Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionEconomics
ՉՀ ձեռնարկատիրություն
ՉՀ ձեռնարկատիրությունը (չպլանային/շուկայական ձեռնարկատիրություն՝ երբեմն դպրոցական գրականության մեջ օգտագործվում է որպես «չհիմնադիր պետական վերահսկողությամբ» կամ ազատ ձեռնարկատիրության ձև) տնտեսագիտական հասկացություն է, որը բնութագրում է այն գործունեությունը, երբ արտադրությունն ու բիզնեսը իրականացվում են հիմնականում շուկայի օրենքների՝ առաջարկի և պահանջարկի հիման վրա, առանց կենտրոնացված պետական պլանավորման ուղղակի ղեկավարության։ Դրա էությունը կայանում է նրանում, որ ձեռնարկատերը ինքնուրույն է որոշում՝ ինչ արտադրել, ինչպես արտադրել և ում համար արտադրել՝ կրելով տնտեսական ռիսկերը և պատասխանատվությունը։ Այս համակարգում կարևոր դեր ունեն մասնավոր սեփականությունը, մրցակցությունը և ազատ գների ձևավորումը։ Ձեռնարկատիրությունը զարգանում է շուկայի պահանջարկին համապատասխան, և հաջողությունը կախված է արդյունավետ կառավարման, նորարարության և ճիշտ բիզնես որոշումների ընդունումից։ ՉՀ ձեռնարկատիրության պայմաններում պետությունը սովորաբար կատարում է կարգավորող դեր՝ ապահովելով օրենքների պահպանումը, մրցակցության պաշտպանությունը և տնտեսական կայունությունը, սակայն չի միջամտում բիզնեսի ամենօրյա կառավարմանը։ Այս ձևը խթանում է նախաձեռնողականությունը, նոր տեխնոլոգիաների կիրառումը և տնտեսական աճը, սակայն կարող է բերել նաև սոցիալական անհավասարության և շուկայական տատանումների։ Այսպիսով, ՉՀ ձեռնարկատիրությունը համարվում է շուկայական տնտեսության հիմնական ձևերից մեկը, որտեղ տնտեսական գործունեությունը հիմնված է ազատ ընտրության և մրցակցության սկզբունքների վրա։
Updated: 2026-10-23
Other Subjects
Հայկական ՍՍՌ գրադարանների աշխատանքի փորձից: (Հոդվածների ժողովածու) (1957)
Այս ժողովածուն ներկայացնում է խորհրդային շրջանում Հայաստանի գրադարանային համակարգի աշխատանքի փորձի ընդհանրացված և վերլուծական նյութեր՝ ընդգծելով գրադարանների դերը որպես կրթական, մշակութային և գաղափարական կենտրոններ։ Այն ներառում է տարբեր հոդվածներ, որտեղ քննարկվում են գրադարանների կազմակերպչական կառուցվածքը, գրքային ֆոնդերի համալրման և դասակարգման մեթոդները, ընթերցողների սպասարկման ձևերը, ինչպես նաև գրադարանային աշխատանքի արդյունավետության բարձրացման ուղիները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հանրապետության գրադարանների միջև համագործակցությանը և մեթոդական ղեկավարման համակարգի ձևավորմանը, որը նպատակ ուներ ապահովել միասնական մոտեցումներ գրադարանային գործի զարգացման մեջ։ Ժողովածուում արտացոլվում են նաև այն ժամանակի սոցիալ-մշակութային խնդիրները, որոնց լուծման մեջ գրադարանները դիտարկվում էին որպես հասարակական կրթության կարևոր օղակներ՝ նպաստելով գրագիտության բարձրացմանը, գիտելիքի տարածմանը և ընթերցողական մշակույթի ձևավորմանը։ Տեքստերում զգալի է նաև փորձի փոխանակման գաղափարը, որտեղ տարբեր գրադարանների աշխատակիցների դիտարկումներն ու գործնական օրինակները ծառայում են որպես ուղեցույց այլ հաստատությունների համար՝ բարելավելու իրենց աշխատանքը և հարմարեցնելու այն ժամանակի պահանջներին։
Updated: 2026-11-02
Biology
Воздействие электромагнитных волн низкой интенсивности мм-диапазона на субклеточные структуры проростков пшеницы
Կենսաֆիզիկական և բուսաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է միլիմետրային տիրույթի ցածր ինտենսիվության էլեկտրամագնիսական ալիքների ազդեցության ուսումնասիրությանը ցորենի ծիլերի ենթաբջջային կառուցվածքների վրա։ Քննության են առնվում էլեկտրամագնիսական ճառագայթման և բուսական բջիջների կառուցվածքային ու գործառական առանձնահատկությունների միջև հնարավոր փոխազդեցությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բջջային օրգանոիդների, թաղանթային համակարգերի և ներբջջային կառուցվածքների վիճակի փոփոխություններին տարբեր ազդեցության պայմաններում։ Վերլուծվում են ճառագայթման պարամետրերի և բույսերի բջջային արձագանքի միջև կապերը, ինչպես նաև հնարավոր ձևաբանական և ֆիզիոլոգիական փոփոխությունների բնույթը։ Քննարկվում են էլեկտրամագնիսական ազդեցության նկատմամբ բուսական օրգանիզմների զգայունության, հարմարվողական արձագանքների և բջջային մակարդակում ընթացող գործընթացների գնահատման մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ընդլայնելու պատկերացումները թույլ ինտենսիվության ֆիզիկական գործոնների և բուսական բջիջների փոխազդեցության մեխանիզմների վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կենսաֆիզիկայի, բույսերի ֆիզիոլոգիայի, բջջաբանության և էլեկտրամագնիսական կենսաբանության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-05
Linguistics
Անգլերենից նորագույն պատճենումներն ու ազատ թարգմանությունները ֆրանսերենում
Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից ֆրանսերենում անգլերենի ազդեցությամբ ձևավորված լեզվական միավորների ուսումնասիրությանը՝ հատկապես պատճենումների և ազատ թարգմանությունների կառուցվածքային, իմաստային ու գործառական առանձնահատկությունների տեսանկյունից։ Հետազոտության կենտրոնում լեզվական փոխառության այն ձևերն են, որոնց դեպքում օտար բառը կամ արտահայտությունը ֆրանսերեն չի ներթափանցում իր սկզբնական հնչյունական և գրավոր տեսքով, այլ վերարտադրվում է ֆրանսերենի սեփական բառային ու բառակազմական միջոցներով։ Քննվում են բառային, իմաստային և դարձվածաբանական պատճենումների ձևավորման սկզբունքները, ինչպես նաև այն դեպքերը, երբ անգլերեն հասկացությունը փոխանցվում է համեմատաբար ազատ ֆրանսերեն համարժեքով՝ պահպանելով սկզբնական հաղորդակցական կամ իմաստային բովանդակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում անգլերենի միջազգային ազդեցության ուժեղացման պայմաններում ֆրանսերենի բառապաշարում տեղի ունեցող փոփոխություններին և նոր հասկացությունների անվանման անհրաժեշտությանը։ Նյութը կարող է ընդգրկել զանգվածային հաղորդակցության, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, տնտեսության, մշակույթի, հասարակական կյանքի և առօրյա հաղորդակցության ոլորտներում տարածված նոր լեզվական երևույթներ։ Կարևոր խնդիր է պատճենումը սովորական բառային փոխառությունից տարբերակելը, քանի որ առաջին դեպքում ֆրանսերենը հիմնականում օգտագործում է սեփական լեզվական նյութը՝ ընդօրինակելով օտար միավորի իմաստային կամ կառուցվածքային մոդելը։ Ազատ թարգմանությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե ինչպես է սկզբնական անգլերեն հասկացությունը հարմարեցվում ֆրանսախոս միջավայրի լեզվական նորմերին և հաղորդակցական պահանջներին։ Հետազոտության ընթացքում կարող են դիտարկվել նաև նոր միավորների գործածության հաճախականությունը, ոճական արժեքը, տարածման միջավայրերը և լեզվական նորմի հետ դրանց հարաբերակցությունը։ Առանձին նշանակություն ունի լեզվական նորարարությունների նկատմամբ ֆրանսերենի պաշտպանական և կարգավորիչ միտումների ուսումնասիրությունը, քանի որ օտար ազդեցության պայմաններում հաճախ ստեղծվում կամ տարածվում են ֆրանսերեն համարժեքներ։ Համադրական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ոչ միայն երկու լեզուների բառապաշարային փոխազդեցությունը, այլև լեզվական համակարգերի՝ նոր սոցիալական ու տեխնոլոգիական իրողություններին հարմարվելու մեխանիզմները։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է բառագիտության, թարգմանագիտության, լեզվական շփումների տեսության և սոցիոլեզվաբանության մոտեցումները՝ ներկայացնելով ժամանակակից անգլերեն-ֆրանսերեն լեզվական փոխազդեցության կարևոր դրսևորումներից մեկը։
Updated: 2026-09-27
Economics
Կառավարչական հաշվառման կատարելագործման հիմնախնդիրները
Աշխատությունը նվիրված է կազմակերպություններում կառավարչական հաշվառման համակարգի կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրա արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են կառավարչական հաշվառման դերը կառավարման որոշումների ընդունման գործընթացում, ծախսերի և եկամուտների հաշվառման ու վերլուծության մեթոդները, կառավարման տարբեր մակարդակների համար անհրաժեշտ տեղեկատվության ձևավորման սկզբունքները և հաշվետվողականության կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ծախսերի դասակարգմանը, արտադրանքի կամ ծառայությունների ինքնարժեքի հաշվարկմանը, բյուջետավորմանը, ներքին վերահսկողությանը և կազմակերպության գործունեության արդյունքների գնահատմանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են կառավարչական հաշվառման տեղեկատվական համակարգի բարելավման, ժամանակակից մեթոդների ներդրման և հաշվապահական տեղեկատվությունն ավելի արդյունավետ կառավարչական գործիք դարձնելու հնարավոր մոտեցումներ։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել հաշվապահության, ֆինանսների և կառավարման ոլորտների մասնագետների, տնտեսագետների, ղեկավարների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ կառավարչական հաշվառման կատարելագործման և դրա միջոցով կազմակերպության գործունեության արդյունավետության բարձրացման ուղիները հասկանալու նպատակով։
Updated: 2026-09-18
Technology
Կոպիտ կերերի էներգախնայող փոքրաչափ մանրիչի մշակում և պարամետրերի հիմնավորում
Գիտատեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է գյուղատնտեսության մեջ օգտագործվող կոպիտ կերերի մանրացման համար նախատեսված փոքրաչափ և էներգախնայող սարքավորման մշակմանը, դրա կառուցվածքային ու աշխատանքային առանձնահատկությունների հետազոտմանը և հիմնական պարամետրերի հիմնավորմանը։ Ուսումնասիրվում են կերային հումքի մանրացման գործընթացի օրինաչափությունները, նյութի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների ազդեցությունը սարքի աշխատանքի վրա, ինչպես նաև մանրացման արդյունավետությունն ու էներգիայի ծախսը պայմանավորող գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աշխատանքային օրգանների կառուցվածքի, շարժման ռեժիմների, մանրացման աստիճանի, արտադրողականության և էներգատարության միջև եղած փոխկապակցվածությանը։ Դիտարկվում են սարքավորման չափերի և տեխնիկական պարամետրերի օպտիմալացման հնարավորությունները՝ նպատակ ունենալով ապահովել պահանջվող որակի մանրացված կեր՝ հնարավորինս փոքր էներգածախսով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև սարքի աշխատանքի հուսալիությանը, շահագործման հարմարավետությանը և գյուղացիական ու փոքր տնտեսություններում դրա կիրառման հնարավորություններին։ Կատարված տեսական և փորձարարական ուսումնասիրությունների հիման վրա հիմնավորվում են սարքավորման արդյունավետ աշխատանքի համար անհրաժեշտ կառուցվածքային և տեխնոլոգիական պարամետրերը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսական մեքենաշինության մասնագետների, ինժեներների, հետազոտողների, ուսանողների և անասնապահական տնտեսությունների տեխնիկական հագեցվածության կատարելագործմամբ զբաղվողների համար։
Updated: 2026-10-02