Շինարարական տեխնոլոգիաները միջնադարյան Հայաստանում

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է բազմաչափ բազմանդամային միջարկման տեսության, GC բազմությունների կառուցվածքային հատկությունների և Գասքա–Մաեզթուի վարկածի հետ կապված մաթեմատիկական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են բազմաչափ միջարկման տեսական հիմունքները, տրված հանգույցներում բազմանդամների արժեքների միջոցով միջարկող բազմանդամի կառուցման սկզբունքները, ինչպես նաև միջարկման խնդրի լուծման գոյության և միակության պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բազմաչափ միջարկման հանգույցների երկրաչափական դասավորությանը, դրանց հանրահաշվական հատկություններին և միջարկման բանաձևերի կառուցման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են GC բազմությունների սահմանման պայմանները, դրանցում հիմնարար բազմանդամների գծային արտադրիչների դերը և հանգույցների փոխադարձ դասավորության հետ կապված օրինաչափությունները։ Դիտարկվում են Գասքա–Մաեզթուի վարկածի մաթեմատիկական բովանդակությունը, դրա կապը երկչափ բազմանդամային միջարկման հետ և համապատասխան հանգույցային բազմությունների կառուցվածքի վերաբերյալ առաջացող տեսական հարցերը։ Կարևորվում են առավելագույն թվով հանգույցներ պարունակող ուղիղների գոյության, միջարկման հանգույցների դասակարգման և տարբեր աստիճանի բազմանդամների համար կառուցվածքային հատկությունների բացահայտման խնդիրները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել հանրահաշվական երկրաչափության, գծային հանրահաշվի, կոմբինատորիկայի և բազմանդամների տեսության մեթոդներ՝ միջարկման բազմությունների հատկությունները նկարագրելու և դրանց միջև առկա կապերը բացահայտելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում միջարկման խնդրի կոռեկտության, հանգույցային համակարգերի ընտրության, բազմանդամների բաժանելիության և երկրաչափական պայմանների փոխազդեցությանը։ Առանձնացվում են հայտնի մասնավոր դեպքերի ընդհանրացման, GC բազմությունների նոր հատկությունների բացահայտման և Գասքա–Մաեզթուի վարկածի ուսումնասիրության համար կիրառվող ապացուցման մեթոդների կատարելագործման հարցերը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի բազմաչափ բազմանդամային միջարկման տեսության զարգացման, հանրահաշվական և երկրաչափական մեթոդների փոխկապակցված ուսումնասիրության, ինչպես նաև հաշվողական մաթեմատիկայի տեսական հիմքերի խորացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել մաթեմատիկոսների, թվային վերլուծության մասնագետների, հանրահաշվական երկրաչափության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Law

Աշխատությունը նվիրված է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի որոշումների իրավական նշանակության և դրանց կատարման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ մարդու իրավունքների պաշտպանության եվրոպական համակարգի շրջանակում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է դատարանի վճիռների դերի, դրանց պարտադիր բնույթի և Եվրոպայի խորհրդի անդամ պետությունների կողմից համապատասխան միջոցների իրականացման մեխանիզմների վրա։ Քննության են առնվում Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության եվրոպական կոնվենցիայի դրույթները, անհատական գանգատների քննության ընթացակարգը և այն իրավական հետևանքները, որոնք առաջանում են դատարանի կողմից խախտման արձանագրման դեպքում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում վճիռների կատարման անհատական և ընդհանուր միջոցներին։ Անհատական միջոցները դիտարկվում են տուժած անձի իրավունքների հնարավոր վերականգնման տեսանկյունից, իսկ ընդհանուր միջոցները՝ նմանատիպ խախտումների կրկնությունը կանխելու նպատակով օրենսդրական, վարչական, դատական կամ ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների իրականացման համատեքստում։ Ուսումնասիրվում է արդարացի փոխհատուցման նշանակությունը, ինչպես նաև այն դեպքերը, երբ վճռի արդյունավետ կատարումը կարող է պահանջել ներպետական իրավական պրակտիկայի կամ պետական մարմինների գործունեության վերանայում։ Կարևորվում է Եվրոպայի խորհրդի Նախարարների կոմիտեի դերը վճիռների կատարման վերահսկողության գործընթացում, պետությունների կողմից ներկայացվող գործողությունների ծրագրերի և հաշվետվությունների նշանակությունը, ինչպես նաև երկարատև կամ բարդ կատարման ենթակա գործերի նկատմամբ կիրառվող վերահսկողական մեխանիզմները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է միջազգային և ներպետական իրավունքի փոխհարաբերությունը՝ պարզաբանելով, թե եվրոպական դատական պրակտիկան ինչպես կարող է ազդել ազգային օրենսդրության, դատարանների գործունեության և մարդու իրավունքների պաշտպանության չափանիշների զարգացման վրա։ Անդրադարձ է կատարվում նաև վճիռների կատարման ընթացքում առաջացող իրավական, քաղաքական, ֆինանսական և կազմակերպական դժվարություններին, որոնք որոշ դեպքերում կարող են երկարաձգել անհրաժեշտ փոփոխությունների իրականացումը։ Հատուկ նշանակություն է տրվում դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությանը, քանի որ առանձին գործերով ձևավորված իրավական դիրքորոշումները կարևոր ուղենիշներ են հանդիսանում Կոնվենցիայի դրույթների մեկնաբանման և կիրառման համար։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել այն մասին, որ միջազգային դատական որոշման ընդունմամբ մարդու իրավունքների պաշտպանության գործընթացը չի ավարտվում, և վճռի գործնական իրականացումը հանդիսանում է պաշտպանության համակարգի արդյունավետության առանցքային պայմաններից մեկը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել միջազգային իրավունքի, մարդու իրավունքների, սահմանադրական իրավունքի և եվրոպական իրավական համակարգի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, իրավաբանների, ուսանողների և ոլորտի մասնագետների համար։

Sociology

Max Weber-ը համարվում է դասական սոցիոլոգիայի հիմնադիրներից մեկը և ժամանակակից հասարակագիտական մտածողության կարևորագույն ներկայացուցիչներից, որի գործունեությունը հիմնականում ընկնում է 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի պատմական ժամանակաշրջանում՝ մի փուլ, երբ Եվրոպան անցնում էր արագ արդյունաբերականացման, կապիտալիստական հարաբերությունների ձևավորման և քաղաքական-սոցիալական մեծ փոփոխությունների միջով։ Նրա ժամանակը բնութագրվում էր նաև ազգային պետությունների ուժեղացմամբ, բյուրոկրատական համակարգերի զարգացմամբ և սոցիալական գիտությունների ձևավորմամբ որպես ինքնուրույն ակադեմիական ոլորտներ։ Վեբերը իր աշխատություններում ուսումնասիրել է հասարակության կառուցվածքը, իշխանության ձևերը, տնտեսության և մշակույթի փոխկապակցվածությունը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով ռացիոնալացման գործընթացին, որը նա համարում էր ժամանակակից արևմտյան հասարակությունների հիմնական բնութագիրը։ Նրա հայտնի գաղափարներից է «բողոքական էթիկան և կապիտալիզմի ոգին», որտեղ նա փորձում է բացատրել, թե ինչպես կրոնական արժեքները կարող են ազդել տնտեսական վարքագծի և կապիտալիստական զարգացման ձևավորման վրա։ Վեբերի ժամանակաշրջանը նաև նշանավորվում էր գիտական մոտեցումների արագ զարգացմամբ, որտեղ նա փորձեց սոցիոլոգիան դարձնել խիստ մեթոդաբանական գիտություն՝ հիմնված հասկանալու (Verstehen) մոտեցման վրա։ Նրա աշխատանքները մեծ ազդեցություն են ունեցել ոչ միայն սոցիոլոգիայի, այլ նաև քաղաքական գիտության, տնտեսագիտության և կառավարման տեսության զարգացման վրա՝ ձևավորելով այն հիմքերը, որոնց վրա մինչ այսօր կառուցվում են սոցիալական համակարգերի վերլուծությունները։

Law

Իրավագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է քրեական գործերի դատական քննության պարզեցված և արագացված ընթացակարգերի տեսական ու գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության շրջանակում։ Քննության են առնվում տարբերակված դատավարական ձևերի էությունը, դրանց կիրառման նպատակները, իրավական հիմքերը և ընդհանուր դատավարական կարգից առանձնացնող հատկանիշները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արագացված ընթացակարգի կիրառման պայմաններին, դատավարության մասնակիցների իրավունքների և օրինական շահերի ապահովմանը, ինչպես նաև արդար դատաքննության երաշխիքների պահպանմանը։ Վերլուծվում են դատարանի, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի դերերը, դատավարական գործողությունների իրականացման առանձնահատկությունները և գործի քննության ժամկետների կրճատման հետ կապված հարցերը։ Քննարկվում է դատավարական արդյունավետության և անձի հիմնարար իրավունքների պաշտպանության միջև հավասարակշռության ապահովման անհրաժեշտությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև իրավական կարգավորման հնարավոր հակասություններին, իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող խնդիրներին և ընթացակարգի կատարելագործման ուղղություններին։ Աշխատանքը կարող է նպաստել քրեական դատավարության տարբերակված ձևերի վերաբերյալ գիտական պատկերացումների զարգացմանը և դատական ընթացակարգերի արդյունավետ կազմակերպման վերաբերյալ առաջարկությունների ձևավորմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, դատախազների, հետազոտողների և իրավաբանական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Culture

Մատենագիտական տեղեկատուն նվիրված է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակվող նոր գրականության համակարգված ներկայացմանը և համապատասխան տեղեկատվության տարածմանը։ Այն նախատեսված է մշակութային կյանքի տարբեր բնագավառներին առնչվող գրքերի, հոդվածների, գիտական աշխատությունների, ժողովածուների և այլ տպագիր նյութերի մասին ընթացիկ մատենագիտական տեղեկություններ տրամադրելու համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական մշակույթի պատմությանը, գրականությանը, կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատերական արվեստին, կինեմատոգրաֆիային, ճարտարապետությանը և մշակութային ժառանգության պահպանության խնդիրներին վերաբերող հրապարակումներին։ Ներկայացվող նյութերը հնարավորություն են տալիս հետևելու մշակութային և գեղարվեստական կյանքի ուսումնասիրության հիմնական ուղղություններին, ծանոթանալու նոր հրատարակություններին և բացահայտելու հետազոտական հետաքրքրություն ներկայացնող աղբյուրները։ Կարևորվում են մատենագիտական նկարագրությունների ճշգրտությունը, տեղեկատվության կանոնավոր թարմացումը, նյութերի թեմատիկ դասակարգումը և ընթերցողների համար անհրաժեշտ գրականության որոնման դյուրացումը։ Տեղեկատուն կարող է ընդգրկել ինչպես մշակույթի և արվեստի առանձին գործիչների ստեղծագործական գործունեությանը, այնպես էլ մշակութային հաստատությունների, գեղարվեստական շարժումների, ժողովրդական ստեղծագործության և արվեստագիտական ուսումնասիրությունների զարգացմանը վերաբերող հրապարակումներ։ Ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատվության տրամադրումը նպաստում է հրատարակչական արտադրանքի հաշվառմանը, գիտական ու մասնագիտական գրականության տարածմանը և մշակութային հետազոտությունների տեղեկատվական ապահովմանը։ Հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի տվյալ ժամանակաշրջանի հայկական մշակութային կյանքի ուսումնասիրության, տպագիր ժառանգության մատենագիտական համակարգման և պատմամշակութային աղբյուրների հայտնաբերման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել մշակութաբանների, արվեստաբանների, գրականագետների, պատմաբանների, գրադարանավարների, մատենագետների, գիտաշխատողների և մշակույթի ու արվեստի բնագավառներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է Թիֆլիսի հայ բնակչության խոսակցական լեզվի պատմական քերականության, լեզվական կառուցվածքի և զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են Թիֆլիսի հայերենի ձևավորման պատմական նախադրյալները, հայերենի բարբառային համակարգում նրա զբաղեցրած տեղը և լեզվական փոփոխությունների վրա ազդող հասարակական ու մշակութային գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հնչյունական համակարգի, բառաձևերի, հոլովման և խոնարհման առանձնահատկություններին, քերականական կարգերի պատմական զարգացմանը և շարահյուսական կառուցվածքների փոփոխություններին։ Քննարկվում են գրաբարի, միջին հայերենի և աշխարհաբարի հետ Թիֆլիսի հայերենի առնչությունները, ինչպես նաև տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում ձևավորված լեզվական շերտերի փոխազդեցությունը։ Անդրադարձ է կատարվում վրացերենի, ռուսերենի և տարածաշրջանի այլ լեզուների հետ շփումների հետևանքով առաջացած բառապաշարային ու քերականական ազդեցություններին։ Կարևորվում են պատմահամեմատական և նկարագրական լեզվաբանական մեթոդների կիրառումը, բարբառային նյութերի վերլուծությունը և լեզվական երևույթների զարգացման օրինաչափությունների բացահայտումը։ Ուսումնասիրությունը նշանակություն ունի հայերենի պատմական քերականության, բարբառագիտության և Թիֆլիսի հայկական մշակութային միջավայրի լեզվական պատմության հետազոտության համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայագետների, լեզվաբանների, բարբառագետների, բանասերների, պատմաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։