Разработка биоинформатических подходов для изучения молекулярных механизмов развития хронических заболеваний человека

Literature

Աշխատությունը նվիրված է 20-րդ դարի երկրորդ կեսի լիբանանահայ արձակի զարգացման օրինաչափությունների, թեմատիկ ուղղությունների, գեղարվեստական առանձնահատկությունների և պատմամշակութային հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն գրական միջավայրն է, որը ձևավորվել է հայկական սփյուռքի կարևոր մշակութային կենտրոններից մեկում և զարգացել տեղական հասարակական իրականության, հայկական համայնքային կյանքի ու համասփյուռքյան մշակութային գործընթացների փոխազդեցությամբ։ Քննվում են արձակագիրների ստեղծագործություններում արտահայտված ազգային ինքնության, պատմական հիշողության, հայրենազրկման, սփյուռքյան կեցության, սերունդների հարաբերությունների, լեզվական ու մշակութային ինքնապահպանման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում անհատի և համայնքի փոխհարաբերությանը, օտար միջավայրում հայկական ինքնության պահպանման հոգեբանական ու մշակութային բարդություններին, ինչպես նաև հայրենիքի մասին հիշողության և նոր բնակավայրին պատկանելու զգացողության համատեղ դրսևորումներին։ Դիտարկվում է լիբանանյան հասարակական ու քաղաքական միջավայրի ազդեցությունը գրական թեմաների և կերպարային համակարգերի ձևավորման վրա՝ հատկապես այն պատմական փոփոխությունների համատեքստում, որոնք անմիջականորեն անդրադարձել են համայնքային առօրյային և ստեղծագործական կյանքին։ Վերլուծվում են պատմվածքի, վիպակի, վեպի և արձակ այլ ձևերի զարգացման առանձնահատկությունները, հեղինակային պատումի կառուցվածքը, կերպարակերտման սկզբունքները, հոգեբանական վերլուծության եղանակները և լեզվաոճական նորարարությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում արևմտահայերենի գեղարվեստական հնարավորությունների ուսումնասիրությունը՝ որպես ոչ միայն հաղորդակցության միջոց, այլև մշակութային հիշողության ու ինքնության կրող։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ավանդական և արդիական գրական մտածողության փոխհարաբերությանը, մոդեռնիստական ու նորարարական միտումների ներթափանցմանը և սփյուռքահայ գրականության մեջ ձևավորված նոր գեղագիտական որոնումներին։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում գրական մամուլի, հրատարակչական գործունեության և մտավորական շրջանակների նշանակությանը գրական կյանքի կազմակերպման ու հեղինակների ստեղծագործությունների տարածման գործում։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը լիբանանահայ արձակը ներկայացնում է որպես սփյուռքահայ գրականության ինքնատիպ և բազմաշերտ երևույթ՝ բացահայտելով դրա կապը պատմական հիշողության, ինքնության, լեզվի, համայնքային կյանքի և ժամանակաշրջանի հասարակական փոխակերպումների հետ։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է անգլերեն գիտական տեքստերի թարգմանության ուսուցման տեսական և մեթոդական հիմքերի մշակմանը մասնագիտական կողմնորոշում ունեցող կրթական դասընթացի շրջանակում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է սովորողների այն լեզվական, թարգմանական և մասնագիտական կարողությունների ձևավորման վրա, որոնք անհրաժեշտ են գիտական տեղեկատվությունը ճիշտ ընկալելու, մեկնաբանելու և մեկ լեզվից մյուսը բովանդակային ու ոճական համապատասխանությամբ փոխանցելու համար։ Քննության են առնվում գիտական խոսույթի բառապաշարային, քերականական, շարահյուսական և ոճական առանձնահատկությունները, մասնագիտական տերմինաբանության կիրառումը, բարդ կառուցվածքների մեկնաբանությունը և գիտական տեքստերին բնորոշ տրամաբանական կապերի բացահայտումը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում թարգմանության ընթացքում մասնագիտական տերմինների համարժեքների ընտրությանը, բազմիմաստ բառերի իմաստային տարբերակմանը, տերմինաբանական հետևողականության պահպանմանը և սկզբնաղբյուրի գիտական բովանդակության հնարավորինս ճշգրիտ փոխանցմանը։ Գիտական տեքստի թարգմանությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես լեզվական փոխակերպում, այլև որպես մասնագիտական տեղեկատվության ընկալման, վերլուծության և վերարտադրման բազմաստիճան գործընթաց։ Կարևորվում է նախաթարգմանական վերլուծությունը, որի ընթացքում սովորողը պետք է որոշի տեքստի թեման, կառուցվածքը, հիմնական հասկացությունները, մասնագիտական տերմինները և հեղինակի մտքի տրամաբանական հաջորդականությունը։ Ուսումնասիրվում են ուսուցման այնպիսի մեթոդներ, որոնք նպաստում են բառարանների, տերմինաբանական աղբյուրների, մասնագիտական տեղեկատուների և համապատասխան լեզվական ռեսուրսների նպատակային օգտագործման կարողությունների զարգացմանը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև գիտական ոճին բնորոշ լեզվական կառույցների թարգմանությանը՝ հաշվի առնելով տարբեր լեզուներում գիտական շարադրանքի ձևավորման առանձնահատկությունները։ Մասնագիտական կողմնորոշման սկզբունքը հնարավորություն է տալիս ուսուցման նյութերը համապատասխանեցնել սովորողների ապագա մասնագիտությանը և ընտրել այնպիսի գիտական տեքստեր, որոնց բառապաշարն ու բովանդակությունը անմիջականորեն կապված են նրանց մասնագիտական հետաքրքրությունների հետ։ Այդ մոտեցումը նպաստում է միաժամանակ օտար լեզվի իմացության, թարգմանական հմտությունների և մասնագիտական գիտելիքների զարգացմանը։ Առանձին նշանակություն է տրվում վարժությունների համակարգի մշակմանը՝ ներառելով տերմինների ճանաչման և համարժեքների ընտրության, նախադասությունների կառուցվածքային վերլուծության, առանձին հատվածների թարգմանության, ամբողջական տեքստի մշակման, խմբագրման և թարգմանությունների համեմատական գնահատման առաջադրանքներ։ Կարևորվում է նաև սովորողների ինքնուրույն աշխատանքի կազմակերպումը, քանի որ գիտական նյութերի թարգմանությունը պահանջում է տեղեկատվության որոնման, աղբյուրների գնահատման և սեփական լեզվական ընտրությունները հիմնավորելու կարողություններ։ Ուսուցման արդյունավետությունը կարող է գնահատվել թարգմանության ճշգրտության, տերմինաբանական համապատասխանության, գիտական ոճի պահպանման, տեքստային կապակցվածության և մասնագիտական բովանդակության ճիշտ փոխանցման չափանիշներով։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը պայմանավորված է այնպիսի մեթոդական համակարգի ձևավորման անհրաժեշտությամբ, որը հնարավորություն է տալիս ապագա մասնագետներին անգլերեն գիտական գրականությունից արդյունավետորեն օգտվել և մասնագիտական տեղեկատվության հետ ինքնուրույն աշխատել։ Նյութը կարող է օգտակար լինել օտար լեզուների դասավանդման մեթոդիկայի և թարգմանագիտության մասնագետների, անգլերենի դասախոսների, մասնագիտական լեզվի դասընթացներ կազմակերպողների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Informatics

C++ ծրագրավորման լեզուն հանդիսանում է բարձր մակարդակի, բազմաթիվ նպատակային և օբյեկտային կողմնորոշված լեզու, որը մշակվել է C լեզվի հիման վրա՝ ավելացնելով օբյեկտային ծրագրավորման, դասերի, ժառանգության, պատճենահասանելիության և այլ առաջադեմ հնարավորություններ։ Այն թույլ է տալիս ստեղծել ինչպես համակարգային ծրագրեր, այնպես էլ կիրառական ծրագրեր՝ համացանցի, գիտական հաշվարկների, խաղերի, բազաների և ծրագրային ապահովման ոլորտներում։ C++-ի հիմնական առավելությունն այն է, որ այն համատեղում է արագության, արդյունավետության և ճկունության բարձր մակարդակ, հնարավորություն է տալիս վերահսկել հիշողության օգտագործումը և օպտիմալացնել ծրագրերը։ Լեզուն ունի հարուստ ստանդարտ գրադարան (Standard Template Library, STL), որը ապահովում է պատրաստի տվյալների կառուցվածքների, ալգորիթմների և ֆունկցիաների լայն ընտրանի՝ ծրագրավորման գործընթացը արագացնելու և պարզեցնելու համար։ C++-ը պահանջում է ծրագրավորողի ուշադրություն հիշողության կառավարումում, ցուցիչների և օբյեկտների կյանքի ցիկլի վերահսկման հարցերում, սակայն դրա շնորհիվ հնարավոր է բարձրորակ և արագ ծրագրային ապահովում ստեղծել։ Ժամանակակից ծրագրավորման մեջ C++-ը լայնորեն կիրառվում է համակարգային ծրագրավորման, գրաֆիկական և խաղային շարժիչների, ներդրումային և տեխնիկական ծրագրերի մշակման համար, ինչը այն դարձնում է տեխնոլոգիական զարգացման կարևոր գործիք։ Այսպիսով, C++ լեզուն հանդիսանում է հզոր և բազմակողմանի ծրագրավորման միջավայր, որը ապահովում է ծրագրերի բարձր արդյունավետություն, ճկունություն և երկարաժամկետ օգտագործելիություն։

Economics

Անշարժ գույքը տնտեսագիտական և իրավական հասկացություն է, որը ներառում է հողամասերը, շենքերը, բնակարանները, արտադրական և կոմերցիոն կառույցները, որոնք ֆիզիկապես ամրացված են հողի վրա և չեն կարող տեղափոխվել առանց իրենց կառուցվածքի վնասման: Այն հանդիսանում է կարևոր ակտիվ ինչպես անհատների, այնպես էլ պետության և բիզնեսի համար, քանի որ ապահովում է բնակության, արտադրության և ներդրման հիմնական պայմաններ: Անշարժ գույքի շուկան ձևավորվում է առաջարկի և պահանջարկի փոխազդեցությամբ, որտեղ գները կախված են տեղակայությունից, ենթակառուցվածքներից, տնտեսական իրավիճակից և իրավական կարգավորումներից: Այս ոլորտը կարևոր դեր ունի տնտեսական զարգացման մեջ՝ խթանելով շինարարությունը, բանկային վարկավորումը և ներդրումային ակտիվությունը: Անշարժ գույքը նաև համարվում է երկարաժամկետ և համեմատաբար կայուն ներդրումային գործիք, որը կարող է ապահովել եկամուտ վարձակալությունից կամ արժեքի աճից: Միաժամանակ այն պահանջում է զգալի սկզբնական կապիտալ, իրավական ճիշտ ձևակերպումներ և շուկայի մանրակրկիտ ուսումնասիրություն՝ ռիսկերից խուսափելու համար: Ընդհանուր առմամբ, անշարժ գույքը տնտեսության կարևոր բաղադրիչ է, որը ազդում է ինչպես սոցիալական պայմանների, այնպես էլ տնտեսական կայունության և զարգացման վրա:

Law

Աշխատությունը նվիրված է երեխայի ազատ տեղաշարժվելու իրավունքի էության, իրավական բովանդակության և դրա կենսագործման ընթացքում առաջացող հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում երեխայի՝ ազատ տեղաշարժվելու, բնակության վայրի փոփոխության, երկրի տարածքում տեղաշարժվելու և համապատասխան պայմաններում պետության սահմաններից դուրս գալու ու վերադառնալու հնարավորությունն է՝ հաշվի առնելով նրա տարիքը, զարգացող ինքնուրույնությունը և երեխայի լավագույն շահի սկզբունքը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել երեխայի ազատ տեղաշարժվելու իրավունքի իրավական բնույթը, դրա բաղադրիչները, սահմանափակման թույլատրելի հիմքերը և այդ իրավունքի հարաբերակցությունը երեխայի այլ հիմնարար իրավունքների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ երեխայի իրավունքների իրականացումը պահանջում է հավասարակշռել նրա ինքնուրույնության աստիճանը և ծնողների կամ օրինական ներկայացուցիչների կողմից իրականացվող խնամքն ու պաշտպանությունը։ Այս համատեքստում կարևոր են երեխայի լավագույն շահի, նրա կարծիքը հաշվի առնելու, ընտանիքի միասնության պահպանման և երեխայի անվտանգության ապահովման սկզբունքները։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ծնողների կամ այլ օրինական ներկայացուցիչների և երեխայի իրավունքների ու պարտականությունների փոխհարաբերությանը՝ հատկապես այն իրավիճակներում, երբ երեխայի տեղաշարժը կամ բնակության վայրի փոփոխությունը կապված է ծնողների միջև վեճերի, ընտանեկան հանգամանքների կամ երեխայի նկատմամբ խնամքի իրականացման հետ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է իրավունքի սահմանափակման հիմնախնդիրը։ Ազատ տեղաշարժվելու իրավունքը, ինչպես մյուս հիմնարար իրավունքները, որոշակի հանգամանքներում կարող է ենթարկվել սահմանափակումների, սակայն այդ սահմանափակումները պետք է ունենան իրավական հիմք, հետապնդեն իրավաչափ նպատակ և համապատասխանեն անհրաժեշտության ու համաչափության պահանջներին։ Երեխաների դեպքում հատկապես կարևոր է պարզել, թե ինչպես պետք է համադրվեն տեղաշարժի ազատությունը և երեխայի ֆիզիկական ու հոգեբանական անվտանգության պաշտպանությունը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև երեխաների տեղաշարժի հետ կապված վարչական և դատական ընթացակարգերին, փաստաթղթային պահանջներին, սահմանահատման առանձնահատկություններին և այն դեպքերին, երբ երեխայի տեղաշարժի հարցը դառնում է իրավական վեճի առարկա։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև միջազգային իրավական չափանիշների ուսումնասիրությունը և դրանց համադրումը Հայաստանի իրավական համակարգի հետ, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատելու երեխայի ազատ տեղաշարժվելու իրավունքի պաշտպանության գործող մեխանիզմների արդյունավետությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են բացահայտվել իրավակիրառական խնդիրներ, այդ թվում՝ տարբեր մարմինների գործողությունների համակարգման, երեխայի կարծիքի պատշաճ գնահատման, դատական պաշտպանության հասանելիության և իրավական ընթացակարգերի արդյունավետության հետ կապված հարցերը։ Աշխատությունը կարող է առաջարկել իրավական կարգավորման և իրավակիրառ պրակտիկայի կատարելագործման ուղղություններ՝ նպատակ ունենալով ապահովել երեխայի ազատ տեղաշարժվելու իրավունքի և նրա անվտանգության միջև ողջամիտ հավասարակշռություն։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, երեխաների իրավունքների պաշտպանության ոլորտի մասնագետների, սոցիալական աշխատողների, իրավագիտության ուսանողների և համապատասխան ոլորտի հետազոտողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի ամբողջականորեն ներկայացնելու երեխայի ազատ տեղաշարժվելու իրավունքի բովանդակությունը, դրա իրականացման իրավական երաշխիքներն ու սահմանափակումները, ինչպես նաև բացահայտելու այն գործնական և իրավական խոչընդոտները, որոնք կարող են ազդել այդ իրավունքի լիարժեք իրացման վրա՝ առաջնահերթ կարևորելով երեխայի լավագույն շահը և նրա իրավունքների արդյունավետ պաշտպանությունը։

Literature

Այս ժողովածուն ներկայացնում է Հովհաննես Թումանյանի գրական ժառանգության ընտրանի՝ ընդգրկելով նրա պոեմները, բանաստեղծությունները, պատմվածքներն ու հեքիաթները, որոնք դարձել են հայ դասական գրականության հիմնասյուներից մեկը։ Գրքում արտացոլվում է Թումանյանի խոր ազգային մտածողությունը, մարդկային արժեքների նկատմամբ բարձր վերաբերմունքը և ժողովրդի կյանքից ներշնչված պարզ, բայց իմաստալից արվեստը։ Նրա ստեղծագործություններում առանձնանում են բնության գեղարվեստական նկարագրությունները, մարդկային բարության ու արդարության գաղափարները, ինչպես նաև սոցիալական կյանքի խնդիրների նուրբ արտահայտումը։ Թումանյանի լեզուն հստակ է, երաժշտական և ժողովրդական խոսքին մոտ, ինչը նրա գործերը դարձնում է հասկանալի և սիրելի տարբեր սերունդների համար։ Այս ընտրանին հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ամբողջական պատկերացում կազմել նրա ստեղծագործական աշխարհի մասին՝ որպես հայ ազգային գրականության և մշակույթի կարևորագույն ներկայացուցիչներից մեկի։