Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների դերը իրանի բարձրագույն կրթության որակի ապահովման համակարգում / The role of information technologies in the system of the higher education quality assurance of Iran

Biology

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Լոռու և Տավուշի մարզերի ջրային էկոհամակարգերի ձկնաշխարհի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով տարածաշրջանի գետերում, լճերում և այլ ջրային միջավայրերում հանդիպող ձկնատեսակների բազմազանությունը, տարածվածությունը և էկոլոգիական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ձևավորել տվյալ մարզերի ջրային էկոհամակարգերի ձկնաբանական ամբողջական պատկեր՝ հաշվի առնելով տարբեր ջրային մարմինների բնական պայմանները, դրանց ֆիզիկաքիմիական բնութագրերը և ձկների կենսաբանական պահանջները։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում է ձկնատեսակների կազմը, դրանց տարածքային բաշխվածությունը, բնակության նախընտրելի պայմանները, սննդային կապերը և էկոհամակարգերում ունեցած դերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրային միջավայրի առանձնահատկությունների և ձկնաշխարհի կառուցվածքի միջև փոխկապակցվածությանը, քանի որ ջրի ջերմաստիճանը, հոսքի արագությունը, թթվածնի պարունակությունը, հատակային պայմանները, սննդային ռեսուրսները և ջրի որակը կարող են էապես ազդել ձկների տարածման ու կենսունակության վրա։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև կենսաբազմազանության պահպանության տեսանկյունից, քանի որ քաղցրահամ ջրերի ձկնային պաշարները զգայուն են ինչպես բնական փոփոխությունների, այնպես էլ մարդածին ազդեցությունների նկատմամբ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննարկվել ջրերի աղտոտումը, ջրառը, գետերի հիդրոլոգիական ռեժիմի փոփոխությունները, բնակավայրերի խաթարումը, ձկնորսական ճնշումը և այլ գործոններ, որոնք կարող են ազդել ձկնաշխարհի վիճակի վրա։ Լոռու և Տավուշի մարզերի համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարբեր ջրային էկոհամակարգերի միջև առկա նմանություններն ու տարբերությունները և գնահատելու դրանց նշանակությունը տարածաշրջանային կենսաբազմազանության պահպանության համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել նաև ջրային ռեսուրսների կառավարման, ձկնային պաշարների պահպանության և վերականգնման ծրագրերի մշակման, ինչպես նաև բնապահպանական մշտադիտարկման աշխատանքների համար։ Ձկնատեսակների տարածման և էկոլոգիական վիճակի վերաբերյալ տվյալները կարող են հիմք ծառայել հետագա ուսումնասիրությունների և պահպանական միջոցառումների գիտական հիմնավորման համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել կենսաբաններին, ձկնաբաններին, էկոլոգներին, բնապահպաններին, ջրային ռեսուրսների մասնագետներին, գիտաշխատողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է Լոռու և Տավուշի ջրային էկոհամակարգերի ձկնաշխարհի համալիր ուսումնասիրություն՝ ընդգծելով ձկնային կենսաբազմազանության գիտական հետազոտության, ջրային միջավայրի պահպանության և բնական ռեսուրսների կայուն կառավարման կարևորությունը։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է Իրանի Սարի քաղաքի դպրոցների IX-XI դասարանների աշակերտների սիրտ-անոթային համակարգի տարիքային և գենդերային փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ ուսումնական ծանրաբեռնվածության և քննական մտահուզական լարվածության պայմաններում։ Գրքում վերլուծվում են դեռահասների սիրտ-անոթային համակարգի ֆունկցիոնալ ցուցանիշները, դրանց փոփոխությունները տարբեր տարիքային խմբերում և տղաների ու աղջիկների օրգանիզմների առանձնահատկությունները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ուսումնական գործընթացի ինտենսիվության, քննությունների ժամանակ առաջացող հոգեբանական լարվածության և սթրեսային գործոնների ազդեցությունը սրտի աշխատանքի, զարկերակային ճնշման և այլ ֆիզիոլոգիական ցուցանիշների վրա։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են հետազոտական տվյալներ, առողջական վիճակի գնահատման մեթոդներ և դպրոցական միջավայրում սովորողների առողջության պահպանմանն ուղղված հիգիենիկ մոտեցումներ։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի դպրոցական բժշկության, տարիքային ֆիզիոլոգիայի և առողջապահության ոլորտների մասնագետների համար՝ նպաստելով դեռահասների առողջության վերահսկման, ուսումնական պայմանների բարելավման և սթրեսի կանխարգելման գիտական հիմքերի ձևավորմանը։

Technology

Այս աշխատանքը նվիրված է էներգիայի վերականգնվող աղբյուրների կիրառմամբ շենքերի կառուցվածքային և ջեռուցման ու հովացման համակարգերի նախագծային օպտիմալ պարամետրերի որոշման մեթոդի մշակմանը։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է գտնել այնպիսի նախագծային լուծումներ, որոնց դեպքում շենքի կառուցվածքային առանձնահատկությունները և դրա ջերմային ապահովման համակարգերը փոխկապակցված կերպով ընտրվում են՝ նվազեցնելով էներգիայի սպառումը և միաժամանակ պահպանելով անհրաժեշտ ջերմային հարմարավետությունն ու համակարգի տեխնիկական արդյունավետությունը։ Աշխատության հիմքում շենքը դիտարկվում է որպես միասնական էներգետիկ համակարգ, որտեղ արտաքին պատերի, ծածկերի, պատուհանների և այլ կառուցվածքային տարրերի ջերմատեխնիկական հատկությունները անմիջականորեն ազդում են ջեռուցման և հովացման պահանջարկի վրա։ Այդ պատճառով նախագծային օպտիմալացման խնդիրը չի սահմանափակվում միայն ջեռուցման կամ հովացման սարքավորումների ընտրությամբ, այլ ներառում է շենքի ամբողջական էներգետիկ վարքի գնահատումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների կիրառմանը, որոնք կարող են օգտագործվել շենքի ջերմային և էլեկտրական պահանջարկի մի մասը կամ ամբողջը բավարարելու համար։ Դրանց շարքում կարող են դիտարկվել արևային էներգիայի օգտագործումը, ջերմային պոմպերը, երկրաջերմային կամ այլ վերականգնվող աղբյուրների վրա հիմնված համակարգերը։ Աշխատության կարևոր խնդիրներից է որոշել, թե տվյալ շենքի պայմաններում ինչպիսի հզորությամբ, կառուցվածքով և աշխատանքի ռեժիմով պետք է նախագծվեն ջեռուցման ու հովացման համակարգերը, որպեսզի վերականգնվող աղբյուրների օգտագործումն առավել արդյունավետ լինի։ Հաշվարկներում անհրաժեշտ է հաշվի առնել շենքի ջերմային կորուստները, արտաքին կլիմայական պայմանները, ներքին ջերմային բեռները, շենքի կողմնորոշումը, լուսավորության և արևային ճառագայթման ազդեցությունը, ջերմամեկուսացման մակարդակը, օդափոխության հետ կապված կորուստները և շահագործման ռեժիմները։ Մեթոդի մշակումը կարող է ներառել տարբեր նախագծային տարբերակների մաթեմատիկական մոդելավորում և դրանց համեմատական օպտիմալացում՝ էներգիայի սպառման, տնտեսական ծախսերի, համակարգի հզորության և շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության տեսանկյուններից։ Կարևոր է նաև սեզոնային աշխատանքի գնահատումը, քանի որ ջեռուցման և հովացման պահանջարկները տարվա ընթացքում էապես տարբերվում են, իսկ վերականգնվող աղբյուրներից ստացվող էներգիայի քանակը նույնպես փոփոխական է։ Աշխատության մեջ մշակվող մեթոդը կարող է նպաստել նախագծային որոշումների ընդունման գործընթացի կատարելագործմանը՝ հնարավորություն տալով նախապես գնահատել տարբեր կառուցվածքային և ինժեներական լուծումների արդյունավետությունը և ընտրել առավել նպատակահարմար համադրությունը։ Նման մոտեցումը կարևոր է հատկապես էներգաարդյունավետ և ցածր էներգասպառմամբ շենքերի նախագծման համար, որտեղ շենքի ճարտարապետական և կառուցվածքային լուծումները պետք է սերտորեն կապված լինեն էներգետիկ համակարգերի աշխատանքի հետ։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել ճարտարապետներին, շինարարական ինժեներներին, էներգետիկ համակարգերի նախագծողներին, ջերմատեխնիկներին, էներգետիկ աուդիտորներին և վերականգնվող էներգիայի ոլորտի մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի ստեղծել նախագծային հաշվարկների և օպտիմալացման մեթոդաբանություն, որը հնարավորություն կտա վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների կիրառման պայմաններում միաժամանակ ընտրել շենքի կառուցվածքային և ջեռուցման ու հովացման համակարգերի արդյունավետ պարամետրերը՝ նվազեցնելով էներգետիկ ծախսերը և բարձրացնելով շենքի ընդհանուր էներգաարդյունավետությունը։

Culture

Հրատարակությունը տեղեկատվական-մատենագիտական բնույթի ընթացիկ ցանկ է, որը համակարգված կերպով ներկայացնում է Հայկական ՍՍՀ-ում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ լույս տեսած նոր գրականությունը։ Այն կազմվել է մասնագետներին, գիտաշխատողներին, դասախոսներին, ուսանողներին, գրադարանների աշխատակիցներին և այլ հետաքրքրված ընթերցողներին համապատասխան ոլորտների նոր հրատարակությունների մասին տեղեկություններ տրամադրելու նպատակով։ Ցանկում ընդգրկվում են մշակույթի, մշակութային շինարարության, մշակութային-լուսավորական աշխատանքի, թանգարանագիտության, պատմության և մշակույթի հուշարձանների պահպանության, արվեստի տարբեր ճյուղերի, գրադարանագիտության և մատենագիտության վերաբերյալ նյութեր։ Ներկայացվում են ինչպես հանրապետությունում հայերեն և ռուսերեն հրատարակված աշխատություններ, այնպես էլ Հայաստանի մշակույթին ու արվեստին վերաբերող՝ հանրապետությունից դուրս լույս տեսած համապատասխան հրապարակումներ։ Մատենագիտական նկարագրությունները դասակարգվում են թեմատիկ սկզբունքով, իսկ առանձին բաժիններում նյութերի համակարգված դասավորությունը հեշտացնում է անհրաժեշտ աղբյուրների որոնումն ու ընտրությունը։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային և արվեստագիտական գրականության համալրմանը, ուսումնասիրելու հրատարակչական գործունեության հիմնական ուղղությունները և բացահայտելու մասնագիտական հետաքրքրությունների շրջանակը։ Այն միաժամանակ տեղեկատվական և փաստագրական արժեք ունի՝ պահպանելով տվյալ ժամանակաշրջանի մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ հրատարակված նյութերի մատենագիտական պատկերը։ Տեղեկատուն կարող է օգտակար լինել մատենագետների, գրադարանավարների, մշակութաբանների, արվեստաբանների, պատմաբանների, գիտաշխատողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Pedagogy

Այս աշխատությունը նվիրված է ծնողների ֆիզկուլտուրային կրթվածության դերի ուսումնասիրությանը երեխաների ֆիզիկական դաստիարակության կազմակերպման գործընթացում՝ ընտանիքի և կրթական միջավայրի համագործակցության տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում ծնողների ֆիզկուլտուրային կրթվածությունը դիտարկվում է որպես գիտելիքների, կարողությունների, արժեքային վերաբերմունքի և գործնական հմտությունների ամբողջություն, որը հնարավորություն է տալիս ծնողներին գիտակցված և նպատակային մասնակցություն ունենալ երեխայի ֆիզիկական զարգացման ու առողջ ապրելակերպի ձևավորման գործընթացին։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է ընտանիքի ազդեցությունը երեխայի շարժողական ակտիվության, ֆիզիկական զարգացման, առողջ սովորությունների և ֆիզիկական վարժությունների նկատմամբ դրական վերաբերմունքի ձևավորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ծնողների անձնական օրինակի նշանակությանը, քանի որ երեխայի վարքային սովորությունների ձևավորման վրա մեծ ազդեցություն կարող է ունենալ ընտանիքում ֆիզիկական ակտիվության նկատմամբ ընդհանուր վերաբերմունքը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննարկվել երեխաների տարիքային և անհատական առանձնահատկություններին համապատասխան ֆիզիկական վարժությունների ընտրության, շարժողական ռեժիմի կազմակերպման, անվտանգության կանոնների պահպանման և հանգստի ու ակտիվության ճիշտ համադրման հարցերը։ Կարևորվում է նաև ծնողների և մանկավարժների համագործակցությունը, քանի որ ընտանիքի և կրթական հաստատության համատեղ ու հետևողական աշխատանքը կարող է բարձրացնել ֆիզիկական դաստիարակության արդյունավետությունը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ ծնողների իրազեկվածության մակարդակին, ֆիզիկական դաստիարակության վերաբերյալ նրանց պատկերացումներին և այն դժվարություններին, որոնք կարող են խոչընդոտել երեխայի բավարար շարժողական ակտիվության ապահովմանը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ընտանեկան ֆիզիկական ակտիվության կազմակերպման տարբեր ձևերին՝ համատեղ մարզանք, շարժախաղեր, զբոսանքներ, սպորտային գործունեություն և այլ միջոցառումներ, որոնք կարող են նպաստել ոչ միայն երեխայի ֆիզիկական, այլև սոցիալական և հուզական զարգացմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև ծնողների մանկավարժական պատրաստվածության բարձրացման անհրաժեշտությունը՝ համապատասխան խորհրդատվության, տեղեկատվական ծրագրերի, գործնական պարապմունքների և առողջ ապրելակերպի վերաբերյալ կրթական միջոցառումների միջոցով։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ծնողների ֆիզկուլտուրային կրթվածության և երեխաների ֆիզիկական դաստիարակության արդյունավետության միջև առկա կապերը և ներկայացնելու այդ փոխկապակցվածության ամրապնդման հնարավոր ուղիները։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել ընտանիքում առողջ և ակտիվ կենսակերպի մշակույթի ձևավորմանը, երեխաների շարժողական կարողությունների զարգացմանը և ֆիզիկական դաստիարակության գործընթացի ավելի արդյունավետ կազմակերպմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկական դաստիարակության ուսուցիչների, մանկավարժների, ծնողների, նախադպրոցական և դպրոցական հաստատությունների մասնագետների, առողջ ապրելակերպի ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքային բնակավայրերի և գյուղատնտեսական նշանակության տարածքների ստորերկրյա ջրերով ողողման կանխարգելման ու դրանց բացասական ազդեցություններից պաշտպանության ինժեներական, հիդրոերկրաբանական և բնապահպանական մեթոդների մշակմանը։ Քննարկվում են ստորերկրյա ջրերի մակարդակի բարձրացման հիմնական պատճառները, բնական և մարդածին գործոնների ազդեցությունը ջրային ռեժիմի փոփոխությունների վրա, ինչպես նաև տարածքների ջրակալման հետևանքով առաջացող տնտեսական և էկոլոգիական խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքային կառուցապատված տարածքներում շենքերի հիմքերի, ստորգետնյա հաղորդակցությունների, ճանապարհային ենթակառուցվածքների և ինժեներական կառույցների պաշտպանության անհրաժեշտությանը։ Ուսումնասիրվում են գյուղատնտեսական հողերի գերխոնավացման, հողերի երկրորդային աղակալման, բերքատվության նվազման և հողային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման սահմանափակումների հնարավոր պատճառները։ Անդրադարձ է կատարվում ստորերկրյա ջրերի մակարդակի կարգավորման, դրենաժային համակարգերի նախագծման, ջրահեռացման կազմակերպման և ջրապաշտպան կառույցների կիրառման տեխնոլոգիական լուծումներին։ Կարևորվում են հիդրոերկրաբանական հետազոտությունների, ջրային հաշվեկշռի գնահատման, ֆիլտրացիոն գործընթացների մոդելավորման և տարածքների ինժեներաերկրաբանական պայմանների ուսումնասիրության մեթոդները։ Դիտարկվում են պաշտպանական միջոցառումների տեխնիկական ու տնտեսական արդյունավետության գնահատման, ջրահեռացման համակարգերի շահագործման և բնական միջավայրի վրա դրանց ազդեցության նվազեցման հնարավորությունները։ Աշխատությունն ընդգծում է քաղաքաշինական, գյուղատնտեսական և ջրատնտեսական միջոցառումների համատեղ պլանավորման նշանակությունը՝ տարածքների անվտանգ ու կայուն օգտագործման ապահովման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հիդրոերկրաբանների, հիդրոտեխնիկների, քաղաքաշինարարների, հողագետների, ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետների, բնապահպանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։