Соотношение длительности и интенсивности и ударных безударных гласных современного армянского языка /в зависимости от длины слова

Biology

Աշխատությունը նվիրված է ադրենալինի ազդեցությամբ հյուսվածքների բջիջներում առաջացող օքսիդատիվ վնասման մեխանիզմների և այդ վնասումը սահմանափակող պաշտպանիչ գործոնների փորձարարական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է ադրենալինի բարձր կամ երկարատև ազդեցության պայմաններում բջջային նյութափոխանակության փոփոխությունների և ռեակտիվ թթվածնային ձևերի առաջացման հնարավոր կապի բացահայտումը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են օքսիդատիվ սթրեսի զարգացման հիմնական մեխանիզմները, բջջային թաղանթների և կենսամոլեկուլների օքսիդատիվ փոփոխությունները, ինչպես նաև բջիջների կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ վիճակի վրա դրանց հնարավոր ազդեցությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լիպիդների, սպիտակուցների և այլ կենսաբանական միացությունների օքսիդացման գործընթացներին, որոնք կարող են հանգեցնել բջջային նյութափոխանակության խանգարումների և հյուսվածքային վնասման։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև օրգանիզմի հակաօքսիդանտային պաշտպանության ուսումնասիրությունը՝ ներառյալ այն գործոնները և մեխանիզմները, որոնք կարող են նվազեցնել ազատ ռադիկալների և օքսիդացնող միացությունների վնասակար ազդեցությունը։ Փորձարարական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս համեմատել տարբեր պայմաններում առաջացող փոփոխությունները և գնահատել պաշտպանիչ համակարգերի դերը բջիջների կայունության պահպանման գործում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է սթրեսային վիճակների, հորմոնալ ազդեցությունների և բջջային օքսիդատիվ գործընթացների փոխկապակցվածությունը հասկանալու տեսանկյունից։ Ներկայացված նյութը կարող է նպաստել օքսիդատիվ վնասման ախտաֆիզիոլոգիական մեխանիզմների ավելի խոր ըմբռնմանը և պաշտպանիչ միջոցների կենսաբանական նշանակության գնահատմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել կենսաքիմիայի, ֆիզիոլոգիայի, ախտաֆիզիոլոգիայի, բջջային կենսաբանության և փորձարարական բժշկության ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին։ Այն կարող է նաև հիմք հանդիսանալ հետագա հետազոտությունների համար, որոնք ուղղված են օքսիդատիվ սթրեսի կանխարգելման և բջջային հակաօքսիդանտային պաշտպանության մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։

Informatics

Операционные системы աշխատությունը համակարգչային գիտության հիմնարար ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է օպերացիոն համակարգերի կառուցվածքն ու աշխատանքի սկզբունքները՝ բացատրելով, թե ինչպես են դրանք կառավարում համակարգչի ռեսուրսները և ապահովում ծրագրերի արդյունավետ կատարումը, այն անդրադառնում է գործընթացների կառավարմանը, բազմաթելայնությանը, հիշողության բաշխման մեխանիզմներին, ֆայլային համակարգերին և մուտք/ելք գործողությունների կազմակերպմանը, գիրքը նաև քննարկում է ժամանակակից օպերացիոն համակարգերի ճարտարապետությունները, պլանավորման ալգորիթմները, սինխրոնիզացիայի խնդիրները և անվտանգության հիմնական մեխանիզմները, միաժամանակ ներառելով գործնական օրինակներ և համակարգային մոդելներ, որոնք օգնում են հասկանալ Linux, Windows և այլ համակարգերի ներքին աշխատանքը, դարձնելով այն կարևոր հիմք ծրագրավորողների և համակարգային ինժեներների համար։

Law

Իրավագիտական և եվրոպական ինտեգրման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Եվրոպական միության շրջանակներում անձանց ազատ տեղաշարժի իրավական հիմքերի, սկզբունքների և իրականացման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում անդամ պետությունների տարածքում տեղաշարժվելու, բնակվելու, աշխատելու և համապատասխան իրավական հնարավորություններից օգտվելու հետ կապված հիմնական կարգավորումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազատ տեղաշարժի իրավունքի սուբյեկտներին, դրա իրականացման պայմաններին, հավասար վերաբերմունքի սկզբունքին և խտրականության բացառման իրավական երաշխիքներին։ Վերլուծվում են աշխատողների, ընտանիքի անդամների և անձանց այլ խմբերի իրավական կարգավիճակի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև անդամ պետությունների ազգային օրենսդրության և միութենական իրավունքի փոխհարաբերությունները։ Քննարկվում են նաև ազատ տեղաշարժի իրավունքի հնարավոր սահմանափակումները, դրանց կիրառման իրավաչափության պայմանները և անձի իրավունքների պաշտպանության իրավական միջոցները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու ազատ տեղաշարժի նշանակությունը եվրոպական ինտեգրման, միասնական տարածքի և ընդհանուր իրավական համակարգի ձևավորման գործընթացներում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել եվրոպական իրավունքի, միջազգային իրավունքի, մարդու իրավունքների և եվրոպական ինտեգրման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

History

Աշխատությունը նվիրված է Խորհրդային Հայաստանի տեղին և դերակատարությանը ԽՍՀՄ ռազմաարդյունաբերական համալիրում 1922–1991 թվականներին՝ ուսումնասիրելով հանրապետության արդյունաբերական, գիտատեխնիկական և տնտեսական ներուժի ներգրավումը համամիութենական պաշտպանական արտադրության համակարգում։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում խորհրդային ժամանակաշրջանում Հայաստանում արդյունաբերական ենթակառուցվածքների ձևավորման ու զարգացման գործընթացները, արտադրական ձեռնարկությունների մասնագիտացումը, գիտահետազոտական և նախագծային կազմակերպությունների գործունեությունը, ինչպես նաև հանրապետության կապերը ԽՍՀՄ այլ տնտեսական կենտրոնների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մեքենաշինության, էլեկտրոնիկայի, սարքաշինության, ճշգրիտ տեխնոլոգիաների և ռազմավարական նշանակություն ունեցող արտադրությունների զարգացմանը՝ դրանք դիտարկելով խորհրդային կենտրոնացված տնտեսության և արտադրական կոոպերացիայի համատեքստում։ Ուսումնասիրվում են ռազմաարդյունաբերական համալիրի ձևավորման փուլերը, պետական տնտեսական քաղաքականության ազդեցությունը արտադրական հզորությունների տեղաբաշխման վրա և Հայաստանի գիտական ու մասնագիտական ներուժի օգտագործումը տեխնոլոգիական խնդիրների լուծման համար։ Կարևոր տեղ է հատկացվում գիտության, բարձրագույն կրթության և արդյունաբերության փոխկապակցվածությանը, մասնագիտական կադրերի պատրաստմանը և գիտահետազոտական հաստատությունների մասնակցությանը տեխնիկական նորարարությունների զարգացման գործընթացում։ Քննության են առնվում նաև ռազմաարդյունաբերական ոլորտի ազդեցությունները հանրապետության քաղաքաշինական, ժողովրդագրական և սոցիալ-տնտեսական զարգացման վրա, քանի որ խոշոր արտադրական կենտրոնների ստեղծումը նպաստում էր աշխատուժի կենտրոնացմանը և նոր մասնագիտական խմբերի ձևավորմանը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու Հայաստանի արդյունաբերական համակարգի կախվածությունը համամիութենական մատակարարման ու արտադրական կապերից և հասկանալու, թե ինչպես էր հանրապետության տնտեսությունը ներառված ԽՍՀՄ միասնական արդյունաբերական կառուցվածքում։ Առանձին ուշադրության կարող են արժանանալ խորհրդային համակարգի վերջին տասնամյակների տեխնոլոգիական զարգացումները, տնտեսական դժվարությունները և այն փոփոխությունները, որոնք առաջացան ԽՍՀՄ կազմալուծման նախաշեմին ու դրանից հետո։ Աշխատությունն ունի կարևոր պատմագիտական նշանակություն՝ հնարավորություն տալով առավել ամբողջական պատկերացում կազմել խորհրդային ժամանակաշրջանի Հայաստանի արդյունաբերական արդիականացման, գիտատեխնիկական զարգացման և ռազմաարդյունաբերական համակարգում ունեցած գործառույթների մասին։

Political Science

Աշխատությունը նվիրված է 1920–1924 թվականներին Թուրքիայի և Ադրբեջանի միջև ձևավորված քաղաքական, դիվանագիտական, ռազմական և տնտեսական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ Առաջին աշխարհամարտից հետո Հարավային Կովկասում և Մերձավոր Արևելքում տեղի ունեցած արմատական աշխարհաքաղաքական փոփոխությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում այն գործընթացներն են, որոնց ընթացքում երկու երկրների միջև հարաբերությունները ձևավորվեցին նոր քաղաքական պայմաններում՝ Օսմանյան կայսրության փլուզումից, Ադրբեջանի խորհրդայնացումից և Թուրքիայի ազգային-ազատագրական շարժման հաղթանակից հետո։ Աշխատությունը կարևորում է այն հանգամանքը, որ նշված ժամանակաշրջանը երկու պետությունների հարաբերությունների համար անցումային փուլ էր․ նախկին կայսերական և հանրապետական քաղաքական համակարգերի փոփոխությունը, բոլշևիկյան Ռուսաստանի ազդեցության ընդլայնումը և տարածաշրջանային ուժերի վերադասավորումը էապես փոխեցին նրանց արտաքին քաղաքական հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության սկզբնական փուլում դիտարկվում են 1920 թվականի իրադարձությունները, հատկապես Ադրբեջանի խորհրդայնացումը և դրա հետևանքները տարածաշրջանային քաղաքականության համար։ Ադրբեջանի նոր քաղաքական կարգավիճակը այն ներքաշեց խորհրդային ազդեցության համակարգ, մինչդեռ Թուրքիայի ազգային շարժումը պայքարում էր Անկարայի շուրջ ձևավորված նոր իշխանության ամրապնդման և արտաքին ուժերի դեմ պայքարի համար։ Այս պայմաններում երկու կողմերի հարաբերությունները զարգանում էին ոչ միայն երկկողմ շահերի, այլև Խորհրդային Ռուսաստանի հետ նրանց հարաբերությունների ազդեցության ներքո։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Թուրքիայի ազգային-ազատագրական շարժման և ադրբեջանական քաղաքական շրջանակների փոխհարաբերություններին։ Այդ շրջանում կարևոր դեր ունեին ինչպես գաղափարական և ազգային համերաշխության պատկերացումները, այնպես էլ ավելի լայն տարածաշրջանային ռազմավարական հաշվարկները։ Թուրքիայի ազգային շարժման ղեկավարության համար Կովկասը կարևոր նշանակություն ուներ անվտանգության և արտաքին կապերի տեսանկյունից, իսկ Ադրբեջանը գտնվում էր այնպիսի աշխարհաքաղաքական դիրքում, որը նրան դարձնում էր տարածաշրջանի կարևոր հանգույց։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել նաև 1921 թվականի Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրերի տարածաշրջանային հետևանքները։ Այդ պայմանագրերը նոր իրավաքաղաքական շրջանակ ձևավորեցին Թուրքիայի և Անդրկովկասի հանրապետությունների հարաբերությունների համար և միաժամանակ արտացոլեցին խորհրդային Ռուսաստանի ու Թուրքիայի փոխադարձ շահերի համադրումը։ Կարսի պայմանագրի կնքմանը մասնակցեցին նաև Ադրբեջանական, Հայկական և Վրացական ԽՍՀ-ները, ինչն ընդգծում է այն ժամանակաշրջանի միջազգային հարաբերությունների բարդ կառուցվածքը։ Այս գործընթացների ուսումնասիրությունը կարևոր է հասկանալու համար, թե ինչպես երկկողմ հարաբերությունները ներառվեցին ավելի լայն խորհրդա-թուրքական և անդրկովկասյան քաղաքական համակարգում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև Ղարաբաղի, Նախիջևանի և Զանգեզուրի հետ կապված քաղաքական հարցերի ուսումնասիրությունը։ 1920–1921 թվականներին Հարավային Կովկասում սահմանների, տարածքային պատկանելության և վարչական կարգավիճակների շուրջ ընթացող գործընթացները ուղղակիորեն կապված էին տարածաշրջանի նոր քաղաքական դասավորության հետ։ Այս համատեքստում Ադրբեջանի և Թուրքիայի դիրքորոշումների ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս հասկանալ տարածաշրջանային քաղաքականության մեջ ազգային, ռազմավարական և խորհրդային գործոնների փոխազդեցությունը։ Աշխատության մեջ կարող են քննության առնվել նաև տնտեսական և հաղորդակցային հարաբերությունները։ Կովկասի աշխարհագրական դիրքը, նավթային ռեսուրսները, առևտրային ճանապարհները և տրանսպորտային հաղորդակցությունները կարևոր նշանակություն ունեին ինչպես Ադրբեջանի, այնպես էլ Թուրքիայի համար։ Սակայն տնտեսական կապերի զարգացման հնարավորությունները սահմանափակվում էին պատերազմների հետևանքներով, տարածաշրջանի քաղաքական անկայունությամբ և խորհրդային վերահսկողության հաստատմամբ։ Առանձին ուշադրության է արժանի 1923–1924 թվականների փուլը, երբ Թուրքիայի Հանրապետության հռչակումից հետո Անկարայի արտաքին քաղաքականությունը սկսեց աստիճանաբար ստանալ նոր պետական ձևաչափ։ Միաժամանակ Ադրբեջանում խորհրդային իշխանության հաստատումը սահմանափակում էր նրա արտաքին քաղաքական ինքնուրույնությունը։ Այդ պատճառով հարաբերությունների բնույթը չէր կարող ամբողջությամբ կառուցվել երկու ինքնուրույն պետությունների դասական դիվանագիտական փոխհարաբերությունների տրամաբանությամբ։ Հետազոտությունը կարևորում է նաև Խորհրդային Ռուսաստանի դերը։ Այդ ժամանակաշրջանում Մոսկվան տարածաշրջանում առանցքային քաղաքական դերակատար էր, և թուրք-ադրբեջանական հարաբերությունների շատ հարցեր պետք է դիտարկել խորհրդային քաղաքականության հետ դրանց փոխկապակցվածության շրջանակում։ Թուրքիայի համար Խորհրդային Ռուսաստանը միաժամանակ կարևոր գործընկեր էր արևմտյան ուժերի դեմ պայքարում և ազդեցության առանձին կենտրոն, մինչդեռ Ադրբեջանը գտնվում էր խորհրդային պետական համակարգի կազմում։ Այս իրավիճակը ստեղծում էր ինչպես համագործակցության հնարավորություններ, այնպես էլ հարաբերությունների ինքնուրույնության սահմանափակումներ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ 1920–1924 թվականների թուրք-ադրբեջանական հարաբերությունները ձևավորվել են ազգային, գաղափարական, աշխարհաքաղաքական և ռազմավարական բազմաթիվ գործոնների փոխազդեցության պայմաններում։ Այդ հարաբերությունների զարգացման վրա ազդել են Թուրքիայի ազգային-ազատագրական շարժման նպատակները, Ադրբեջանի խորհրդայնացումը, Խորհրդային Ռուսաստանի տարածաշրջանային քաղաքականությունը, Կովկասի տարածքային խնդիրները և նոր միջազգային համակարգի ձևավորումը։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել Թուրքիայի և Ադրբեջանի նորագույն պատմությամբ, Հարավային Կովկասի պատմությամբ, խորհրդա-թուրքական հարաբերություններով և XX դարի սկզբի միջազգային հարաբերություններով հետաքրքրվող պատմաբանների, քաղաքագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Informatics

ArcGIS 10 ծրագրային փաթեթ. Ուսումնամեթոդական ուղեցույց աշխատությունը աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի (GIS) ուսումնական ձեռնարկ է, որը նախատեսված է ArcGIS 10 ծրագրային միջավայրի գործնական յուրացման համար, այն ներկայացնում է քարտեզագրական տվյալների ստեղծման, խմբագրման և վերլուծության հիմնական գործիքները, բացատրում է շերտերի (layers) հետ աշխատանքը, վեկտորային և ռաստերային տվյալների մշակումը, ինչպես նաև տարածական վերլուծության հիմնական մեթոդները՝ օբյեկտների տեղաբաշխում, հեռավորությունների հաշվարկ և քարտեզների կառուցում, գիրքը ներառում է քայլ առ քայլ ցուցումներ և գործնական օրինակներ, որոնք օգնում են ուսանողներին և մասնագետներին կիրառել GIS տեխնոլոգիաները իրական աշխարհագրական, քաղաքաշինական և բնապահպանական խնդիրների լուծման համար, միաժամանակ ընդգծելով տարածական տվյալների կարևորությունը ժամանակակից վերլուծական գործընթացներում, ինչը այն դարձնում է կարևոր ուսումնական աղբյուր աշխարհագրության և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտում։