Սողոմոն Եղիազարյանի տնտեսագիտական հայացքները

Biology

Բնապահպանական և ջրաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Աղստև գետի և նրա ջրահավաք ավազանի էկոլոգիական վիճակի համալիր ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գետային համակարգի բնական պայմանները, ջրային ռեսուրսների ձևավորման առանձնահատկությունները, ջրի որակը և ավազանի էկոհամակարգերի վրա ազդող հիմնական բնական ու մարդածին գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրի ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշներին, հնարավոր աղտոտման աղբյուրներին, ջրային կենսաբազմազանությանը և գետի տարբեր հատվածներում էկոլոգիական պայմանների փոփոխություններին։ Վերլուծվում են բնակավայրերի, գյուղատնտեսական գործունեության, արդյունաբերական ազդեցությունների և հողօգտագործման առանձնահատկությունների հնարավոր հետևանքները գետային էկոհամակարգի վիճակի վրա։ Քննարկվում են նաև ջրահավաք տարածքի լանդշաֆտային առանձնահատկությունները, մակերևութային հոսքի ձևավորումը, ջրային ռեսուրսների պահպանության և էկոլոգիական մշտադիտարկման խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու գետի և նրա ավազանի էկոլոգիական վիճակի, բնական համակարգերի փոխկապակցվածության և շրջակա միջավայրի պահպանության համար կարևոր գործոնների մասին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել էկոլոգիայի, ջրաբանության, ջրային ռեսուրսների կառավարման և բնապահպանության ոլորտների մասնագետների համար։

Medicine

Այս գիրքը նվիրված է կոքսարթրոզով հիվանդների մոտ ազդրի միջտամբիոնային ուղղիչ ոսկրահատումների ժամանակ ածխածնային ֆիքսատորների կիրառման ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով օրթոպեդիկ վիրաբուժության արդիական խնդիրներից մեկը։ Աշխատանքում վերլուծվում են ազդրոսկրի վիրաբուժական ուղղման մեթոդները, ոսկրային կառուցվածքների կայունացման ժամանակակից միջոցները, ածխածնային նյութերից պատրաստված ֆիքսատորների կենսաբանական և մեխանիկական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց կիրառման արդյունավետությունը բուժման գործընթացում։ Գրքում քննարկվում են վիրահատական տեխնիկայի կատարելագործման, հետվիրահատական վերականգնման, բարդությունների նվազեցման և հիվանդների ֆունկցիոնալ վիճակի բարելավման հնարավորությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել օրթոպեդ-վնասվածքաբանների, վիրաբույժների, բժշկական հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և հոդային հիվանդությունների բուժման ժամանակակից մեթոդներով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է սփյուռքահայ գրական և մշակութային կյանքի նշանավոր ներկայացուցիչներից մեկի ստեղծագործական, խմբագրական ու հասարակական գործունեության ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով նրա նախաձեռնած և խմբագրած գրական-մշակութային պարբերականի դերին։ Հետազոտության առանցքում գրողի աշխարհայացքի, գեղագիտական սկզբունքների և գրական գործունեության փոխկապակցվածությունն է այն խմբագրական ծրագրի հետ, որի միջոցով ձևավորվել է սփյուռքահայ մտավոր և մշակութային հաղորդակցության կարևոր հարթակ։ Քննվում են հեղինակի բանաստեղծական և քննադատական ժառանգության հիմնական առանձնահատկությունները, նրա վերաբերմունքը հայ գրական ավանդույթին, ազգային մշակույթին, լեզվին և սփյուռքի պայմաններում հայկական ինքնության պահպանման խնդիրներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պարբերականի ստեղծման պատմամշակութային միջավայրին, նրա գաղափարական ու գեղարվեստական ուղղվածությանը, հրապարակումների թեմատիկ շրջանակին և հեղինակային կազմին։ Հանդեսը դիտարկվում է որպես գրական ստեղծագործությունների հրապարակման վայր և միաժամանակ որպես գրաքննադատական, մշակութաբանական ու հասարակական մտքի արտահայտման միջավայր, որտեղ քննարկվել են հայ գրականության զարգացման, ազգային մշակույթի շարունակականության և սփյուռքահայության մտավոր կյանքի հարցերը։ Ուսումնասիրվում է խմբագրի դերը պարբերականի բովանդակային քաղաքականության ձևավորման, հեղինակների ընտրության և տարբեր սերունդների գրողների միջև ստեղծագործական կապերի հաստատման գործում։ Կարևորվում են նաև Հայաստանի և սփյուռքի գրական շրջանակների միջև մշակութային կապերը, որոնց արտահայտման ու ամրապնդման գործում պարբերական մամուլը կարող էր ունենալ նշանակալի դեր։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել առանձին համարներում հրապարակված գեղարվեստական ստեղծագործությունները, գրախոսությունները, հոդվածները, թարգմանությունները և մշակութային նյութերը՝ դրանց միջոցով բացահայտելով տվյալ ժամանակաշրջանի գրական հետաքրքրությունների ու բանավեճերի շրջանակը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում արևմտահայերենի պահպանման և զարգացման, գրական լեզվի մշակման ու հայ գրական ժառանգության փոխանցման խնդիրներին։ Հանդեսի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև սփյուռքահայ մամուլի պատմության տեսանկյունից, քանի որ պարբերական հրատարակությունները համայնքային կյանքում հանդես էին գալիս որպես մշակութային հիշողության պահպանման և մտավոր հաղորդակցության միջոցներ։ Աշխատությունը նպաստում է ինչպես Վահե-Վահյանի գրական և խմբագրական ժառանգության, այնպես էլ XX դարի սփյուռքահայ գրական գործընթացների առավել ամբողջական ընկալմանը՝ բացահայտելով անհատ ստեղծագործողի, պարբերական մամուլի և հայկական մշակութային միջավայրի միջև ձևավորված բազմակողմանի կապերը։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է Արարատյան դաշտի ստորերկրյա ջրային համակարգերի հիդրոդինամիկական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և ջրային ռեսուրսների արդյունավետ ու կայուն օգտագործման կառավարչական խնդիրների վերլուծությանը։ Հետազոտության առանցքում ստորերկրյա ջրերի ձևավորման, սնուցման, շարժման և բեռնաթափման գործընթացներն են, ջրատար հորիզոնների փոխազդեցությունը, ինչպես նաև բնական ու մարդածին գործոնների ազդեցությունը ջրային համակարգի վիճակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ստորերկրյա ջրերի մակարդակների և ճնշումների տարածաժամանակային փոփոխություններին, ջրառի ինտենսիվության ազդեցությանը, հորատանցքերի շահագործման պայմաններին և ջրային հաշվեկշռի հիմնական բաղադրիչներին։ Քննվում են տեղանքի երկրաբանական և հիդրոերկրաբանական կառուցվածքը, ջրատար ապարների ֆիլտրացիոն հատկությունները և այն պայմանները, որոնք որոշում են ստորերկրյա հոսքերի ուղղությունն ու արագությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ջրառի և բնական վերականգնման հարաբերակցության գնահատումը, քանի որ ռեսուրսների չափազանց ինտենսիվ օգտագործումը կարող է հանգեցնել ստորերկրյա ջրերի մակարդակների ու ճնշումների փոփոխությունների և ազդել ջրային համակարգի երկարաժամկետ կայունության վրա։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է ստորերկրյա ջրերի օգտագործումը խմելու և կենցաղային ջրամատակարարման, ոռոգման, արդյունաբերության, ձկնաբուծության և տնտեսական այլ նպատակներով՝ գնահատելով տարբեր ոլորտների ջրապահանջարկի ազդեցությունը ընդհանուր ռեսուրսային համակարգի վրա։ Հիդրոդինամիկական վերլուծության համար կարևոր են դիտարկման հորատանցքերից ստացված տվյալները, ջրաչափական դիտարկումները, հիդրոերկրաբանական քարտեզագրումը և մաթեմատիկական մոդելավորումը, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել ջրային համակարգի արձագանքը շահագործման տարբեր պայմաններին։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կառավարման սցենարների մշակմանը և ջրօգտագործման սահմանափակումների ու առաջնահերթությունների հիմնավորմանը՝ հաշվի առնելով տնտեսական պահանջները և բնապահպանական սահմանափակումները։ Կարևորվում է նաև մշտադիտարկման համակարգի դերը՝ ջրային ռեսուրսների քանակական վիճակի փոփոխությունները ժամանակին բացահայտելու և կառավարչական որոշումները փաստական տվյալների վրա հիմնավորելու համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հիդրոերկրաբանության, ստորերկրյա ջրերի հիդրոդինամիկայի, ջրային ռեսուրսների մոդելավորման և բնապահպանական կառավարման մոտեցումները՝ նպաստելով Արարատյան դաշտի ստորերկրյա ջրային պաշարների հավասարակշռված, երկարաժամկետ և գիտականորեն հիմնավորված օգտագործման սկզբունքների մշակմանը։

Law

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքացիական դատավարությունում ներկայացուցչության ինստիտուտի իրավական հիմքերի, սկզբունքների և գործնական կիրառության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են դատավարական ներկայացուցչության տեսակները, ներկայացուցչի իրավական կարգավիճակը, իրավունքներն ու պարտականությունները, ինչպես նաև լիազորությունների ծագման, ձևակերպման և իրականացման կարգը։ Քննարկվում են դատավարության մասնակիցների շահերի պաշտպանության իրավական մեխանիզմները, ներկայացուցչության նշանակությունը արդար դատաքննության ապահովման գործում և դրա ազդեցությունը դատավարական գործընթացի արդյունավետության վրա։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև լիազորագրի ձևակերպման պահանջներին, օրենսդրական կարգավորումներին, դատական պրակտիկայում առաջացող խնդիրներին և դրանց լուծման հնարավոր մոտեցումներին։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, փաստաբանների, դատավորների, իրավագիտության ոլորտի ուսանողների և քաղաքացիական դատավարական իրավունքի հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

History

Աշխատությունը նվիրված է 20-րդ դարում Իրաքում ձևավորված և զարգացած հայկական համայնքի պատմության, հասարակական կյանքի, մշակութային ինքնության և ազգային կազմակերպությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում իրաքահայության ձևավորման ու հետագա զարգացման գործընթացներն են, համայնքի ժողովրդագրական փոփոխությունները, բնակության հիմնական կենտրոնները, հասարակական կառուցվածքը, տնտեսական գործունեությունը, կրթական ու մշակութային կյանքը և հայկական ինքնության պահպանման մեխանիզմները։ Իրաքի հայ համայնքի պատմությունը հատկապես սերտորեն կապված է 20-րդ դարի սկզբի Մերձավոր Արևելքի քաղաքական և ժողովրդագրական խոշոր փոփոխությունների հետ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի և Հայոց ցեղասպանության հետևանքով Օսմանյան կայսրությունից տեղահանված բազմաթիվ հայեր ապաստան գտան Իրաքի տարածքում՝ ձևավորելով նոր համայնքային կենտրոններ։ Հետագա տասնամյակներում այդ բնակչությունը աստիճանաբար կազմակերպվեց եկեղեցական, կրթական, բարեգործական և հասարակական կառույցների շուրջ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է համայնքի տարածական և ժողովրդագրական զարգացման ուսումնասիրությունը։ Կարող են դիտարկվել Բաղդադի, Բասրայի, Մոսուլի, Քիրքուքի և Իրաքի այլ բնակավայրերի հայկական համայնքները, դրանց թվաքանակի փոփոխությունները և փոխհարաբերությունները։ Հայ բնակչության տեղաշարժերը պայմանավորված էին ինչպես տնտեսական հնարավորություններով, այնպես էլ տարածաշրջանի քաղաքական անկայունությամբ, պատերազմներով և պետական քաղաքականության փոփոխություններով։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել համայնքի ներքին կազմակերպվածությանը։ Հայկական եկեղեցիները, ազգային և բարեգործական կազմակերպությունները, դպրոցները, մշակութային միությունները և մամուլը կարևոր դեր են ունեցել համայնքային կյանքի կազմակերպման և ազգային ինքնության պահպանման գործում։ Եկեղեցին ոչ միայն կրոնական, այլև սոցիալական և մշակութային կենտրոնի դեր է կատարել՝ միավորելով համայնքի անդամներին և պահպանելով հայոց լեզվի, ավանդույթների ու ազգային հիշողության փոխանցումը սերունդներին։ Կրթության հարցը ևս առանցքային նշանակություն ունի։ Հայկական դպրոցները նպաստել են մայրենի լեզվի պահպանմանը, հայկական պատմության և մշակույթի փոխանցմանը և համայնքի երիտասարդ սերնդի ազգային ինքնագիտակցության ձևավորմանը։ Դպրոցական կրթությանը զուգահեռ կարևոր դեր կարող էին ունենալ կիրակնօրյա դպրոցները, մշակութային խմբակները, գրադարանները և երիտասարդական կազմակերպությունները։ Այս հաստատությունների գործունեությունը հատկապես կարևոր էր այն պայմաններում, երբ հայ համայնքը գտնվում էր այլալեզու և բազմամշակութային հասարակական միջավայրում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև իրաքահայերի տնտեսական գործունեությանը։ Հայերը մասնակցել են առևտրի, արհեստների, ծառայությունների, արդյունաբերության և այլ տնտեսական ոլորտների զարգացմանը։ Համայնքի որոշ ներկայացուցիչներ կարողացել են ստեղծել սեփական ձեռնարկություններ և զբաղեցնել նշանակալի դիրքեր քաղաքային տնտեսական կյանքում։ Այս տնտեսական գործունեությունը միաժամանակ նպաստել է համայնքի նյութական կայունությանը և հասարակական դիրքի ամրապնդմանը։ Կարևոր ուսումնասիրության առարկա է նաև մշակութային կյանքը։ Հայկական թատրոնը, երաժշտությունը, գրականությունը, տոնական ավանդույթները, ազգային պարերը և մամուլը հնարավորություն են տվել պահպանել և վերարտադրել հայկական մշակութային ինքնությունը։ Համայնքային միջոցառումները ոչ միայն մշակութային ժամանցի ձև էին, այլև ազգային համախմբման միջոց։ Մամուլի և գրականության միջոցով իրաքահայերը կարողացել են կապ պահպանել ինչպես Հայաստանի, այնպես էլ սփյուռքահայ մյուս համայնքների հետ։ Հետազոտության մեջ կարող է առանձնացվել նաև իրաքահայ համայնքի հարաբերությունը Իրաքի հասարակության և պետական կառույցների հետ։ Իրաքի բազմազգ և բազմակրոն միջավայրը ստեղծել է տարբեր համայնքների համակեցության առանձնահատուկ պայմաններ։ Հայերի հասարակական ինտեգրումը, քաղաքացիական մասնակցությունը և ազգային ինքնության պահպանումը կարող են դիտարկվել որպես փոխկապակցված գործընթացներ։ Այս համատեքստում կարևոր է ուսումնասիրել պետական քաղաքականության ազդեցությունը հայկական համայնքի կազմակերպական և մշակութային կյանքի վրա։ 20-րդ դարի երկրորդ կեսի քաղաքական զարգացումները, ներքին հակամարտությունները և տարածաշրջանային պատերազմները աստիճանաբար ազդեցին նաև իրաքահայության կենսապայմանների վրա։ Անվտանգության խնդիրները, տնտեսական դժվարությունները և քաղաքական անկայունությունը հանգեցրին արտագաղթի աճին։ Համայնքի անդամների մի մասը տեղափոխվեց այլ երկրներ, այդ թվում՝ Հայաստան և արևմտյան սփյուռքի տարբեր կենտրոններ։ Այս գործընթացը փոխեց համայնքի ժողովրդագրական պատկերը և նվազեցրեց նրա նախկին թվաքանակը։ Հետազոտության արժեքավոր կողմերից կարող է լինել նաև սերունդների միջև ազգային ինքնության փոխանցման խնդրի ուսումնասիրությունը։ Լեզուն, ընտանիքը, եկեղեցին, դպրոցը, մշակութային կազմակերպությունները և համայնքային հիշողությունը միասին ձևավորել են ինքնության պահպանման մեխանիզմներ։ Միաժամանակ նոր սերունդների սոցիալականացման և իրաքյան հասարակության մեջ ինտեգրման գործընթացները կարող էին առաջ բերել ազգային ինքնության դրսևորման նոր ձևեր։ Աշխատությունը կարող է օգտագործել պատմական փաստաթղթեր, համայնքային կազմակերպությունների նյութեր, մամուլ, հուշագրություններ, վիճակագրական տվյալներ և բանավոր պատմության աղբյուրներ՝ իրաքահայության պատմական զարգացումն ավելի ամբողջական ներկայացնելու համար։ Այդ աղբյուրների համադրումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն խոշոր քաղաքական իրադարձությունները, այլև համայնքի առօրյա կյանքը, ընտանեկան հարաբերությունները, կրթությունը, աշխատանքը և մշակութային գործունեությունը։ Աշխատության գիտական և պատմամշակութային նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն ներկայացնում է իրաքահայությանը որպես Մերձավոր Արևելքի հայկական սփյուռքի կարևոր բաղադրիչ՝ ցույց տալով համայնքի ձևավորման, կազմակերպման, զարգացման և աստիճանական նվազման հիմնական փուլերը։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, սփյուռքագետներին, ազգագրագետներին, սոցիոլոգներին, ինչպես նաև Մերձավոր Արևելքի և հայկական սփյուռքի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել 20-րդ դարում Իրաքի հայկական համայնքի պատմական ուղու մասին՝ ընդգրկելով նրա ձևավորման նախադրյալները, ժողովրդագրական և տարածքային զարգացումները, տնտեսական ու հասարակական գործունեությունը, կրթական և մշակութային կյանքը, ազգային ինքնության պահպանման խնդիրները և տարածաշրջանի քաղաքական փոփոխությունների ազդեցությունը համայնքի հետագա ճակատագրի վրա։