Սոցիալ- տնտեսական վիճակագրություն

Economics

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության զարգացման արդի փուլում գույքային հարաբերությունների պետական կարգավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմքում գույքային հարաբերությունների դերի վերլուծությունն է տնտեսության արդյունավետ գործունեության, սեփականության տարբեր ձևերի զարգացման, տնտեսական ռեսուրսների օգտագործման և հասարակական շահերի պաշտպանության գործընթացներում։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են սեփականության և գույքային հարաբերությունների հիմնական տեսակները, դրանց տնտեսական նշանակությունը և պետության մասնակցության անհրաժեշտությունը դրանց ձևավորման ու կարգավորման գործում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով պետությունը կարող է ազդել գույքային հարաբերությունների զարգացման վրա՝ իրավական, վարչական, տնտեսական և ինստիտուցիոնալ գործիքների կիրառմամբ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է պետական և մասնավոր սեփականության փոխհարաբերությունների, պետական գույքի կառավարման արդյունավետության և դրա օգտագործման տնտեսական արդյունքների գնահատումը։ Քննարկվում են պետական գույքի հաշվառման, տնօրինման, օգտագործման, օտարման և կառավարման հետ կապված խնդիրները, ինչպես նաև դրանց թափանցիկության և արդյունավետության բարձրացման անհրաժեշտությունը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև սեփականության իրավունքի պաշտպանության, գույքային վեճերի կանխարգելման, ներդրումային միջավայրի և գործարար ակտիվության վրա գույքային հարաբերությունների կարգավորման ազդեցությանը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում այն հիմնախնդրին, թե ինչպես կարելի է հավասարակշռել մասնավոր սեփականության ազատության, տնտեսական նախաձեռնության և հանրային շահերի պաշտպանության պահանջները։ Տնտեսության զարգացման ժամանակակից պայմաններում գույքային հարաբերությունների կարգավորումը դիտարկվում է նաև շուկայական մրցակցության, տնտեսական անվտանգության, ներդրումների ներգրավման և ռեսուրսների արդյունավետ բաշխման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել գործող համակարգի կազմակերպական և տնտեսական թերությունները, գնահատել պետական կարգավորման արդյունավետությունը և ներկայացնել դրա բարելավման հնարավոր մոտեցումներ։ Առաջարկվող լուծումները կարող են ուղղված լինել պետական գույքի կառավարման կատարելագործմանը, սեփականության իրավունքի պաշտպանության մեխանիզմների ամրապնդմանը, գույքային գործընթացների թափանցիկության բարձրացմանը և պետական ու մասնավոր հատվածների փոխհարաբերությունների առավել արդյունավետ կազմակերպմանը։ Աշխատության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ տնտեսական քաղաքականության մշակման, պետական գույքի կառավարման և սեփականության հարաբերությունների կարգավորման ոլորտներում։ Նյութը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, պետական կառավարման մասնագետներին, իրավաբաններին, գույքի կառավարման ոլորտի մասնագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և տնտեսագիտական ու կառավարչական ուղղությունների ուսանողներին։

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է պատահական բնույթ ունեցող տեխնոլոգիական գործընթացների ուսումնասիրմանը և կառավարմանը՝ դիսպերսիան կիրառելով որպես գործընթացի փոփոխականությունն ու կայունությունը բնութագրող հիմնական վիճակագրական ցուցանիշներից մեկը։ Հետազոտության շրջանակում տեխնոլոգիական համակարգերը դիտարկվում են որպես բազմաթիվ պատահական գործոնների ազդեցության տակ գործող գործընթացներ, որոնց ելքային պարամետրերը կարող են տատանվել նույնիսկ նույն սկզբնական և արտադրական պայմանների դեպքում։ Քննության են առնվում այդ տատանումների առաջացման պատճառները, դրանց վիճակագրական բնութագրերը և արտադրանքի որակի, տեխնոլոգիական ռեժիմների կայունության ու արտադրական արդյունավետության վրա ունեցած ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դիսպերսիայի հաշվարկման և վերլուծության մեթոդներին, որոնց միջոցով հնարավոր է քանակապես գնահատել ուսումնասիրվող ցուցանիշների շեղումը միջին արժեքից և բացահայտել գործընթացի անկայունության աստիճանը։ Վերլուծվում են մուտքային պարամետրերի պատահական փոփոխությունների և ելքային արդյունքների միջև գոյություն ունեցող կապերը՝ նպատակ ունենալով որոշել այն գործոնները, որոնք առավել էական ազդեցություն ունեն ընդհանուր փոփոխականության վրա։ Հետազոտվում են տեխնոլոգիական գործընթացների վիճակագրական մոդելավորման, փորձարարական տվյալների մշակման և հավանականային բնութագրերի գնահատման մոտեցումները։ Կարևորվում է դիսպերսիայի օգտագործումը ոչ միայն որպես գործընթացի վիճակի գնահատման միջոց, այլև որպես կառավարման չափանիշ, որի նվազեցումը կարող է նպաստել արտադրական համակարգի կայունացմանը և արդյունքների կանխատեսելիության բարձրացմանը։ Քննության են առնվում կառավարման այնպիսի մեխանիզմներ, որոնց միջոցով հնարավոր է փոփոխել տեխնոլոգիական պարամետրերը՝ ելքային ցուցանիշների տատանումները թույլատրելի սահմաններում պահպանելու նպատակով։ Ուսումնասիրվում են նաև վերահսկման և հետադարձ կապի սկզբունքները, որոնք հնարավորություն են տալիս ընթացիկ տվյալների հիման վրա հայտնաբերել անցանկալի շեղումները և համապատասխան ուղղիչ գործողություններ իրականացնել։ Նման մոտեցումը կարող է կիրառվել արտադրության տարբեր ոլորտներում, որտեղ հումքի հատկությունների, սարքավորումների աշխատանքի, արտաքին միջավայրի կամ այլ գործոնների պատահական փոփոխությունները զգալիորեն ազդում են վերջնական արդյունքի վրա։ Աշխատանքը նպաստում է հավանականային և վիճակագրական մեթոդների կիրառմանը տեխնոլոգիական գործընթացների կառավարման մեջ՝ հնարավորություն տալով բարձրացնել դրանց կայունությունը, նվազեցնել արտադրանքի որակի տատանումները և կատարելագործել կառավարչական որոշումների ընդունման մեխանիզմները։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է անգլիացի նշանավոր դրամատուրգ և բանաստեղծ Ուիլյամ Շեքսպիրի ստեղծագործությունների հայերեն թարգմանությունների ուսումնասիրությանը՝ 20-րդ դարի երկրորդ կեսի հայ գրական և մշակութային կյանքի համատեքստում։ Քննարկվում են շեքսպիրյան գրական ժառանգության հայերեն թարգմանության պատմական նախադրյալները, թարգմանական ավանդույթների զարգացումը և դրանց նշանակությունը հայ գրականության ու թատերական արվեստի համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ողբերգությունների, կատակերգությունների, պատմական դրամաների և բանաստեղծական ստեղծագործությունների հայերեն փոխադրությունների լեզվաոճական, գեղարվեստական և իմաստաբանական առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են բնագրի և թարգմանության փոխհարաբերությունները, հեղինակային մտքի փոխանցման ճշգրտությունը, կերպարների խոսքի անհատականացումը և դրամատիկական երկխոսությունների կառուցվածքի պահպանման խնդիրները։ Դիտարկվում են բանաստեղծական չափի, ռիթմի, հանգավորման, պատկերավոր արտահայտությունների, փոխաբերությունների և բառախաղերի վերարտադրման դժվարությունները հայերենում։ Կարևորվում են թարգմանիչների անհատական ոճերը, լեզվական ընտրությունները, գեղարվեստական մեկնաբանությունները և տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված թարգմանական մոտեցումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատական վերլուծության ենթարկվել միևնույն ստեղծագործության տարբեր հայերեն թարգմանությունները՝ բացահայտելու դրանց ընդհանրությունները, տարբերությունները և գեղարվեստական արժեքները։ Անդրադարձ է կատարվում շեքսպիրյան ստեղծագործությունների թարգմանության վրա ժամանակաշրջանի գրական, լեզվական և մշակութային միջավայրի ազդեցությանը, ինչպես նաև հայերեն գրական լեզվի արտահայտչական հնարավորությունների կիրառմանը։ Առանձնացվում են ազգային մշակութային առանձնահատկությունների փոխանցման, պատմական իրողությունների մեկնաբանության և օտարալեզու գրական տեքստի հայ ընթերցողին հասանելի դարձնելու խնդիրները։ Կարևորվում է նաև հայ թատրոնի և թարգմանական գրականության փոխազդեցությունը, բեմական խոսքի առանձնահատկությունները և դրամատիկական տեքստերի թարգմանությունների կիրառությունը թատերական ներկայացումներում։ Աշխատությունը կարող է նպաստել հայ թարգմանական գրականության պատմության ուսումնասիրությանը, գեղարվեստական թարգմանության տեսության զարգացմանը և շեքսպիրյան ժառանգության հայկական ընկալման առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Հետազոտությունը նշանակություն ունի նաև անգլերեն և հայերեն գրական ավանդույթների փոխազդեցության, միջմշակութային հաղորդակցության և համեմատական գրականագիտության համար։ Այն օգտակար է գրականագետների, թարգմանաբանների, անգլերենի և հայերենի մասնագետների, թատերագետների, բանասերների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Psychology

Психология школьного конфликта: Социально-перцептивные и рефлексивные аспекты աշխատությունը կրթական հոգեբանության ոլորտի գիտական և մեթոդական ուսումնասիրություն է, որը կենտրոնանում է դպրոցական միջավայրում առաջացող կոնֆլիկտների հոգեբանական պատճառների և դինամիկայի վրա, այն վերլուծում է աշակերտների, ուսուցիչների և ծնողների միջև փոխազդեցությունների առանձնահատկությունները՝ ընդգծելով սոցիալ-ընկալողական (social-perceptual) և ռեֆլեքսիվ գործընթացների դերը կոնֆլիկտների ձևավորման և լուծման մեջ, գիրքը ներկայացնում է կոնֆլիկտային իրավիճակների հոգեբանական մեխանիզմները, սխալ ընկալումների և հաղորդակցության խանգարումների ազդեցությունը, ինչպես նաև ինքնավերլուծության և ինքնակարգավորման կարևորությունը, միաժամանակ առաջարկելով կանխարգելման և միջամտության մանկավարժական ռազմավարություններ, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր հոգեբանության, մանկավարժության և դպրոցական կառավարման ոլորտների մասնագետների համար։

Technology

Այս աշխատությունը նվիրված է կենտրոնացված ջերմամատակարարման համակարգերի արդյունավետության համալիր ուսումնասիրությանը՝ տարբեր կլիմայական պայմանների ազդեցության հաշվառմամբ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն օրինաչափությունները, որոնց միջոցով արտաքին միջավայրի պայմանները, ջերմային պահանջարկի փոփոխությունները և համակարգի տեխնիկական բնութագրերը փոխազդում են միմյանց հետ և պայմանավորում ջերմամատակարարման ընդհանուր արդյունավետությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կենտրոնացված ջերմամատակարարման համակարգը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված ենթահամակարգերի ամբողջություն, որտեղ ջերմության արտադրությունը, փոխադրումը, բաշխումը և սպառումը պետք է գործեն հնարավորինս համաձայնեցված և օպտիմալ ռեժիմով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում արտաքին օդի ջերմաստիճանին, ջեռուցման սեզոնի տևողությանը, խոնավությանը, քամու ազդեցությանը և այլ կլիմայական գործոններին, որոնք կարող են փոփոխել շենքերի ջերմային պահանջարկը և համակարգի աշխատանքային ռեժիմները։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են ջերմային կորուստների առաջացման պատճառները, ջերմային ցանցերի վիճակը, խողովակաշարերի ջերմամեկուսացման մակարդակը, ջերմակրի շարժի և ջերմաստիճանի կարգավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ջերմության արտադրության աղբյուրների արդյունավետությունը։ Կարևոր ուղղություն է տարբեր կլիմայական պայմաններում համակարգի էներգետիկ ցուցանիշների համեմատական գնահատումը, որը հնարավորություն է տալիս պարզել, թե ինչպիսի նախագծային և շահագործման մոտեցումներ են առավել նպատակահարմար տվյալ պայմաններում։ Հետազոտությունը կարող է ներառել ջերմային բեռների հաշվարկ, էներգիայի սպառման վերլուծություն և տարբեր աշխատանքային ռեժիմների մոդելավորում՝ համակարգի առավել արդյունավետ կառավարման պայմանները որոշելու նպատակով։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում էներգախնայողության միջոցառումներին, այդ թվում՝ ջերմային ցանցերի վերակառուցմանը, խողովակաշարերի մեկուսացման բարելավմանը, ավտոմատ կառավարման և կարգավորման համակարգերի ներդրմանը, ջերմության արտադրության արդյունավետության բարձրացմանը և սպառման ռեժիմների օպտիմալացմանը։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև տեխնիկական լուծումների տնտեսական գնահատումը՝ հաշվի առնելով ներդրումային ծախսերը, վառելիքի և էլեկտրաէներգիայի սպառումը, շահագործման ծախսերը և ակնկալվող էներգետիկ խնայողությունները։ Նման վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ընտրել ոչ միայն տեխնիկապես արդյունավետ, այլև տնտեսապես հիմնավորված լուծումներ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտագործվել կենտրոնացված ջերմամատակարարման համակարգերի նախագծման, վերակառուցման և շահագործման ընթացքում՝ տարբեր կլիմայական գոտիների առանձնահատկությունները հաշվի առնելու համար։ Դրանք կարող են նպաստել ջերմային էներգիայի կորուստների նվազեցմանը, համակարգերի հուսալիության բարձրացմանը, սպառողների ջերմային պահանջարկի առավել ճշգրիտ բավարարմանը և շրջակա միջավայրի վրա էներգետիկ գործունեության ազդեցության սահմանափակմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել էներգետիկայի և ջերմատեխնիկայի մասնագետներին, ջերմային ցանցերի նախագծողներին, ինժեներներին, էներգաարդյունավետության ոլորտի հետազոտողներին, քաղաքային ենթակառուցվածքների մասնագետներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Geography

Սա բնապահպանական գիտական և կիրառական հետազոտություն է, որը նվիրված է ջրային պաշարների պահպանության նպատակով արդյունաբերական ձեռնարկությունների կողմից առաջացող էկոլոգիական ռիսկերի գնահատման մեթոդաբանության մշակմանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են արդյունաբերական գործունեության հետևանքով ջրային համակարգերի աղտոտման հիմնական աղբյուրները, աղտոտիչների տարածման ուղիները և դրանց ազդեցությունը էկոհամակարգերի կայունության վրա։ Քննարկվում են ռիսկի գնահատման տեսական մոտեցումները, քանակական և որակական գնահատման մոդելները, ինչպես նաև ինդիկատորների համակարգի կիրառումը ջրային ռեսուրսների վիճակի մոնիթորինգի համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կանխարգելիչ միջոցառումների մշակմանը, բնապահպանական կառավարման արդյունավետ մեխանիզմներին և արդյունաբերական ձեռնարկությունների գործունեության կարգավորման էկոլոգիական չափանիշներին։ Ներառվում են նաև գործնական հաշվարկների և գնահատման օրինակներ, որոնք թույլ են տալիս կիրառել առաջարկվող մեթոդաբանությունը տարբեր արտադրական ոլորտներում։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի էկոլոգիայի, բնապահպանական կառավարման և կայուն զարգացման ոլորտներում՝ նպաստելով ջրային ռեսուրսների պահպանության և էկոլոգիական անվտանգության ապահովման արդյունավետ համակարգերի ձևավորմանը։