Педагогические условия формирования воспитательных умений у будущих учителей

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է ակտիվ գալակտիկական միջուկներից արտանետվող մեծամասշտաբ ռելյատիվիստական շիթերի ճառագայթման ֆիզիկական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը և դրանց դիտողական հատկությունների տեսական մեկնաբանությանը։ Հետազոտության առանցքում գերզանգվածային սև խոռոչների շրջակայքում ձևավորվող և գալակտիկայի սահմաններից զգալի հեռավորությունների վրա տարածվող պլազմային հոսքերն են, որոնք տիեզերքի ամենահզոր էներգետիկ երևույթներից են։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում շիթերում բարձր էներգիաներով մասնիկների արագացմանը, մագնիսական դաշտերի դերին և տարբեր հաճախականային տիրույթներում դիտվող ճառագայթման առաջացման գործընթացներին։ Քննվում է սինքրոտրոնային ճառագայթումը, որն առաջանում է ռելյատիվիստական լիցքավորված մասնիկների՝ մագնիսական դաշտում շարժման հետևանքով և կարևոր նշանակություն ունի հատկապես ռադիոալիքային ու որոշ դեպքերում ավելի բարձր էներգիական տիրույթներում դիտվող արտանետումների մեկնաբանման համար։ Դիտարկվում են նաև հակադարձ Կոմպտոնի ցրման տարբեր մեխանիզմները, որոնց դեպքում բարձր էներգիական էլեկտրոնները ֆոտոններին փոխանցում են իրենց էներգիայի մի մասը՝ ձևավորելով ավելի բարձր էներգիայի ճառագայթում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում շիթերի սպեկտրալ էներգիայի բաշխման ուսումնասիրությունը և բազմալիքային դիտողական տվյալների համադրումը՝ ռադիո, օպտիկական, ռենտգենյան և գամմա տիրույթներում։ Վերլուծվում է, թե մասնիկների էներգետիկ բաշխումը, մագնիսական դաշտի ուժգնությունը, շիթի շարժման արագությունը և դիտման անկյունը ինչպես կարող են ազդել գրանցվող ճառագայթման ինտենսիվության ու սպեկտրային բնութագրերի վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ռելյատիվիստական Դոպլերյան ուժեղացման հաշվառումը, քանի որ դիտորդի նկատմամբ շիթի կողմնորոշումը կարող է էապես փոփոխել դրա տեսանելի հատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում քննարկվում են նաև շիթի կառուցվածքային անհամասեռությունները, հարվածային ալիքները և մասնիկների շարունակական արագացման հնարավոր գործընթացները, որոնք կարող են նպաստել մեծ հեռավորությունների վրա բարձր էներգիական ճառագայթման պահպանմանը։ Տեսական մոդելների և աստղագիտական դիտումների համադրումը հնարավորություն է տալիս սահմանափակումներ դնել շիթերի ֆիզիկական պարամետրերի վրա և ավելի լավ հասկանալ դրանց էներգիայի փոխանցման մեխանիզմները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բարձր էներգիաների աստղաֆիզիկայի, ռելյատիվիստական պլազմայի ֆիզիկայի և արտագալակտիկական աստղագիտության մոտեցումները՝ նպաստելով ակտիվ գալակտիկական միջուկների և դրանց հզոր շիթային համակարգերի բնույթի առավել ամբողջական ըմբռնմանը։

Economics

Տնտեսագիտական և ֆինանսաբանկային բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության վճարահաշվարկային համակարգի ձևավորման, զարգացման և կատարելագործման, ինչպես նաև բանկային պլաստիկ քարտերի ներդրման ու տարածման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ազգային վճարահաշվարկային համակարգի կառուցվածքը, դրա գործունեության կազմակերպման սկզբունքները, անկանխիկ վճարումների իրականացման մեխանիզմները և բանկային համակարգի դերը ֆինանսական գործարքների սպասարկման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բանկային վճարային քարտերի կիրառման տնտեսական և տեխնոլոգիական նախադրյալներին, քարտային վճարումների ենթակառուցվածքների զարգացմանը, վճարային ծառայությունների հասանելիությանը և բնակչության շրջանում անկանխիկ գործարքների տարածման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են վճարային քարտերի թողարկման և սպասարկման առանձնահատկությունները, բանկերի ու վճարային կազմակերպությունների փոխգործակցությունը, գործարքների անվտանգության ապահովման և էլեկտրոնային վճարումների նկատմամբ վստահության ձևավորման խնդիրները։ Քննարկվում են նաև վճարահաշվարկային հարաբերությունների իրավական կարգավորման, տեխնիկական ենթակառուցվածքների արդիականացման, գործարքների մշակման արդյունավետության և ֆինանսական ծառայությունների մատուցման ծախսերի նվազեցման հիմնահարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են միջազգային վճարային համակարգերի փորձի կիրառման, ազգային քարտային համակարգի զարգացման, ֆինանսական տեխնոլոգիաների ներդրման և բանկային ծառայությունների թվայնացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում վճարային գործիքների կատարելագործման նշանակությանը ֆինանսական համակարգի կայունության, դրամաշրջանառության արդյունավետության, տնտեսական գործարքների թափանցիկության և ֆինանսական ներառականության բարձրացման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել բանկային գործի, ֆինանսների, դրամավարկային հարաբերությունների, վճարային համակարգերի կառավարման և Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսական համակարգի զարգացման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Medicine

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է սեռական ճանապարհով փոխանցվող վարակների տարածվածության ուսումնասիրմանը և դրանց կանխարգելման միջոցառումների կատարելագործմանը՝ սոցիալահիգիենիկ և բժշկա-կազմակերպչական տեսանկյունից։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են հիվանդացության մակարդակի վրա ազդող ժողովրդագրական, վարքագծային, սոցիալական և առողջապահական գործոնները, ինչպես նաև գնահատվում են վարակների տարածման օրինաչափությունները տարբեր բնակչական խմբերում։ Քննարկվում են վաղ ախտորոշման, բուժման, համաճարակաբանական հսկողության, առողջապահական ծառայությունների կազմակերպման և կանխարգելիչ ծրագրերի իրականացման ժամանակակից մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնակչության առողջապահական իրազեկվածության բարձրացմանը, անվտանգ սեռական վարքագծի խթանմանը, ռիսկային խմբերի հետ աշխատանքի կազմակերպմանը, բժշկական ծառայությունների մատչելիության բարելավմանը և միջգերատեսչական համագործակցության դերին՝ հիվանդությունների տարածման նվազեցման գործում։ Ներկայացվում են նաև վիճակագրական և համաճարակաբանական հետազոտությունների արդյունքները, գործող կանխարգելիչ ռազմավարությունների արդյունավետության գնահատականները և առողջապահական համակարգի կատարելագործմանն ուղղված գործնական առաջարկություններ։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել վեներաբանների, մաշկաբանների, համաճարակաբանների, հանրային առողջապահության մասնագետների, առողջապահության կազմակերպիչների, գիտաշխատողների, դասախոսների, բժշկական բուհերի ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են սեռական ճանապարհով փոխանցվող վարակների կանխարգելման, վաղ հայտնաբերման և հանրային առողջության պահպանման ժամանակակից մոտեցումներով։

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է Grid միջավայրում հերթի դինամիկ կազմակերպման և կառավարման խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով հաշվողական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, առաջադրանքների բաշխման և համակարգի ընդհանուր արտադրողականության բարձրացման վրա։ Grid միջավայրը միավորում է տարբեր աշխարհագրական վայրերում և տարբեր տեխնիկական բնութագրերով տեղակայված հաշվողական ռեսուրսներ, ինչի հետևանքով առաջադրանքների սպասարկման և հերթերի կառավարման գործընթացը զգալիորեն ավելի բարդ է, քան կենտրոնացված համակարգերում։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են հերթի ձևավորման, առաջադրանքների դասակարգման, առաջնահերթությունների սահմանման և հասանելի ռեսուրսների միջև աշխատանքների բաշխման մեխանիզմները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հերթի դինամիկ կառավարմանը, որի դեպքում առաջադրանքների և հաշվողական ռեսուրսների վիճակը մշտապես փոփոխվում է, և համակարգը պետք է կարողանա համապատասխանաբար վերանայել սպասարկման հերթը։ Այդ փոփոխությունները կարող են պայմանավորված լինել նոր առաջադրանքների մուտքով, արդեն կատարվող աշխատանքների ավարտով, ռեսուրսների ժամանակավոր անհասանելիությամբ, հաշվողական հանգույցների ծանրաբեռնվածության փոփոխությամբ կամ առաջադրանքների առաջնահերթությունների վերադասավորմամբ։ Հետազոտությունը կարող է ներառել հերթերի կառավարման տարբեր ալգորիթմների ուսումնասիրություն և համեմատություն՝ գնահատելով դրանց արդյունավետությունը սպասման ժամանակի, ռեսուրսների օգտագործման աստիճանի, առաջադրանքների կատարման ընդհանուր տևողության և համակարգի թողունակության տեսանկյունից։ Կարևոր խնդիր է նաև տարբեր բնութագրերով առաջադրանքների սպասարկումը, քանի որ որոշ աշխատանքներ կարող են պահանջել մեծ հաշվողական հզորություն, մեծածավալ հիշողություն կամ հատուկ ռեսուրսներ, մինչդեռ մյուսները կարող են կատարվել ավելի սահմանափակ հնարավորություններով հանգույցներում։ Այս պայմաններում դինամիկ հերթի կառավարման մեխանիզմը պետք է ապահովի առաջադրանքների և ռեսուրսների հնարավորինս արդյունավետ համապատասխանեցում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև առաջնահերթությունների դինամիկ փոփոխման, առաջադրանքների տեղափոխման, հերթերի միավորման կամ բաժանման և ռեսուրսների բեռնվածության հիման վրա կառավարման ռազմավարությունների կիրառմանը։ Կարևոր է ուսումնասիրել նաև այնպիսի իրավիճակները, երբ համակարգում միաժամանակ առկա են տարբեր օգտվողների բազմաթիվ առաջադրանքներ և սահմանափակ քանակությամբ ռեսուրսներ, ինչի դեպքում անհրաժեշտ է ապահովել ինչպես բարձր արտադրողականություն, այնպես էլ սպասարկման արդարացիություն։ Դինամիկ կառավարման արդյունավետությունը կարող է գնահատվել մոդելավորման կամ փորձնական համակարգերի միջոցով՝ տարբեր ծանրաբեռնվածության պայմաններում հերթի վարքագիծը վերլուծելով։ Աշխատության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ գիտական հաշվարկների, մեծածավալ տվյալների մշակման, բաշխված ծրագրային համակարգերի և բարձր արտադրողականության հաշվարկների կազմակերպման համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել համակարգային ծրագրավորողներին, բաշխված համակարգերի մասնագետներին, Grid և ամպային հաշվարկների հետազոտողներին, համակարգային ադմինիստրատորներին և համակարգչային գիտության համապատասխան ուղղությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի մշակել կամ գնահատել Grid միջավայրում հերթերի դինամիկ կազմակերպման այնպիսի մոտեցումներ, որոնք թույլ կտան արդյունավետորեն կառավարել փոփոխվող հաշվողական բեռը, կրճատել առաջադրանքների սպասման ժամանակը, բարձրացնել ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը և ապահովել բաշխված հաշվողական համակարգի կայուն ու արդյունավետ աշխատանքը։

Technology

Այս աշխատությունը նվիրված է ջրատարների և ջրմուղի ցանցերի հաշվարկման ընթացքում առաջացող մի շարք տեսական և գործնական խնդիրների ուսումնասիրմանն ու դրանց լուծման արդյունավետ մեթոդների մշակմանը։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է կատարելագործել ջրամատակարարման համակարգերի հիդրավլիկական հաշվարկների մոտեցումները և առաջարկել այնպիսի մեթոդներ, որոնք հնարավորություն կտան ավելի ճշգրիտ գնահատել ջրի շարժման, ճնշման բաշխման և համակարգի առանձին տարրերի աշխատանքի պայմանները։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են ջրատարների և բաշխիչ ցանցերի կառուցվածքային ու հիդրավլիկական առանձնահատկությունները, ջրի ծախսերի որոշման, խողովակաշարերում հոսքի պարամետրերի հաշվարկման և ճնշումների բաշխման խնդիրները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրի շարժման ընթացքում առաջացող հիդրավլիկական կորուստների գնահատմանը, խողովակների տրամագծերի ընտրությանը, համակարգի տարբեր հատվածների փոխկապակցվածությանը և անհրաժեշտ ճնշման ապահովմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է ջրմուղի ցանցերի հաշվարկային սխեմաների ձևավորումը և դրանցում ջրի հոսքերի ու ճնշումների որոշման մեթոդների կատարելագործումը։ Քննարկվում են այնպիսի խնդիրներ, որոնց լուծումը պահանջում է միաժամանակ հաշվի առնել բազմաթիվ փոխկապակցված պարամետրեր, այդ թվում՝ ջրի սպառման ռեժիմները, ցանցի երկրաչափական կառուցվածքը, խողովակների հիդրավլիկական դիմադրությունը և համակարգի տարբեր հանգույցներում ճնշման փոփոխությունները։ Մշակվող մեթոդները կարող են նպաստել հաշվարկների պարզեցմանը, դրանց ճշգրտության բարձրացմանը և նախագծման ընթացքում տեխնիկական ու տնտեսական առավել արդյունավետ լուծումների ընտրությանը։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում նաև տարբեր հաշվարկային մոտեցումների համեմատությանը և դրանց կիրառելիության գնահատմանը տարբեր տեսակի ջրամատակարարման համակարգերի համար։ Ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել նոր ջրատարների և ջրմուղի ցանցերի նախագծման, գործող համակարգերի վերակառուցման ու օպտիմալացման, ինչպես նաև ջրամատակարարման հուսալիության և արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ ջրամատակարարման համակարգերի ճիշտ հիդրավլիկական հաշվարկը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել ջրի և էներգիայի կորուստները, ապահովել անհրաժեշտ ճնշումները և բարձրացնել համակարգի շահագործման կայունությունը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հիդրավլիկայի, ջրամատակարարման և ջրահեռացման, քաղաքային ենթակառուցվածքների նախագծման ոլորտների մասնագետներին, ինժեներներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

History

Ժողովածուն նվիրված է հայ նշանավոր գիտնական, ակադեմիկոս Հովսեփ Օրբելու ծննդյան 125-ամյակին և ներկայացնում է նրա գիտական ժառանգության, հետազոտական գործունեության ու գիտության տարբեր բնագավառներում ունեցած ավանդի քննարկմանն առնչվող նյութեր։ Հովսեփ Օրբելին կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայագիտության, արևելագիտության, հնագիտության և արվեստաբանության պատմության մեջ։ Նրա գիտական հետաքրքրությունները և ուսումնասիրությունները նպաստել են Հայաստանի ու հարակից տարածաշրջանների պատմության, մշակույթի, հնագիտական հուշարձանների և միջնադարյան արվեստի գիտական ճանաչմանը։ Գիտաժողովի նյութերը հնարավորություն են տալիս անդրադառնալու գիտնականի հետազոտական ժառանգությանը, նրա գիտական մոտեցումների նշանակությանը և տարբեր գիտակարգերի զարգացման վրա ունեցած ազդեցությանը։ Միջազգային գիտաժողովի ձևաչափը կարևոր է տարբեր երկրների և գիտական ավանդույթների ներկայացուցիչների հետազոտական դիտարկումների համադրման, գիտական համագործակցության ընդլայնման և գիտնականի ժառանգության արդիականության գնահատման տեսանկյունից։ Ժողովածուն կարող է ընդգրկել Հովսեփ Օրբելու գիտական գործունեության տարբեր կողմերին, նրա ուսումնասիրած պատմամշակութային խնդիրներին և գիտության զարգացման մեջ նրա ունեցած դերին առնչվող զեկուցումներ։ Հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ գիտության պատմության, արևելագիտության, հնագիտության և արվեստաբանության ուսումնասիրության համար՝ նպաստելով գիտական ժառանգության պահպանմանն ու հետագա հետազոտություններին։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, հայագետներին, արևելագետներին, հնագետներին, արվեստաբաններին, գիտության պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, ուսանողներին և Հովսեփ Օրբելու գործունեությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։