Разработка теоретических и технологических основ структурных изменений и формирование свойств инструментов из быстрорежущих сталей и сплавов в процессе резания

Chemistry

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է անալիտիկ քիմիայի այն ուղղությանը, որտեղ օրգանական ներկանյութերն օգտագործվում են որպես զգայուն և ընտրողական ռեագենտներ՝ ազնիվ մետաղների և հազվագյուտ տարրերի հայտնաբերման, նույնականացման և քանակական որոշման համար։ Աշխատանքը հատկապես արժեքավոր է այն տեսանկյունից, որ ուսումնասիրության կենտրոնում գտնվում են այն քիմիական փոխազդեցությունները, որոնց արդյունքում մետաղական իոնները օրգանական ներկանյութերի հետ առաջացնում են բնորոշ գունավորված միացություններ, համալիրներ կամ դժվարալույծ միացություններ, ինչը հնարավորություն է տալիս վերլուծական նպատակներով օգտագործել գույնի փոփոխությունը, լույսի կլանումը կամ այլ չափելի ազդանշաններ։ Նման մոտեցումները կարևոր նշանակություն ունեն ոսկու, արծաթի, պլատինի խմբի մետաղների և տարբեր հազվագյուտ տարրերի վերլուծության ժամանակ, հատկապես այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է բարձր զգայունություն և որոշակի ընտրողականություն։ Աշխատանքի թեմատիկ շրջանակը կապված է օրգանական ներկանյութերի քիմիական հատկությունների, դրանց և մետաղների միջև առաջացող փոխազդեցությունների, ռեակցիաների պայմանների և ստացված համակարգերի վերլուծական կիրառելիության ուսումնասիրության հետ։ Այդպիսի մեթոդների արդյունավետությունը մեծապես կախված է միջավայրի թթվայնությունից, ռեագենտի և որոշվող տարրի հարաբերակցությունից, կողմնակի իոնների առկայությունից, համալիրների կայունությունից և լուծույթի ֆիզիկաքիմիական պայմաններից, ուստի աշխատության թեման միավորում է ինչպես օրգանական, այնպես էլ անալիտիկ և անօրգանական քիմիայի խնդիրներ։ Գիտական այս ուղղության համար բնորոշ են նաև էքստրակցիոն-ֆոտոմետրիկ և սպեկտրոֆոտոմետրիկ մոտեցումները, որոնց միջոցով հնարավոր է նույնիսկ փոքր քանակությամբ տարրերի որոշում՝ հիմնվելով առաջացած գունավորված համակարգերի ինտենսիվության վրա։ Օրգանական հիմնական ներկանյութերը հատկապես հետաքրքրություն են ներկայացնում այն պատճառով, որ դրանցից շատերը կարող են փոխազդել տարբեր անիոնային կամ մետաղային ձևերի հետ և առաջացնել դժվարալույծ կամ օրգանական լուծիչներով արդյունահանվող միացություններ։ Այս հատկությունը լայն հնարավորություններ է ստեղծում բարդ կազմ ունեցող նմուշների վերլուծության համար, որտեղ անհրաժեշտ է առանձնացնել կամ տարբերակել որոշվող տարրը բազմաթիվ ուղեկցող բաղադրիչների ներկայությամբ։ Նման ռեագենտների կիրառման օրինակներ կան նաև ռենիումի անալիտիկ քիմիայում, որտեղ օրգանական հիմնական ներկանյութերի միջոցով մշակվել են էքստրակցիոն-ֆոտոմետրիկ որոշման եղանակներ, իսկ որոշ դեպքերում ուսումնասիրվել է նաև դրանց կիրառումը ամպերոմետրիկ տիտրման ժամանակ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել քիմիկոս-վերլուծաբաններին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և բարձր կուրսերի ուսանողներին, որոնք ուսումնասիրում են մետաղների քիմիան, հազվագյուտ տարրերի անալիզը, օրգանական ռեագենտների կիրառությունը և ֆոտոմետրիկ կամ սպեկտրոֆոտոմետրիկ մեթոդները։ Մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ աշխատությունը հրատարակվել է 1998 թվականին Հայաստանում՝ Հայաստանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Օրգանական քիմիայի ինստիտուտի շրջանակում, ունի 60 էջ և ներառում է 38 աղբյուրից բաղկացած գրականության ցանկ, ինչը ցույց է տալիս, որ այն կառուցված է որպես մասնագիտական, հետազոտական բնույթի աշխատանք, այլ ոչ թե ընդհանուր ընթերցողի համար նախատեսված հանրամատչելի գիրք։

History

Աշխատությունը նվիրված է Օսմանյան կայսրության վարչատարածքային միավորներից մեկի՝ Վանի վիլայեթի պատմական, աշխարհագրական, վարչական, ժողովրդագրական և սոցիալ-տնտեսական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում է տարածաշրջանի աշխարհագրական դիրքը, բնական պայմանները, բնակավայրերի համակարգը և վարչական բաժանումը՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմել նրա տարածքային կառուցվածքի և բնակչության տեղաբաշխման մասին։ Հիմնական ուշադրությունը հատկացվում է Վան քաղաքի և վիլայեթի մյուս քաղաքային ու գյուղական բնակավայրերի պատմական նշանակությանը, հաղորդակցության ուղիներին, տնտեսական գործունեության հիմնական ուղղություններին և տարածաշրջանի տեղին Օսմանյան կայսրության արևելյան նահանգների համակարգում։ Քննության են առնվում բնակչության ազգային և կրոնական կազմը, տարբեր համայնքների տարածքային տեղաբաշխումը, զբաղմունքները և հասարակական հարաբերությունները։ Առանձին նշանակություն է տրվում հայ բնակչության պատմական ներկայությանը, բնակավայրերին, եկեղեցական ու կրթական հաստատություններին, տնտեսական գործունեությանը և տարածաշրջանի մշակութային կյանքում ունեցած դերակատարությանը։ Վերլուծվում են գյուղատնտեսության, անասնապահության, արհեստագործության և առևտրի զարգացման պայմանները, ինչպես նաև բնական միջավայրի ազդեցությունը բնակչության տնտեսական գործունեության ձևերի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում վարչական կառավարման համակարգին, տեղական իշխանությունների գործունեությանը, հարկային հարաբերություններին և պետական կառավարման առանձնահատկություններին։ Տարածաշրջանի պատմությունը դիտարկվում է նաև XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի քաղաքական ու հասարակական գործընթացների համատեքստում, երբ Օսմանյան կայսրության ներքին ճգնաժամերը, բարեփոխումների փորձերը, ազգային շարժումները և միջազգային քաղաքական զարգացումները զգալի ազդեցություն էին ունենում արևելյան նահանգների կյանքի վրա։ Կարևորվում են հայ բնակչության անվտանգության, իրավական վիճակի, սեփականության և հասարակական կյանքի հետ կապված խնդիրները՝ դրանք դիտարկելով ժամանակաշրջանի ընդհանուր քաղաքական պայմանների շրջանակում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև տարածաշրջանում տեղի ունեցած ժողովրդագրական փոփոխություններին և դրանց պատմական պատճառներին՝ հնարավորություն տալով համադրել տարբեր ժամանակաշրջանների բնակչության վերաբերյալ տվյալները։ Պատմական աշխարհագրության տեսանկյունից կարևոր նշանակություն ունեն բնակավայրերի տեղադրության, վարչական սահմանների, ճանապարհների, բնական ռեսուրսների և տնտեսական կենտրոնների վերաբերյալ տեղեկությունները։ Նյութը արժեքավոր է նաև հայագիտական ուսումնասիրությունների համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել Արևմտյան Հայաստանի կարևոր տարածաշրջաններից մեկի բնակչության առօրյա կյանքը, տնտեսական հարաբերությունները, կրթական ու կրոնական հաստատությունները և մշակութային ժառանգությունը։ Տարբեր վիճակագրական, վարչական, աշխարհագրական և պատմական տվյալների համադրումը նպաստում է տարածաշրջանի զարգացման ավելի ամբողջական պատկերի ձևավորմանը։ Միաժամանակ նման ուսումնասիրությունները կարևոր աղբյուրագիտական նշանակություն ունեն Օսմանյան կայսրության արևելյան տարածքների վարչական կառավարման, ժողովրդագրական կառուցվածքի և միջհամայնքային հարաբերությունների պատմության ուսումնասիրման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, Օսմանյան կայսրության պատմության, պատմական աշխարհագրության, ժողովրդագրության, ազգագրության և հայագիտության խնդիրներով զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Medicine

Монография посвящена синдрому хронического простатита, его современным представлениям о патогенезе, клиническим проявлениям и дифференциальной диагностике, включая разграничение бактериальных и абактериальных форм заболевания; подробно рассматриваются критерии диагностики с использованием клинических шкал, лабораторных и микробиологических исследований, а также инструментальных методов оценки состояния предстательной железы; значительное внимание уделяется современным подходам к менеджменту, включая антибактериальную, противовоспалительную, симптоматическую терапию, физиотерапевтические методы и коррекцию образа жизни; отдельно анализируются факторы, влияющие на прогноз и эффективность лечения, а также методы оценки динамики состояния пациентов и предотвращения рецидивов.

Economics

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Կիլիկիայի հայկական թագավորության տնտեսական համակարգի ձևավորման, զարգացման և ինստիտուցիոնալ հիմքերի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գտնվում է այն հարցը, թե ինչպիսի տնտեսական կառույցների, իրավական նորմերի և կառավարման մեխանիզմների շնորհիվ է միջնադարյան Կիլիկյան պետությանը հաջողվել ձևավորել հարաբերականորեն կենսունակ և ճկուն տնտեսություն։ Ուսումնասիրությունը հատկապես կարևորում է արքունիքի դերը՝ որպես տնտեսական քաղաքականությունը կազմակերպող և իրականացնող առանցքային ինստիտուտի։ Արքունիքի գործառույթների շրջանակում ընդգրկվում էին հողային սեփականության կարգավորումը, հարկային և մաքսային քաղաքականությունը, արտաքին տնտեսական կապերի վերահսկումը և առևտրի խթանումը։ Աշխատանքում տնտեսական համակարգը դիտարկվում է հայկական ավանդույթների և եվրոպական տնտեսական ու քաղաքական ազդեցությունների փոխազդեցության պայմաններում։ Կիլիկիայի աշխարհագրական դիրքը՝ Արևելքն ու Արևմուտքը կապող ցամաքային և ծովային առևտրական ճանապարհների խաչմերուկում, նպաստել է միջազգային առևտրի և քաղաքային տնտեսության զարգացմանը։ Հատկապես կարևոր դեր ուներ Այասի նավահանգիստը, որը միջնադարում դարձել էր տարածաշրջանային նշանակության առևտրական կենտրոն։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև գյուղատնտեսությունը, արհեստները, քաղաքային տնտեսությունը, դրամաշրջանառությունը, առևտուրը, մաքսային համակարգը և արտաքին տնտեսական հարաբերությունները։ Կիլիկյան քաղաքներում զարգացած էին բազմաթիվ արհեստներ, իսկ հայկական թագավորությունը ակտիվ առևտրական կապեր ուներ Միջերկրական ծովի և եվրոպական մի շարք երկրների ու քաղաքների հետ։ Օտարերկրյա վաճառականների համար տրամադրվող արտոնությունները, առևտրական պայմանագրերը և մաքսային քաղաքականությունը կարևոր դեր էին կատարում միջազգային առևտրի խթանման գործում։ Առանձին նշանակություն է տրվում հողատիրության և գյուղացիության սոցիալ-տնտեսական հարաբերություններին, քանի որ գյուղատնտեսական արտադրությունը կազմում էր տնտեսության նյութական հիմքերից մեկը։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են դիտարկվել նաև պետության տնտեսական քաղաքականության և իրավական կարգավորման փոխհարաբերությունները, այդ թվում՝ տնտեսական հարաբերությունները կարգավորող իրավական նորմերի դերը։ Կիլիկյան Հայաստանի իրավական համակարգը միավորում էր հայկական իրավական ավանդույթները և տեղական ու եվրոպական միջավայրի ազդեցությունները։ Աշխատանքի ընդհանուր նպատակն է բացահայտել Կիլիկիայի հայկական թագավորության տնտեսական համակարգի ներքին կառուցվածքը, դրա հիմնական ինստիտուտների գործառույթները և պետության տնտեսական քաղաքականության առանձնահատկությունները։ Հետազոտությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ միջնադարյան Հայաստանի տնտեսական պատմության, պետական կառավարման, առևտրական հարաբերությունների և տնտեսական ինստիտուտների զարգացման ուսումնասիրության համար։

Other Subjects

Նյութը վերաբերում է Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ 2023 թվականի սեպտեմբերյան իրադարձություններին հաջորդած քաղաքական և ինստիտուցիոնալ զարգացումներին՝ կենտրոնանալով տեղական հայկական կառավարման կառույցների լուծարման մասին հայտարարության և դրա ստեղծած նոր իրավիճակի վրա։ Թեման դիտարկում է երկարատև հակամարտության այն փուլը, երբ ռազմական գործողություններից հետո տարածաշրջանի նախկին կառավարման համակարգի ապագան դարձավ քաղաքական ու իրավական քննարկումների առարկա։ Նյութի առանցքում համապատասխան որոշման բովանդակությունն ու դրա քաղաքական նշանակությունն են, ինչպես նաև այն հարցը, թե ինչ հետևանքներ կարող էր ունենալ կառավարման մարմինների, պետական հաստատությունների և դրանց ենթակա կազմակերպությունների գործունեության դադարեցումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարածաշրջանի հայ բնակչության զանգվածային տեղահանման հետևանքով առաջացած հումանիտար և սոցիալական խնդիրներին, այդ թվում՝ բնակության, աշխատանքի, կրթության, սոցիալական պաշտպանության և նոր միջավայրում ինտեգրման հարցերին։ Քննարկվում է նաև հակամարտության քաղաքական կարգավորման և տարածաշրջանի կարգավիճակի շուրջ նախկինում ձևավորված մոտեցումների փոփոխությունը։ Նյութը հնարավորություն է տալիս դիտարկել տեղի ունեցած զարգացումները Հարավային Կովկասի ավելի լայն քաղաքական գործընթացների համատեքստում՝ հաշվի առնելով Հայաստանի և Ադրբեջանի հարաբերությունները, միջազգային միջնորդական նախաձեռնությունները և տարածաշրջանային անվտանգության խնդիրները։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել նաև իրավական հարցերը՝ կապված նախկին կառույցների գործունեության դադարեցման, բնակչության իրավունքների, սեփականության, մշակութային ժառանգության և տեղահանված անձանց հետագա կարգավիճակի հետ։ Միաժամանակ թեման կարևոր է լրատվական խոսույթի ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ տարբեր լրատվամիջոցներ նույն իրադարձությունները կարող են ներկայացնել տարբեր քաղաքական, իրավական և հումանիտար շեշտադրումներով։ Ընդհանուր առմամբ նյութը ներկայացնում է Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության պատմության շրջադարձային փուլերից մեկի քաղաքական, հասարակական և հումանիտար չափումները՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրել ռազմական զարգացումներից հետո տարածաշրջանում ձևավորված նոր իրադրությունը և դրա ազդեցությունը հակամարտության մասնակից հասարակությունների ու Հարավային Կովկասի հետագա գործընթացների վրա։

Culture

Այս գիրքը նվիրված է ալտ գործիքի ներկայացմանը և դրա տեղին Հայաստանի երաժշտական մշակույթում՝ բացահայտելով գործիքի պատմությունը, առանձնահատկությունները և կատարողական հնարավորությունները։ Աշխատանքում անդրադարձ է կատարվում ալտի զարգացման ընթացքին, հայ երաժշտական միջավայրում դրա կիրառությանը, կատարողական ավանդույթներին և այն դերակատարությանը, որն այն ունի դասական և ժամանակակից երաժշտության մեջ։ Գրքում ներկայացվում են երաժշտական ուսումնասիրություններ, կատարողական արվեստի առանձնահատկություններ և գործիքի գեղարվեստական ներուժի բացահայտման մոտեցումներ։ Այն կարող է հետաքրքրել երաժիշտներին, երաժշտության ուսուցիչներին, ուսանողներին, հետազոտողներին և բոլոր նրանց, ովքեր ցանկանում են ծանոթանալ ալտի արվեստին ու դրա դրսևորումներին Հայաստանում։