Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    History

    Գիտությունը Հայաստանում 1990-ական թվականներին

    Աշխատությունը նվիրված է անկախության առաջին տասնամյակում Հայաստանի գիտական համակարգի զարգացման պայմանների, կառուցվածքային փոփոխությունների, հիմնական դժվարությունների և նոր իրողություններին հարմարվելու գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում խորհրդային գիտակրթական համակարգից անկախ պետական համակարգի անցման պայմաններում գիտական հաստատությունների գործունեության վերափոխումն է՝ դիտարկելով ֆինանսավորման, կառավարման, գիտական կադրերի պահպանման, հետազոտական ենթակառուցվածքների և միջազգային համագործակցության խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սոցիալ-տնտեսական ճգնաժամային պայմանների ազդեցությանը գիտահետազոտական կազմակերպությունների և բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների գիտական գործունեության վրա։ Քննվում են պետական գիտական քաղաքականության ձևավորման նախադրյալները, գիտության կազմակերպման և ֆինանսավորման մեխանիզմների փոփոխությունները, ինչպես նաև գիտական ներուժի պահպանման ուղղությամբ իրականացված ինստիտուցիոնալ վերափոխումները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գիտական կադրերի շարժունակության և արտագաղթի խնդիրը, երիտասարդ մասնագետների գիտական գործունեության մեջ ներգրավման դժվարությունները, գիտական սերնդափոխության հարցերը և մասնագիտական ներուժի պահպանման անհրաժեշտությունը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև գիտական հաստատությունների նյութատեխնիկական հնարավորություններին, գիտական տեղեկատվության հասանելիությանը, հրատարակչական գործունեությանը և գիտնականների միջև մասնագիտական կապերի պահպանման ու ընդլայնման ուղիներին։ Միաժամանակ դիտարկվում է միջազգային գիտական համագործակցության աճող նշանակությունը՝ որպես մասնագիտական հաղորդակցության, համատեղ հետազոտությունների և գիտական համակարգի արտաքին կապերի զարգացման կարևոր գործոն։ Տարբեր գիտական ուղղությունների վիճակի համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե անցումային շրջանի պայմանները ինչպես են տարբեր կերպ անդրադարձել բնական, տեխնիկական, հասարակական և հումանիտար գիտությունների զարգացման վրա։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև խորհրդային ժամանակաշրջանից ժառանգված գիտական ավանդույթների և նոր կազմակերպական սկզբունքների փոխհարաբերության վերլուծությունը։ Գիտությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես առանձին հաստատությունների գործունեություն, այլև որպես երկրի մտավոր, կրթական և նորարարական ներուժի կարևոր բաղադրիչ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը պատմական և գիտագիտական տեսանկյուններից ներկայացնում է Հայաստանի գիտական կյանքի վերափոխումները՝ հնարավորություն տալով հասկանալու այն գործընթացները, որոնք ձևավորել են անկախության առաջին տասնամյակի գիտական միջավայրը և հետագա զարգացման ինստիտուցիոնալ հիմքերը։

    Updated: 2026-09-22
    Գիտությունը Հայաստանում 1990-ական թվականներին
    Online

    Other Subjects

    Акты, относящиеся до заключения мира с Персиею

    Հրատարակությունը պատմական սկզբնաղբյուրների ժողովածու է, որն ընդգրկում է Պարսկաստանի հետ խաղաղության հաստատման գործընթացին առնչվող պաշտոնական փաստաթղթեր և դիվանագիտական նյութեր։ Այն հնարավորություն է տալիս սկզբնաղբյուրների հիման վրա ուսումնասիրելու ռազմական հակամարտությունից խաղաղ բանակցությունների անցման ընթացքը, կողմերի միջև քաղաքական և տարածքային հարցերի քննարկումը, դիվանագիտական ներկայացուցիչների գործունեությունը և համաձայնությունների ձևավորման առանձնահատկությունները։ Նյութերում կարող են ընդգրկված լինել պետական գրագրություններ, պաշտոնական հաղորդագրություններ, բանակցությունների արձանագրություններ, պայմանագրային նախագծեր, զեկուցագրեր, հրահանգներ և այլ վավերագրեր, որոնք արտացոլում են խաղաղության պայմանների մշակման տարբեր փուլերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Ռուսաստանի և Պարսկաստանի միջև հարաբերությունների կարգավորմանը, սահմանների, տարածքային պատկանելության, առևտրի, բնակչության տեղաշարժի և դիվանագիտական հարաբերությունների հետ կապված հարցերին։ Փաստաթղթերը հնարավորություն են տալիս հետևելու, թե ինչպես են կողմերը ձևակերպել իրենց պահանջներն ու առաջարկները, ինչպիսի փոխզիջումներ են քննարկվել և ինչ քաղաքական ու ռազմական հանգամանքներ են ազդել վերջնական համաձայնությունների վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում Հարավային Կովկասի քաղաքական դրության արտացոլումը, քանի որ ռուս-պարսկական հարաբերությունների փոփոխությունները անմիջականորեն կապված էին տարածաշրջանի վարչաքաղաքական վերափոխումների և տեղական բնակչության հետագա վիճակի հետ։ Հայոց պատմության ուսումնասիրության համար նման նյութերը կարևոր են նաև այն պատճառով, որ դրանց միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել հայկական բնակչություն ունեցող տարածքների կարգավիճակի փոփոխությունները և տարածաշրջանում նոր քաղաքական հարաբերությունների ձևավորումը։ Պաշտոնական փաստաթղթերի բնույթը ժողովածուին հաղորդում է առանձնահատուկ աղբյուրագիտական արժեք, սակայն դրանց ուսումնասիրությունը պահանջում է տարբեր կողմերի նյութերի և այլ ժամանակակից սկզբնաղբյուրների համադրում, քանի որ յուրաքանչյուր փաստաթուղթ արտացոլում է այն կազմած պետական կամ դիվանագիտական կառույցի դիրքորոշումը։ Հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի Ռուսաստանի և Պարսկաստանի դիվանագիտական հարաբերությունների, Հարավային Կովկասի քաղաքական պատմության, միջազգային պայմանագրերի ձևավորման և 19-րդ դարի տարածաշրջանային գործընթացների ուսումնասիրության համար։

    Updated: 2026-09-29
    Акты, относящиеся до заключения мира с Персиею
    Online

    Agriculture

    Գյուղատնտեսական հողի շուկան. հիմնախնդիրները և զարգացման հեռանկարները (Հայաստանի օրինակով)

    Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի գյուղատնտեսական հողի շուկայի հիմնախնդիրների վերլուծությանը և դրա զարգացման հեռանկարների գնահատմանը։ Հեղինակը ներկայացնում է հողի շուկայի կազմակերպման ու կարգավորման օրենսդրական և ինստիտուցիոնալ հիմքերը, վերլուծում է գյուղատնտեսական հողի սեփականության, օգտագործման և առևտրի ընթացակարգերը, շուկայում առկա սահմանափակումները և դրանց ազդեցությունը գյուղատնտեսության արդյունավետության վրա։ Աշխատությունում ուշադրություն է դարձված հողի գնման, վաճառքի և վարձակալության պրակտիկ խնդիրներին, հողային հարաբերությունների կառավարումն ու տեղական ինքնակառավարման մարմինների դերը շուկայի զարգացման մեջ, ինչպես նաև մատնանշվում են հիմնական խոչընդոտները՝ ներառյալ իրավական բացերը, վարձակալության և սեփականության վեճերը, հողի նկատմամբ spekուլյատիվ պահանջարկը և ֆինանսավորման սահմանափակումները։ Գործածվում են վիճակագրական տվյալներ, փորձագիտական գնահատականներ և միջազգային փորձի վերլուծություն՝ առաջարկելով տնտեսական և կառավարչական մեխանիզմներ հողի շուկայի առողջացման և գյուղատնտեսության կայուն զարգացման ապահովման համար։ Գիրքը օգտակար է տնտեսագետների, գյուղատնտեսության ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, ուսանողների և հետազոտողների համար, ովքեր հետաքրքրված են գյուղատնտեսական ռեսուրսների կառավարմամբ, հողային քաղաքականությամբ և տնտեսական զարգացման ռազմավարություններով։

    Updated: 2026-08-25
    Գյուղատնտեսական հողի շուկան. հիմնախնդիրները և զարգացման հեռանկարները (Հայաստանի օրինակով)
    Online

    Literature

    Այրիս Մերդոքի էքզիստենցիալիզմը

    Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Այրիս Մերդոքի ստեղծագործություններում էքզիստենցիալիստական գաղափարների, մարդու գոյության խնդիրների և բարոյափիլիսոփայական հարցադրումների քննությանը։ Հետազոտության կենտրոնում անհատի ազատության, ընտրության, պատասխանատվության, ինքնաճանաչման և բարոյական կողմնորոշման խնդիրներն են, որոնք նրա վեպերում արտահայտվում են կերպարների ներքին հակասությունների, հարաբերությունների և կյանքի իմաստի որոնումների միջոցով։ Մերդոքի ստեղծագործական աշխարհը հետաքրքիր է նրանով, որ փիլիսոփայական գաղափարները սովորաբար չեն ներկայացվում որպես վերացական տեսություններ, այլ մարմնավորվում են մարդկային կոնկրետ իրավիճակներում՝ սիրային կապերում, բարեկամության ու թշնամանքի հարաբերություններում, խանդի, ինքնախաբեության, մեղքի և հոգևոր ճգնաժամի դրսևորումներում։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող է քննվել մարդու ազատության ընկալումը, հատկապես այն հարցը, թե որքանով է անհատը կարողանում ինքնուրույն ընտրություն կատարել սեփական ցանկությունների, վախերի, սոցիալական պայմանների և ուրիշների ազդեցության պայմաններում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև պատասխանատվության խնդիրը, քանի որ Մերդոքի կերպարները հաճախ ստիպված են առերեսվել սեփական գործողությունների հետևանքներին և վերանայել իրենց պատկերացումները սեփական անձի ու շրջապատի մասին։ Հատուկ ուշադրության է արժանի ինքնախաբեության և եսակենտրոնության թեման․ մարդը հաճախ իրականությունը տեսնում է ոչ թե այնպիսին, ինչպիսին այն կա, այլ սեփական ցանկությունների և պատրանքների միջոցով, ինչն էլ հանգեցնում է բարոյական սխալների ու միջանձնային հակասությունների։ Այս համատեքստում սիրո գաղափարը նույնպես ձեռք է բերում կարևոր նշանակություն, քանի որ իսկական սերը կարող է ներկայացվել որպես սեփական եսակենտրոն սահմանները հաղթահարելու և մյուս մարդուն իրական կերպով տեսնելու հնարավորություն։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև Մերդոքի փիլիսոփայական հայացքների և էքզիստենցիալիզմի դասական ներկայացուցիչների գաղափարների փոխհարաբերությանը՝ ցույց տալով ինչպես ընդհանրությունները, այնպես էլ տարբերությունները։ Նրա գրականությունը հաճախ միաժամանակ օգտագործում է էքզիստենցիալիստական խնդիրներ և քննադատաբար վերաիմաստավորում դրանց որոշ դրույթներ՝ ավելի մեծ տեղ հատկացնելով բարոյականությանը, սիրուն, բարությանը, ուշադրությանը և իրականության անշահախնդիր ընկալմանը։ Կարևոր է նաև կերպարների հոգեբանական վերլուծությունը, քանի որ նրանց ներքին աշխարհը դառնում է փիլիսոփայական հարցադրումների հիմնական դաշտը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Այրիս Մերդոքի գրական աշխարհը որպես մարդու գոյության և բարոյական ինքնորոշման բարդ տարածք, որտեղ ազատությունը, պատասխանատվությունը, սերը, ինքնախաբեությունը և բարոյական ընտրությունը փոխկապակցված են և հնարավորություն են տալիս բացահայտելու անհատի՝ սեփական անձը և ուրիշներին ճանաչելու դժվար, բայց անհրաժեշտ ճանապարհը։

    Updated: 2026-09-17
    Այրիս Մերդոքի էքզիստենցիալիզմը
    Online

    Literature

    Եղելություն և խոհեր

    Եղելություն և խոհեր-ը գրական-փիլիսոփայական բնույթի աշխատություն է, որը միավորում է հեղինակի տարբեր ժամանակահատվածներում ձևավորված մտորումները, դիտարկումները և կյանքի փորձից ծնված ընդհանրացումները՝ համադրելով «իրական դեպք» (եղելություն) և դրա շուրջ ծագող մտքի վերլուծական շերտը, աշխատությունում երևույթները ներկայացվում են ոչ միայն որպես փաստական իրադարձություններ, այլ նաև որպես ներքին իմաստավորման և արժևորման առարկա, որտեղ հեղինակը փորձում է բացահայտել մարդու վարքի, հասարակական հարաբերությունների և ժամանակի ազդեցության խորքային կապերը, միաժամանակ տեքստը հաճախ ունի էսսեական և խորհրդածական բնույթ՝ ընդգծելով անհատի հոգեբանական վիճակները, բարոյական ընտրությունները և կյանքի իմաստի որոնումը, աշխատությունը նպատակ ունի զարգացնել ընթերցողի քննադատական մտածողությունը և խրախուսել իրականության նկատմամբ ավելի խորքային, բազմաշերտ ընկալում։

    Updated: 2026-09-18
    Եղելություն և խոհեր
    Online

    Technology

    Разработкаи и обоснование методов сниженил уплотняющего всздействин сельскохсзяйстеенных агрегатов на почву в условиях горного земледелия

    Այս աշխատանքը նվիրված է լեռնային երկրագործության պայմաններում գյուղատնտեսական ագրեգատների կողմից հողի վրա առաջացվող սեղմման (խտացման) ազդեցության նվազեցման մեթոդների մշակմանը և հիմնավորմանը։ Այն ուսումնասիրում է այն մեխանիկական և ագրոտեխնիկական գործոնները, որոնք պայմանավորում են հողի կառուցվածքի փոփոխությունը ծանր տեխնիկայի անցման հետևանքով՝ ներառելով հողի խոնավությունը, մասնիկային կազմը, ռելիեֆի թեքությունը և աշխատանքային մեքենաների քաշաբաշխումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի տեխնոլոգիական լուծումների մշակմանը, որոնք թույլ են տալիս նվազեցնել հողի դեֆորմացիան՝ պահպանելով նրա բերրի շերտի կառուցվածքը և ջրաթափանցելիությունը։ Ներկայացվում են նաև տարբեր ինժեներական մոտեցումներ՝ անվադողերի կամ թրթուրային շարժական համակարգերի օպտիմալացում, աշխատանքային ճնշման նվազեցում, անցումների ռացիոնալ կազմակերպում և համակցված ագրեգատների կիրառություն։ Աշխատությունում հիմնավորվում է, որ լեռնային պայմաններում հողի պահպանությունը պահանջում է համալիր մոտեցում՝ համադրելով տեխնիկական, ագրոտեխնիկական և կազմակերպչական միջոցառումները, ինչը հնարավորություն է տալիս բարձրացնել մշակվող հողերի երկարաժամկետ արդյունավետությունը և նվազեցնել դեգրադացիայի ռիսկերը։

    Updated: 2026-08-21
    Разработкаи и обоснование методов сниженил уплотняющего всздействин сельскохсзяйстеенных агрегатов на почву в условиях горного земледелия