Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionBiology
Микромицеты каштановых почв Армении и их деструктивная активность на композиционных материалах
Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի շագանակագույն հողերում տարածված միկրոմիցետների բազմազանության ուսումնասիրությանը և դրանց կենսաքիմիական ակտիվության գնահատմանը կոմպոզիտային նյութերի նկատմամբ, որտեղ դիտարկվում է միկրոօրգանիզմների դերը ինչպես հողի էկոլոգիական հավասարակշռության, այնպես էլ տեխնածին նյութերի դեգրադացիայի գործընթացներում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է հողային միկրոֆլորայի կազմը, միկրոմիցետների տեսակային բազմազանությունը և դրանց տարածվածության կախվածությունը հողի խոնավությունից, pH-ից, օրգանական նյութերի պարունակությունից և կլիմայական պայմաններից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն ֆերմենտային համակարգերին, որոնք ապահովում են օրգանական և պոլիմերային կառուցվածքների քայքայումը, ներառյալ ցելյուլազային, պրոտեազային և լիպազային ակտիվությունը, որոնք կարող են ազդել կոմպոզիտային նյութերի մեխանիկական հատկությունների վրա։ Աշխատությունը նաև վերլուծում է միկրոմիցետների կողմից առաջացվող կենսաքայքայման գործընթացները տարբեր տեսակի կոմպոզիտներում՝ ընդգծելով դրանց դիմադրողականության տարբեր մակարդակները և նյութերի ծառայության ժամկետի վրա ունեցած ազդեցությունը։ Ներկայացվում են փորձարարական հետազոտությունների արդյունքներ, որոնք ցույց են տալիս, որ որոշ հողային միկրոմիցետներ ունակ են զգալիորեն արագացնել պոլիմերային մատրիցաների քայքայումը՝ ստեղծելով տեխնոլոգիական և ինժեներական նշանակության խնդիրներ։ Միաժամանակ ընդգծվում է նաև այդ միկրոօրգանիզմների պոտենցիալ կիրառությունը կենսաքայքայվող նյութերի մշակման և էկոլոգիապես կայուն տեխնոլոգիաների զարգացման ոլորտներում։
Updated: 2026-09-10
History
Գրադարանների աշխատանքը ՍՄԿՊ կենտկոմի հունիսյան պլենումի որոշումների պրոպագանդման գործում
Այս նյութը վերաբերում է խորհրդային շրջանում գրադարանների դերակատարմանը գաղափարական աշխատանքի և պետական քաղաքականության տարածման գործընթացում՝ հատկապես ՍՄԿՊ Կենտկոմի հունիսյան պլենումի որոշումների պրոպագանդման համատեքստում։ Այն ներկայացնում է, թե ինչպես էին գրադարանները օգտագործվում որպես մշակութային-կրթական ինստիտուտներ՝ զանգվածների քաղաքական իրազեկվածությունը բարձրացնելու, կուսակցական որոշումների բովանդակությունը բացատրելու և հասարակության մեջ գաղափարական ազդեցություն տարածելու նպատակով։ Շեշտադրվում է գրադարանային աշխատողների կազմակերպչական և մեթոդական գործունեությունը՝ գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ քննարկումների, ընթերցողական հանդիպումների և քարոզչական նյութերի տարածման միջոցով։ Նյութը նաև ընդգծում է գրադարանների ինտեգրումը պետական գաղափարախոսական համակարգին, որտեղ դրանք ոչ միայն տեղեկատվության պահպանման վայրեր էին, այլ նաև ակտիվ դեր ունեին հասարակական կարծիքի ձևավորման մեջ՝ համապատասխանեցնելով իրենց աշխատանքը կուսակցական որոշումների պահանջներին և ուղղություններին։
Updated: 2026-09-22Culture
Նոր գրականություն կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ցանկ (1975, թիվ 10)
Այս աշխատանքը ներկայացնում է ժամանակակից գրականության և արվեստի տեսության ոլորտում օգտագործվող հիմնական և նորագույն գիտական աղբյուրների համակարգված մատենագիտական հավաքածու, որը նպատակ ունի ապահովել տեսական և մեթոդաբանական հիմք մշակութային գործընթացների, գրականության զարգացման և արվեստի տարբեր ձևերի ուսումնասիրության համար։ Նյութը ընդգրկում է ինչպես արևմտյան, այնպես էլ ռուսական և միջազգային գիտական դպրոցների ներկայացուցիչների աշխատություններ, որոնք ձևավորել են ժամանակակից մշակութաբանական մտածողության հիմնական ուղղությունները՝ ներառյալ կառուցվածքաբանությունը, հետկառուցվածքաբանությունը, սեմիոտիկան, մշակութային ուսումնասիրությունները և քննադատական տեսությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հեղինակներին, ովքեր ուսումնասիրել են արվեստի սոցիալական, գաղափարական և պատմական համատեքստերը՝ բացահայտելով, թե ինչպես են գրական և գեղարվեստական ստեղծագործությունները փոխկապակցված հասարակական գործընթացների, իշխանության կառուցվածքների և մշակութային հիշողության հետ։ Նյութում ներառված աղբյուրները ընդգրկում են նաև արվեստի ընկալման և մեկնաբանման տեսությունները, որոնք վերլուծում են ստեղծագործության և դիտողի փոխազդեցությունը, ինչպես նաև մեդիայի և տեխնոլոգիայի ազդեցությունը ժամանակակից արվեստի ձևերի վրա։ Այս մատենագիտական ցանկը ծառայում է որպես հետազոտական գործիք ինչպես ուսանողների, այնպես էլ գիտնականների համար՝ հնարավորություն տալով համակարգված կերպով կողմնորոշվել բազմազան տեսական աղբյուրների մեջ և կառուցել սեփական գիտական վերլուծությունները արվեստի և մշակույթի ոլորտում։
Updated: 2026-11-02Political Science
Ազգային ընդհանուր ժողովի ատենագրություններ, քառասունվեցերորդ նիստ
Հրատարակությունը ներկայացնում է Ազգային ընդհանուր ժողովի քառասունվեցերորդ նիստի պաշտոնական ատենագրությունը՝ արձանագրելով ժողովի աշխատանքների ընթացքը, քննարկումների հաջորդականությունը և նիստի ընթացքում բարձրացված հարցերը։ Այն կարևոր վավերագրական աղբյուր է 19-րդ դարի հայ ազգային ներկայացուցչական մարմինների գործունեության, համայնքային ինքնակառավարման համակարգի և Կոստանդնուպոլսի հայ հասարակական կյանքի ուսումնասիրության համար։ Ատենագրության մեջ ամփոփված պաշտոնական գրառումները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու ժողովական քննարկումների կազմակերպման ձևի, մասնակիցների ելույթների, արտահայտված տեսակետների և ներկայացված առաջարկությունների մասին։ Դրանք արժեքավոր նյութ են ժողովի ընթացակարգերը, հարցերի քննարկման եղանակները և որոշումների ձևավորման գործընթացը ուսումնասիրելու համար։ Նման փաստաթղթերը լուսաբանում են ազգային հաստատությունների դերը համայնքի կառավարման, հասարակական հարաբերությունների կարգավորման և հավաքական խնդիրների քննարկման գործում։ Դրանք նաև արտացոլում են հայ համայնքի կազմակերպական կյանքի առանձնահատկությունները և ազգային ներկայացուցչական կառույցների նշանակությունը տվյալ ժամանակաշրջանում։ Ատենագրության պաշտոնական լեզուն, ձևակերպումներն ու ժողովական բառապաշարը կարևոր նյութ են ժամանակաշրջանի հայերենի, վարչական գրագրության և փաստաթղթային մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունն ունի պատմական նշանակություն՝ որպես հայ ազգային հաստատությունների գործունեությունն ու 19-րդ դարի համայնքային հասարակական-քաղաքական կյանքը փաստագրող սկզբնաղբյուր։
Updated: 2026-10-31
Literature
Թուճտան գըզլար, հատոր Ե
Հրատարակությունը բազմահատոր գրական երկի հինգերորդ մասն է։ Վերնագրի տառադարձված ձևը, հավանաբար, փոխանցում է օտարալեզու անվանում, սակայն միայն մատենագիտական տվյալների հիման վրա դրա ճշգրիտ իմաստը, սկզբնաղբյուրը և հեղինակը հաստատել հնարավոր չէ։ Հատորի պատկանելությունը բազմամաս հրատարակությանն այն կապում է ավելի ընդարձակ պատմողական շարքի հետ, որի առանձին մասերը կարող են շարունակել նախորդ հատվածներում ներկայացված իրադարձությունները, կերպարների պատմությունները և թեմատիկ զարգացումները։ 19-րդ դարի հայերեն տպագիր միջավայրում օտար գրականության թարգմանություններն ու հարմարեցումները կարևոր դեր են ունեցել ընթերցողական հետաքրքրությունների ընդլայնման և գեղարվեստական արձակի տարածման գործում։ Նման գրքերը հայալեզու ընթերցողներին հնարավորություն էին տալիս ծանոթանալու տարբեր գրական ավանդույթների, պատմողական ձևերի և հասարակական թեմաների։ Բազմահատոր հրատարակությունների տարածումը նաև վկայում է երկարաշունչ պատմությունների նկատմամբ հետաքրքրության և ընթերցանության շարունակական մշակույթի ձևավորման մասին։ Այս հատորը կարող է դիտարկվել որպես ժամանակաշրջանի հայերեն գրահրատարակչական գործունեության և թարգմանական գրականության շրջանառության նյութ։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում արևմտահայ տպագրության, 19-րդ դարի ընթերցողական մշակույթի, ինչպես նաև բազմահատոր գեղարվեստական հրատարակությունների մատենագիտական ուսումնասիրության համար։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել գրականագետներին, գրքի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և հայերեն հին տպագիր ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։
Updated: 2026-10-29
Medicine
Որոճող կենդանիների խշխշան պալարի առանձնահատուկ կանխարգելման միջոցների մշակումը ՀՀ պայմաններում
Աշխատությունը նվիրված է որոճող կենդանիների խշխշան պալարի կանխարգելման առանձնահատուկ միջոցների մշակմանը և դրանց կիրառման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են հիվանդության տարածմանն ու առաջացմանը նպաստող գործոնները, դրա համաճարակաբանական առանձնահատկությունները և կենդանիների առողջության ու անասնապահական տնտեսությունների արդյունավետության վրա ունեցած ազդեցությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կանխարգելիչ միջոցառումների գիտական հիմնավորմանը, դրանց արդյունավետության գնահատմանը և Հայաստանի բնակլիմայական ու անասնապահական պայմաններին համապատասխան մոտեցումների մշակմանը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել կենդանիների հիվանդության նկատմամբ դիմադրողականության բարձրացման, վարակի տարածման սահմանափակման, անասնաբուժական հսկողության կատարելագործման և կանխարգելիչ միջոցառումների կազմակերպման տարբեր ուղղություններ։ Կարևորվում է նաև տնտեսություններում կիրառվող սանիտարահիգիենիկ և անասնաբուժական միջոցառումների համալիրը, որի նպատակն է նվազեցնել հիվանդության առաջացման և տարածման հավանականությունը։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նպաստել հանրապետության պայմաններում որոճող կենդանիների հիվանդությունների կանխարգելման առավել արդյունավետ համակարգերի ձևավորմանը, կենդանիների առողջության պահպանմանը և անասնապահության տնտեսական կորուստների նվազեցմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել անասնաբույժներին, անասնաբուժական ոլորտի հետազոտողներին, անասնապահական տնտեսությունների մասնագետներին, գյուղատնտեսական բուհերի դասախոսներին և ուսանողներին, ինչպես նաև կենդանիների վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման հարցերով զբաղվող մասնագետներին։
Updated: 2026-09-09