Պատանի ֆուտբոլիստների առաջատար շարժողական ընդունակությունների մշակման մեթոդիկան

Economics

Այս աշխատությունը նվիրված է անցումային զարգացման գործընթացների և մարդկային կապիտալի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը՝ ուշադրության կենտրոնում ունենալով այն համակարգային փոփոխությունները և հիմնախնդիրները, որոնք առաջանում են հասարակության ու տնտեսության վերափոխման պայմաններում։ Աշխատանքում մարդկային կապիտալը դիտարկվում է որպես տնտեսական աճի, արտադրողականության բարձրացման, նորարարությունների, զբաղվածության ընդլայնման և հասարակության երկարաժամկետ զարգացման կարևորագույն գործոն։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննարկվում են կրթության, մասնագիտական պատրաստվածության, առողջապահության, աշխատանքային հմտությունների և գիտելիքի դերը տնտեսության կառուցվածքային փոփոխությունների պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անցումային տնտեսություններին բնորոշ խնդիրներին, այդ թվում՝ աշխատաշուկայի վերափոխմանը, գործազրկությանը, մասնագիտական անհամապատասխանությանը, եկամուտների անհավասարությանը, մարդկային ներուժի արդյունավետ օգտագործման սահմանափակումներին և արտագաղթի հետևանքով առաջացող կորուստներին։ Աշխատությունը փորձում է բացահայտել այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով մարդկային կապիտալի որակն ու կուտակումը կարող են նպաստել տնտեսական և սոցիալական համակարգերի կայուն զարգացմանը։ Միաժամանակ դիտարկվում են պետական քաղաքականության հնարավոր ուղղությունները՝ կրթության և գիտության զարգացում, մասնագիտական վերապատրաստում, առողջապահական համակարգի բարելավում, զբաղվածության խթանում և մարդկային ներուժի պահպանման ու արդյունավետ օգտագործման պայմանների ստեղծում։ Աշխատանքը կարևոր է նրանով, որ անցումային զարգացումը ներկայացնում է ոչ միայն տնտեսական ցուցանիշների փոփոխության, այլև մարդկանց գիտելիքների, կարողությունների և սոցիալական հնարավորությունների վերափոխման տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտության, կառավարման, սոցիալական քաղաքականության և զարգացման խնդիրներով զբաղվող ուսանողների, հետազոտողների ու մասնագետների համար։

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է էլեկտրոնային կրթական համակարգերում տեղեկատվության պաշտպանության հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով ուսումնական գործընթացում օգտագործվող թվային տվյալների, համակարգերի և տեղեկատվական ռեսուրսների անվտանգության ապահովման վրա։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են էլեկտրոնային կրթական միջավայրերի կառուցվածքը, դրանցում շրջանառվող տեղեկատվության տեսակները և այն հիմնական սպառնալիքները, որոնք կարող են վտանգել տվյալների գաղտնիությունը, ամբողջականությունն ու հասանելիությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սովորողների և դասավանդողների անձնական տվյալների, ուսումնական նյութերի, գնահատականների, հաշվառման տվյալների և համակարգային տեղեկատվության պաշտպանության խնդիրներին։ Ուսումնասիրվում են տեղեկատվական անվտանգության կազմակերպական և տեխնիկական միջոցները, այդ թվում՝ նույնականացման և թույլտվությունների կառավարման, մուտքի վերահսկման, տվյալների գաղտնագրման, պահուստավորման և անվտանգության մոնիթորինգի մեխանիզմները։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև էլեկտրոնային կրթական համակարգերի նկատմամբ հնարավոր կիբեռսպառնալիքներին, վնասաբեր ծրագրերին, չարտոնված մուտքերին, տվյալների արտահոսքին և օգտագործողների կողմից պայմանավորված անվտանգության ռիսկերին։ Կարևորվում է անվտանգության քաղաքականության մշակումը և կրթական հաստատությունների տեխնիկական ու կազմակերպական միջոցների համադրումը՝ տեղեկատվության պաշտպանության համալիր համակարգ ձևավորելու նպատակով։ Հետազոտության ընթացքում կարող են ուսումնասիրվել նաև ռիսկերի գնահատման և կառավարման մոտեցումները, անվտանգության խոցելիությունների բացահայտման մեթոդները և համակարգերի պաշտպանվածության մակարդակի գնահատման չափանիշները։ Թվային կրթության տարածման պայմաններում այս խնդիրների ուսումնասիրությունը կարևոր է, քանի որ կրթական համակարգերի կայուն և անվտանգ աշխատանքը մեծապես կախված է տեղեկատվական ռեսուրսների պատշաճ պաշտպանությունից։ Աշխատության արդյունքները կարող են օգտակար լինել էլեկտրոնային կրթական հարթակների անվտանգության բարձրացման, տվյալների պաշտպանության մեխանիզմների կատարելագործման և կրթական հաստատություններում տեղեկատվական անվտանգության արդյունավետ քաղաքականության ձևավորման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել տեղեկատվական անվտանգության մասնագետներին, ՏՏ ոլորտի հետազոտողներին, կրթական տեխնոլոգիաների մասնագետներին, համակարգային ադմինիստրատորներին, կրթության կառավարման մասնագետներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Chemistry

Սա Անաիդա Նորայրի Գեոլեցյանի գիտական աշխատանքն է, որը նվիրված է օրգանական քիմիայի բավականին մասնագիտացված խնդրի՝ N-ալդ- և N-կետիմինների բութադիենով ալկիլացման ուսումնասիրությանը մետաղական նատրիումի առկայությամբ։ Աշխատանքը պաշտպանվել է Երևանում 1996 թվականին՝ քիմիական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի համար, իսկ մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ ամբողջական ատենախոսությունը կազմում է մոտ 200 էջ, մինչդեռ դրա հեղինակային սեղմագիրը՝ 24 էջ։ Ուսումնասիրության կենտրոնում ազոմեթինային միացությունների՝ իմինների, և բութադիենի փոխազդեցությունն է, որի ընթացքում մետաղական նատրիումը հանդես է գալիս որպես ռեակցիայի կարևոր գործոն։ Այս ուղղության վերաբերյալ Գեոլեցյանի համահեղինակությամբ ավելի վաղ հրապարակված հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ նման համակարգերում բութադիենի և իմինների փոխազդեցությունը կարող է ընթանալ մի քանի մրցակցող ուղիներով՝ առաջացնելով ինչպես ցիկլային միացություններ, այնպես էլ N-ալկիլացման, α-C-ալկիլացման և այլ կողմնակի փոխակերպումների արդյունքներ։ Մասնավորապես, ուսումնասիրված N-ցիկլոպենտիլիդեն- և N-ցիկլոհեքսիլիդենբենզիլամինների դեպքում հիմնական արտադրանքները եղել են սպիրոցիկլային պիրոլիդինի ածանցյալները, իսկ որոշ պայմաններում առաջացել են նաև դրանց N-ալկիլացված և դեհիդրոգենացված ձևերը։ Այս տվյալները կարևոր են հասկանալու համար, որ աշխատանքը պարզապես մեկ քիմիական ռեակցիայի նկարագրություն չէ, այլ նպատակ ունի պարզելու ռեակցիայի ուղղությունը, դրա պայմաններից կախված փոփոխությունները, հիմնական և կողմնակի արտադրանքների առաջացման օրինաչափությունները և հնարավոր մեխանիզմները։ Հատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում բութադիենի մասնակցությամբ 3+2 ցիկլոմիացման հնարավորությունը, որի արդյունքում կարելի է ստանալ պիրոլիդինային կառուցվածք ունեցող բարդ օրգանական միացություններ։ Այդպիսի միացությունները կարևոր են սինթետիկ օրգանական քիմիայի տեսանկյունից, քանի որ ազոտ պարունակող հինգանդամանի օղակները լայնորեն հանդիպում են տարբեր կենսաբանորեն ակտիվ և գործնական նշանակություն ունեցող օրգանական նյութերի կառուցվածքում։ Աշխատանքի գիտական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ մետաղական նատրիումի կիրառումը փոխում է սովորական իմին-բութադիեն փոխազդեցության ընթացքը և հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել այնպիսի վերափոխումներ, որոնք սովորական պայմաններում կարող էին ընթանալ այլ կերպ կամ շատ ավելի փոքր արդյունավետությամբ։ Այսպիսով, աշխատանքը կարելի է դիտարկել որպես փորձարարական օրգանական քիմիայի ուսումնասիրություն, որտեղ միաժամանակ ուսումնասիրվում են իմինների կառուցվածքը, բութադիենի ռեակցիոնունակությունը, ալկիլացման և ցիկլոմիացման մրցակցությունը, մետաղական նատրիումի դերը և ստացվող ազոտ պարունակող նոր միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը հատկապես հետաքրքիր կարող է լինել օրգանական սինթեզով, ազոտ պարունակող միացությունների քիմիայով, իմինների ռեակցիաներով և մետաղների մասնակցությամբ օրգանական փոխարկումների մեխանիզմներով զբաղվող քիմիկոսների, հետազոտողների և քիմիայի ուսանողների համար։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է Նշենու (Amygdalus L.) վայրի ցեղակիցների ուսումնասիրությանը Հայաստանի բնական պայմաններում՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց տարածմանը, կենսաբանական առանձնահատկություններին և բուսաբանական նշանակությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են վայրի տեսակների և ձևերի տարածման աշխարհագրությունը, աճելավայրերի պայմանները, էկոլոգիական պահանջները և բնական պոպուլյացիաների առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ կարևորություն է տրվում վայրի ցեղակիցների պահպանությանը, քանի որ դրանք կարող են ունենալ արժեքավոր գենետիկական հատկանիշներ և նշանակություն ունենալ մշակաբույսերի սելեկցիայի, գենետիկական բազմազանության պահպանման ու բուսաբուծության զարգացման համար։ Աշխատությունը կարող է ներառել տեսակների նույնականացման, ձևաբանական հատկանիշների համեմատության, տարածման սահմանների և էկոլոգիական պայմանների ուսումնասիրություն՝ հնարավորություն տալով ամբողջական պատկերացում կազմել Հայաստանի վայրի նշենու պաշարների վերաբերյալ։ Քննարկվում են նաև տարբեր պոպուլյացիաների միջև հնարավոր տարբերությունները, դրանց հարմարվողական հատկանիշները և բնական միջավայրի պայմաններին դիմակայելու ունակությունը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է վայրի գենոֆոնդի գործնական արժեքի գնահատումը, հատկապես այն հատկանիշների տեսանկյունից, որոնք կարող են օգտակար լինել երաշտադիմացկունության, հիվանդությունների և անբարենպաստ պայմանների նկատմամբ կայունության, ինչպես նաև պտղի որակական ցուցանիշների բարելավման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել բուսաբաններին, բուսաբույծներին, գենետիկներին, էկոլոգներին և Հայաստանի բուսական աշխարհի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը կարևոր է Հայաստանի վայրի նշենու գենետիկական բազմազանության բացահայտման, բնական պոպուլյացիաների պահպանության և դրանց հնարավոր օգտագործման հեռանկարների գնահատման տեսանկյունից։

Geography

Այս գիրքը նվիրված է Կենտրոնական Իրանի երկրաբանական կառուցվածքի և այնտեղ տարածված հրաբխածին- նստվածքային ու նստվածքային ապարների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Աշխատության առանցքում ապարների առաջացման պայմանների, նյութական կազմի, կառուցվածքային առանձնահատկությունների, տարածական տարածվածության և երկրաբանական զարգացման պատմության վերլուծությունն է։ Հեղինակը դիտարկում է այն գործընթացները, որոնց արդյունքում ձևավորվել են ուսումնասիրվող ապարային համալիրները՝ ուշադրություն դարձնելով ինչպես հրաբխային գործունեությանը, այնպես էլ նստվածքների կուտակման, փոխակերպման և հետագա երկրաբանական վերափոխումների փուլերին։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ապարների լիթոլոգիական բնութագրերին, դրանց հանքաբանական և պետրոգրաֆիական կազմին, շերտագրական դիրքին ու միմյանց հետ փոխհարաբերություններին, ինչը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու տարածաշրջանի երկրաբանական անցյալի հիմնական փուլերը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է հրաբխածին և նստվածքային ապարների փոխկապակցվածության բացահայտումը, քանի որ դրանց համատեղ տարածումը կարող է վկայել տվյալ ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած հրաբխային ժայթքումների, ծովային կամ ցամաքային նստվածքակուտակման և տեկտոնական ակտիվության մասին։ Կենտրոնական Իրանի երկրաբանական միջավայրը առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում իր բարդ կառուցվածքի, տարբեր տարիքի ապարների բազմազանության և երկարատև երկրաբանական զարգացման պատճառով։ Գրքում ուսումնասիրվող նյութը կարող է արժեքավոր լինել տարածաշրջանի շերտագրական հաջորդականությունները հասկանալու, տարբեր ապարային համալիրների հարաբերական և բացարձակ ժամանակագրական դիրքը գնահատելու, ինչպես նաև երկրաբանական գործընթացների հաջորդականությունը վերականգնելու տեսանկյունից։ Աշխատանքը հատկապես օգտակար է երկրաբանների, պետրոլոգների, լիթոլոգների, շերտագետների, հանքավայրերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների և երկրաբանություն ուսումնասիրող ուսանողների համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ պատկերացնելու ապարների ձևավորման և փոփոխության մեխանիզմները, Կենտրոնական Իրանի տեկտոնական ու նստվածքային միջավայրերի առանձնահատկությունները և տարածաշրջանի երկրաբանական պատմության ձևավորման գործում հրաբխային ու նստվածքային գործընթացների դերը։

Law

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բժշկական ապահովագրության իրավական կարգավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել առողջապահական ծառայությունների ֆինանսավորման և քաղաքացիների առողջության պաշտպանության ոլորտում ձևավորվող իրավահարաբերությունների առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են բժշկական ապահովագրության հասկացությունը, դրա հիմնական սկզբունքները, իրավական բնույթը, սուբյեկտների շրջանակը և ապահովագրական հարաբերությունների առաջացման ու իրականացման պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ապահովագրված անձի, ապահովագրական կազմակերպության, բժշկական հաստատության և պետության իրավունքներին ու պարտականություններին, ինչպես նաև նրանց միջև առաջացող իրավական հարաբերությունների կարգավորմանը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել բժշկական ծառայությունների դիմաց վճարման, ապահովագրական հատուցումների տրամադրման, բժշկական օգնության հասանելիության և ապահովագրական դեպքերի իրավական սահմանման հետ կապված հարցերը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բժշկական ապահովագրության ոլորտում պայմանագրային հարաբերություններին, ապահովագրական պայմանագրերի բովանդակությանը, կողմերի պատասխանատվությանը և վեճերի լուծման մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ապահովագրական ռիսկերի գնահատման, ապահովագրավճարների ձևավորման, ապահովագրական հատուցումների սահմանների և բժշկական ծառայությունների որակի նկատմամբ վերահսկողության իրավական խնդիրներին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի բժշկական ապահովագրության և պետական սոցիալական պաշտպանության համակարգերի փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը, քանի որ առողջապահական ծառայությունների ֆինանսավորման տարբեր մեխանիզմների արդյունավետ համադրումը կարող է էական ազդեցություն ունենալ բնակչության բժշկական օգնության հասանելիության վրա։ Հայաստանի Հանրապետությունում առողջության պահպանման իրավունքը և բժշկական օգնության ու սպասարկման կազմակերպման հիմքերը կարգավորվում են համապատասխան իրավական ակտերով, իսկ առողջապահական ոլորտի իրավական դաշտի կատարելագործումը շարունակում է մնալ հանրային քաղաքականության կարևոր ուղղություն։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել նաև բժշկական ապահովագրության զարգացման հնարավոր մոդելները, միջազգային փորձը և դրա կիրառելիությունը Հայաստանի պայմաններում։ Կարևոր խնդիրներից է ապահովագրական համակարգի միջոցով քաղաքացիների ֆինանսական ռիսկերի նվազեցումը՝ միաժամանակ ապահովելով բժշկական ծառայությունների որակը, մատչելիությունը և բուժօգնության շարունակականությունը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև անձնական և բժշկական տվյալների պաշտպանության, բժշկական գաղտնիքի պահպանման և ապահովագրական հարաբերություններում տեղեկատվության օրինական օգտագործման իրավական պահանջներին։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ բժշկական ապահովագրության իրավական կարգավորման բացերի բացահայտման, գործող մեխանիզմների կատարելագործման և առողջապահական ծառայությունների ֆինանսավորման ավելի արդյունավետ իրավական մոդելների մշակման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել իրավաբաններին, առողջապահության ոլորտի մասնագետներին, ապահովագրական կազմակերպությունների աշխատակիցներին, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչներին, իրավական հետազոտողներին, բժիշկներին և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։