուծման կամ արդեն առկա խմբերի փոխակերպման հետ։ Ֆունկցիոնալ խմբերի փոփոխությունը կարող է ազդել միացությունների բևեռայնության, լուծելիության, քիմիական կայունության և այլ նյութերի հետ փոխազդեցության առանձնահատկությունների վրա։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում չհագեցած օրգանական միացությունների փոխակերպումների ընթացքում առաջացող դիրքային և տարածական ընտրողականության հիմնախնդիրները։ Կրկնակի կապի առկայությունը կարող է պայմանավորել երկրաչափական իզոմերների առաջացումը, իսկ տարբեր ռեակցիոն կենտրոնների մասնակցությունը՝ կառուցվածքային տարբեր արտադրանքների ձևավորումը։ Նման գործընթացների ուսումնասիրությունը կարևոր է սինթեզի ուղղվածությունը հասկանալու, ստացվող նյութերի կառուցվածքը պարզաբանելու և դրանց հատկությունները գնահատելու համար։ Հետազոտության թեմատիկան ընդգրկում է նաև հալոգենային տեղակալիչների դերը օրգանական փոխակերպումներում։ Հալոգեն պարունակող միացությունները օրգանական քիմիայում հաճախ օգտագործվում են որպես բազմակողմանի միջանկյալ նյութեր, քանի որ ածխածին-հալոգեն կապի առանձնահատկությունները հնարավորություն են տալիս իրականացնել տարբեր տեսակի կառուցվածքային փոփոխություններ։ Միաժամանակ ալկօքսի խմբի առկայությունը կարող է ազդել մոլեկուլի էլեկտրոնային հատկությունների, տարածական կառուցվածքի և քիմիական փոխազդեցությունների ընթացքի վրա։ Այս երկու ֆունկցիոնալ բաղադրիչների համադրությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու բազմաֆունկցիոնալ օրգանական միացությունների վարքագիծը և դրանց կառուցվածքային փոփոխությունների հնարավորությունները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է ռեակցիաների մեխանիզմների տեսական մեկնաբանությունը՝ հաշվի առնելով մոլեկուլների էլեկտրոնային կառուցվածքը, միջանկյալ մասնիկների հնարավոր առաջացումը և տարբեր փոխակերպումների մրցակցային բնույթը։ Նման ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել օրգանական ռեակցիաների ընթացքի առավել խորքային ըմբռնմանը և սինթեզի ընտրողականության վրա ազդող գործոնների բացահայտմանը։ Առանձին նշանակություն ունի ստացվող միացությունների կառուցվածքի հաստատման և մաքրության գնահատման խնդիրը։ Օրգանական սինթեզի հետազոտություններում կարևոր դեր ունեն սպեկտրոսկոպիական և վերլուծական մեթոդները, մասնավորապես՝ միջուկային մագնիսական ռեզոնանսային սպեկտրոսկոպիան, ինֆրակարմիր սպեկտրոսկոպիան, զանգվածային սպեկտրաչափությունը և քրոմատոգրաֆիական վերլուծությունը։ Այս մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու մոլեկուլների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ֆունկցիոնալ խմբերի առկայությունը և տարբեր իզոմերային ձևերի հնարավոր առաջացումը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև օրգանական միացությունների ֆիզիկաքիմիական հատկությունների փոփոխությունները՝ կախված ածխածնային շղթայի երկարությունից, ֆունկցիոնալ խմբերի բնույթից և մոլեկուլի տարածական կառուցվածքից։ Նման համեմատական ուսումնասիրությունները կարևոր են կառուցվածք-հատկություն փոխկապակցվածությունների բացահայտման և նոր օրգանական նյութերի հնարավոր կիրառությունների գնահատման համար։ Աշխատության թեմատիկան առնչվում է նաև օրգանական սինթեզի մեթոդաբանական զարգացմանը, քանի որ բազմաֆունկցիոնալ ելանյութերի օգտագործումը կարող է ընդլայնել տարբեր կառուցվածքային դասերի միացությունների ստացման հնարավորությունները։ Այս տեսանկյունից հետաքրքրություն են ներկայացնում ստացվող նյութերի հնարավոր կիրառությունները որպես միջանկյալ միացություններ նուրբ օրգանական սինթեզում, նյութագիտության մեջ և կենսաբանական ակտիվություն ունեցող միացությունների հետագա հետազոտություններում։ Միաժամանակ որևէ կոնկրետ կիրառական նշանակություն կամ կենսաբանական ակտիվություն կարող է հաստատվել միայն համապատասխան փորձարարական ուսումնասիրությունների հիման վրա։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են կիրառվել օրգանական քիմիայի տեսական սկզբունքները, կառուցվածքային և համեմատական վերլուծության մոտեցումները, սպեկտրոսկոպիական հետազոտությունները և փորձարարական տվյալների մեկնաբանման մեթոդները։ Կարևոր նշանակություն ունի ելային նյութերի և ստացվող ածանցյալների կառուցվածքային տարբերությունների համակարգված ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս գնահատելու իրականացված մոլեկուլային փոփոխությունների բնույթը և բացահայտելու դրանց ընդհանուր օրինաչափությունները։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է բազմաֆունկցիոնալ չհագեցած օրգանական միացությունների քիմիայի ուսումնասիրությամբ, մոլեկուլային կառուցվածքի նպատակային փոփոխման հնարավորությունների ընդլայնմամբ և օրգանական ռեակցիաների ընտրողականության վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմամբ։ Հետազոտության կիրառական արժեքը կապված է նոր օրգանական ածանցյալների ստացման գիտական հիմքերի զարգացման, սինթետիկ միջանկյալ նյութերի հնարավորությունների ուսումնասիրության և օրգանական սինթեզի մեթոդների կատարելագործման հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել օրգանական քիմիկոսներին, սինթետիկ քիմիայի մասնագետներին, քիմիական տեխնոլոգիայի հետազոտողներին, նյութագետներին, վերլուծական քիմիայի մասնագետներին, գիտաշխատողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի տեսական, փորձարարական, կառուցվածքաքիմիական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով չհագեցած հալոգենածանցյալների ռեակցիոնունակության, մոլեկուլային հոմոլոգացման, ֆունկցիոնալ խմբերի փոխակերպման և օրգանական միացությունների կառուցվածքային բազմազանության ձևավորման օրինաչափությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։

    Updated: 2026-10-11
    Гомологизация и функционализация молекул на основе 1-алкокси-4-галоген-2-бутенов
    Online

    Other Subjects

    ՍՄԿԿ 24-րդ համագումարի նյութերը մասսաներին:

    Աշխատությունը նվիրված է Սովետական Միության կոմունիստական կուսակցության 24-րդ համագումարի որոշումների, քաղաքական ծրագրերի և գաղափարական դրույթների լայն հասարակական շրջանակներում տարածման ու լուսաբանման կազմակերպմանը։ Քննարկվում են 1971 թվականին կայացած համագումարի հիմնական քաղաքական և սոցիալ-տնտեսական ուղղությունները, դրանց ներկայացման ձևերը և խորհրդային հասարակության տարբեր խմբերին համապատասխան տեղեկատվություն փոխանցելու մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կուսակցական որոշումների հանրայնացման, քաղաքական լուսավորության կազմակերպման և գաղափարախոսական աշխատանքի արդյունավետության բարձրացման հարցերին։ Դիտարկվում են մշակութային և կրթական հաստատությունների, գրադարանների, ակումբների, հասարակական կազմակերպությունների ու զանգվածային լրատվության միջոցների դերը համագումարի նյութերի տարածման գործընթացում։ Հրատարակությունը կարող է ներկայացնել թեմատիկ զրույցների, դասախոսությունների, ընթերցողական քննարկումների, գրքային ցուցահանդեսների և տեղեկատվական միջոցառումների կազմակերպման մեթոդական մոտեցումներ։ Կարևորվում են խորհրդային տնտեսական զարգացման հնգամյա ծրագրի, արդյունաբերության և գյուղատնտեսության առաջադրանքների, աշխատանքի արտադրողականության բարձրացման և բնակչության սոցիալական պայմանների բարելավման վերաբերյալ համագումարի դրույթների լուսաբանման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում քաղաքական քարոզչության կազմակերպման, գաղափարական նյութերի մատչելի ներկայացման և տարբեր մասնագիտական ու սոցիալական խմբերի հետ տարվող բացատրական աշխատանքների մեթոդներին։ Առանձնացվում են կուսակցական կազմակերպությունների և մշակութային հաստատությունների համագործակցության հնարավորությունները, ինչպես նաև տեղեկատվական նյութերի ընտրության, համակարգման և տարածման սկզբունքները։ Պատմական տեսանկյունից հրատարակությունն արտացոլում է խորհրդային ժամանակաշրջանի քաղաքական հաղորդակցության, հասարակական դաստիարակության և գաղափարախոսական վերահսկողության բնորոշ մոտեցումները։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես էին կուսակցական համագումարների որոշումները ներկայացվում հանրությանը և ինչ դեր էին կատարում կրթական ու մշակութային հաստատությունները պետական գաղափարախոսության տարածման գործում։ Աշխատությունը կարող է օգտագործվել խորհրդային քաղաքական մշակույթի, քարոզչության պատմության, գրադարանային և մշակութային-լուսավորական գործունեության ուսումնասիրության նպատակներով։ Այն օգտակար է պատմաբանների, քաղաքագետների, մշակութաբանների, գրադարանագիտության մասնագետների և խորհրդային հասարակության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-10-16
    ՍՄԿԿ 24-րդ համագումարի նյութերը մասսաներին:
    Online

    Literature

    XX դարի երկրորդ կեսի ավստրիական դրամատուրգիան

    Սա գրականագիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է XX դարի երկրորդ կեսի ավստրիական դրամատուրգիայի զարգացման հիմնական միտումների, ժանրային-ոճական առանձնահատկությունների և գաղափարական ուղղությունների վերլուծությանը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է հետպատերազմյան ավստրիական թատերարվեստի ձևավորումը, դրա կապը եվրոպական էքզիստենցիալիզմի, աբսուրդի թատրոնի և պոստմոդեռնիստական մտածողության հետ։ Վերլուծվում են հիմնական դրամատուրգների ստեղծագործություններում մարդու և հասարակության հարաբերությունները, իշխանության, մեղքի, հիշողության և պատմության թեմատիկան, ինչպես նաև լեզվի և հաղորդակցության ճգնաժամի արտահայտումները բեմական տեքստերում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դրամատուրգիական կառուցվածքի նորարարական ձևերին, կերպարային համակարգի փոխակերպումներին և բեմադրական մտածողության առանձնահատկություններին։ Քննարկվում է նաև ավստրիական դրամատուրգիայի տեղը եվրոպական թատերական գործընթացներում և նրա ազդեցությունը ժամանակակից թատրոնի զարգացման վրա։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի գրականագիտության, թատերագիտության և համեմատական մշակութային ուսումնասիրությունների ոլորտներում՝ բացահայտելով ավստրիական դրամատուրգիայի գաղափարական և գեղարվեստական բազմաշերտությունը։

    Updated: 2026-09-17
    XX դարի երկրորդ կեսի ավստրիական դրամատուրգիան