ՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ԴԵՐԸ ՇՈՒԿԱՅԱԿԱՆ ԷԿՈՆՈՄ

Pedagogy

Փաստաթուղթը ներկայացնում է Թիֆլիսի Ներսիսյան ազգային հոգևոր դպրոցի գործունեությունը կարգավորող կանոնադրությունը՝ արտացոլելով հայ կրթական հաստատությունների կազմակերպման, կառավարման և ազգային կրթական նպատակների ձևակերպման սկզբունքները։ Ներսիսյան դպրոցը նշանակալի տեղ է զբաղեցրել հայ ժողովրդի կրթական ու մշակութային պատմության մեջ՝ դառնալով հայագիտական մտքի, գրագիտության, ազգային ինքնագիտակցության և հասարակական կյանքի զարգացման կարևոր կենտրոններից մեկը։ Դպրոցի գործունեությունը կապված էր հայ եկեղեցու կրթական ավանդույթների, հոգևոր ու աշխարհիկ գիտելիքների տարածման և կրթված սերունդ պատրաստելու ձգտման հետ։ Կանոնադրական բնույթի այս հրատարակությունը նախատեսված էր հաստատության ներքին կազմակերպման և աշխատանքի ընդհանուր սկզբունքների սահմանման համար։ Նման փաստաթղթերը սովորաբար անդրադառնում էին ուսումնական հաստատության կառավարման կառուցվածքին, պատասխանատու մարմինների և պաշտոնատար անձանց պարտականություններին, ուսուցիչների ու աշակերտների կարգավիճակին, ուսումնական գործընթացի կազմակերպմանը և դպրոցի առջև դրված կրթական խնդիրներին։ Այդ կարգավորումների միջոցով ձգտում էր ապահովվել հաստատության գործունեության շարունակականությունը, ներքին կարգապահությունը և կրթական առաքելության իրականացումը։ Հրատարակությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է XIX դարի հայ ազգային դպրոցի պատմության, կրթական կառավարման ձևերի և հայ հասարակական կյանքի զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես էին ձևավորվում ազգային նշանակություն ունեցող կրթական հաստատությունների իրավական ու կազմակերպչական հիմքերը, և ինչ դեր էր վերապահվում դպրոցին հայ մշակութային ժառանգության պահպանման ու նոր սերունդների կրթության գործում։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել կրթության պատմաբաններին, մանկավարժներին, հայ եկեղեցու և ազգային հաստատությունների պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողներին, ինչպես նաև Ներսիսյան դպրոցի պատմությունն ուսումնասիրող ընթերցողներին։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տարածված և դեղաբանական նշանակություն ունեցող որոշ մակրոմիցետների կենսաբանական ակտիվ նյութերի ուսումնասիրմանն ու գնահատմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել ուսումնասիրվող սնկերի կենսաբանական ներուժը՝ ուշադրություն դարձնելով դրանցում պարունակվող այն միացություններին, որոնք կարող են օժտված լինել ֆիզիոլոգիական, կենսաքիմիական կամ բուժական նշանակություն ունեցող հատկություններով։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են Հայաստանի տարբեր բնական գոտիներում հանդիպող մակրոմիցետների տեսակային առանձնահատկությունները, կենսաբանական նյութերի կազմը և դրանց հնարավոր ակտիվությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սնկային հումքի մեջ առկա կենսաբանական ակտիվ միացությունների հայտնաբերմանը, դրանց քանակական և որակական բնութագրերին, ինչպես նաև տարբեր տեսակների միջև հնարավոր տարբերություններին։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ մակրոմիցետները կարող են հանդիսանալ արժեքավոր բնական աղբյուրներ բազմազան կենսաակտիվ նյութերի համար, որոնք հետաքրքրություն են ներկայացնում դեղագործության, կենսատեխնոլոգիայի և բժշկական հետազոտությունների ոլորտներում։ Աշխատանքում գնահատվում է ուսումնասիրվող նյութերի կենսաբանական ազդեցության հնարավոր ուղղվածությունը՝ հիմք ընդունելով դրանց քիմիական կազմը և փորձարարական ուսումնասիրությունների արդյունքները։ Կարևորվում է նաև Հայաստանի սնկային կենսաբազմազանության ուսումնասիրությունը, քանի որ տեղական տեսակների կենսաբանական ակտիվության վերաբերյալ տվյալների ընդլայնումը կարող է նպաստել ազգային կենսաբանական ռեսուրսների գիտական և կիրառական ներուժի բացահայտմանը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս համադրել սնկաբանության, կենսաքիմիայի, դեղաբանության և կենսատեխնոլոգիայի մոտեցումները՝ մակրոմիցետների արժեքը դիտարկելով ոչ միայն որպես բնական էկոհամակարգերի բաղադրիչ, այլև որպես կենսաբանական ակտիվ նյութերի հնարավոր աղբյուր։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ հետագա խորացված հետազոտությունների համար՝ ներառյալ առանձին միացությունների մեկուսացումը, դրանց կառուցվածքի ուսումնասիրությունը, կենսաբանական ազդեցության մեխանիզմների բացահայտումը և հնարավոր կիրառությունների գնահատումը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել սնկաբաններին, կենսաքիմիկոսներին, դեղաբաններին, կենսատեխնոլոգներին, դեղագործական հետազոտություններով զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև կենսաբանության և հարակից ոլորտների ուսանողներին ու հետազոտողներին։

Economics

Սոցիոլոգիական և սոցիալ-տնտեսական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է անցումային տնտեսությամբ երկրներում տեղի ունեցող սոցիալական վերափոխումների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Քննության են առնվում տնտեսական համակարգի փոփոխություններին զուգահեռ հասարակության սոցիալական կառուցվածքում, բնակչության կենսամակարդակում, զբաղվածության և սոցիալական հարաբերությունների ոլորտներում տեղի ունեցող գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սոցիալական շերտավորման, եկամուտների տարբերակման, աշխատանքի շուկայի փոփոխությունների, աղքատության և սոցիալական պաշտպանության հետ կապված հիմնախնդիրներին։ Վերլուծվում են տնտեսական վերափոխումների ազդեցությունները տարբեր սոցիալական խմբերի վիճակի, հասարակական վարքագծի և նոր սոցիալական հարաբերությունների ձևավորման վրա։ Քննարկվում են նաև պետական սոցիալական քաղաքականության, սոցիալական ինստիտուտների վերափոխման և բնակչության՝ փոփոխվող տնտեսական պայմաններին հարմարվելու խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու անցումային ժամանակաշրջանում տնտեսական և սոցիալական գործընթացների փոխկապակցվածությունը և հասարակական փոփոխությունների հիմնական ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սոցիոլոգիայի, սոցիալական տնտեսագիտության, սոցիալական քաղաքականության և անցումային տնտեսությունների ուսումնասիրության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է Ա. Պ. Չեխովի և Ի. Ա. Բունինի գեղարվեստական արձակի ուսումնասիրությանը նրանց կրոնափիլիսոփայական հայացքների համատեքստում։ Գրքում վերլուծվում են երկու հեղինակների ստեղծագործական աշխարհընկալումը, մարդու գոյության, բարոյականության, մեղքի, տառապանքի և իմաստի որոնման թեմաները, որոնք արտահայտվում են նրանց պատմվածքներում և արձակ գործերում։ Հեղինակը համեմատական մոտեցմամբ բացահայտում է Չեխովի և Բունինի գեղարվեստական մտածողության տարբերությունները և ընդհանրությունները՝ ընդգծելով նրանց վերաբերմունքը մարդու ներաշխարհի, ճակատագրի և հոգևոր որոնումների նկատմամբ։ Քննարկվում են նաև ռուսական կրոնափիլիսոփայական ավանդույթի ազդեցությունները նրանց ստեղծագործության վրա, ինչպես նաև ժամանակի մշակութային և գաղափարական միջավայրի դերը նրանց գեղարվեստական համակարգերի ձևավորման գործում։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես են երկուսի մոտ էլ գեղարվեստական արձակում արտացոլվում էքզիստենցիալ հարցադրումները և հոգևոր-բարոյական խնդիրները՝ տարբեր ոճական և գաղափարական լուծումներով։ Գիրքը նախատեսված է գրականագետների, փիլիսոփաների, բանասիրության ուսանողների և ռուս գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Literature

Վեպը հայ ռոմանտիկական և պատմական արձակի կարևոր ստեղծագործություններից է, որտեղ հեղինակը համադրում է ազգային պատմական իրողությունները, կրոնական միջավայրը և մարդկային դրամատիկ հարաբերությունները։ Վեպի կենտրոնում խորհրդավոր միանձնուհու կերպարն է, որի շուրջ կառուցվում է ամբողջ պատմական-հոգեբանական սյուժեն՝ լի գաղտնիքներով, ներքին հակասություններով և ճակատագրական իրադարձություններով։ Մուրացանը մեծ ուշադրություն է դարձնում մարդու հոգեբանությանը, բարոյական ընտրություններին և հասարակական միջավայրի ազդեցությանը անհատի ճակատագրի վրա։ Ստեղծագործության մեջ զգալի է նաև ժամանակի պատմական շունչը՝ ազգային կյանքի, իշխանական հարաբերությունների և կրոնական հաստատությունների նկարագրությունների միջոցով։ Վեպը բացահայտում է մարդկային զգացմունքների բարդ աշխարհը՝ սեր, հավատ, զոհողություն, մեղք և փրկություն, որոնք միահյուսվում են գլխավոր հերոսուհու ճակատագրի շուրջ։ Հեղինակի լեզուն հարուստ է պատկերներով, դրամատիկ լարվածությամբ և հոգեբանական խորությամբ, ինչը ստեղծում է խորհրդավոր և լարված մթնոլորտ։ «Խորհրդավոր միանձնուհի»-ն համարվում է Մուրացանի ստեղծագործական ժառանգության կարևոր մասերից մեկը և արժեքավոր ներդրում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։

Geography

Գրքում ընդգրկված են Ասիայի ռելիեֆի հիմնական ձևերը, կլիմայական պայմանները, ջրային համակարգերը, հողերի և հանքային ռեսուրսների բաշխումը, ինչպես նաև բուսականության և կենդանական աշխարհի առանձնահատկությունները։ Ներկայացվում են տեղական էկոհամակարգերի համապարփակ նկարագրություններ, երկրաբանական գործընթացների ազդեցությունը բնության ձևավորման վրա և կլիմայական գործոնների դերը շրջակա միջավայրի ձևավորման գործում։ Գիրքը նախատեսված է աշխարհագրության ուսանողների, դասախոսների և հետաքրքրված ընթերցողների համար՝ տրամադրելով ամբողջական գիտելիքներ Ասիայի ֆիզիկական աշխարհագրության մասին և օգնելով համեմատական ուսումնասիրություններ իրականացնել աշխարհի տարբեր աշխարհամասերի բնության առանձնահատկությունների վերաբերյալ։