Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionMathematics
Исследование и геометрическое описание нормально плоских Риччи-полусимметрических подмногообразий малых коразмерностей в евклидовых пространствах
Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Էվկլիդյան տարածքներում փոքր կոразмерությամբ նորմալ հարթ Ռիչի-կիսասիմետրիկ ենթաբազմությունների երկրաչափական նկարագրությանը՝ ընդգծելով դիֆերենցիալ երկրաչափության և ենթաբազմությունների տեսության խորքային կապերը։ Նյութում վերլուծվում են այն պայմանները, որոնց դեպքում ենթաբազմությունը բավարարում է Ռիչի-կիսասիմետրիկության սահմանումը, և ինչպես են այդ պայմանները արտահայտվում երկրորդ հիմնային ձևի, կորության տենսորների և ներքին ու արտաքին կորությունների փոխազդեցության միջոցով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում փոքր կոразмерության դեպքերին, որտեղ հնարավոր է ստանալ կառուցվածքային ավելի խիստ դասակարգումներ և երկրաչափական բնութագրումներ՝ հիմնված սիմետրիայի և կորության սահմանափակումների վրա։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է ենթաբազմությունների տեղային և գլոբալ հատկությունների միջև կապը՝ օգտագործելով դասական դիֆերենցիալ երկրաչափության մեթոդներ և համեմատական կորության վերլուծություն։ Միաժամանակ դիտարկվում են հնարավոր դասակարգման թեորեմները և դրանց նշանակությունը բարձրաչափ Էվկլիդյան տարածքներում երկրաչափական կառուցվածքների ըմբռնման համար։
Updated: 2026-08-18
Other Subjects
Об армянских надписях в Болгарах
Վոլգա Բուլղարիայի մայրաքաղաք Բոլգար տարածքում հայտնաբերված հայկական արձանագրությունների ուսումնասիրությունը կարևոր աղբյուր է միջնադարյան բազմազգ քաղաքային մշակույթի և առևտրային ցանցերի վերականգնման համար։ Հնագիտական պեղումների ընթացքում այստեղ արձանագրվել են տարբեր լեզուներով՝ արաբերեն, հունարեն և հայերեն գրություններով տապանագրեր և վիմագրեր, որոնք վկայում են տարածաշրջանի ինտենսիվ տնտեսական կապերի և բազմաէթնիկ բնակչության գոյության մասին։ Հայկական արձանագրությունները հիմնականում կապված են առևտրական և արհեստավորական համայնքների հետ, որոնք միջնադարում ներգրավված էին Մետաքսի ճանապարհի հյուսիսային ճյուղերի առևտրում։ Դրանք պարունակում են ինչպես կրոնական բովանդակությամբ հիշատակումներ, այնպես էլ անձնանուններ և ծագման վերաբերյալ տեղեկություններ, ինչը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու հայկական սփյուռքի շարժունակությունը և տնտեսական դերակատարությունը Վոլգա տարածաշրջանում։ Աշխատությունները, որոնք անդրադառնում են այս արձանագրություններին, ընդգծում են նաև Բոլգարի բազմամշակութային բնույթը՝ որպես կարևոր առևտրային և վարչական կենտրոն Հորդայի ժամանակաշրջանում։ Ընդհանուր առմամբ, այս վիմագրական նյութը արժեքավոր է ինչպես հայագիտության, այնպես էլ Եվրասիայի միջնադարյան պատմության ուսումնասիրության համար։
Updated: 2026-09-10Literature
Новооткрытый армянский текст "Паралипоменон"
Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է նորահայտ հայերեն «Պարալիպոմենոն» բնագրի ուսումնասիրությանը՝ կարևորելով դրա լեզվական, բանասիրական, պատմական և գրական նշանակությունը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է հայերեն ձեռագրական կամ բնագրային նյութի գիտական քննությունը, որի միջոցով փորձ է արվում բացահայտելու ստեղծագործության ծագումը, բովանդակային առանձնահատկությունները, կազմավորման պատմությունը և հայ մատենագրության մեջ ունեցած տեղը։ Աշխատությունը կարող է ներառել բնագրի համեմատական ուսումնասիրություն՝ զուգադրելով այն համապատասխան հունարեն, ասորերեն կամ այլ ավանդույթների հետ և այդ ճանապարհով բացահայտելով թարգմանական, խմբագրական կամ փոխանցման առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հայերեն տեքստի լեզվական կառուցվածքին, բառապաշարին, քերականական ձևերին և ոճական առանձնահատկություններին, որոնք կարող են արժեքավոր տեղեկություններ հաղորդել տվյալ ժամանակաշրջանի հայերենի զարգացման և գրական լեզվի պատմության վերաբերյալ։ Բնագրի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հայ թարգմանական գրականության և ձեռագրական մշակույթի տեսանկյունից, քանի որ նորահայտ նյութերը հնարավորություն են տալիս լրացնելու նախկինում հայտնի աղբյուրների շրջանակը և վերանայելու որոշ պատմագրական ու բանասիրական պատկերացումներ։ Աշխատության մեջ կարող են քննարկվել տեքստի ձեռագրական ավանդույթը, պահպանված հատվածների ամբողջականությունը, հնարավոր ընդօրինակման կամ խմբագրման հետքերը, ինչպես նաև բնագրի հեղինակության և թվագրման հետ կապված հարցերը։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև ստեղծագործության պատմական բովանդակության վերլուծությունը, քանի որ նման բնագրերը կարող են տեղեկություններ պահպանել հին ժողովուրդների պատմության, թագավորական տոհմերի, քաղաքական իրադարձությունների, կրոնական պատկերացումների և հասարակական հարաբերությունների մասին։ Հայերեն տարբերակի գիտական ուսումնասիրությունը կարող է արժեքավոր լինել նաև այն պատճառով, որ հայկական թարգմանական ավանդույթը հաճախ պահպանել է այնպիսի ընթերցումներ կամ բնագրային տարբերություններ, որոնք կարող են լրացնել այլ լեզուներով հայտնի վկայությունները։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հայագետներին, բանասերներին, պատմաբաններին, ձեռագրագետներին, թարգմանական գրականության ուսումնասիրողներին և հին ու միջնադարյան տեքստերի քննությամբ զբաղվող մասնագետներին։ Այն նաև արժեքավոր աղբյուր կարող է լինել հայոց լեզվի պատմության և հայկական գրավոր մշակույթի զարգացման ուսումնասիրության համար։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը ներկայացնում է նորահայտ հայերեն բնագրի գիտական ուսումնասիրություն՝ ընդգծելով դրա նշանակությունը հայ մատենագրության հարստացման, հին գրական ժառանգության վերականգնման և պատմական ու լեզվաբանական նոր տվյալների բացահայտման տեսանկյունից։
Updated: 2026-09-23
Other Subjects
Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги юным (1986, Մայիս, թիվ 5)
Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։
Updated: 2026-08-21
Psychology
Արտառոցը կամ Դեպի փայլուն ապագա
Երգիծական, հասարակական և հոգեբանական շերտերով հագեցած ստեղծագործություն է, որտեղ ներկայացվում են մարդու և հասարակության փոխհարաբերությունները, կեղծ իդեալների հետևից գնացող մարդկանց վարքագիծը և «փայլուն ապագայի» մասին ձևավորված պատրանքները։ Գիրքը կառուցված է սուր դիտարկումների, հեգնական պատկերների և երբեմն աբսուրդի սահմաններին հասնող իրավիճակների վրա, որոնց միջոցով հեղինակը քննադատում է հասարակական մտածողության կարծրատիպերը, իշխանության ու գաղափարախոսության ազդեցությունը մարդու կյանքի վրա և անհատի ներքին դատարկությունը։ Ստեղծագործության հերոսները հաճախ հայտնվում են այնպիսի իրավիճակներում, որտեղ իրականությունն ու երևակայությունը խառնվում են իրար, իսկ «արտառոցը» դառնում է ոչ միայն անսովոր երևույթ, այլ նաև հասարակության հիվանդությունների խորհրդանիշ։ Գրքի ընթացքում բացահայտվում է, թե ինչպես կարող են մարդիկ կորցնել սեփական ինքնությունը՝ կուրորեն հավատալով խոստացված ապագային, և ինչպես է արտաքին հաջողության ձգտումը երբեմն վերածվում հոգևոր ճգնաժամի։ Հեղինակը ստեղծում է մի մթնոլորտ, որտեղ հումորը և տխրությունը մշտապես զուգակցվում են, իսկ ընթերցողը ստիպված է վերաիմաստավորել իրականության, առաջընթացի և մարդկային արժեքների մասին իր պատկերացումները։ Ստեղծագործությունը առանձնանում է սուր սոցիալական ենթատեքստով, փիլիսոփայական ակնարկներով և մարդու ներքին ազատության թեմայի խոր ուսումնասիրությամբ։
Updated: 2026-09-20
Economics
Մրցակցային միջավայրի ձևավորման ուղիները ՀՀ-ում (ՀՀ արդյունաբերության օրինակով)
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տնտեսությունում մրցակցային հարաբերությունների ձևավորման և զարգացման տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ նախադրյալների ուսումնասիրությանը՝ արդյունաբերության ոլորտի առանձնահատկությունների օրինակով։ Հետազոտության շրջանակում մրցակցությունը դիտարկվում է որպես շուկայական տնտեսության արդյունավետ գործունեության կարևոր մեխանիզմ, որն առնչվում է արտադրողականության բարձրացմանը, նորարարությունների տարածմանը, արտադրանքի որակի բարելավմանը և տնտեսավարող սուբյեկտների գործունեության արդյունավետության ապահովմանը։ Քննության են առնվում շուկայական կառուցվածքների ձևավորման գործընթացները, արդյունաբերական ձեռնարկությունների միջև մրցակցային հարաբերությունների բնույթը, շուկայի կենտրոնացվածության, մուտքի խոչընդոտների, սեփականության կառուցվածքի և ձեռնարկությունների տնտեսական վարքագծի փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում անցումային տնտեսության պայմաններում ձևավորված կառուցվածքային խնդիրներին և այն գործոններին, որոնք կարող են սահմանափակել նոր տնտեսավարող սուբյեկտների մուտքը առանձին արդյունաբերական շուկաներ։ Վերլուծվում են մրցակցային միջավայրի գնահատման տեսական և մեթոդաբանական մոտեցումները, շուկայական կենտրոնացվածությունը բնութագրող ցուցանիշները, ձեռնարկությունների մրցունակության վրա ազդող արտադրական, ֆինանսական, տեխնոլոգիական և կազմակերպական գործոնները։ Կարևորվում է նաև փոքր և միջին ձեռնարկությունների մասնակցությունը մրցակցային հարաբերությունների զարգացման գործընթացում, քանի որ տնտեսավարող սուբյեկտների բազմազանությունը կարող է նպաստել շուկաների կառուցվածքային հավասարակշռության և տնտեսական նախաձեռնության ընդլայնմանը։ Հետազոտության մեջ դիտարկվում են պետական տնտեսական քաղաքականության, մրցակցության իրավական կարգավորման, հակամրցակցային վարքագծի սահմանափակման և հավասար տնտեսական պայմանների ձևավորման ընդհանուր սկզբունքները։ Արդյունաբերության օրինակով հնարավոր է բացահայտել տարբեր ճյուղերի միջև մրցակցության ինտենսիվության տարբերությունները և գնահատել արտադրական ներուժի, տեխնոլոգիական արդիականացման, ներդրումային ակտիվության ու արտաքին շուկաների հետ փոխգործակցության նշանակությունը ձեռնարկությունների մրցունակության համար։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է մրցակցության տեսության, արդյունաբերական տնտեսագիտության և տնտեսական քաղաքականության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով համակարգել մրցակցային միջավայրի զարգացմանը նպաստող գործոնները և ներկայացնել արդյունաբերական շուկաների արդյունավետ գործունեության համար անհրաժեշտ տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ պայմանները։
Updated: 2026-09-25