Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionPsychology
Հետվնասվածքային սթրեսի դրսևորման առանձնահատկությունները «Ես» կառուցվածքում
Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է հետվնասվածքային սթրեսի դրսևորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը անձի «Ես» կառուցվածքում՝ հոգեբանական ինքնընկալման, ինքնագնահատականի և ինքնության փոփոխությունների համատեքստում։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում է ծանր կամ տրավմատիկ իրադարձությունների ազդեցությունը անձի ներքին աշխարհի, սեփական անձի մասին պատկերացումների և շրջապատող իրականության ընկալման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում «Ես» կառուցվածքի հիմնական բաղադրիչներին, դրանց փոխկապակցվածությանը և այն փոփոխություններին, որոնք կարող են առաջանալ տրավմատիկ փորձառությունից հետո։ Քննության են առնվում ինքնագնահատականի անկայունությունը, սեփական ուժերի և հնարավորությունների վերաբերյալ պատկերացումների փոփոխությունը, մեղքի կամ ամոթի զգացումները, անապահովության զգացումը, ապագայի նկատմամբ վերաբերմունքի փոփոխությունը և միջանձնային հարաբերությունների վրա տրավմատիկ փորձի հնարավոր ազդեցությունը։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում նաև անձի ինքնության պահպանման կամ վերակառուցման գործընթացներին, երբ տրավմատիկ փորձառությունը կարող է փոխել սեփական անձի, կյանքի նշանակության և սոցիալական դերի վերաբերյալ նախկին պատկերացումները։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել հետվնասվածքային սթրեսի դրսևորումների և «Ես» կառուցվածքի տարբեր բաղադրիչների փոխհարաբերությունները՝ հոգեբանական մեթոդների և համապատասխան ախտորոշիչ մոտեցումների միջոցով։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու, թե ինչպես կարող է տրավմատիկ փորձառությունը ներգործել անձի ինքնընկալման և հոգեբանական հարմարման գործընթացների վրա, ինչպես նաև ինչ նշանակություն ունի «Ես» կառուցվածքի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը հոգեբանական աջակցության և վերականգնման աշխատանքներում։ Կարևորվում է անհատական տարբերությունների հաշվառումը, քանի որ նույնատիպ տրավմատիկ իրավիճակները տարբեր անձանց մոտ կարող են առաջացնել տարբեր հոգեբանական արձագանքներ և ինքնության վերակազմավորման տարբեր ձևեր։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հոգեբանների, կլինիկական հոգեբանների, հոգեթերապևտների, սոցիալական աշխատողների, հետազոտողների, ուսանողների և տրավմատիկ փորձառությունների հոգեբանական հետևանքների ու անձի ինքնության խնդիրներով հետաքրքրվող մասնագետների համար։
Updated: 2026-09-21
Linguistics
Երկխոսությունը ժամանակակից հայերենում
Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հայերենում երկխոսության լեզվական կառուցվածքի, հաղորդակցական առանձնահատկությունների և գործառական դրսևորումների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Երկխոսությունը դիտարկվում է որպես խոսքային հաղորդակցության հիմնական ձևերից մեկը, որի ընթացքում երկու կամ ավելի հաղորդակիցների խոսքային գործողությունները փոխկապակցվում են և կազմում իմաստային ու կառուցվածքային ամբողջություն։ Հետազոտության կենտրոնում երկխոսական միավորների ձևավորման սկզբունքներն են, խոսակիցների հերթագայումը, հարցի և պատասխանի փոխհարաբերությունը, նախորդ և հաջորդ խոսքային միավորների իմաստային կապը, ինչպես նաև հաղորդակցական իրավիճակի ազդեցությունը արտահայտությունների կառուցվածքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հարցական նախադասություններին և հարցուպատասխանական կառույցներին, որոնք կարևոր դեր ունեն երկխոսական խոսքի կազմակերպման մեջ։ Ուսումնասիրվում են նաև թերի և զեղչված նախադասությունները, բառ-նախադասությունները, կրկնությունները, դիմելաձևերը, ձայնարկությունները, եղանակավորող բառերը և խոսակցական լեզվին բնորոշ այլ միջոցներ, որոնց շնորհիվ երկխոսությունը ձեռք է բերում բնականություն, շարժունություն և արտահայտչականություն։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հնչերանգի ուսումնասիրությունը, քանի որ նույն բառային կազմ ունեցող արտահայտությունը տարբեր հնչերանգային պայմաններում կարող է ունենալ տարբեր հաղորդակցական նշանակություն։ Քննության են առնվում առօրյա-խոսակցական, գեղարվեստական, հրապարակախոսական և այլ գործառական միջավայրերում հանդիպող երկխոսական կառույցները՝ բացահայտելով դրանց լեզվաոճական տարբերությունները։ Գեղարվեստական խոսքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել սովորական հարցուպատասխանային կառուցվածքների հետ մեկտեղ ներքին, միակողմանի, անպատասխան և ոչ խոսքային արձագանքով ուղեկցվող երկխոսությունների առանձնահատկությունները։ Առանձին նշանակություն ունի ուղղակի խոսքի և հեղինակային խոսքի փոխհարաբերության քննությունը, քանի որ գեղարվեստական երկխոսությունը կարող է ծառայել կերպարների անհատականացմանը, նրանց մտածողության ու վերաբերմունքի բացահայտմանը և պատումի զարգացմանը։ Երկխոսական խոսքի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս նաև ուսումնասիրելու լեզվական միջոցների ընտրության կախվածությունը խոսակիցների հարաբերություններից, հաղորդակցության նպատակից և կոնկրետ իրադրությունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է շարահյուսական, ոճաբանական, գործաբանական և հաղորդակցական լեզվաբանության մոտեցումները՝ ներկայացնելով երկխոսությունը որպես ժամանակակից հայերենի խոսքային համակարգի բազմաշերտ և դինամիկ երևույթ։
Updated: 2026-09-27
Other Subjects
Տարեգիրք: (ԶԼՄ արձագանքներ) 2014
Այս տարեգիրքը ներկայացնում է 2014 թվականի ընթացքում զանգվածային լրատվամիջոցներում արտացոլված իրադարձությունների, հրապարակումների և հասարակական արձագանքների համախմբված պատկերը՝ հանդիսանալով ժամանակաշրջանի տեղեկատվական հոսքերի ուսումնասիրության աղբյուր։ Հրատարակության մեջ ամփոփվում են մամուլի, լրատվական միջոցների և այլ տեղեկատվական հարթակների արձագանքները՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրել տվյալ տարվա քաղաքական, սոցիալական, մշակութային և հասարակական գործընթացների լուսաբանումը։ Նյութերը կարող են ներառել տարբեր թեմատիկ ուղղություններ՝ ներկայացնելով հանրային քննարկումների ընթացքը, կարևոր իրադարձությունների վերաբերյալ ձևավորված կարծիքները և լրատվամիջոցների դերը հասարակական տեղեկատվության տարածման գործում։ Աշխատանքը արժեքավոր նյութ է լրագրողների, մեդիա հետազոտողների, պատմաբանների, սոցիոլոգների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են տեղեկատվական միջավայրի, հասարակական տրամադրությունների և ժամանակակից մեդիայի զարգացման ուսումնասիրությամբ։
Updated: 2026-08-10
Religion
Բուդդիզմի աշխարհայացքը և Հարավարևելյան Ասիայի երկրների նորագույն պատմությունը (կրոնական արժեքներն ու հասարակական զարգացումը XX դարում)
Աշխատությունը նվիրված է բուդդայական աշխարհայացքի և Հարավարևելյան Ասիայի երկրների հասարակական ու պատմական զարգացման փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով XX դարում կրոնական արժեքների ունեցած դերին։ Այն անդրադառնում է բուդդիզմին ոչ միայն որպես կրոնական ուսմունքի և հոգևոր կյանքի կազմակերպման համակարգի, այլև որպես աշխարհայացքային ու բարոյափիլիսոփայական երևույթի, որը դարեր շարունակ նշանակալի ազդեցություն է ունեցել ասիական հասարակությունների մտածողության, մշակույթի, սոցիալական հարաբերությունների և հանրային կյանքի ձևավորման վրա։ Ներկայացվող թեմայի շրջանակում կարևորվում են բուդդայական ուսմունքի հիմնարար գաղափարները՝ կյանքի և գոյության իմաստի ընկալումը, տառապանքի հաղթահարման ձգտումը, բարոյական ինքնակատարելագործումը, կարեկցանքը, հանդուրժողականությունը, հոգևոր հավասարակշռությունը և անհատի պատասխանատվությունը սեփական արարքների համար։ Այս սկզբունքները դիտարկվում են Հարավարևելյան Ասիայի պատմական իրականության համատեքստում՝ բացահայտելով դրանց հնարավոր ազդեցությունը հասարակական գիտակցության, համայնքային կյանքի, ավանդական արժեքների պահպանման և սոցիալական վարքագծի վրա։ Հատուկ նշանակություն ունի XX դարը, երբ տարածաշրջանի երկրները բախվեցին քաղաքական, տնտեսական և հասարակական խոր փոփոխությունների, գաղութատիրական համակարգերի վերափոխման, ազգային անկախության շարժումների, պետական կառավարման նոր ձևերի հաստատման և արդիականացման գործընթացների հետ։ Այս պայմաններում կրոնական հաստատություններն ու հոգևոր ավանդույթները շարունակեցին կարևոր դեր ունենալ ազգային ինքնության պահպանման, մշակութային ժառանգության փոխանցման և հասարակական համախմբման գործում։ Աշխատության թեմատիկ ուղղվածությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու ավանդույթի և արդիականության փոխհարաբերությունները, կրոնական արժեքների հարմարեցումը փոփոխվող հասարակական պայմաններին, ինչպես նաև բուդդայական գաղափարների և ժամանակակից պետական ու հասարակական համակարգերի փոխազդեցությունը։ Կարևորվում է նաև այն հանգամանքը, որ Հարավարևելյան Ասիայի տարբեր երկրներում բուդդիզմի պատմական դիրքը, տարածվածությունը և հասարակական ազդեցությունը միատեսակ չեն եղել, քանի որ յուրաքանչյուր երկրի քաղաքական զարգացումը, մշակութային առանձնահատկությունները և պատմական փորձը ձևավորել են կրոնի դրսևորման յուրահատուկ պայմաններ։ Այս տեսանկյունից թեման առնչվում է տարածաշրջանի կրոնական բազմազանությանը, ավանդական հասարակական կառուցվածքների փոփոխությանը, աշխարհիկացման գործընթացներին և հոգևոր արժեքների պահպանման խնդիրներին։ Աշխատության գիտաճանաչողական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն կրոնի ուսումնասիրությունը կապում է պատմագիտության, քաղաքագիտության, հասարակագիտության և մշակութաբանության հետ՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Հարավարևելյան Ասիայի երկրների զարգացման ներքին գործոնների մասին։ Այն կարևոր է նաև բուդդիզմի՝ որպես ոչ միայն անհատական հոգևոր ուղու, այլև հասարակական մտածողության ու մշակութային ինքնության վրա ներգործող համակարգի ընկալման տեսանկյունից։ Նյութը հետաքրքրություն է ներկայացնում կրոնագիտությամբ, արևելագիտությամբ, ասիական երկրների պատմությամբ և ժամանակակից հասարակական գործընթացներով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար՝ նպաստելով կրոնական աշխարհայացքի և պատմական զարգացման փոխադարձ կապերի առավել խորքային ըմբռնմանը։
Updated: 2026-11-19
Economics
Ներդրումային հիմնադրամների զարգացման հիմնախնդիրները և ուղիները Հայաստանում
Ֆինանսատնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ներդրումային հիմնադրամների ձևավորման, գործունեության և զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև դրանց արդյունավետ գործունեության ապահովման հնարավոր ուղիների բացահայտմանը։ Քննության են առնվում ներդրումային հիմնադրամների տնտեսական էությունը, հիմնական տեսակները, կազմակերպական կառուցվածքը և դրանց դերը ֆինանսական շուկայի զարգացման ու կապիտալի ներգրավման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կոլեկտիվ ներդրումների կազմակերպման սկզբունքներին, ներդրումային ակտիվների կառավարմանը, ներդրողների շահերի պաշտպանությանը և ֆինանսական ռիսկերի գնահատման ու նվազեցման մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են Հայաստանում ներդրումային հիմնադրամների գործունեության իրավական և ինստիտուցիոնալ պայմանները, ֆինանսական շուկայի առանձնահատկությունները, ներդրումային միջավայրի սահմանափակումները և բնակչության ֆինանսական մասնակցության ընդլայնման հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև ներդրումային հիմնադրամների կառավարման արդյունավետության, գործունեության թափանցիկության, հաշվետվողականության, ֆինանսական վերահսկողության և ներդրումային ռազմավարությունների մշակման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են միջազգային փորձի կիրառման հնարավորությունները, ֆինանսական գործիքների բազմազանեցումը, մասնավոր և ինստիտուցիոնալ ներդրողների ներգրավման պայմանները և կապիտալի շուկայի զարգացման խթանման մեխանիզմները։ Անդրադարձ է կատարվում ներդրումային հիմնադրամների նկատմամբ վստահության ամրապնդմանը, ֆինանսական գրագիտության բարձրացմանը, կարգավորող դաշտի կատարելագործմանը և երկարաժամկետ ներդրումային ռեսուրսների ձևավորմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ֆինանսական շուկաների, ներդրումային կառավարման, կորպորատիվ ֆինանսների և Հայաստանի ֆինանսական համակարգի զարգացման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-08
History
Ներսիսյան Ա․ Ն․-1877-1878 թթ․ ռուս- թյուրքական պատերազմի կովկասյան ռազմաճակատը և հայերի մասնակցությունը
Աշխատությունը նվիրված է 1877–1878 թթ. ռուս-թուրքական պատերազմի Կովկասյան ռազմաճակատի պատմական, ռազմաքաղաքական և հասարակական իրադարձությունների ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով հայ ժողովրդի մասնակցությանը պատերազմական գործողություններին։ Հեղինակը քննության է առնում XIX դարի երկրորդ կեսի ռուս-թուրքական հարաբերությունների սրացման պատմական հանգամանքները, պատերազմի առաջացման քաղաքական նախադրյալները, ռազմական գործողությունների ծավալման առանձնահատկությունները և Կովկասյան տարածաշրջանի ռազմավարական նշանակությունը երկու հակամարտող կայսրությունների համար։ Աշխատության առանցքային թեմաներից է Կովկասյան ռազմաճակատում ծավալված ռազմական գործողությունների ընթացքը, ռուսական և օսմանյան զորքերի ուժերի հարաբերակցությունը, ռազմավարական ուղղությունների ընտրությունը, ռազմական արշավների կազմակերպումն ու առանձին ճակատամարտերի նշանակությունը։ Հատուկ տեղ է հատկացվում Արդահանի, Կարսի, Բայազետի, Ալաշկերտի և Էրզրումի ուղղություններով իրականացված ռազմական գործողություններին, որոնք կարևոր դեր են ունեցել պատերազմի ընդհանուր ընթացքի և տարածաշրջանում ուժերի հարաբերակցության փոփոխության գործում։ Հեղինակը կարևորում է նաև հայ ժողովրդի բազմակողմ մասնակցությունը պատերազմին՝ ներկայացնելով հայ կամավորական ջոկատների ձևավորումը, բնակչության նյութական և մարդկային աջակցությունը, տեղական աշխարհազորայինների գործունեությունը և հայերի ներգրավվածությունը ռուսական բանակի ռազմական գործողություններում։ Առանձնակի նշանակություն ունի հայերի մասնակցության դիտարկումը ոչ միայն անմիջական մարտական գործողությունների, այլև հետախուզական, հաղորդակցական, տեղեկատվական և օժանդակ աշխատանքների համատեքստում։ Աշխատության պատմական բովանդակության կարևոր բաղադրիչներից է նաև հայազգի զինվորական գործիչների և հրամանատարների դերակատարության լուսաբանումը, որոնց գործունեությունը կապված էր Կովկասյան ռազմաճակատի ռազմական կազմակերպման և առանձին գործողությունների իրականացման հետ։ Պատերազմի ընթացքում հայ բնակչության մասնակցությունը դիտարկվում է նաև ազգային-ազատագրական ձգտումների, արևմտահայության վիճակի և Օսմանյան կայսրության տիրապետության ներքո ապրող հայության պատմական իրադրության տեսանկյունից։ Այս առումով աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին միջազգային ռազմական հակամարտությունները փոխկապակցվում հայ ժողովրդի ազգային շահերի, անվտանգության խնդիրների և քաղաքական ակնկալիքների հետ։ Պատերազմի արդյունքների քննարկումը կարևոր է նաև հայկական հարցի հետագա միջազգային քննարկման պատմական հիմքերը բացահայտելու տեսանկյունից, քանի որ ռազմական իրադարձությունները, դրանց հաջորդած դիվանագիտական գործընթացները և Սան Ստեֆանոյի ու Բեռլինի պայմանագրերը նոր փուլ նշանավորեցին հայ ժողովրդի քաղաքական պահանջների միջազգային օրակարգ մտնելու ճանապարհին։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ Կովկասյան ռազմաճակատի պատմությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես երկու պետությունների զինված ուժերի բախումների ամբողջություն, այլև որպես տարածաշրջանի ժողովուրդների, հատկապես հայության պատմական մասնակցությամբ ձևավորված գործընթաց։ Այն ուշադրություն է հրավիրում հայ ժողովրդի ռազմական ներուժի, կազմակերպվածության, ազգային համախմբման և պատմական ճակատագրի փոխկապակցվածության վրա։ Հեղինակի ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի XIX դարի հայոց պատմության, հայ-ռուսական հարաբերությունների, ռուս-թուրքական պատերազմների և հայկական ռազմական մասնակցության պատմագրական ուսումնասիրության համար։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու 1877–1878 թթ. պատերազմի Կովկասյան ռազմաճակատի իրադարձությունների, հայ ժողովրդի մասնակցության ձևերի, տարածաշրջանի ռազմաքաղաքական զարգացումների և այդ իրադարձությունների երկարաժամկետ պատմական հետևանքների մասին։ Աշխատությունը արժեքավոր է հայ ժողովրդի ռազմական և ազգային պատմությամբ, Արևմտյան Հայաստանի պատմական անցյալով, XIX դարի միջազգային հարաբերություններով և Կովկասի պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների, ուսանողների ու ընթերցողների համար։
Updated: 2026-11-18