Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionGeography
Մեթակրիլամիդի ածանցյալների ստացումը և դրանցով հոսքաջրերից մետաղների կատիոնների կորզման բնապահպանական գործընթացի մշակումը
Աշխատությունը նվիրված է մեթակրիլամիդի ածանցյալների ստացման և դրանց կիրառմամբ հոսքաջրերից մետաղների կատիոնների կորզման բնապահպանական գործընթացի մշակմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակը նոր կամ կատարելագործված պոլիմերային և օրգանական նյութերի ստացումն ու դրանց կիրառական հատկությունների ուսումնասիրությունն է՝ արդյունաբերական հոսքաջրերի մաքրման և մետաղական աղտոտիչների հեռացման համար։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են մեթակրիլամիդի հիմքով ածանցյալների սինթեզի պայմանները, դրանց կառուցվածքային և ֆիզիկաքիմիական բնութագրերը, ինչպես նաև մետաղների կատիոնների հետ փոխազդելու ունակությունը։ Նման նյութերի կիրառումը կարող է հիմնված լինել դրանց մոլեկուլային կառուցվածքում առկա ֆունկցիոնալ խմբերի և մետաղական իոնների միջև փոխազդեցությունների վրա, ինչի արդյունքում հնարավոր է ընտրողաբար կապել և հոսքաջրային միջավայրից հեռացնել որոշ մետաղներ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է տարբեր մետաղների կատիոնների կորզման արդյունավետության գնահատումը՝ կախված լուծույթի կազմից, թթվայնությունից, ջերմաստիճանից, նյութի քանակից, շփման տևողությունից և այլ գործոններից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կորզման գործընթացի ընտրողականությանը և արդյունավետությանը, քանի որ արդյունաբերական հոսքաջրերը հաճախ պարունակում են միաժամանակ մի քանի տեսակի մետաղական աղտոտիչներ։ Աշխատանքը կարող է ներառել նաև ստացված նյութերի վերականգնման և կրկնակի օգտագործման հնարավորությունների ուսումնասիրություն, ինչը կարևոր է գործընթացի տնտեսական և բնապահպանական արդյունավետության բարձրացման համար։ Բնապահպանական տեսանկյունից հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի, քանի որ ծանր և այլ մետաղների իոնների ներթափանցումը ջրային համակարգեր կարող է բացասաբար ազդել ջրային էկոհամակարգերի, հողի և կենդանի օրգանիզմների վրա։ Հոսքաջրերից այդ աղտոտիչների արդյունավետ հեռացումը կարող է նվազեցնել արդյունաբերական գործունեության ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա և նպաստել ջրային ռեսուրսների ավելի անվտանգ օգտագործմանը։ Ուսումնասիրության գործնական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ առաջարկվող գործընթացը կարող է դիտարկվել որպես ավանդական մաքրման մեթոդներին լրացնող կամ այլընտրանքային մոտեցում՝ հատկապես այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է բարձր արդյունավետությամբ հեռացնել մետաղական կատիոններ։ Կարևոր է նաև գործընթացի տեխնոլոգիական պարզությունը, նյութերի հասանելիությունը, երկրորդային թափոնների առաջացման նվազեցումը և կիրառված նյութերի հնարավոր վերօգտագործումը։ Աշխատության արդյունքները կարող են հետաքրքրել օրգանական և պոլիմերային քիմիայի, քիմիական տեխնոլոգիայի, բնապահպանական քիմիայի, ջրերի մաքրման և արդյունաբերական էկոլոգիայի մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը միավորում է օրգանական սինթեզի և բնապահպանական տեխնոլոգիաների մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ստանալ ֆունկցիոնալ նյութեր և դրանց հիման վրա մշակել հոսքաջրերից մետաղների կատիոնների կորզման արդյունավետ ու էկոլոգիապես նպատակահարմար գործընթաց։
Updated: 2026-09-19Linguistics
Русский язык: Учебник для гуманитарных факультетов вузов Армении
Русский язык: Учебник для гуманитарных факультетов вузов Армении աշխատությունը բարձրագույն կրթության համար նախատեսված ռուսաց լեզվի ուսումնական ձեռնարկ է, որը ուղղված է հումանիտար մասնագիտությունների ուսանողներին և նպատակ ունի զարգացնել լեզվի ակադեմիական ու մասնագիտական կիրառման հմտությունները, այն համակարգված ներկայացնում է ռուսերենի հիմնական բաժինները՝ հնչյունաբանություն, բառագիտություն, ձևաբանություն և շարահյուսություն, ինչպես նաև ուղղագրության և կետադրության նորմերը, գիրքը ընդգրկում է նաև հումանիտար ոլորտին բնորոշ տեքստեր և վարժություններ՝ ուղղված ընթերցանության, վերլուծության և գրավոր խոսքի կատարելագործմանը, միաժամանակ ուշադրություն է դարձնում ակադեմիական խոսքի ոճին, տեքստերի կառուցման տրամաբանությանը և լեզվական ճշգրտությանը, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր համալսարանական ուսանողների և ռուսաց լեզվի դասավանդման ոլորտի մասնագետների համար։
Updated: 2026-09-19History
Բանակաշինությունը Հայաստանի Հանրապետությունում 1992-2010 թթ.
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բանակաշինության գործընթացի ուսումնասիրությանը 1992-2010 թվականներին՝ անկախ պետականության ձևավորման և ամրապնդման կարևորագույն փուլերից մեկում։ Հետազոտության կենտրոնում Հայաստանի ազգային զինված ուժերի ստեղծման, կազմակերպական կայացման, կառավարման համակարգի ձևավորման, կառուցվածքային զարգացման և պաշտպանական կարողությունների աստիճանական ամրապնդման գործընթացներն են։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բանակաշինությունը դիտարկել որպես նորանկախ պետականության կայացման առանցքային բաղադրիչ, քանի որ Հայաստանի Հանրապետության անվտանգության ապահովումը, սահմանների պաշտպանությունը և պետական ինստիտուտների ամրապնդումը սերտորեն կապված էին արդյունավետ և կազմակերպված զինված ուժերի ձևավորման հետ։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է հատկացվում 1990-ականների սկզբի բարդ ռազմաքաղաքական պայմաններին, որոնցում իրականացվեց զինված ուժերի կազմավորման և կառավարման առաջնային համակարգերի ստեղծումը։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են հետագա տարիների վերակազմակերպումները, ռազմական կառավարման կատարելագործումը, զինվորական կրթության և կադրերի պատրաստման զարգացումը, զինված ուժերի նյութատեխնիկական ապահովումը, ռազմական օրենսդրության ձևավորումն ու պաշտպանության ոլորտի պետական կառավարման մեխանիզմների կատարելագործումը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև Հայաստանի զինված ուժերի զարգացման վրա տարածաշրջանային ռազմաքաղաքական իրավիճակի, անվտանգության սպառնալիքների, միջազգային հարաբերությունների և պաշտպանական համագործակցության ազդեցությանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ բանակաշինության գործընթացը ներկայացվում է ոչ միայն ռազմական, այլև քաղաքական, հասարակական և պետականաշինական համատեքստում․ զինված ուժերի կայացումը կապված էր պետական կառավարման համակարգի, օրենսդրական դաշտի, հասարակության և պետության հարաբերությունների ու ազգային անվտանգության վերաբերյալ պատկերացումների ձևավորման հետ։ 1992-2010 թվականների ժամանակահատվածի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու սկզբնական կազմավորման փուլից դեպի ավելի ինստիտուցիոնալացված և կազմակերպականորեն կայացած զինված ուժերի անցմանը։ Աշխատանքը արժեքավոր է նաև պատմագիտական տեսանկյունից, քանի որ այդ տարիների իրադարձությունները ձևավորել են Հայաստանի հետագա պաշտպանական համակարգի զարգացման կարևոր նախադրյալները։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել ռազմական պատմությամբ, Հայաստանի նորագույն պատմությամբ, պետականաշինությամբ, քաղաքական գիտությամբ և ազգային անվտանգության խնդիրներով զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև ուսանողներին և հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է անկախ Հայաստանի զինված ուժերի ձևավորման և զարգացման գործընթացը՝ բացահայտելով բանակաշինության հիմնական փուլերը, դրա կազմակերպական ու քաղաքական առանձնահատկությունները և պետականության ամրապնդման գործում ունեցած նշանակությունը։
Updated: 2026-09-09Pedagogy
Անգլերեն լեզվի դասավանդման սկզբունքների զարգացման գործընթացը (1960-2000 թթ.)
Աշխատությունը նվիրված է 1960–2000 թվականների ընթացքում անգլերենի ուսուցման տեսության և մեթոդիկայի զարգացման ընթացքի ուսումնասիրությանը՝ ուշադրություն դարձնելով օտար լեզվի դասավանդման նպատակների, սկզբունքների, մեթոդների և ուսուցման կազմակերպման վերաբերյալ պատկերացումների փոփոխությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն մանկավարժական և լեզվաբանական մոտեցումներն են, որոնք տարբեր փուլերում ազդել են բառապաշարի, քերականության, արտասանության, ընթերցանության, գրավոր և բանավոր խոսքի ուսուցման կազմակերպման վրա։ Քննվում է լեզվի ուսուցման աստիճանական անցումը հիմնականում կառուցվածքային և ձևաբանական գիտելիքների յուրացման վրա կենտրոնացած մոտեցումներից դեպի սովորողի հաղորդակցական կարողությունների զարգացումը կարևորող մեթոդական համակարգեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հաղորդակցական մոտեցման ձևավորմանն ու տարածմանը, որի պայմաններում լեզուն դիտարկվում է ոչ միայն որպես քերականական կանոնների և բառային միավորների համակարգ, այլև որպես իրական հաղորդակցության միջոց։ Ուսումնասիրվում են գիտակցականության, մատչելիության, հաջորդականության, ակտիվության, անհատականացման և գործնական ուղղվածության սկզբունքների դրսևորումները տարբեր մեթոդական համակարգերում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում սովորողի դերի փոփոխությունը՝ ուսուցչակենտրոն կազմակերպումից դեպի սովորողի ավելի ակտիվ մասնակցություն, ինքնուրույն աշխատանք և լեզվական գիտելիքների գործնական կիրառում խրախուսող ուսուցում։ Դիտարկվում են նաև լսողական ընկալման, խոսելու, ընթերցանության և գրելու փոխկապակցված զարգացման վերաբերյալ մոտեցումները, իսկ լեզվական նյութի ընտրությունը ներկայացվում է հաղորդակցական նպատակների և սովորողների կարիքների հետ կապի տեսանկյունից։ Հետազոտության ժամանակագրական շրջանակը հնարավորություն է տալիս հետևելու նաև տեխնիկական միջոցների աստիճանական ներգրավմանը լեզվի դասավանդման մեջ՝ ձայնային և տեսողական նյութերից մինչև համակարգչային տեխնոլոգիաների սկզբնական կիրառություններ։ Անդրադարձ է կատարվում կիրառական լեզվաբանության, հոգեբանության և մանկավարժության զարգացման ազդեցությանը օտար լեզուների դասավանդման մեթոդաբանության վրա։ Տարբեր ժամանակաշրջանների մեթոդական սկզբունքների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ինչպես փոփոխությունները, այնպես էլ այն գաղափարները, որոնք պահպանել են իրենց նշանակությունը հետագա ուսուցման համակարգերում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է օտար լեզուների դասավանդման մեթոդիկայի, մանկավարժության, կիրառական լեզվաբանության և լեզվակրթության պատմության մոտեցումները՝ ներկայացնելով անգլերենի ուսուցման սկզբունքների քառասնամյա զարգացման հիմնական ուղղությունները։
Updated: 2026-09-22Literature
Հերոսի և հակահերոսի խնդիրը աբսուրդի դրամայում
Գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է աբսուրդի դրամայում հերոսի և հակահերոսի կերպարների ձևավորման, դրանց գաղափարական ու գեղարվեստական առանձնահատկությունների և դրամատուրգիական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում աբսուրդի թատրոնի առաջացման պատմամշակութային նախադրյալները, փիլիսոփայական հիմքերը և XX դարի դրամատուրգիայում դրա զարգացման հիմնական միտումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ավանդական դրամատիկական հերոսի կերպարի վերափոխմանը, անհատի գոյաբանական ճգնաժամին, օտարվածությանը, միայնությանը և կյանքի իմաստի որոնման հիմնախնդիրներին։ Վերլուծվում են հերոսի ու հակահերոսի բնութագրման գեղարվեստական միջոցները, նրանց վարքագծի հակասականությունը, գործողությունների պայմանականությունը և արտաքին աշխարհի հետ փոխհարաբերությունների առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են նաև աբսուրդի դրամային բնորոշ երկխոսության խզումները, կրկնությունները, անտրամաբանական իրավիճակները, ժամանակի ու տարածության յուրահատուկ ընկալումը և դրանց ազդեցությունը կերպարների բացահայտման վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են Սամուել Բեքեթի, Էժեն Իոնեսկոյի և աբսուրդի թատրոնի այլ ներկայացուցիչների ստեղծագործություններում հերոսի ու հակահերոսի մեկնաբանման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում կերպարների միջոցով մարդկային գոյության հակասությունների, հասարակական արժեքների ճգնաժամի և անհատի ինքնության խնդիրների գեղարվեստական արտահայտմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գրականագիտության, թատերագիտության, համեմատական գրականության և ժամանակակից դրամատուրգիայի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-08Economics
Տեխնոպարկերի զարգայման մի փորձի ներդրման հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տեխնոպարկերի զարգացման փորձի ներդրման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ տեխնոլոգիական, տնտեսական և ինովացիոն զարգացման համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում տեխնոպարկերի՝ որպես գիտության, կրթության, ձեռնարկատիրության և նորարարության փոխգործակցությունն ապահովող կառույցների ձևավորման ու արդյունավետ գործունեության հնարավորություններն են։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է Հայաստանի տնտեսության արդիականացման տեսանկյունից, քանի որ տեխնոպարկերը կարող են նպաստել գիտելիքահենք արտադրության զարգացմանը, նոր տեխնոլոգիաների ստեղծմանը և առևտրայնացմանը, նորարարական ձեռնարկությունների ձևավորմանը, ներդրումների ներգրավմանը և բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների զբաղվածության ընդլայնմանը։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում տեխնոպարկերի գործունեության միջազգային փորձին և դրա՝ Հայաստանի պայմաններին համապատասխանեցման հնարավորություններին։ Միաժամանակ վերլուծվում են այն տնտեսական, կազմակերպական, իրավական, ֆինանսական և ենթակառուցվածքային խնդիրները, որոնք կարող են խոչընդոտել նման կառույցների արդյունավետ ստեղծմանն ու զարգացմանը։ Կարևորվում է համալսարանների, գիտահետազոտական կազմակերպությունների, մասնավոր հատվածի և պետական կառավարման մարմինների համագործակցությունը, քանի որ տեխնոպարկի արդյունավետությունը մեծապես կախված է գիտելիքի ստեղծման, տեխնոլոգիական մշակումների և շուկայի պահանջների միջև կապի ձևավորումից։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև նորարարական նախագծերի ֆինանսավորման, ձեռնարկատիրական միջավայրի զարգացման, տեխնոլոգիական ենթակառուցվածքների ստեղծման, մասնագետների պատրաստման և գիտական արդյունքների գործնական կիրառության խնդիրներին։ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով տեխնոպարկերի զարգացման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու երկրի տնտեսական և գիտատեխնիկական ներուժը, բացահայտելու առկա հնարավորություններն ու սահմանափակումները և մշակելու զարգացման առավել նպատակահարմար ուղղություններ։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ տեխնոպարկերի ճիշտ կազմակերպված համակարգը կարող է նպաստել տարածաշրջանային տնտեսական ակտիվության բարձրացմանը, նորարարական բիզնեսի խթանմանը և մրցունակ արտադրանքի ստեղծմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, կառավարման մասնագետներին, նորարարության և տեխնոլոգիական ձեռնարկատիրության ոլորտի հետազոտողներին, ինչպես նաև պետական ու մասնավոր կառույցների ներկայացուցիչներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը քննարկում է տեխնոպարկերի զարգացման և համապատասխան փորձի Հայաստանի Հանրապետությունում ներդրման հնարավորությունները՝ բացահայտելով դրա հիմնական հիմնախնդիրները և առաջարկելով դրանց հաղթահարման ու արդյունավետ ինովացիոն միջավայրի ձևավորման գիտագործնական մոտեցումներ։
Updated: 2026-09-17