Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionLiterature
Մխիթարյան վարդապետների տաղերը, հատոր Բ
Ժողովածուն ընդգրկում է Մխիթարյան միաբանության վարդապետների հեղինակած տաղեր՝ ներկայացնելով հայ հոգևոր և գեղարվեստական պոեզիայի կարևոր ուղղություններից մեկը։ Տաղը հայ միջնադարյան և նոր շրջանի գրականության մեջ տարածված բանաստեղծական ժանր է, որը հաճախ միավորում է քնարական արտահայտչամիջոցները, հոգևոր խորհրդածությունը և կրոնական բովանդակությունը։ Ժողովածուում ընդգրկված ստեղծագործությունները կարելի է դիտարկել Մխիթարյան միաբանության գրական գործունեության և հայ բանաստեղծական ավանդույթի զարգացման համատեքստում։ Մխիթարյանները նշանակալի դեր են ունեցել հայ գրականության, լեզվի, մատենագրության և կրթության զարգացման գործում՝ պահպանելով ու շարունակելով ազգային գրավոր ժառանգությունը։ Նրանց գրական ստեղծագործություններում հոգևոր թեմաները կարող են զուգակցվել բարոյախոսական, խոհական և գեղագիտական մոտիվների հետ՝ արտահայտելով հավատքի, առաքինության, մարդկային կյանքի և հոգևոր արժեքների վերաբերյալ պատկերացումներ։ Հատորը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ հոգևոր քնարերգության, տաղի ժանրի, Մխիթարյան միաբանության գրական ժառանգության և XIX դարի հայ գրքի պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր աղբյուր է հայ գրականության պատմությամբ և կրոնական-գեղարվեստական ստեղծագործությամբ հետաքրքրվողների համար։
Updated: 2026-10-30
Economics
Փոփոխուն ծախքեր
Փոփոխուն ծախքերը այն ծախսերն են, որոնք փոխվում են արտադրության կամ վաճառքի ծավալի փոփոխության հետ՝ աճելով արտադրության ընդլայնման դեպքում և նվազելով դրա կրճատման ժամանակ, այսինքն՝ դրանք անմիջականորեն կախված են արտադրված կամ իրացված արտադրանքի քանակից։ Այս ծախքերի մեջ սովորաբար մտնում են հումքի և նյութերի ծախսերը, արտադրական աշխատողների աշխատավարձը (եթե հաշվարկվում է արտադրանքի ծավալից կախված), էներգիայի և վառելիքի ծախսերը, փաթեթավորման, տեղափոխման և այլ գործառնական ծախսեր, որոնք անմիջականորեն կապված են արտադրական գործընթացի իրականացման հետ։ Փոփոխուն ծախքերը կարևոր դեր ունեն ձեռնարկության ֆինանսական վերլուծության մեջ, քանի որ դրանց ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս գնահատել արտադրանքի ինքնարժեքը, հաշվարկել շահութաբերությունը և որոշել արտադրության օպտիմալ ծավալը։ Դրանք հակադրվում են հաստատուն ծախքերին, որոնք չեն փոխվում արտադրության ծավալից կախված և մնում են համեմատաբար կայուն կարճաժամկետ շրջանում։ Փոփոխուն ծախքերի ճիշտ կառավարումը հնարավորություն է տալիս ձեռնարկությանը բարձրացնել արդյունավետությունը, նվազեցնել ինքնարժեքը և բարելավել մրցունակությունը շուկայում։
Updated: 2026-10-23
Mathematics
Структурные исследования молекулярных ферромагнитных соединений с температурой Кюри выше комнатной: фталоцианин кобальта, допированный натрием (CoPcNa2,8)
Գիտական աշխատությունը նվիրված է սենյակային ջերմաստիճանից բարձր Կյուրիի ջերմաստիճան ունեցող մոլեկուլային ֆերոմագնիսական միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով նատրիումով դոպավորված կոբալտի ֆտալոցիանինային համակարգին՝ CoPcNa₂,₈ բաղադրությամբ։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է մոլեկուլային մագնիսական նյութերի բյուրեղային և էլեկտրոնային կառուցվածքի, մագնիսական հատկությունների առաջացման մեխանիզմների, միջմոլեկուլային փոխազդեցությունների և նյութի կառուցվածքի ու ֆիզիկական բնութագրերի միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածության բացահայտման հետ։ Մոլեկուլային ֆերոմագնիսական համակարգերը ժամանակակից նյութագիտության և պինդ մարմնի ֆիզիկայի կարևոր հետազոտական ուղղություններից են, քանի որ օրգանական և մետաղաօրգանական միացությունների հիման վրա հնարավոր է ուսումնասիրել մագնիսական կարգավորվածության ձևավորման առանձնահատկությունները և մշակել նոր ֆունկցիոնալ նյութեր։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է ֆտալոցիանինների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց կենտրոնական մետաղական իոնների էլեկտրոնային վիճակները, մոլեկուլների դասավորությունը պինդ վիճակում և ալկալիական մետաղներով դոպավորման արդյունքում առաջացող ֆիզիկաքիմիական փոփոխությունները։ Կոբալտի ֆտալոցիանինը մետաղաօրգանական միացություն է, որի կառուցվածքում կոբալտի ատոմը գտնվում է ֆտալոցիանինային մակրոցիկլային համակարգի կենտրոնում։ Նման կառուցվածքը հետաքրքրություն է ներկայացնում էլեկտրոնային վիճակների, լիցքի բաշխման և մագնիսական փոխազդեցությունների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Նատրիումով դոպավորումը կարող է փոփոխել համակարգի էլեկտրոնային կառուցվածքը, լիցքակիրների կոնցենտրացիան, մոլեկուլների միջև փոխազդեցությունների բնույթը և բյուրեղային դասավորության առանձնահատկությունները՝ ազդեցություն ունենալով նյութի էլեկտրական և մագնիսական հատկությունների վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է դոպավորման աստիճանի և կառուցվածքային փոփոխությունների միջև կապի բացահայտումը, ինչպես նաև նատրիումի ատոմների տեղաբաշխման, մոլեկուլային փաթեթավորման և հնարավոր կառուցվածքային վերակազմավորումների ուսումնասիրությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Կյուրիի ջերմաստիճանի ֆիզիկական բնույթի քննարկումը, քանի որ այն բնութագրում է ֆերոմագնիսական կարգավորվածության պահպանման ջերմաստիճանային սահմանը։ Սենյակային ջերմաստիճանից բարձր մագնիսական կարգավորվածություն ունեցող մոլեկուլային նյութերի ուսումնասիրությունը կարևոր է դրանց գործնական կիրառելիության տեսանկյունից, քանի որ նման համակարգերը կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել սովորական աշխատանքային ջերմաստիճաններում գործող մագնիսական և էլեկտրոնային սարքերի համար։ Կառուցվածքային հետազոտությունների շրջանակում կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել ռենտգենյան դիֆրակցիայի, սպեկտրոսկոպիական վերլուծության և նյութերի կառուցվածքային բնութագրման այլ մեթոդներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու բյուրեղային ցանցի պարամետրերը, մոլեկուլների տարածական դասավորությունը, միջատոմային հեռավորությունները և դոպավորման հետևանքով առաջացող փոփոխությունները։ Աշխատության թեմատիկան առնչվում է նաև մագնիսական չափումների արդյունքների և կառուցվածքային տվյալների համադրմանը, որի միջոցով հնարավոր է գնահատել մագնիսական փոխազդեցությունների բնույթը և դրանց կախվածությունը նյութի մոլեկուլային կազմակերպումից։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում կոբալտի իոնի և ֆտալոցիանինային օղակի էլեկտրոնային համակարգի փոխազդեցությունը, սպինային վիճակների առանձնահատկությունները, փոխանակային փոխազդեցությունների հնարավոր մեխանիզմները և լիցքի փոխանցման գործընթացների ազդեցությունը մագնիսական հատկությունների վրա։ Հետազոտության տեսական նշանակությունը պայմանավորված է մոլեկուլային համակարգերում ֆերոմագնիսական կարգավորվածության առաջացման և պահպանման ֆիզիկական հիմքերի ուսումնասիրությամբ, ինչպես նաև կառուցվածքային գործոնների դերի պարզաբանմամբ։ Այսպիսի նյութերում մագնիսական հատկությունների մեկնաբանությունը պահանջում է հաշվի առնել ինչպես առանձին մոլեկուլների էլեկտրոնային կառուցվածքը, այնպես էլ դրանց միջև գոյություն ունեցող փոխազդեցությունները, բյուրեղային միջավայրի ազդեցությունը և դոպավորման արդյունքում ձևավորվող լրացուցիչ էլեկտրոնային վիճակները։ Աշխատության կիրառական նշանակությունը կապված է մոլեկուլային էլեկտրոնիկայի, սպինտրոնիկայի, մագնիսական տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և նոր սերնդի ֆունկցիոնալ նյութերի զարգացման հեռանկարների հետ։ Մոլեկուլային ֆերոմագնիսների ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել այնպիսի նյութերի նախագծման գիտական հիմքերի ձևավորմանը, որոնց մագնիսական և էլեկտրոնային հատկությունները հնարավոր կլինի փոփոխել քիմիական բաղադրության, դոպավորման աստիճանի կամ կառուցվածքային կազմակերպման միջոցով։ Հետազոտության արդյունքների գիտական արժեքը պայմանավորված է նաև օրգանական և մետաղաօրգանական մագնիսական համակարգերի վերաբերյալ պատկերացումների ընդլայնման հնարավորությամբ, քանի որ նման նյութերը կառուցվածքով և փոխազդեցությունների բնույթով տարբերվում են ավանդական մետաղական ու անօրգանական ֆերոմագնիսներից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պինդ մարմնի ֆիզիկայի, մոլեկուլային մագնիսականության, բյուրեղագիտության, ֆիզիկական քիմիայի, նյութագիտության, նանոտեխնոլոգիաների և սպինտրոնիկայի ոլորտներում մասնագիտացող գիտաշխատողների, ինժեներների, դասախոսների, ասպիրանտների և ուսանողների համար։ Այն ունի տեսական, փորձարարական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով նատրիումով դոպավորված կոբալտի ֆտալոցիանինի կառուցվածքային առանձնահատկությունների, մոլեկուլային ֆերոմագնիսականության ֆիզիկական հիմքերի և սենյակային ջերմաստիճանից բարձր մագնիսական կարգավորվածություն ունեցող նյութերի հետազոտման գիտական մոտեցումների առավել խորքային ըմբռնմանը։
Updated: 2026-10-11
Biology
Видовой состав и токсичность грибов, контаминирующих некоторые специи
Մանրէաբանական և սննդային անվտանգության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է որոշ համեմունքներ աղտոտող սնկերի տեսակային կազմի և դրանց թունավոր հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում համեմունքների պահպանման, վերամշակման և շրջանառության ընթացքում զարգացող միկրոսկոպիկ սնկերը, դրանց տարածվածությունն ու կենսաբանական առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սնկային տեսակների հայտնաբերման և նույնականացման մեթոդներին, ինչպես նաև տարբեր նմուշներում սնկային աղտոտվածության մակարդակի գնահատմանը։ Վերլուծվում են որոշ սնկերի կողմից արտադրվող թունավոր երկրորդային նյութափոխանակության արգասիքների առաջացման հնարավորությունները և դրանց նշանակությունը սննդամթերքի անվտանգության տեսանկյունից։ Քննարկվում են խոնավության, ջերմաստիճանի, պահպանման տևողության և այլ միջավայրային պայմանների ազդեցությունները սնկերի աճի ու զարգացման վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու համեմունքների սնկաբանական անվտանգության վիճակը, բացահայտելու հնարավոր վտանգները և հիմնավորելու աղտոտման կանխարգելման ու որակի վերահսկման համապատասխան մոտեցումների անհրաժեշտությունը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սնկաբանության, սննդային մանրէաբանության, սննդամթերքի անվտանգության և սանիտարական վերահսկողության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-03
Medicine
Характеристика сексуальных проявлений среди военнослужащих РА, некоторые вопросы распространенности ночного недержания мочи и тактика организации военно-медицинской экспертизы
Այս ռազմական-բժշկական և սոցիալհիգիենիկ ուսումնասիրությունը նվիրված է զինծառայողների առողջական վիճակի որոշ բժշկասոցիալական առանձնահատկությունների վերլուծությանը և ռազմական բժշկական փորձաքննության կազմակերպման մոտեցումների կատարելագործմանը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են զինվորական ծառայության պայմաններում անձնակազմի հոգեֆիզիոլոգիական հարմարման խնդիրները, ինչպես նաև մի շարք ֆունկցիոնալ և առողջական վիճակների տարածվածության գնահատման հարցերը՝ առողջապահական մոնիթորինգի և կանխարգելիչ միջոցառումների համատեքստում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է զինվորական բժշկական փորձաքննության կազմակերպչական և մեթոդաբանական հիմքերը՝ ընդգծելով առողջական վիճակի գնահատման չափանիշների, դասակարգման համակարգերի և որոշումների ընդունման ընթացակարգերի դերը ծառայության պիտանիության որոշման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կանխարգելիչ բժշկության, հոգեբանական աջակցության և հիգիենիկ պայմանների բարելավման միջոցառումների արդյունավետությանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նաև առողջապահական վերահսկողության համակարգերի արդիականացման և տվյալների վրա հիմնված բժշկական որոշումների կայացման հնարավորությունները զինված ուժերում։ Հետազոտությունը նախատեսված է ռազմական բժիշկների, առողջապահության կազմակերպիչների, հետազոտողների և համապատասխան ոլորտի մասնագետների համար։
Updated: 2026-09-21
Law
Իրավունքի սոցիոլոգիական դպրոցի ձևավորման և զարգացման հիմնախնդիրները (պատմատեսական վերլուծություն)
Աշխատությունը նվիրված է իրավունքի սոցիոլոգիական դպրոցի ձևավորման պատմական նախադրյալների, զարգացման հիմնական փուլերի և տեսական-մեթոդաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են իրավունքի սոցիոլոգիական ըմբռնման ծագումը, դրա կապը հասարակական հարաբերությունների զարգացման հետ, ինչպես նաև իրավունքի՝ որպես սոցիալական երևույթի ուսումնասիրության հիմնական սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում XIX դարի վերջի և XX դարի իրավափիլիսոփայական ու սոցիոլոգիական մտքի ազդեցությանը, իրավական նորմերի և հասարակական իրականության փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև իրավունքի գործառնական նշանակության վերաբերյալ ձևավորված տեսական մոտեցումներին։ Ուսումնասիրվում են սոցիոլոգիական իրավագիտության նշանավոր ներկայացուցիչների գաղափարները, այդ թվում՝ Էժեն Էռլիխի, Ռոսկո Փաունդի և այլ մտածողների հայացքները իրավունքի սոցիալական բնույթի, հասարակական կարգավորման և իրավական հարաբերությունների զարգացման վերաբերյալ։ Անդրադարձ է կատարվում «կենդանի իրավունքի» գաղափարին, իրավունքի սոցիալական աղբյուրներին, իրավական նորմերի գործնական կիրառությանը և հասարակության իրական պահանջմունքների ազդեցությանը իրավակարգավորման գործընթացների վրա։ Կարևորվում են սոցիոլոգիական դպրոցի և իրավունքի այլ տեսական ուղղությունների՝ իրավաբանական պոզիտիվիզմի, բնական իրավունքի տեսության և պատմական դպրոցի փոխհարաբերությունները, դրանց ընդհանրություններն ու սկզբունքային տարբերությունները։ Դիտարկվում են նաև իրավունքի և բարոյականության, իրավական գիտակցության, սոցիալական վերահսկողության, պետական իշխանության ու հասարակական ինստիտուտների փոխազդեցության հիմնախնդիրները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել իրավական մտքի պատմության տարբեր ժամանակաշրջանների տեսական աղբյուրները, սոցիոլոգիական հետազոտության մեթոդները և իրավունքի հասարակական արդյունավետության գնահատման մոտեցումները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի իրավունքի տեսության զարգացման օրինաչափությունների բացահայտման, իրավական երևույթների սոցիոլոգիական մեկնաբանության և ժամանակակից իրավակարգավորման հիմնախնդիրների խորքային ըմբռնման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, իրավունքի տեսաբանների, սոցիոլոգների, իրավափիլիսոփաների, իրավական մտքի պատմության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։
Updated: 2026-10-15