Սամբո ըմբշամարտում ոտքերի բռնվածքներով կատարվող գցումների ուսուցման մեթոդիկայի հիմնավորումը

Literature

Այս գիրքը ուսումնասիրում է «Սասնա ծռեր» էպոսը՝ որպես պատումային համակարգ, մոտիվների ամբողջություն և գրքային ավանդույթի կրող։ Աշխատությունում վերլուծվում են էպոսի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, հերոսների կերպարները, սյուժետային շղթաները և հիմնական մոտիվները՝ ուժի, արդարության, վրեժի և հայրենիքի պաշտպանության գաղափարների համատեքստում։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև բանավոր ավանդույթի և գրավոր մշակույթի փոխհարաբերությանը՝ ցույց տալով, թե ինչպես է էպոսը փոխանցվել սերունդներին և ձևավորվել տարբեր տարբերակներով։ Նյութում քննարկվում են նաև համեմատական դիցաբանական և էպիկական զուգահեռներ այլ ժողովուրդների ավանդությունների հետ։ Գիրքը համադրում է բանագիտության, գրականագիտության և մշակութային ուսումնասիրությունների մոտեցումները՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով խորությամբ հասկանալ «Սասնա ծռերի» գաղափարական և գեղարվեստական կառուցվածքը։

Law

Աշխատությունը նվիրված է մարդու՝ բարենպաստ, անվտանգ և առողջ շրջակա միջավայրում ապրելու հետ կապված իրավունքների իրավական բնույթի, բովանդակության և պաշտպանության միջազգային մեխանիզմների համալիր ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում շրջակա միջավայրի պահպանության և մարդու իրավունքների պաշտպանության փոխկապակցվածությունն է՝ դիտարկելով, թե բնապահպանական խնդիրներն ինչպես կարող են անդրադառնալ կյանքի, առողջության, մասնավոր և ընտանեկան կյանքի, սեփականության, տեղեկատվության մատչելիության և արդյունավետ իրավական պաշտպանության հետ կապված իրավունքների իրականացման վրա։ Կարևոր տեղ կարող է հատկացվել էկոլոգիական իրավունքների դասակարգմանը՝ տարբերակելով նյութական և ընթացակարգային բաղադրիչները։ Նյութական բաղադրիչը վերաբերում է շրջակա միջավայրի այնպիսի պայմանների ապահովմանը, որոնք համատեղելի են մարդու արժանապատիվ և անվտանգ կենսագործունեության հետ, իսկ ընթացակարգային բաղադրիչը ներառում է բնապահպանական տեղեկատվություն ստանալու, շրջակա միջավայրին վերաբերող որոշումների ընդունմանը մասնակցելու և իրավական պաշտպանության միջոցներից օգտվելու հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում է միջազգային իրավունքի դերը համապատասխան չափանիշների ձևավորման գործում՝ ուշադրություն դարձնելով համընդհանուր և տարածաշրջանային իրավական համակարգերի փոխազդեցությանը։ Առանձին նշանակություն ունի միջազգային պայմանագրերի, հռչակագրերի, բնապահպանական համաձայնագրերի, մարդու իրավունքների պաշտպանության մարմինների և միջազգային դատական ու վերահսկողական մեխանիզմների ուսումնասիրությունը։ Իրավական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու պետությունների պարտավորությունների բնույթը՝ ներառյալ շրջակա միջավայրին հասցվող վնասների կանխարգելումը, բնապահպանական ռիսկերի գնահատումը, հանրությանը համապատասխան տեղեկատվության տրամադրումը և արդյունավետ պաշտպանության մեխանիզմների ստեղծումը։ Կարող են քննության առնվել նաև անդրսահմանային բնապահպանական խնդիրները, քանի որ աղտոտումը, կլիմայական փոփոխությունները և բնական ռեսուրսների օգտագործման հետևանքները հաճախ չեն սահմանափակվում մեկ պետության տարածքով և պահանջում են միջազգային համագործակցություն։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է միջազգային չափանիշների և ներպետական իրավակարգավորման փոխհարաբերությունը՝ պարզելու, թե միջազգային պարտավորություններն ինչ մեխանիզմներով են արտացոլվում ազգային օրենսդրության և իրավակիրառ պրակտիկայի մեջ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է մարդու իրավունքների միջազգային իրավունքի և միջազգային բնապահպանական իրավունքի մոտեցումները՝ ներկայացնելով էկոլոգիական իրավունքների պաշտպանության իրավական հիմքերը, դրանց իրականացման երաշխիքները և միջազգային իրավական գործիքակազմի նշանակությունը մարդու ու շրջակա միջավայրի արդյունավետ պաշտպանության համար։

Linguistics

Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է ներակայման (ինտենսիվացման և իմաստային ներթափանցման) երևույթը արդի հայերենում՝ ընդգծելով դրա դրսևորումները լեզվի տարբեր մակարդակներում և զարգացման ժամանակակից միտումները։ Նշվում է, որ ներակայումը լեզվական գործընթաց է, որի ընթացքում բառերը, կառուցվածքները կամ իմաստային տարրերը ներթափանցում են լեզվի գործող համակարգ՝ փոխելով կամ ընդլայնելով արդեն գոյություն ունեցող լեզվական միավորների գործառական և իմաստային դաշտը։ Վերլուծվում է, որ արդի հայերենում այս երևույթը հատկապես նկատելի է բառապաշարային մակարդակում՝ օտարաբանությունների ակտիվ ներհոսքի, նոր տեխնոլոգիական և սոցիալական իրականությունների անվանման անհրաժեշտության և մեդիա լեզվի ազդեցության հետևանքով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև իմաստային ներակայմանը, երբ գոյություն ունեցող բառերը ձեռք են բերում նոր իմաստներ կամ կիրառության ոլորտներ՝ պայմանավորված հասարակական կյանքի փոփոխություններով և հաղորդակցական պահանջներով։ Նշվում է, որ ներակայման գործընթացները ուղեկցվում են լեզվական համակարգի ճկունության բարձրացմամբ, սակայն միաժամանակ կարող են առաջացնել նորմատիվ և ոճական տատանումներ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ ներակայումը արդի հայերենում հանդիսանում է լեզվի բնական զարգացման կարևոր մեխանիզմ, որը արտացոլում է սոցիալ-մշակութային փոփոխությունների ազդեցությունը լեզվական համակարգի վրա։

History

Աշխատությունը նվիրված է 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին հայ իրականության մեջ սոցիալական ու ազգային-ազատագրական գաղափարների ձևավորման, զարգացման և փոխազդեցության քննական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում այն հասարակական և քաղաքական փոփոխություններն են, որոնք էապես ազդեցին հայ մտավորականության, քաղաքական գործիչների և հասարակական տարբեր շրջանակների աշխարհայացքի վրա և նպաստեցին ազգային իրավունքների, սոցիալական արդարության, ազատության ու հասարակական վերափոխումների վերաբերյալ նոր պատկերացումների տարածմանը։ Ուսումնասիրության ընթացքում դիտարկվում է հայ հասարակության սոցիալական կառուցվածքը, տնտեսական հարաբերությունները, կրթության և մշակույթի զարգացումը, ինչպես նաև Ռուսական և Օսմանյան կայսրությունների քաղաքական միջավայրը՝ որպես գաղափարական գործընթացների ձևավորման կարևոր պայմաններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային-ազատագրական գաղափարի բովանդակային փոփոխություններին՝ ազգային ինքնության պահպանման, քաղաքական իրավունքների պաշտպանության, ինքնավարության, ազատագրության և պետականության վերականգնման վերաբերյալ տարբեր մոտեցումների համատեքստում։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է սոցիալական գաղափարների ներթափանցումը հայ հասարակական միտք, մասնավորապես՝ սոցիալական անհավասարության, աշխատանքի, սեփականության, հասարակական արդարության և սոցիալական վերափոխումների վերաբերյալ պատկերացումների զարգացումը։ Աշխատանքի կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այս երկու գաղափարական ուղղությունները դիտարկվում են ոչ թե մեկուսացված, այլ դրանց փոխազդեցության և երբեմն հակասությունների համատեքստում։ Քննության են առնվում այն հարցերը, թե ինչպես էին ազգային ազատագրության խնդիրները համադրվում սոցիալական վերափոխման ձգտումների հետ, ինչպիսի տարբերություններ էին առաջանում քաղաքական և հասարակական խմբերի միջև, և ինչպես էին միջազգային ու տարածաշրջանային իրադարձությունները ազդում հայ հասարակական մտքի զարգացման վրա։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ժամանակաշրջանի մամուլին, գրականությանը, հասարակական-քաղաքական հրապարակախոսությանը և կուսակցական ծրագրերին՝ դրանք դիտարկելով որպես գաղափարների տարածման և հասարակական գիտակցության ձևավորման կարևոր աղբյուրներ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում տարբեր քաղաքական հոսանքների և կազմակերպությունների գաղափարական դիրքորոշումներին, դրանց նպատակների, մեթոդների և սոցիալական հենարանի տարբերություններին։ Քննական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն ներկայացնել տվյալ ժամանակաշրջանի գաղափարները, այլև բացահայտել դրանց ներքին հակասությունները, պատմական պայմանավորվածությունը և հետագա քաղաքական զարգացումների վրա ունեցած ազդեցությունը։ Աշխատության գիտական նշանակությունը կայանում է հայ հասարակական-քաղաքական մտքի կարևոր շրջափուլի համակարգված վերլուծության մեջ, իսկ գործնական արժեքը՝ ազգային և սոցիալական գաղափարների փոխհարաբերությունների պատմական փորձը հասկանալու հնարավորության մեջ։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, քաղաքագետներին, սոցիալական մտքի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, հայագետներին, ուսանողներին և 19-րդ դարի վերջի ու 20-րդ դարի սկզբի հայ հասարակական կյանքի նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հնարավորություն է տալիս խորությամբ հասկանալու հայ հասարակական մտքի գաղափարական վերափոխումները, ազգային ազատագրության և սոցիալական արդարության ձգտումների փոխկապակցվածությունը և այդ գործընթացների ազդեցությունը հայ քաղաքական ու հասարակական կյանքի հետագա զարգացման վրա։

Law

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բռնի հանցավորության բնույթի, կառուցվածքի, առաջացման պատճառների և կանխարգելման հիմնախնդիրների քրեաբանական ու իրավական ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են անձի կյանքի, առողջության, ազատության և անձնական անձեռնմխելիության դեմ ուղղված բռնի հանցագործությունների առանձնահատկությունները, դրանց հասարակական վտանգավորությունը և քրեական իրավունքի համակարգում ունեցած նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բռնի հանցավորության ձևավորման սոցիալական, տնտեսական, հոգեբանական և իրավական գործոններին, ինչպես նաև հանցավոր վարքագծի առաջացմանը նպաստող պայմաններին։ Ուսումնասիրվում են բռնության տարբեր դրսևորումները, հանցագործությունների կատարման շարժառիթները, հանցավոր վարքագծի առանձնահատկությունները և հանցագործություն կատարած անձանց քրեաբանական բնութագրերը։ Դիտարկվում են բռնի հանցագործությունների տարածվածության, կառուցվածքի և փոփոխությունների գնահատման մեթոդները՝ քրեական վիճակագրության և համապատասխան հետազոտական տվյալների վերլուծության միջոցով։ Կարևորվում են ընտանեկան և կենցաղային միջավայրում առաջացող բռնության, միջանձնային հակամարտությունների, սոցիալական լարվածության և այլ հանգամանքների հնարավոր ազդեցությունները հանցավոր վարքագծի ձևավորման վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել բռնի հանցագործությունների զոհերի սոցիալական և հոգեբանական առանձնահատկությունները, զոհականացման ռիսկի գործոնները և տուժողների իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմները։ Անդրադարձ է կատարվում Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսդրության համապատասխան դրույթներին, բռնի հանցագործությունների իրավական որակման առանձնահատկություններին և քրեական պատասխանատվության կիրառման հիմնախնդիրներին։ Առանձնացվում են իրավապահ մարմինների գործունեության, հանցագործությունների բացահայտման, քրեական հետապնդման և հասարակական անվտանգության ապահովման հետ կապված հարցերը։ Կարևորվում են նաև բռնի հանցավորության կանխարգելման ընդհանուր սոցիալական և հատուկ քրեաբանական միջոցառումները, իրավական իրազեկվածության բարձրացումը, կրթադաստիարակչական աշխատանքները և ռիսկային իրավիճակների վաղ հայտնաբերման հնարավորությունները։ Դիտարկվում են պետական մարմինների, հասարակական կազմակերպությունների և սոցիալական ծառայությունների համագործակցության նշանակությունը բռնության կանխարգելման և տուժողների աջակցության գործընթացներում։ Աշխատությունը կարող է նպաստել Հայաստանում բռնի հանցավորության պատճառների և դրսևորումների վերաբերյալ գիտելիքների խորացմանը, քրեաբանական հետազոտությունների զարգացմանը և հանցագործությունների կանխարգելման քաղաքականության կատարելագործմանը։ Այն օգտակար է իրավաբանների, քրեաբանների, իրավապահ համակարգի աշխատակիցների, սոցիոլոգների, հոգեբանների և իրավաբանական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Psychology

Այս ուսումնասիրությունը անդրադառնում է քաղաքական լիդերի անձի ձևավորման գործընթացին և նրա անձնային հատկանիշների դրսևորմանը ամբողջատիրական վարչակարգերի պայմաններում՝ ընդգծելով ինչպես անհատական, այնպես էլ սոցիալ-քաղաքական ազդեցությունների փոխազդեցությունը։ Քննարկվում է, թե ինչպես են մանկության և սոցիալականացման վաղ փորձառությունները, կրթական միջավայրը, իշխանության նկատմամբ վերաբերմունքը և անձի արժեքային համակարգը ձևավորում առաջնորդի վարքային մոդելները և որոշումների կայացման առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ամբողջատիրական համակարգերում իշխանության կենտրոնացման պայմաններին, որտեղ լիդերի անձը հաճախ ձեռք է բերում ուժեղացված վերահսկող դեր, իսկ նրա հոգեբանական հատկանիշները՝ ինչպիսիք են ավտորիտար հակումները, բարձր ինքնավստահությունը, ռիսկի հանդեպ հանդուրժողականությունը և մանիպուլյատիվ կարողությունները, դառնում են քաղաքական գործընթացների կարևոր բաղադրիչներ։ Նշվում է նաև, որ նման միջավայրերում անձի ձևավորումը չի կարող դիտարկվել առանձին սոցիալական համակարգից, քանի որ քաղաքական գաղափարախոսությունը, քարոզչական մեխանիզմները և ինստիտուցիոնալ ճնշումները ակտիվորեն ազդում են առաջնորդի վարքի և ինքնընկալման վրա։ Վերլուծվում է նաև լիդերի հոգեբանական դիմակայունության, իշխանության պահպանման ռազմավարությունների և հանրային կերպարի կառուցման գործընթացը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են անձնային հատկանիշները և համակարգային պայմանները փոխլրացնում միմյանց։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը բացահայտում է քաղաքական լիդերի անձի ձևավորման բարդ և բազմաշերտ բնույթը ամբողջատիրական վարչակարգի համատեքստում, որտեղ անհատական հոգեբանությունն ու քաղաքական կառուցվածքը սերտորեն փոխկապակցված են։